Odpowiedź na interpelację w sprawie polityki w zakresie obywatelstwa polskiego Odpowiedź na interpelację nr 3135 w sprawie polityki w zakresie obywatelstwa polskiego Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk Warszawa, 04-07-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 3135 Pana Posła Daniela Milewskiego w sprawie polityki w zakresie obywatelstwa polskiego, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Z dniem 15 sierpnia 2012 r. weszła w życie ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim[1], z wyłączeniem przepisów rozdziału 5 regulującego przesłanki materialne oraz tryb postępowania w sprawach o przywrócenie obywatelstwa polskiego, który wszedł w życie z dniem 15 maja 2012 r. Ustawa zawiera ogólne zasady dotyczące obywatelstwa polskiego oraz reguluje tryb oraz warunki nabywania i utraty obywatelstwa polskiego, potwierdzania jego posiadania lub utraty, a także właściwość organów w tych sprawach oraz prowadzenie rejestrów. Odnosząc się szczegółowo do poszczególnych pytań Pana Posła wyjaśniam co następuje: 1. Czy rząd przewiduje jakieś zmiany w przepisach dotyczących przywracania obywatelstwa polskiego, mające na celu ułatwienie tego procesu dla osób, które utraciły polskie obywatelstwo? Aktualnie nie są planowane zmiany w przepisach prawa dotyczących przywrócenia obywatelstwa polskiego. 2. Jakie są główne kryteria i procedury przywracania obywatelstwa polskiego osobom, które utraciły to obywatelstwo w przeszłości? Stosownie do przepisu art. 38 ust. 1 ustawy, cudzoziemcowi, który utracił obywatelstwo polskie przed dniem 1 stycznia 1999 r. na podstawie art. 11 lub 13 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego[2], art. 11 lub 12 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim[3] oraz art. 13, 14 lub 15 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim[4] przywraca się na jego wniosek obywatelstwo polskie. Odmawia się natomiast przywrócenia obywatelstwa polskiego cudzoziemcowi, który dobrowolnie wstąpił w okresie od 1 września 1939 r. do 8 maja 1945 r. do służby w wojskach Państw Osi lub ich sojuszników; przyjął w okresie od 1 września 1939 r. do 8 maja 1945 r. urząd publiczny w służbie Państw Osi lub ich sojuszników; działał na szkodę Polski, a zwłaszcza jej niepodległości i suwerenności, lub uczestniczył w łamaniu praw człowieka. Nie przywraca się również obywatelstwa polskiego cudzoziemcowi, jeżeli stanowiłoby to zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Wniosek o przywrócenie obywatelstwa polskiego cudzoziemiec składa do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na formularzu określonym w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych, wydanym w porozumieniu z Ministrem Spraw Zagranicznych, z dnia 8 maja 2012 r. w sprawie wzoru formularza wniosku o przywrócenie obywatelstwa polskiego oraz fotografii dołączanej do wniosku[5]. W przypadku, gdy dana osoba zamieszkuje poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, czyni to – obligatoryjnie – za pośrednictwem właściwego konsula RP. Do wniosku o przywrócenie obywatelstwa polskiego dołącza się: 1) dokumenty potwierdzające tożsamość i obywatelstwo; 2) dokumenty potwierdzające zmianę imienia i nazwiska, jeżeli takie nastąpiły; 3) posiadane dokumenty potwierdzające utratę obywatelstwa polskiego; 4) fotografię osoby objętej wnioskiem. Decyzje w powyższych sprawach mają charakter związany, co oznacza, że organ administracji jest zobowiązany do wydania decyzji pozytywnej, gdy cudzoziemiec wypełnił przesłanki wskazane w art. 38 ust. 1 ustawy. Uznaniowość organu w postępowaniu o przywrócenie obywatelstwa polskiego ogranicza się – analogicznie jak w postępowaniu o uznanie za obywatela polskiego – do oceny, czy postawa i zachowanie cudzoziemca stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Przywrócenie obywatelstwa polskiego następuje w drodze decyzji administracyjnej, wydanej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, po przeprowadzeniu, wszczętego na wniosek osoby zainteresowanej, postępowania administracyjnego (uregulowanego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego[6] i ustawy o obywatelstwie polskim - art. 39, 40, 43, 44 ustawy). Nabycie obywatelstwa polskiego następuje w dniu, w którym decyzja o przywróceniu obywatelstwa polskiego stała się ostateczna. 