Interpelacja nr 3132
Interpelacja w sprawie skuteczności polityki ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie skuteczności polityki ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą
Interpelacja nr 3132
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie skuteczności polityki ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 02-06-2024
Szanowna Pani Minister,
polityka w zakresie ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą jest prowadzona przez resort odpowiedzialny za kulturę i dziedzictwo narodowe. Ważna część polskiego dziedzictwa kulturalnego znajduje się poza granicami kraju. W jego powstawaniu, a obecnie także zachowaniu, bierze udział Polonia i Polacy żyjący za granicą. Państwo udziela pomocy jej organizacjom prowadzącym działalność w tym zakresie, wspiera muzea, biblioteki i archiwa oraz ewidencjonowanie i dokumentowanie zabytków kultury polskiej, wspiera opiekę nad zabytkowymi cmentarzami cywilnymi i grobami Polaków zasłużonych dla kultury polskiej.
W związku z powyższym zwracam się uprzejmie z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakich konkretnie form pomocy udziela państwo organizacjom polonijnym zajmującym się ochroną polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą?
Czy istnieją programy wspierające muzea, biblioteki i archiwa polskie działające poza granicami kraju, a jeśli tak, to jakie są ich efekty?
W jaki sposób państwo wspiera ewidencjonowanie i dokumentowanie zabytków kultury polskiej znajdujących się poza granicami Polski?
Czy istnieją konkretne działania mające na celu opiekę nad zabytkowymi cmentarzami cywilnymi i grobami Polaków zasłużonych dla kultury polskiej za granicą?
Czy istnieją mechanizmy monitorowania i oceny skuteczności działań polityki ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą?
Jakie są główne wyzwania i problemy napotykane przy realizacji polityki ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą?
Czy istnieją programy edukacyjne lub działania informacyjne skierowane do Polonii i Polaków za granicą dotyczące ochrony dziedzictwa kulturalnego?
W jaki sposób rząd planuje rozwijać i ulepszać politykę ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą, aby lepiej spełniała jej cele w zmieniającym się środowisku międzynarodowym?
Z poważaniem
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 3132
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie skuteczności polityki ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 02-06-2024
Szanowna Pani Minister,
polityka w zakresie ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą jest prowadzona przez resort odpowiedzialny za kulturę i dziedzictwo narodowe. Ważna część polskiego dziedzictwa kulturalnego znajduje się poza granicami kraju. W jego powstawaniu, a obecnie także zachowaniu, bierze udział Polonia i Polacy żyjący za granicą. Państwo udziela pomocy jej organizacjom prowadzącym działalność w tym zakresie, wspiera muzea, biblioteki i archiwa oraz ewidencjonowanie i dokumentowanie zabytków kultury polskiej, wspiera opiekę nad zabytkowymi cmentarzami cywilnymi i grobami Polaków zasłużonych dla kultury polskiej.
W związku z powyższym zwracam się uprzejmie z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakich konkretnie form pomocy udziela państwo organizacjom polonijnym zajmującym się ochroną polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą?
Czy istnieją programy wspierające muzea, biblioteki i archiwa polskie działające poza granicami kraju, a jeśli tak, to jakie są ich efekty?
W jaki sposób państwo wspiera ewidencjonowanie i dokumentowanie zabytków kultury polskiej znajdujących się poza granicami Polski?
Czy istnieją konkretne działania mające na celu opiekę nad zabytkowymi cmentarzami cywilnymi i grobami Polaków zasłużonych dla kultury polskiej za granicą?
Czy istnieją mechanizmy monitorowania i oceny skuteczności działań polityki ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą?
Jakie są główne wyzwania i problemy napotykane przy realizacji polityki ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą?
Czy istnieją programy edukacyjne lub działania informacyjne skierowane do Polonii i Polaków za granicą dotyczące ochrony dziedzictwa kulturalnego?
W jaki sposób rząd planuje rozwijać i ulepszać politykę ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą, aby lepiej spełniała jej cele w zmieniającym się środowisku międzynarodowym?
