Interpelacja nr 3133
Interpelacja w sprawie polityki ochrony polskich miejsc pamięci narodowej w świecie
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie polityki ochrony polskich miejsc pamięci narodowej w świecie
Interpelacja nr 3133
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie polityki ochrony polskich miejsc pamięci narodowej w świecie
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 02-06-2024
Szanowna Pani Minister,
celem polityki w zakresie ochrony polskich miejsc pamięci narodowej jest pielęgnowanie grobów, cmentarzy wojennych i innych miejsc pamięci Polaków, ofiar represji politycznych. MKiDN prowadzi działania w porozumieniu z organizacjami polonijnymi, dla których należyta ochrona miejsc pamięci jest ważnym wyznacznikiem kultywowania polskości.
W związku z powyższym zwracam się uprzejmie z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie konkretnie działania podejmuje ministerstwo w celu pielęgnowania grobów, cmentarzy wojennych i innych miejsc pamięci Polaków za granicą?
Jakie są główne kryteria wyboru miejsc pamięci do ochrony?
Czy istnieją konkretne programy współpracy międzynarodowej w ramach ochrony polskich miejsc pamięci narodowej, a jeśli tak, to z którymi krajami?
Jakie są największe wyzwania i trudności napotykane w procesie ochrony polskich miejsc pamięci narodowej w świecie?
Czy ministerstwo prowadzi działania informacyjne skierowane do Polonii i Polaków za granicą dotyczące ochrony miejsc pamięci narodowej?
W jaki sposób ministerstwo współpracuje z organizacjami polonijnymi w kwestii ochrony polskich miejsc pamięci narodowej?
Czy istnieją mechanizmy monitorowania i oceny skuteczności działań podejmowanych przez ministerstwo w zakresie ochrony polskich miejsc pamięci narodowej w świecie?
Jakie są plany ministerstwa na przyszłość w kontekście dalszego rozwoju polityki ochrony polskich miejsc pamięci narodowej poza granicami kraju?
Z poważaniem
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 3133
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie polityki ochrony polskich miejsc pamięci narodowej w świecie
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 02-06-2024
Szanowna Pani Minister,
celem polityki w zakresie ochrony polskich miejsc pamięci narodowej jest pielęgnowanie grobów, cmentarzy wojennych i innych miejsc pamięci Polaków, ofiar represji politycznych. MKiDN prowadzi działania w porozumieniu z organizacjami polonijnymi, dla których należyta ochrona miejsc pamięci jest ważnym wyznacznikiem kultywowania polskości.
W związku z powyższym zwracam się uprzejmie z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie konkretnie działania podejmuje ministerstwo w celu pielęgnowania grobów, cmentarzy wojennych i innych miejsc pamięci Polaków za granicą?
Jakie są główne kryteria wyboru miejsc pamięci do ochrony?
Czy istnieją konkretne programy współpracy międzynarodowej w ramach ochrony polskich miejsc pamięci narodowej, a jeśli tak, to z którymi krajami?
Jakie są największe wyzwania i trudności napotykane w procesie ochrony polskich miejsc pamięci narodowej w świecie?
Czy ministerstwo prowadzi działania informacyjne skierowane do Polonii i Polaków za granicą dotyczące ochrony miejsc pamięci narodowej?
W jaki sposób ministerstwo współpracuje z organizacjami polonijnymi w kwestii ochrony polskich miejsc pamięci narodowej?
Czy istnieją mechanizmy monitorowania i oceny skuteczności działań podejmowanych przez ministerstwo w zakresie ochrony polskich miejsc pamięci narodowej w świecie?
Jakie są plany ministerstwa na przyszłość w kontekście dalszego rozwoju polityki ochrony polskich miejsc pamięci narodowej poza granicami kraju?