3. Czy istnieją plany rozszerzenia ułatwień nabycia obywatelstwa polskiego przez osoby polskiego pochodzenia? Jeśli tak, to jakie? Aktualnie nie jest planowane wprowadzenie rozwiązań rozszerzających ułatwienie nabycia obywatelstwa polskiego. Osoby polskiego pochodzenia mogą nabyć obywatelstwo polskie w drodze repatriacji. Prawa repatrianta, a także zasady i tryb udzielania pomocy repatriantom i członkom ich rodzin określa ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji[7]. Ponadto należy wskazać, że również ustawa o obywatelstwie polskim przewiduje tryb uproszczony dla takich osób. Stosownie do przepisu art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy, wojewoda uznaje za obywatela polskiego cudzoziemca, przebywającego nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co najmniej od roku na podstawie zezwolenia na pobyt stały, które uzyskał w związku z polskim pochodzeniem lub posiadaną Kartą Polaka. 4. Jakie są główne korzyści dla państwa z polityki przywracania obywatelstwa polskiego oraz ułatwień w nabyciu obywatelstwa przez osoby polskiego pochodzenia? Należy wyjaśnić, że nie były prowadzone w tym zakresie analizy. Nabycie obywatelstwa polskiego przez osoby polskiego pochodzenia należy raczej oceniać w kategoriach korzyści dla wskazanych osób, a nie dla Państwa. Wprowadzenie instytucji przywrócenia obywatelstwa polskiego spełniło bowiem oczekiwania znacznej liczby byłych obywateli polskich, którzy utracili obywatelstwo polskie z przyczyn politycznych i chcą dzisiaj do niego powrócić. Podobnie jest w przypadku repatriacji. W preambule do ustawy o repatriacji wskazuje się: W poczuciu głębokiej więzi z Polakami - potomkami dawnej Rzeczypospolitej, ofiarami komunistycznego terroru, przemocą zmuszonymi do opuszczenia ziemi przodków, osiedlonymi wbrew własnej woli na najtrudniejszych do zamieszkania obszarach byłego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich; pozbawionymi możliwości powrotu do Polski, prześladowanymi z powodu swojego pochodzenia oraz przywiązania do wiary, tradycji i umiłowania wolności, skazanymi na pracę w nieludzkich warunkach, głód, choroby i częstokroć na fizyczne wyniszczenie; którzy, mimo wszelkich przeciwności, nigdy nie wyrzekli się Polski, jej tradycji i kultury, a miłość i przywiązanie do Ojczyzny przekazali swoim potomkom - pragnąc zadośćuczynić za doznawane przez zesłańców krzywdy, uznając, że powinnością Państwa Polskiego jest umożliwienie repatriacji rodakom, którzy pozostali na Wschodzie. 5. Jakie są obecne procedury i wymagania dla osób ubiegających się o przywrócenie obywatelstwa polskiego lub nabycie go w drodze naturalizacji? Procedura przywrócenia obywatelstwa polskiego została omówiona w odpowiedzi na pytanie nr 2. Poza przedstawionym w odpowiedzi na pytanie nr 2 trybem przywrócenia obywatelstwa polskiego, cudzoziemcy mogą nabyć obywatelstwo w drodze uznania za obywatela polskiego oraz nadania przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej obywatelstwa polskiego. Podstawowym sposobem nabycia obywatelstwa polskiego przez cudzoziemca jest jego nadanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (rozdział 3 ustawy). Ustawa o obywatelstwie polskim wskazanemu trybowi nabycia przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego przyznaje prymat w stosunku do pozostałych sposobów nabycia tego obywatelstwa, co wynika wprost z przepisów art. 35 ust. 1 oraz art. 41 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 137 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nadaje obywatelstwo polskie. Jednocześnie Konstytucja w art. 126 określa Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jako najwyższego przedstawiciela Rzeczypospolitej Polskiej i gwaranta ciągłości władzy państwowej i nie zalicza go do organów administracji państwowej. Również w rozumieniu Kpa Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie jest naczelnym (centralnym) organem administracji państwowej (art. 5 § 2 pkt 3 i 4 oraz art. 18 pkt 1 Kpa). Powyższe oznacza, że w sprawach o nadanie obywatelstwa polskiego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej nie stosuje się przepisów Kpa. Postępowanie w przedmiotowych sprawach było i jest postępowaniem odrębnym, określanym przez samego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, szczególnym w stosunku do Kpa. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej prowadząc postępowanie o nadanie oraz wyrażenie zgody na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego – w którym wojewoda (konsul Rzeczypospolitej Polskiej) oraz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji są tylko organami pośredniczącymi i opiniodawczymi – działa jako głowa Państwa Polskiego, symbolizując majestat Państwa, jego suwerenność, w pełni uznaniową władzę Państwa w zakresie włączenia cudzoziemca do wspólnoty obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe wykracza poza sferę działalności administracji publicznej w rozumieniu art. 1 Kpa[8]. W tym miejscu należy podkreślić, że na niedopuszczalność stosowania przepisów Kpa w postępowaniu o nadanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej obywatelstwa polskiego zwrócono uwagę zarówno w piśmiennictwie[9], jak i w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego[10]. Powyższe znalazło również potwierdzenie w przepisie art. 10 ust. 1 ustawy obywatelstwie polskim. Jak zostało wskazane powyżej, sprawy o nadanie obywatelstwa polskiego nie należą do właściwości organów administracji publicznej, ale do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i nie są one rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej, lecz szczególnego aktu prawnego – mającego umocowanie w przepisach Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – jakim jest postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Postępowanie o nadanie obywatelstwa polskiego uregulowane jest przepisami ustawy – rozdziału 3 Nadanie obywatelstwa polskiego oraz rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie określenia wzoru formularza wniosku o nadanie obywatelstwa polskiego, wymogów dotyczących fotografii dołączanej do wniosku oraz wzorów aktu nadania obywatelstwa polskiego i zawiadomienia o odmowie nadania obywatelstwa polskiego[11]. Na podstawie art. 18 ustawy Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej może nadać cudzoziemcowi, na jego wniosek, obywatelstwo polskie. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie jest ograniczony w swoich konstytucyjnych kompetencjach żadnymi warunkami i może nadać obywatelstwo polskie każdemu cudzoziemcowi. Nadanie obywatelstwa polskiego obojgu rodzicom obejmuje dzieci pozostające pod ich władzą rodzicielską. Nadanie obywatelstwa polskiego jednemu z rodziców, obejmuje małoletniego pozostającego pod jego władzą rodzicielską, w przypadku gdy drugiemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska lub drugie z rodziców złożyło oświadczenie o wyrażeniu zgody na nabycie przez małoletniego obywatelstwa polskiego. W przypadku ukończenia przez dziecko 16 roku życia, następuje to jedynie za jego zgodą. Wniosek o nadanie obywatelstwa polskiego osoby zamieszkałe w Polsce wnoszą za pośrednictwem wojewody właściwego ze względu na miejsce zamieszkania, a zamieszkałe za granicą – za pośrednictwem właściwego konsula. Wniosek składa się osobiście lub korespondencyjne z podpisem urzędowo poświadczonym. Cudzoziemcy aplikujący o nadanie obywatelstwa polskiego zobowiązani są do dołączenia do wniosku dokumentów potwierdzających : dane i informacje dotyczące wnioskodawcy zawarte w pkt I formularza wniosku (m.in. imiona, nazwisko, data urodzenia); informacje o posiadaniu obywatelstwa polskiego w przeszłości, jego utracie oraz dacie nabycia obywatelstwa innego państwa; informacje o rodzicach cudzoziemca i dalszych wstępnych, jeżeli posiadali obywatelstwo polskie; informacje o źródłach utrzymania cudzoziemca, jego osiągnięciach zawodowych, działalności politycznej i społecznej; dane małżonka cudzoziemca. Dokumentami potwierdzającymi dane i informacje, o których mowa powyżej, mogą być w szczególności dokumenty: stwierdzające tożsamość i obywatelstwo; uprawniające do zamieszkania lub pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; odpisy aktów urodzenia; odpisy aktów małżeństwa lub inne dokumenty określające stan cywilny; stwierdzające tożsamość