Z poważaniem
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Andrzej Wyrobiec
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10140 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 3132 Pana Posła Daniela Milewskiego z 10 czerwca
2024 roku w sprawie skuteczności polityki ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za
granicą, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Należy zauważyć, że zgodnie z ustawą o działach administracji rządowej współpraca
z Polakami zamieszkałymi za granicą, w tym wspieranie polskich instytucji kulturalnych poza
granicami kraju, należy do kompetencji ministra właściwego do spraw zagranicznych.
Niemniej Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, sprawując opiekę nad materialnym
i niematerialnym dziedzictwem narodowym, w tym znajdującym się poza granicami RP,
wspiera także podmioty zagraniczne, które opiekują się tym dziedzictwem. Pomoc ta
realizowana jest przede wszystkim poprzez programy dotacyjne, takie jak np. „Wspieranie
archiwów, bibliotek i muzeów poza krajem” oraz „Ochrona dziedzictwa kulturowego
za granicą”. Realną pomocą dla wspomnianych podmiotów jest także wieloletnia współpraca
ekspercka z nadzorowanymi przez resort kultury instytucjami, np. Naczelną Dyrekcją
Archiwów Państwowych, Biblioteką Narodową czy Narodowym Instytutem Polskiego
Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika”. Jednocześnie zwracam uwagę, że pomocy
organizacjom polonijnym udzielają także inne podmioty rządowe, w szczególności
Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów oraz Senat RP.
Ad 2.
Od 2020 roku podstawową formą wsparcia podmiotów zagranicznych opiekujących się
historycznymi kolekcjami i zbiorami dóbr kultury (archiwalnymi, bibliotecznymi
lub artystyczno-muzealnymi) o istotnym znaczeniu dla polskiego dziedzictwa kulturowego
zgromadzonymi poza granicami kraju jest program Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego „Wspieranie archiwów, bibliotek i muzeów poza krajem”. Strategicznym celem
programu jest stworzenie możliwości zachowania jego integralności, efektywnej ochrony
przed utratą, rozproszeniem lub pogorszeniem stanu zachowania, przy jednoczesnym
popularyzowaniu wiedzy na temat tej spuścizny. Realne korzyści płynące z udziału
w programie (aktualnie realizowana jest jego piąta edycja) to m.in. utrzymanie ciągłości
funkcjonowania wspomnianych podmiotów, poprawa stopnia opracowania i stanu
zachowania zbiorów, zwiększenie ich dostępności, a także liczby odbiorców i wydarzeń
popularyzatorskich.
Ad 3.
Minister KiDN wspiera działania w zakresie ewidencjonowania i dokumentowania zabytków
kultury polskiej poprzez finansowanie zadań realizowanych w ramach programów
dotacyjnych Ministra KiDN, tj. „Miejsca pamięci narodowej za granicą”, „Ochrona
dziedzictwa kulturowego za granicą” czy „Wspieranie archiwów, bibliotek i muzeów poza
krajem” oraz programów własnych instytucji nadzorowanych przez MKiDN, jak np.
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
realizowany przez Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą
„Polonika” program „Polskie dziedzictwo kulturowe za granicą – Wolontariat” oraz
wspomnianą wyżej współpracę instytucji nadzorowanych przez resort kultury, jak np.
Biblioteki Narodowej czy Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych z instytucjami
emigracyjnymi. Jednocześnie zwracam uwagę, że pomocy organizacjom polonijnym
udzielają także inne podmioty rządowe (w szczególności Ministerstwo Spraw Zagranicznych,
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów) oraz Senat RP.
Ewidencjonowaniu i dokumentowaniu zabytków kultury polskiej znajdujących się poza
granicami Polski służy w sposób systemowy prowadzona przez Narodowy Instytut Polskiego
Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika” baza poloników znajdujących się poza
granicami Polski (https://baza.polonika.pl/pl), sukcesywnie uzupełniana o kolejne obiekty
i miejsca związane z polskim dziedzictwem kulturowym.