Z poważaniem
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Andrzej Wyrobiec
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6567 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 3133 Pana Posła Daniela Milewskiego z 10 czerwca
2024 roku w sprawie polityki ochrony polskich miejsc pamięci narodowej w świecie,
uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zgodnie z kompetencjami podejmuje
działania polegające na sprawowaniu stałej opieki nad polskimi grobami wojennymi
za granicą, co można zdefiniować jako troskę o dziedzictwo materialne (ochrona, zachowanie
i utrzymanie w należytym stanie technicznym poszczególnych obiektów) oraz dziedzictwo
niematerialne (zachowanie pamięci o poległych za Ojczyznę, pomordowanych i zmarłych
w skutek działań wojennych i represji). Ponadto resort kultury realizuje projekty
remontowo–konserwatorskie grobów wojennych i miejsc pamięci narodowej za granicą,
które z uwagi na stan techniczny wymagają podjęcia prac naprawczych.
Jednym z systemowych rozwiązań funkcjonujących w Ministerstwie, ukierunkowanych
na pielęgnację grobów, cmentarzy wojennych i innych miejsc pamięci narodowej za granicą,
jest program Ministra „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą”, w którego ramach
podmiotom prawa polskiego przyznawane są środki finansowe na zadania związane
z ww. działaniami.
Ad 2.
Ministerstwo koncentruje swoje działania na opiece nad grobami i cmentarzami wojennymi
za granicą jako kryterium wyboru szczególnego rodzaju miejsc pamięci narodowej, dążąc do
zachowania i pielęgnowania pamięci o poległych za Ojczyznę, pomordowanych i zmarłych
w skutek działań wojennych i represji.
Ad 3.
Rzeczpospolita Polska jest obecnie stroną 9 umów bilateralnych z zakresu opieki nad
grobami wojennymi (z Kirgistanem, Ukrainą, Rosją, Białorusią, Uzbekistanem, Niemcami,
Włochami, Węgrami i Rumunią). Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest
podmiotem odpowiedzialnym za realizację zadań z nich wynikających. Resort kultury
prowadzi również bieżącą współpracę między innymi z Komisją ds. Grobów Wojennych
Wspólnoty Narodów (Commonwealth War Graves Commission); Krajowym Biurem
ds. Kombatantów i Ofiar Wojny (Office national des combattants et des victimes de
guerre); Służbą Opieki nad Grobami z Okresu Wojny przy norweskim Ministerstwie Kultury
i Równości (Krigsgravtjenesten) - podmiotami odpowiedzialnymi za sprawy grobów
wojennych.
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 4.
Największe wyzwania i trudności związane z ochroną polskich miejsc pamięci narodowej
za granicą występują obecnie na terenie Białorusi i Rosji na skutek polityki prowadzonej
przez władze wymienionych państw. Od 2022 r. na obszarze Białorusi i Rosji celowo
zdemontowano bądź zniszczono kilkadziesiąt polskich upamiętnień. Z uwagi na
uwarunkowania polityczne prowadzenie działań przez MKiDN w tych krajach nie jest
możliwe.
Wyzwaniem pozostaje również sprawowanie opieki nad polskimi grobami wojennymi
na Ukrainie z uwagi na skomplikowane relacje polsko–ukraińskie w obszarze miejsc pamięci
oraz trwającą pełnoskalową wojnę w tym kraju .
Ad 5.
MKiDN nie prowadzi działań informacyjnych ograniczonych do Polonii i Polaków za granicą,
natomiast swoje działania adresuje do wszystkich odbiorców zarówno w kraju, jak i za
granicą. Resort kultury popularyzuje wiedzę o miejscach pamięci narodowej za granicą oraz
ich znaczenia dla historii, dziedzictwa i tożsamości narodowej, upubliczniając informacje
o polskich cmentarzach, kwaterach i grobach wojennych na świecie na portalu internetowym
„Polskie dziedzictwo za granicą. Baza Poloników”, prowadzonym przez Narodowy Instytut
Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA (www.baza.polonika.pl).
Przekazane informacje tworzą wydzielony „Katalog cmentarzy wojennych”, który jest
systematycznie uzupełniany. Ponadto w 2020 r. MKiDN uruchomiło pod adresem
www.katyn.miejscapamieci.gov.pl stronę poświęconą Zbrodni Katyńskiej, która zawiera
szczegółowe informacje o cmentarzach wojennych w Katyniu, Miednoje, Charkowie
i Kijowie-Bykowni, wersje elektroniczne wydanych w latach 2000-2006 Ksiąg Cmentarnych
oraz bazę danych około 18 tysięcy ofiar Zbrodni Katyńskiej.
Ad 6.
