Odpowiedź na interpelację w sprawie polityki edukacyjnej wobec Polonii i Polaków mieszkających za granicą Odpowiedź na interpelację nr 3128 w sprawie polityki edukacyjnej wobec Polonii i Polaków mieszkających za granicą Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 04-07-2024 Szanowny Panie Pośle, w odpowiedzi na zamieszczone w interpelacji pytania, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji, z uwzględnieniem informacji przekazanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Jak rząd ocenia skuteczność dotychczasowych działań w ramach polityki edukacyjnej wobec Polonii i Polaków mieszkających za granicą? Ministerstwo Edukacji Narodowej realizuje zadania na rzecz Polonii i Polaków za granicą zgodnie z kierunkami polityki państwa i we współpracy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych, które odpowiada za politykę wobec Polonii i Polaków za granicą. Jednym ze strategicznych celów RP tej polityki jest podtrzymywanie i umacnianie polskiej tożsamości wśród Polonii i Polaków zamieszkałych za granicą poprzez kontynuowanie działań zmierzających do tworzenia lub poprawy warunków nauczania języka polskiego i w języku polskim w lokalnych systemach oświaty oraz w szkołach społecznych. Czy istnieją konkretne wskaźniki oceny efektywności działań wspierających edukację Polonii i Polaków za granicą? Minister Edukacji realizuje politykę państwa w zakresie edukacji wobec Polonii i Polaków zamieszkałych za granicą wraz z: Ośrodkiem Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą (ORPEG), jednostką podległą, która koordynuje zadania związane z organizacją kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą, oraz Instytutem Rozwoju Języka Polskiego im. św. Maksymiliana Marii, Kolbego, jednostką nadzorowaną, która wspiera rozwój języka polskiego za granicą. Zgodnie z art. 47 ust. 3 pkt 2 lit. a-e ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz.737), minister właściwy do spraw oświaty i wychowania wraz z ORPEG realizuje zadania związane z: prowadzeniem szkół w Polsce kształcących na odległość oraz szkół polskich przy przedstawicielstwa dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych RP W roku szkolnym 2023/2024: w szkole podstawowej i liceum ogólnokształcącym w Polsce prowadzących kształcenie na odległość (online) uczy się 1 780 uczniów polskich przebywających za granicą, w tym 1 409 w szkole podstawowej oraz 371 w liceum ogólnokształcącym. Szkoły zatrudniają 38 nauczyciel; do 76 szkół polskich przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych RP uczy 15 914 uczniów , w tym w szkole podstawowej - 12 559, liceum ogólnokształcącym -2 009 i w oddziale dziecięcym – 1 346. W szkołach polskich zatrudnionych jest 628 nauczycieli. wspomaganiem wśród Polonii i Polaków zamieszkałych za granicą oraz dzieci pracowników migrujących nauczania języka polskiego, historii, geografii, kultury polskiej oraz innych przedmiotów nauczanych w języku polskim w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw lub nauczanych w innych formach przez organizacje społeczne zarejestrowane za granicą w roku szkolnym 2023/2024 do pracy dydaktycznej wśród Polonii i Polaków w 11 krajach skierowanych zostało 111 nauczycieli, w 2024 r. planuje się zakup i przekazanie nieodpłatnie 26 679 egzemplarzy podręczników i pomocy dydaktycznych szkołom polonijnym, w 2024 r. przeszkolono 5327 nauczycieli (stan na 19. 06. 