Inną formą wsparcia działań we wspomnianym zakresie jest organizowanie i finansowanie ze
środków Ministra KiDN wyjazdów polskich specjalistów i ekspertów, którzy prowadzą prace
związane z ewidencjonowaniem, dokumentowaniem, inwentaryzowaniem i konserwacją
zgromadzonych poza granicami Polski zbiorów. Pomoc ta dotyczy przede wszystkim zbiorów
archiwalnych, bibliotecznych i artystycznych.
Ad 4.
Opieka nad zabytkowymi cmentarzami cywilnymi i grobami Polaków zasłużonych dla
kultury polskiej za granicą realizowana jest przede wszystkim w ramach programu Ministra
KiDN „Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą” realizowanego przez Narodowy
Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika” i stanowi istotną część
zadań dofinansowywanych w ramach przedmiotowego programu. Projekty
konserwatorskie, restauratorskie i badawcze w powyższym zakresie są także realizowane
w ramach współpracy resortu kultury z placówkami dyplomatycznymi RP, a także
działalności statutowej Instytutu „Polonika”. Środki na ten cel przyznaje obecnie także
Senat RP w ramach programu Senat-Polonia.
Ad 5.
Ze względu na wielość programów Ministra KiDN, zróżnicowane działania podejmowane
przez jednostki nadzorowane i inne organy państwa oraz organizacje polonijne i emigracyjne
nie istnieje jeden system monitorowania i oceny skuteczności działań polityki ochrony
polskiego dziedzictwa kulturowego za granicą. Minister KiDN zauważa potrzebę stworzenia
mechanizmów integrujących dane z ww. zakresu oraz ułatwiających koordynację działań
podejmowanych w ramach istniejących programów dotacyjnych oraz przez różne instytucje.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi monitoring zagrożeń dla
polskiego dziedzictwa kulturowego za granicą. Systematycznie aktualizowany jest rejestr
ryzyk w tym obszarze.
Ad 6.
Odpowiedź na tak postawione pytanie jest niezwykle złożona i dotyczy zarówno czynników
zewnętrznych, jak i wewnętrznych. Podstawowymi czynnikami zewnętrznymi jest kontekst
polityczny i międzynarodowy – co w szczególności dotyczy polskiego dziedzictwa
kulturowego znajdującego się na terenach państw takich jak Białoruś (możliwości
prowadzenia polityki wobec polskiego dziedzictwa kulturowego są pochodną ogólnej
polityki prowadzonej wobec tego państwa) oraz Ukraina (ograniczenia faktyczne związane
w szczególności z toczącą się tam wojną). Wyzwaniami wewnętrznymi są możliwości
budżetowe (ograniczone fundusze nie pozwalają na zaspokojenie wszystkich potrzeb) oraz
organizacyjne podmiotów publicznych w kontekście prowadzenia lub wspierania działań
związanych z realizacją polityki ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą,
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
w tym bariery prawne i administracyjne związane z różnicami w obcych porządkach
prawnych oraz konieczność sprostania restrykcyjnym wymogom formalnym związanym
z koniecznością zabezpieczenia interesów Skarbu Państwa na wypadek nieprawidłowego
wydatkowania środków publicznych. Dużym wyzwaniem jest także stworzenie
zintegrowanej bazy danych związanych z działaniami prowadzonymi i finansowanymi w tym
obszarze przez instytucje publiczne.
Ad 7.
Zgodnie z ustawą o działach administracji rządowej współpraca z Polakami zamieszkałymi
za granicą należy do kompetencji ministra właściwego do spraw zagranicznych. Działalność
informacyjna skierowana bezpośrednio do Polonii i Polaków za granicą, w tym także
w kontekście ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego, odbywa się na bieżąco poprzez
podlegające MSZ ambasady, konsulaty oraz Instytuty Polskie. MKiDN uczestniczy
w przygotowaniu pracowników MSZ do objęcia stanowisk w poszczególnych placówkach,
prowadząc wykłady dotyczące ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego za granicą,
w ramach Akademii Dyplomatycznej i Akademii Konsularnej oraz podczas bezpośrednich
spotkań z pracownikami przygotowującymi się do rozpoczęcia służby na konkretnym
stanowisku zagranicznym.