i obywatelstwo małżonka; stwierdzające tożsamość małoletniego/małoletnich; uprawniające małoletniego/małoletnich do zamieszkania lub pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; potwierdzające posiadanie obywatelstwa polskiego przez rodziców lub dalszych wstępnych; potwierdzające utratę przez cudzoziemca, jego dziecko/dzieci oraz jego wstępnych obywatelstwa polskiego; stwierdzające nabycie obywatelstwa obcego przez cudzoziemca lub jego dziecko/dzieci, w przypadku gdy w przeszłości posiadali obywatelstwo polskie; potwierdzające źródło utrzymania; potwierdzające osiągnięcia zawodowe, działalność polityczną i społeczną, z tym zastrzeżeniem, że dokument wydany w języku obcym składa się wraz z jego tłumaczeniem na język polski sporządzonym przez tłumacza przysięgłego albo przez konsula Rzeczypospolitej Polskiej, a kopie dokumentów – wraz z ich urzędowym poświadczeniem za zgodność z oryginałem. Natomiast cudzoziemcy składający wniosek za pośrednictwem wojewody dołączają odpisy aktów stanu cywilnego wydane na podstawie polskich ksiąg stanu cywilnego (polski odpis aktu stanu cywilnego). Obywatelstwo polskie cudzoziemiec nabywa z dniem wydania przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej postanowienia o nadaniu obywatelstwa polskiego. W drodze uznania, o obywatelstwo polskie mogą ubiegać się cudzoziemcy o polskim pochodzeniu lub, którzy w toku długoletniego legalnego pobytu w Polsce zintegrowali się ze społeczeństwem polskim, znają język polski, mają zapewnione mieszkanie i źródła utrzymania. Postępowanie w sprawie o uznanie za obywatela polskiego toczy się w trybie określonym przepisami Kpa. Uznanie następuje na wniosek osoby zainteresowanej i rozciąga się na dzieci uznanego za zgodą drugiego z rodziców, a jeżeli dziecko ukończyło 16 lat wymagana jest również jego zgoda. Wniosek o uznanie za obywatela polskiego składa się na formularzu określonym rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 sierpnia 2012 r. w sprawie wzoru formularza wniosku o uznanie za obywatela polskiego oraz fotografii dołączanej do wniosku[12]. Od decyzji wojewody (działającego jako organ I instancji) służy stronie odwołanie do organu II instancji, którym jest Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Natomiast decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji może zostać zaskarżona do sądu administracyjnego. Stosownie do przepisu art. 30 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, za obywatela polskiego uznaje się: cudzoziemca przebywającego nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od 3 lat na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich lub na podstawie prawa stałego pobytu, który posiada w Rzeczypospolitej Polskiej stabilne i regularne źródło dochodu oraz tytuł prawny do zajmowania lokalu mieszkalnego; cudzoziemca przebywającego nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od 2 lat na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich lub prawa stałego pobytu, który pozostaje co najmniej od 3 lat w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim lub nie posiada żadnego obywatelstwa; cudzoziemca przebywającego nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od 2 lat na podstawie zezwolenia na pobyt stały, które uzyskał w związku z posiadaniem statusu uchodźcy nadanego w Rzeczypospolitej Polskiej; małoletniego cudzoziemca, którego jedno z rodziców jest obywatelem polskim, przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich lub prawa stałego pobytu, a drugie z rodziców nieposiadające obywatelstwa polskiego wyraziło zgodę na to uznanie; małoletniego cudzoziemca, którego co najmniej jednemu z rodziców zostało przywrócone obywatelstwo polskie, jeżeli małoletni przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich lub prawa stałego pobytu, a drugie z rodziców nieposiadające obywatelstwa polskiego wyraziło zgodę na to uznanie; cudzoziemca przebywającego nieprzerwanie i legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od 10 lat, który spełnia łącznie następujące warunki: posiada zezwolenie na pobyt stały, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich lub prawo stałego pobytu, posiada w Rzeczypospolitej Polskiej stabilne i