2024 r.). Ponadto, Instytut Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego, realizuje zadania związane z: inicjowaniem i realizowaniem działań dotyczących promocji języka polskiego, wspieraniem kultywowania polskiej tradycji i wartości języka polskiego jako ojczystego oraz promocji języka polskiego jako ojczystego wśród Polonii i Polaków zamieszkałych za granicą, wzmacnianiem współpracy między Polonią i Polakami zamieszkałymi za granicą a podmiotami działającymi w Rzeczypospolitej Polskiej i za granicą, w szczególności w dziedzinie edukacji i nauki, wspieraniem inicjatyw oraz projektów edukacyjnych i naukowych mających na celu pogłębianie znajomości języka polskiego, upowszechnianiem języka polskiego jako obcego, współpracą ze szkołami, uczelniami, instytucjami publicznymi, stowarzyszeniami, fundacjami, organizacjami i innymi podmiotami działającymi w Rzeczypospolitej Polskiej i za granicą na rzecz rozwoju języka polskiego za granicą. W ramach konkursów i naboru przeprowadzonych w 2023 r. Instytut wsparł około 130 tys. uczniów szkół polonijnych i polskich za granicą. W 2024 r. kontynuuje realizację ww. zadań ustawowych. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wspiera działania edukacyjne wobec Polonii i Polaków mieszkających za granicą za pomocą programów i inicjatyw realizowanych przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej (NAWA). Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej na podstawie Zlecenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, od 17 października 2017 roku wspiera Filię Uniwersytetu w Białymstoku w Wilnie poprzez przekazywanie im środków finansowych na wypłatę stypendiów dla studentów. Filia Uniwersytetu w Białymstoku w Wilnie od 2007 r. kształci studentów na studiach stacjonarnych I stopnia (kierunki ekonomia, europeistyka, informatyka, pedagogika) oraz studiach stacjonarnych II stopnia (kierunek ekonomia). Wydział Ekonomiczno-Informatyczny Uniwersytetu w Białymstoku w Winie jest pierwszą filią uczelni zagranicznej na Litwie. Jest to też pierwszy zamiejscowy wydział uczelni polskiej poza granicami kraju. Działalność Wydziału Ekonomiczno-Informatycznego w Wilnie to niewątpliwy sukces rządów Polski i Litwy w kwestii rozwiązywania potrzeb mniejszości narodowych. Powołanie wyższej uczelni – kształcącej młodzież w języku ojczystym było jednym z najważniejszych postulatów mieszkających na Litwie Polaków. Jak dotychczas Wydział spełnia swą misję – co roku ponad stu absolwentów szkół polskich na Litwie podejmuje studia na kierunku: ekonomia I i II stopnia, informatyka, europeistyka czy pedagogika. W tym okresie Wydział ukończyły setki absolwentów, którzy zasilili lokalny rynek pracy i wzmocnili polską inteligencję na Litwie. Część z nich kontynuuje swoją edukację na studiach w Polsce. NAWA w roku akademickim 2023/2024 finansuje stypendia dla 117 stypendystów (o stypendium ubiegało się 185 osób, zob.: https://wilno.uwb.edu.pl/ogloszenia/wyniki-stypendium-nawa-48.html), w roku akademickim 2022/2023 finansowane były stypendia dla 120 osób, a w roku akademickim 2021/2022 było to 113 osób. Stypendia są wypłacane miesięcznie, przez cały rok akademicki. Do grudnia 2021 r. stawka stypendialna wynosiła 100 euro/miesięcznie, od grudnia 2021 r. stawka wynosi 1250 zł/miesięcznie. Filia współpracuje również z polskimi przedsiębiorcami (w tym zrzeszonymi w Forum Przedsiębiorczości Polskiej "Korona") przede wszystkim w zakresie organizacji praktyk studenckich. NAWA prowadzi również Program stypendialny dla Polonii im. gen. Władysława Andersa, który cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem przedstawicieli Polonii. Program im. gen. Władysława Andersa nie obejmuje wsparcia edukacji Polonii i Polaków poza granicami Polski, a umożliwia młodym osobom polskiego pochodzenia (cudzoziemcy posiadający Kartę Polaka bądź osoby posiadające obywatelstwo Polski oraz obywatelstwo innego kraju) odbycie studiów stacjonarnych w języku polskim na