Działania o charakterze informacyjno-popularyzatorskim prowadzone są także przez
polskie instytucje emigracyjne w ramach działań finansowanych z programu Ministra KiDN
„Wspieranie Archiwów, Bibliotek i Muzeów poza krajem”. Beneficjenci programu, w ramach
przyznanych środków, organizują wydarzenia mające na celu popularyzację wiedzy
o polskim dziedzictwie kulturowym oraz posiadanych zbiorach. Bogatą działalność
popularyzatorską prowadzi także podległy Ministrowi KiDN Narodowy Instytut Polskiego
Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika” przy okazji realizowanych poza granicami
Polski projektów konserwatorskich, wystawienniczych czy wydawniczych. Najnowszym
narzędziem służącym upowszechnianiu polskiego dziedzictwa za granicą skierowanym
do szerokiego grona odbiorców, w tym Polonii i Polaków za granicą, jest zainaugurowany
6 marca 2023 r. i stale rozwijany internetowy portal „Dziedzictwo za granicą. Baza
poloników”. Portal ten jest źródłem wiedzy o polskim dziedzictwie kulturowym poza
granicami kraju. Na serwis składają się karty dokumentacyjne, artykuły oraz inne
opracowania dotyczące polskich zabytków, dzieł sztuki i istotnych obiektów za granicą.
Ad 8.
Ministerstwo stara się na bieżąco monitorować potrzeby i problemy w obszarze ochrony
polskiego dziedzictwa kulturowego za granicą. Resort planuje rozpocząć prace nad
przygotowaniem dokumentu o charakterze syntetycznym, zawierającego komponent
diagnostyczny oraz związany z planowaniem w obszarze ochrony polskiego dziedzictwa
kulturowego za granicą. Jego powstanie i wdrożenie z pewnością przyczyni się do rozwoju
i prowadzenia skuteczniejszej polityki państwa w tym zakresie.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 3 of 3 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 3132 Pana Posła Daniela Milewskiego z 10 czerwca
2024 roku w sprawie skuteczności polityki ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za
granicą, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Należy zauważyć, że zgodnie z ustawą o działach administracji rządowej współpraca
z Polakami zamieszkałymi za granicą, w tym wspieranie polskich instytucji kulturalnych poza
granicami kraju, należy do kompetencji ministra właściwego do spraw zagranicznych.
Niemniej Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, sprawując opiekę nad materialnym
i niematerialnym dziedzictwem narodowym, w tym znajdującym się poza granicami RP,
wspiera także podmioty zagraniczne, które opiekują się tym dziedzictwem. Pomoc ta
realizowana jest przede wszystkim poprzez programy dotacyjne, takie jak np. „Wspieranie
archiwów, bibliotek i muzeów poza krajem” oraz „Ochrona dziedzictwa kulturowego
za granicą”. Realną pomocą dla wspomnianych podmiotów jest także wieloletnia współpraca
ekspercka z nadzorowanymi przez resort kultury instytucjami, np. Naczelną Dyrekcją
Archiwów Państwowych, Biblioteką Narodową czy Narodowym Instytutem Polskiego
Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika”. Jednocześnie zwracam uwagę, że pomocy
organizacjom polonijnym udzielają także inne podmioty rządowe, w szczególności
Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów oraz Senat RP.
Ad 2.
Od 2020 roku podstawową formą wsparcia podmiotów zagranicznych opiekujących się
historycznymi kolekcjami i zbiorami dóbr kultury (archiwalnymi, bibliotecznymi
lub artystyczno-muzealnymi) o istotnym znaczeniu dla polskiego dziedzictwa kulturowego
zgromadzonymi poza granicami kraju jest program Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego „Wspieranie archiwów, bibliotek i muzeów poza krajem”. Strategicznym celem
programu jest stworzenie możliwości zachowania jego integralności, efektywnej ochrony
przed utratą, rozproszeniem lub pogorszeniem stanu zachowania, przy jednoczesnym
popularyzowaniu wiedzy na temat tej spuścizny. Realne korzyści płynące z udziału
w programie (aktualnie realizowana jest jego piąta edycja) to m.in. utrzymanie ciągłości
funkcjonowania wspomnianych podmiotów, poprawa stopnia opracowania i stanu
zachowania zbiorów, zwiększenie ich dostępności, a także liczby odbiorców i wydarzeń
popularyzatorskich.