regularne źródło dochodu oraz tytuł prawny do zajmowania lokalu mieszkalnego; cudzoziemca przebywającego nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od roku na podstawie zezwolenia na pobyt stały, które uzyskał w związku z polskim pochodzeniem lub posiadaną Kartą Polaka. Jednocześnie w art. 30 ust. 2 ustawy przewidziano wymóg (z wyjątkiem pkt 4 i 5, tj. małoletnich dzieci, których jedno z rodziców posiada już obywatelstwo polskie), aby cudzoziemiec ubiegający się o uznanie za obywatela polskiego, posiadał znajomość języka polskiego potwierdzoną urzędowym dokumentem. Powyższe oznacza, że cudzoziemiec uzyskał urzędowe poświadczenie znajomości języka polskiego o którym mowa w przepisie art. 11a ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim[13] na poziomie biegłości językowej co najmniej B1, lub posiada świadectwo ukończenia szkoły w Rzeczypospolitej Polskiej albo szkoły za granicą z wykładowym językiem polskim. Przepis art. 30 ust. 3 ww. ustawy o obywatelstwie polskim nie definiuje pojęcia nieprzerwanego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nakazując odpowiednie stosowanie przepisu art. 195 ust. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach[14], co oznacza wprost, iż pobyt cudzoziemca na terytorium RP uważa się za nieprzerwany, gdy żadna z przerw w nim nie była dłuższa niż 6 miesięcy i nie przekroczyła łącznie 10 miesięcy w wymaganym okresie czasu przebywania w Polsce, chyba że dłuższa przerwa była spowodowana wykonywaniem obowiązków zawodowych lub świadczeniem pracy poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie umowy zawartej z pracodawcą, którego siedziba znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub towarzyszeniem małżonkowi wykonującemu obowiązki zawodowe lub świadczącemu pracę w warunkach wyżej wskazanych, lub też szczególną sytuacją osobistą wymagającą obecności cudzoziemca poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i trwała nie dłużej niż 6 miesięcy, lub wyjazdem poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu odbycia praktyk lub uczestnictwa w zajęciach, przewidzianych w toku studiów w polskiej uczelni. Natomiast przepis art. 31 ustawy o obywatelstwie polskim określa, że cudzoziemcowi odmawia się uznania za obywatela polskiego w przypadku gdy nie spełnia obligatoryjnych – wyżej wskazanych – przesłanek z przepisu art. 30 ustawy lub gdy nabycie przez niego obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt Kp 5/09, w przedmiocie zgodności przepisu art. 30 ustawy o obywatelstwie polskim z przepisem art. 137 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej podkreślił, że przepis art. 31 ustawy rozstrzyga, że decyzja organu administracji w przedmiocie uznania za obywatela polskiego nie ma charakteru uznaniowego lecz związany, gdyż wojewoda jest obowiązany ją podjąć, jeżeli cudzoziemiec spełnia wymienione w powołanej ustawie warunki, potwierdzające jego faktyczne związki z Polską. Odmowa uznania za obywatela następuje również w sytuacji, gdy nabycie obywatelstwa powodowałoby zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Jest to jedyne kryterium ocenne przewidziane przy uznaniu za obywatela polskiego. Powyższe oznacza, że istnienie lub brak tych względów ocenia w każdym konkretnym wypadku organ właściwy do wydania decyzji o uznaniu za obywatela polskiego. Jednocześnie wystąpienie wskazanej przesłanki obliguje organ do wydania decyzji o odmowie uznania za obywatela polskiego. Organ administracji, działając w granicach uznania administracyjnego, ma obowiązek uwzględnić wszelkie przesłanki wpływające na stosunek zainteresowanego do Rzeczypospolitej Polskiej i jej obywateli – np. postawę skarżącego polegającą na nierespektowaniu prawa polskiego, bowiem w interesie społecznym oraz w interesie Polski pozostaje, aby jej obywatele przestrzegali obowiązującego w kraju porządku prawnego i nie zagrażali poczuciu bezpieczeństwa innych współobywateli. Ocena wystąpienia wskazanej przesłanki dokonywana jest w oparciu o materiał dowodowy zebrany w trakcie postępowania, a w tym przede wszystkim po uzyskaniu opinii organów właściwych w kwestii bezpieczeństwa państwa i ochrony porządku publicznego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 36 ust. 2 ww. ustawy o obywatelstwie polskim, przed wydaniem decyzji o uznaniu za obywatela polskiego, organ administracji jest zobowiązany do wystąpienia do komendanta wojewódzkiego Policji, dyrektora delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby również do innych organów, o udzielenie informacji, czy nabycie przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. 