Ministerstwo nie prowadzi współpracy z organizacjami polonijnymi z uwagi na fakt, że jest to
kompetencja Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Współpraca z organizacjami polonijnymi
przy ochronie polskich miejsc pamięci narodowej za granicą odbywa się w sposób pośredni
przez placówki dyplomatyczne.
Ad 7.
MKiDN monitoruje potrzeby w zakresie opieki nad miejscami pamięci narodowej za granicą
oraz ocenia skuteczność podejmowanych działań, przeprowadzając kontrole
poszczególnych obiektów
in situ. Delegowani przez resort eksperci (inżynierowie,
konserwatorzy) we współpracy z pracownikami Ministerstwa oceniają stan techniczny
poszczególnych obiektów oraz wdrożone rozwiązania w celu wypracowania najbardziej
skutecznych metod ochrony miejsc pamięci, uwzględniających specyfikę danego obiektu.
Współpraca MKiDN z polskimi placówkami dyplomatycznymi pozwala monitorować bieżący
stan utrzymania obiektów oraz w razie potrzeby przeprowadzić niewielkie prace naprawcze
przy pomocy miejscowych specjalistów.
Ad 8.
Ministerstwo planuje obejmować stałą opieką coraz większą liczbę polskich miejsc pamięci
narodowej za granicą. Dotychczasowe doświadczenia i ocena skuteczności takiego działania
pozwala stwierdzić, że pozytywnie to wpływa na stan techniczny obiektów, ograniczając tym
samym potrzebę prowadzenia prac remontowo–konserwatorskich i co za tym idzie,
ponoszone koszty.
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Resort planuje również rozwijać w dalszym ciągu współpracę międzyinstytucjonalną,
obejmującą zarówno podmioty krajowe, jak i zagraniczne w celu wypracowywania
optymalnych rozwiązań obejmujących ochronę polskich miejsc pamięci narodowej poza
granicami kraju.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 3 of 3 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 3133 Pana Posła Daniela Milewskiego z 10 czerwca
2024 roku w sprawie polityki ochrony polskich miejsc pamięci narodowej w świecie,
uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zgodnie z kompetencjami podejmuje
działania polegające na sprawowaniu stałej opieki nad polskimi grobami wojennymi
za granicą, co można zdefiniować jako troskę o dziedzictwo materialne (ochrona, zachowanie
i utrzymanie w należytym stanie technicznym poszczególnych obiektów) oraz dziedzictwo
niematerialne (zachowanie pamięci o poległych za Ojczyznę, pomordowanych i zmarłych
w skutek działań wojennych i represji). Ponadto resort kultury realizuje projekty
remontowo–konserwatorskie grobów wojennych i miejsc pamięci narodowej za granicą,
które z uwagi na stan techniczny wymagają podjęcia prac naprawczych.
Jednym z systemowych rozwiązań funkcjonujących w Ministerstwie, ukierunkowanych
na pielęgnację grobów, cmentarzy wojennych i innych miejsc pamięci narodowej za granicą,
jest program Ministra „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą”, w którego ramach
podmiotom prawa polskiego przyznawane są środki finansowe na zadania związane
z ww. działaniami.
Ad 2.
Ministerstwo koncentruje swoje działania na opiece nad grobami i cmentarzami wojennymi
za granicą jako kryterium wyboru szczególnego rodzaju miejsc pamięci narodowej, dążąc do
zachowania i pielęgnowania pamięci o poległych za Ojczyznę, pomordowanych i zmarłych
w skutek działań wojennych i represji.
Ad 3.
Rzeczpospolita Polska jest obecnie stroną 9 umów bilateralnych z zakresu opieki nad
grobami wojennymi (z Kirgistanem, Ukrainą, Rosją, Białorusią, Uzbekistanem, Niemcami,
Włochami, Węgrami i Rumunią). Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest
podmiotem odpowiedzialnym za realizację zadań z nich wynikających. Resort kultury
prowadzi również bieżącą współpracę między innymi z Komisją ds. Grobów Wojennych
Wspólnoty Narodów (Commonwealth War Graves Commission); Krajowym Biurem
ds. Kombatantów i Ofiar Wojny (Office national des combattants et des victimes de
guerre); Służbą Opieki nad Grobami z Okresu Wojny przy norweskim Ministerstwie Kultury
i Równości (Krigsgravtjenesten) - podmiotami odpowiedzialnymi za sprawy grobów
wojennych.