Ad 3.
Minister KiDN wspiera działania w zakresie ewidencjonowania i dokumentowania zabytków
kultury polskiej poprzez finansowanie zadań realizowanych w ramach programów
dotacyjnych Ministra KiDN, tj. „Miejsca pamięci narodowej za granicą”, „Ochrona
dziedzictwa kulturowego za granicą” czy „Wspieranie archiwów, bibliotek i muzeów poza
krajem” oraz programów własnych instytucji nadzorowanych przez MKiDN, jak np.
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
realizowany przez Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą
„Polonika” program „Polskie dziedzictwo kulturowe za granicą – Wolontariat” oraz
wspomnianą wyżej współpracę instytucji nadzorowanych przez resort kultury, jak np.
Biblioteki Narodowej czy Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych z instytucjami
emigracyjnymi. Jednocześnie zwracam uwagę, że pomocy organizacjom polonijnym
udzielają także inne podmioty rządowe (w szczególności Ministerstwo Spraw Zagranicznych,
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów) oraz Senat RP.
Ewidencjonowaniu i dokumentowaniu zabytków kultury polskiej znajdujących się poza
granicami Polski służy w sposób systemowy prowadzona przez Narodowy Instytut Polskiego
Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika” baza poloników znajdujących się poza
granicami Polski (https://baza.polonika.pl/pl), sukcesywnie uzupełniana o kolejne obiekty
i miejsca związane z polskim dziedzictwem kulturowym.
Inną formą wsparcia działań we wspomnianym zakresie jest organizowanie i finansowanie ze
środków Ministra KiDN wyjazdów polskich specjalistów i ekspertów, którzy prowadzą prace
związane z ewidencjonowaniem, dokumentowaniem, inwentaryzowaniem i konserwacją
zgromadzonych poza granicami Polski zbiorów. Pomoc ta dotyczy przede wszystkim zbiorów
archiwalnych, bibliotecznych i artystycznych.
Ad 4.
Opieka nad zabytkowymi cmentarzami cywilnymi i grobami Polaków zasłużonych dla
kultury polskiej za granicą realizowana jest przede wszystkim w ramach programu Ministra
KiDN „Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą” realizowanego przez Narodowy
Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika” i stanowi istotną część
zadań dofinansowywanych w ramach przedmiotowego programu. Projekty
konserwatorskie, restauratorskie i badawcze w powyższym zakresie są także realizowane
w ramach współpracy resortu kultury z placówkami dyplomatycznymi RP, a także
działalności statutowej Instytutu „Polonika”. Środki na ten cel przyznaje obecnie także
Senat RP w ramach programu Senat-Polonia.
Ad 5.
Ze względu na wielość programów Ministra KiDN, zróżnicowane działania podejmowane
przez jednostki nadzorowane i inne organy państwa oraz organizacje polonijne i emigracyjne
nie istnieje jeden system monitorowania i oceny skuteczności działań polityki ochrony
polskiego dziedzictwa kulturowego za granicą. Minister KiDN zauważa potrzebę stworzenia
mechanizmów integrujących dane z ww. zakresu oraz ułatwiających koordynację działań
podejmowanych w ramach istniejących programów dotacyjnych oraz przez różne instytucje.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi monitoring zagrożeń dla
polskiego dziedzictwa kulturowego za granicą. Systematycznie aktualizowany jest rejestr
ryzyk w tym obszarze.
Ad 6.