6. Czy istnieją plany poprawy dostępu do informacji na temat procesu przywracania obywatelstwa polskiego oraz nabycia obywatelstwa polskiego dla osób zainteresowanych? Informacje dotyczące procedury nabycia obywatelstwa polskiego są powszechnie dostępne. Znajdują się na stronach internetowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, jak również każdego urzędu wojewódzkiego oraz placówek konsularnych (również w językach obcych). Każdy zainteresowany może również wystąpić do organu administracji, który udzieli wyjaśnień, jak również pomoże w przygotowaniu wniosku. 7. Jakie są najczęstsze trudności lub przeszkody, z jakimi spotykają się osoby starające się o przywrócenie obywatelstwa polskiego lub nabycie go w drodze naturalizacji? Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie identyfikowało takich trudności. 8. Czy rząd prowadzi monitorowanie efektywności i skuteczności polityki w zakresie obywatelstwa polskiego, a także zbiera dane na temat liczby osób, które skorzystały z możliwości przywrócenia obywatelstwa lub jego nabycia? W polskim prawie o obywatelstwie integracja jest rozumiana jako przesłanka warunkująca uzyskanie obywatelstwa polskiego w określonym trybie. Zatem integracja nie jest celem samym w sobie, choć jej skutkiem może być nabycie obywatelstwa polskiego. Powyższe oznacza, że obywatelstwo polskie powinni nabyć ci cudzoziemcy, którzy zintegrowali się ze społeczeństwem polskim. Ponadto, nabycie obywatelstwa polskiego jest sposobem na wyeliminowanie niepożądanych – ze względu na słuszny interes jednostki, jak też interes publiczny – sytuacji, w których mieszkańcy Polski nie mogą korzystać z pełni praw obywatelskich, jak również nie dotyczą ich pewne obowiązki np. służba wojskowa i obowiązek obrony Ojczyzny. Jak wskazano wyżej, naturalizacja (nabycie obywatelstwa) jest konsekwencją skutecznej integracji cudzoziemca ze społeczeństwem polskim i prawnie wiąże osobę z państwem. Wraz z naturalizacją, migranci uzyskują bowiem dostęp do szerokiej opieki ze strony państwa (np. opieki konsularnej) oraz prawa wyborcze. Odnosząc się natomiast do „zbierania danych na temat liczby osób” należy wskazać, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prowadzi – na podstawie przepisów ustawy – centralny rejestr danych o nabyciu i utracie obywatelstwa polskiego. We wskazanym rejestrze znajdują się informacje o osobach, które wystąpiły z wnioskami o nabycie lub utratę obywatelstwa polskiego po 1 lipca2001 r. oraz rozstrzygnięcia właściwych organów w tych sprawach. Omawiane dane są od lat publikowane przez Główny Urząd Statystyczny. Ponadto, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji corocznie udostępnia dane statystyczne na stronie internetowej Ministerstwa Cyfryzacji – Otwarte Dane www.dane.gov.pl. Udostępnione tam dane statystyczne uwzględniają obywatelstwo wnioskodawcy i są publikowane w formatach, które pozwalają na ich segregację i wyszukiwanie, tworzenie tabel i wykresów. Z poważaniem z up. Maciej Duszczyk Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2023 r. poz. 1989, dalej: „ustawa”. [2] Dz. U. nr 7 poz. 44, z późn. zm. (wersja nieobowiązująca). [3] Dz. U. Nr 4 poz. 25 (wersja nieobowiązująca). [4] Dz. U. Nr 28 poz. 353, z późn. zm. (wersja nieobowiązująca). [5] Dz. U. poz. 501. [6] ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: Kpa. [7] Dz. U. z 2022 r. poz. 1105. [8] por. uchwała NSA z dnia 9 listopada 1998 r. sygn. OPS 4/98. [9] J. Jagielski: Obywatelstwo polskie. Zagadnienia podstawowe, Warszawa 1998. [10] wyrok z dnia 22 września 1994 r. sygn. akt II SA 695, 696, 698-712/94 z aprobującymi głosami P. Sarneckiego i Z. Cieślaka oraz uchwale NSA z dnia 9 listopada 1998 r. sygn. OPS 4/98. [11] Dz. U. poz. 927. [12] Dz. U. poz. 916. [13] Dz. U. z 2021 r. poz. 672, z późn. zm. [14] Dz. U. z 2024 r. poz. 769.