terenie Polski. W ramach współpracy z Narodową Agencją Wymiany Akademickiej Filia Uniwersytetu w Białymstoku w Wilnie składa dwa razy do roku raport semestralny z wydatkowania środków stypendialnych oraz raz do roku opis raportu merytorycznego. Na raport semestralny składają się takie elementy jak: nazwisko i imię stypendysty, kraj pochodzenia stypendysty, nazwa instytucji przyjmującej, kraj realizacji stypendium, stopień studiów, stopień naukowy, rok akademicki, rok studiów, dziedzina badań, kierunek studiów, okres realizacji stypendium, kwota wypłaconych środków finansowych. Na raport opisowy merytoryczny roczny składają się takie elementy jak: opis zrealizowanych działań, uwagi ogólne dotyczące realizacji stypendiów, w tym przykłady dobrej praktyki i osiągnięcia stypendystów, uwagi ogólne dotyczące problemów w realizacji stypendiów, planowane zmiany w funkcjonowaniu programu. Filia Uniwersytetu w Białymstoku w Wilnie publikuje również rokrocznie Sprawozdania z działania wydziałowego systemu zapewniania jakości kształcenia. Znajdują się one na stronie internetowej: https://wilno.uwb.edu.pl/wydzial/jakosc-ksztalcenia/sprawozdania-z-dzialania-systemu. W zakresie programów realizowanych przez NAWA, Program im. gen. Andersa monitorowany jest poprzez weryfikację osiągniętych wskaźników umiędzynarodowienia polskiego szkolnictwa wyższego w kontekście liczby studentów cudzoziemców – stypendystów NAWA, kształcących się w pełnym cyklu kształcenia akademickiego w Polsce oraz w kontekście udziału cudzoziemców – stypendystów NAWA, którzy obronili pracę dyplomową w terminie. Jakie działania podejmuje rząd w celu zapewnienia odpowiedniej infrastruktury prawnej umożliwiającej funkcjonowanie oświaty polskiej w krajach zamieszkania Polonii i Polaków? Ministerstwo Edukacji Narodowej zapewnia infrastrukturę prawną umożliwiającą funkcjonowanie oświaty polskiej w krajach zamieszkania Polonii i Polaków żyjących za granicą. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowani zakłada i prowadzi szkoły polskie oraz może zakładać i prowadzić szkoły i zespoły szkół w Polsce oraz przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej, które prowadzą kształcenie dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą zgodnie z podstawą programową kształcenia ogólnego lub umożliwiają uczniom uczęszczającym do szkół funkcjonujących w systemach oświaty innych państw uzupełnianie wykształcenia w zakresie szkoły podstawowej i liceum ogólnokształcącego, zgodnie z ramami programowymi kształcenia uzupełniającego i planami nauczania dla szkół polskich, stosownie do przepisów art. 8 ust. 5 pkt 1 lit. a oraz pkt. 2 lit. c ustawy – Prawo oświatowe. Organizację kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2019 r. w sprawie organizacji kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą (Dz. U. z 2023 r. poz. 2387 z późn. zm.). Warunki i sposób wspomagania nauczania języka polskiego i innych przedmiotów nauczanych w języku polskim wśród Polonii i Polaków zamieszkałych za granicą oraz dzieci pracowników migrujących określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej dnia 25 maja 2017 r. w sprawie warunków i sposobu wspomagania nauczania języka polskiego, historii, geografii, kultury polskiej i innych przedmiotów nauczanych w języku polskim wśród Polonii i Polaków zamieszkałych za granicą oraz dzieci pracowników migrujących (Dz. U. z 2023 r. poz. 1905). Czy rząd przewiduje dodatkowe inicjatywy mające na celu poprawę warunków pracy nauczycieli polonijnych oraz ich doskonalenie zawodowe? Nauczyciele szkół polskich przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej zatrudniani są zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2023 