Odpowiedź na tak postawione pytanie jest niezwykle złożona i dotyczy zarówno czynników
zewnętrznych, jak i wewnętrznych. Podstawowymi czynnikami zewnętrznymi jest kontekst
polityczny i międzynarodowy – co w szczególności dotyczy polskiego dziedzictwa
kulturowego znajdującego się na terenach państw takich jak Białoruś (możliwości
prowadzenia polityki wobec polskiego dziedzictwa kulturowego są pochodną ogólnej
polityki prowadzonej wobec tego państwa) oraz Ukraina (ograniczenia faktyczne związane
w szczególności z toczącą się tam wojną). Wyzwaniami wewnętrznymi są możliwości
budżetowe (ograniczone fundusze nie pozwalają na zaspokojenie wszystkich potrzeb) oraz
organizacyjne podmiotów publicznych w kontekście prowadzenia lub wspierania działań
związanych z realizacją polityki ochrony polskiego dziedzictwa kulturalnego za granicą,
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
w tym bariery prawne i administracyjne związane z różnicami w obcych porządkach
prawnych oraz konieczność sprostania restrykcyjnym wymogom formalnym związanym
z koniecznością zabezpieczenia interesów Skarbu Państwa na wypadek nieprawidłowego
wydatkowania środków publicznych. Dużym wyzwaniem jest także stworzenie
zintegrowanej bazy danych związanych z działaniami prowadzonymi i finansowanymi w tym
obszarze przez instytucje publiczne.
Ad 7.
Zgodnie z ustawą o działach administracji rządowej współpraca z Polakami zamieszkałymi
za granicą należy do kompetencji ministra właściwego do spraw zagranicznych. Działalność
informacyjna skierowana bezpośrednio do Polonii i Polaków za granicą, w tym także
w kontekście ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego, odbywa się na bieżąco poprzez
podlegające MSZ ambasady, konsulaty oraz Instytuty Polskie. MKiDN uczestniczy
w przygotowaniu pracowników MSZ do objęcia stanowisk w poszczególnych placówkach,
prowadząc wykłady dotyczące ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego za granicą,
w ramach Akademii Dyplomatycznej i Akademii Konsularnej oraz podczas bezpośrednich
spotkań z pracownikami przygotowującymi się do rozpoczęcia służby na konkretnym
stanowisku zagranicznym.
Działania o charakterze informacyjno-popularyzatorskim prowadzone są także przez
polskie instytucje emigracyjne w ramach działań finansowanych z programu Ministra KiDN
„Wspieranie Archiwów, Bibliotek i Muzeów poza krajem”. Beneficjenci programu, w ramach
przyznanych środków, organizują wydarzenia mające na celu popularyzację wiedzy
o polskim dziedzictwie kulturowym oraz posiadanych zbiorach. Bogatą działalność
popularyzatorską prowadzi także podległy Ministrowi KiDN Narodowy Instytut Polskiego
Dziedzictwa Kulturowego za Granicą „Polonika” przy okazji realizowanych poza granicami
Polski projektów konserwatorskich, wystawienniczych czy wydawniczych. Najnowszym
narzędziem służącym upowszechnianiu polskiego dziedzictwa za granicą skierowanym
do szerokiego grona odbiorców, w tym Polonii i Polaków za granicą, jest zainaugurowany
6 marca 2023 r. i stale rozwijany internetowy portal „Dziedzictwo za granicą. Baza
poloników”. Portal ten jest źródłem wiedzy o polskim dziedzictwie kulturowym poza
granicami kraju. Na serwis składają się karty dokumentacyjne, artykuły oraz inne
opracowania dotyczące polskich zabytków, dzieł sztuki i istotnych obiektów za granicą.
Ad 8.
Ministerstwo stara się na bieżąco monitorować potrzeby i problemy w obszarze ochrony
polskiego dziedzictwa kulturowego za granicą. Resort planuje rozpocząć prace nad
przygotowaniem dokumentu o charakterze syntetycznym, zawierającego komponent
diagnostyczny oraz związany z planowaniem w obszarze ochrony polskiego dziedzictwa
kulturowego za granicą. Jego powstanie i wdrożenie z pewnością przyczyni się do rozwoju
i prowadzenia skuteczniejszej polityki państwa w tym zakresie.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 3 of 3 --