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 4.
Największe wyzwania i trudności związane z ochroną polskich miejsc pamięci narodowej
za granicą występują obecnie na terenie Białorusi i Rosji na skutek polityki prowadzonej
przez władze wymienionych państw. Od 2022 r. na obszarze Białorusi i Rosji celowo
zdemontowano bądź zniszczono kilkadziesiąt polskich upamiętnień. Z uwagi na
uwarunkowania polityczne prowadzenie działań przez MKiDN w tych krajach nie jest
możliwe.
Wyzwaniem pozostaje również sprawowanie opieki nad polskimi grobami wojennymi
na Ukrainie z uwagi na skomplikowane relacje polsko–ukraińskie w obszarze miejsc pamięci
oraz trwającą pełnoskalową wojnę w tym kraju .
Ad 5.
MKiDN nie prowadzi działań informacyjnych ograniczonych do Polonii i Polaków za granicą,
natomiast swoje działania adresuje do wszystkich odbiorców zarówno w kraju, jak i za
granicą. Resort kultury popularyzuje wiedzę o miejscach pamięci narodowej za granicą oraz
ich znaczenia dla historii, dziedzictwa i tożsamości narodowej, upubliczniając informacje
o polskich cmentarzach, kwaterach i grobach wojennych na świecie na portalu internetowym
„Polskie dziedzictwo za granicą. Baza Poloników”, prowadzonym przez Narodowy Instytut
Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA (www.baza.polonika.pl).
Przekazane informacje tworzą wydzielony „Katalog cmentarzy wojennych”, który jest
systematycznie uzupełniany. Ponadto w 2020 r. MKiDN uruchomiło pod adresem
www.katyn.miejscapamieci.gov.pl stronę poświęconą Zbrodni Katyńskiej, która zawiera
szczegółowe informacje o cmentarzach wojennych w Katyniu, Miednoje, Charkowie
i Kijowie-Bykowni, wersje elektroniczne wydanych w latach 2000-2006 Ksiąg Cmentarnych
oraz bazę danych około 18 tysięcy ofiar Zbrodni Katyńskiej.
Ad 6.
Ministerstwo nie prowadzi współpracy z organizacjami polonijnymi z uwagi na fakt, że jest to
kompetencja Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Współpraca z organizacjami polonijnymi
przy ochronie polskich miejsc pamięci narodowej za granicą odbywa się w sposób pośredni
przez placówki dyplomatyczne.
Ad 7.
MKiDN monitoruje potrzeby w zakresie opieki nad miejscami pamięci narodowej za granicą
oraz ocenia skuteczność podejmowanych działań, przeprowadzając kontrole
poszczególnych obiektów
in situ. Delegowani przez resort eksperci (inżynierowie,
konserwatorzy) we współpracy z pracownikami Ministerstwa oceniają stan techniczny
poszczególnych obiektów oraz wdrożone rozwiązania w celu wypracowania najbardziej
skutecznych metod ochrony miejsc pamięci, uwzględniających specyfikę danego obiektu.
Współpraca MKiDN z polskimi placówkami dyplomatycznymi pozwala monitorować bieżący
stan utrzymania obiektów oraz w razie potrzeby przeprowadzić niewielkie prace naprawcze
przy pomocy miejscowych specjalistów.
Ad 8.
Ministerstwo planuje obejmować stałą opieką coraz większą liczbę polskich miejsc pamięci
narodowej za granicą. Dotychczasowe doświadczenia i ocena skuteczności takiego działania
pozwala stwierdzić, że pozytywnie to wpływa na stan techniczny obiektów, ograniczając tym
samym potrzebę prowadzenia prac remontowo–konserwatorskich i co za tym idzie,
ponoszone koszty.
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Resort planuje również rozwijać w dalszym ciągu współpracę międzyinstytucjonalną,
obejmującą zarówno podmioty krajowe, jak i zagraniczne w celu wypracowywania
optymalnych rozwiązań obejmujących ochronę polskich miejsc pamięci narodowej poza
granicami kraju.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 3 of 3 --