r. poz. 984 z późn. zm.). Minister Edukacji nie nadzoruje szkół funkcjonujących w systemach oświaty innych państw i szkół prowadzonych przez organizacje pozarządowe, polonijne organizacje oświatowe, stowarzyszenia rodziców zarejestrowane za granicą oraz polskie parafie. Ww. szkoły decydują o warunkach zatrudniania nauczycieli. Nauczyciele szkół polskich, szkół funkcjonujących w systemach oświaty innych państw i szkół prowadzonych przez organizacje społeczne zarejestrowane za granicą korzystają nieodpłatnie z doskonalenia zawodowego w postaci studiów podyplomowych oferowanych przez Ministra Edukacji oraz kursów i szkoleń organizowanych przez Polonijne Centrum Nauczycielskie, wchodzące w skład ORPEG. Ponadto, nowelizacja ustawy Karta Nauczyciela wprowadziła z dniem 1 stycznia 2021 r. możliwość awansu zawodowego nauczycielom języka polskiego, historii, geografii, kultury polskiej oraz innych przedmiotów nauczanych w języku polskim w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw lub w innych formach przez organizacje społeczne zarejestrowane za granicą. Przyjęte rozwiązanie było odpowiedzią na postulaty nauczycieli, którzy myślą o powrocie do Polski i kontynuowaniu pracy w szkole, oraz tych, którzy na stałe osiedli za granicą, ale chcą się doskonalić zawodowo i wzbogacać swój dorobek zawodowy. Polonijne Centrum Nauczycielskie organizuje szkolenia dla nauczycieli polonijnych. Oferta PCN jest nieodpłatna i odpowiada na potrzeby zgłaszane przez środowiska polonijne. ORPEG prowadzi szkolenia online oraz stacjonarne w Polsce i za granicą. Ponadto, na poprawę warunków pracy nauczycieli wpływa wsparcie przekazywane przez Instytut Rozwoju Języka Polskiego w postaci: dofinansowania do wynagrodzeń, modernizacji pomocy dydaktycznych, umożliwienia dostępu do nowoczesnych technologii edukacyjnych. IRJP dofinansowuje szkolenia metodyczne i merytoryczne dla nauczycieli, będące działaniami dopełniającymi systemowe doskonalenie kadry pedagogicznej prowadzonego przez ORPEG. Jakie są główne wyzwania związane z prowadzeniem szkolnych punktów konsultacyjnych dla Polonii i Polaków mieszkających za granicą, zidentyfikowane przez rząd? Do najistotniejszych zidentyfikowanych przez ORPEG wyzwań związanych z prowadzeniem szkół polskich przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych RP należy zapewnienie im odpowiednich warunków lokalowych. Szkoły polskie umożliwiając uczniom uczęszczającym do szkół funkcjonujących w systemach oświaty innych państw uzupełnianie wykształcenia w zakresie języka polskiego i wiedzy o Polsce, prowadzą zajęcia popołudniami w wybrane dni tygodnia lub w soboty. Na potrzeby zajęć dydaktycznych wynajmowane są pomieszczenia w szkołach lokalnych, parafiach. Czy istnieją plany rządu dotyczące dalszego wsparcia szkół polonijnych? Jakie środki są przewidziane w tym zakresie? Szkoły polonijne objęte są wsparciem ORPEG i IRJP, które to podmioty realizują zadania na rzecz Polonii i Polaków za granicą zgodnie z właściwością. W ustawie budżetowej na rok 2024, w ramach części 30 – Oświata i wychowanie na działania służące wspieraniu nauczania języka polskiego, historii, geografii, kultury polskiej oraz innych przedmiotów nauczanych w języku polskim za granicą wśród Polonii i Polaków za granicą oraz dzieci pracowników migrujących przewidziano środki w łącznej wysokości 159 446 tys. zł. Jak rząd ocenia skutki przyznawania stypendiów dla osób polskiego pochodzenia studiujących zarówno w Polsce, jak i w krajach zamieszkania? Działalność Wydziału Ekonomiczno-Informatycznego w Wilnie to niewątpliwy sukces rządów Polski i Litwy w kwestii rozwiązywania potrzeb mniejszości narodowych. Powołanie wyższej uczelni – kształcącej młodzież w języku ojczystym było jednym z najważniejszych postulatów mieszkających na Litwie Polaków. Jak dotychczas Wydział spełnia swą misję – co roku ponad stu absolwentów szkół polskich na Litwie podejmuje studia na kierunku: ekonomia I i II stopnia, informatyka, europeistyka czy pedagogika. W tym okresie Wydział ukończyły setki absolwentów, którzy zasilili lokalny rynek pracy i wzmocnili polską inteligencję na Litwie. Część z nich kontynuuje swoją edukację na studiach w Polsce. W ramach oferty NAWA od 2018 roku realizowany jest Program dla Polonii im. gen. Władysława Andersa. Program umożliwia młodym ludziom polskiego pochodzenia odbycie pełnego cyklu studiów stacjonarnych w Polsce (studia I i II stopnia oraz studia jednolite magisterskie), realizowanych w języku polskim, w uczelniach nadzorowanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa z comiesięcznym stypendium Dyrektora NAWA. W uczelniach publicznych program oferuje zwolnienie z opłat za kształcenie. Ponadto w ramach Programu im. gen. Andersa – studia I stopnia oraz studia jednolite magisterskie, NAWA prowadzi nabór wniosków kandydatów ubiegających się o stypendium Ministra Zdrowia na kształcenie w uczelniach medycznych oraz osób ubiegających się o stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na kształcenie w uczelniach artystycznych. Studia mogą być poprzedzone rocznym kursem przygotowawczym NAWA do podjęcia studiów w Polsce (również na warunkach stypendialnych). Celem kursu przygotowawczego NAWA jest wsparcie stypendystów NAWA w pogłębieniu znajomości języka polskiego oraz przyswojeniu słownictwa i wiedzy z zakresu przedmiotów kierunkowych związanych z tokiem przyszłych studiów. Program im. gen. Andersa od początku realizacji cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem Polonii – w ciągu 6 lat realizacji naborów w ramach programu (nabory w roku 2024 nie zostały zakończone) do NAWA wpłynęło ponad 10 tysięcy (10 447) wniosków z całego świata o stypendium programu na studia realizowane w uczelniach nadzorowanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministra Zdrowia oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Spośród tej liczby w latach 2018-2023 NAWA przyznała osobom polskiego pochodzenia 4143 stypendiów Dyrektora NAWA na realizację w polskich uczelniach nadzorowanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego studiów bądź kursu przygotowawczego i studiów. Szczegółowo kraje stypendystów Dyrektora NAWA wyłonionych w ramach naborów 2018-2023 przedstawiają się następująco: Obywatelstwo stypendysty Anders NAWA Liczba przyznanych stypendiów Dyrektora NAWA w latach 2018-2023 z danego kraju Jaki procent stanowią stypendyści z danego kraju 1. Białoruś 2615 63,12% 2. Ukraina 838 20,23% 3. Litwa 181 4,37% 4. Kazachstan 136 3,28% 5. Czechy 103 2,49% 6. Rosja 97 2,34% 7. Mołdawia 37 0,89% 8. Gruzja 23 0,56% 9. Łotwa 22 0,53% 10. Uzbekistan 21 0,51% 11. Brazylia 16 0,39% 12. Rumunia 15 0,36% 13. Jordania 6 0,14% 14. Turkmenistan 6 0,14% 15. Niemcy 6 0,14% 16. Włochy 5 0,12% 17. Stany Zjednoczone 3 0,07% 18. Kirgistan 2 0,05% 19. Węgry 2 0,05% 20. Francja 2 0,05% 21. Wielka Brytania 2 0,05% 22. Azerbejdżan 1 0,02% 23. Chorwacja 1 0,02% 24. Cypr 1 0,02% 25. Kolumbia 1 0,02% 26. Macedonia Północna 1 0,02% Łącznie 4143 100,00% W zakresie wydatkowania w latach 2018-2023 na stypendia Dyrektora NAWA w ramach Programu im. gen. Andersa, NAWA przeznaczyła łącznie ponad 182 miliony złotych (182 579 062). W kolejnych latach realizacji programu przewidywane jest wydatkowanie na poziomie ok. 32 milionów złotych rocznie. Realizowane w roku 2024 nabory nie zostały rozstrzygnięte (wyniki będą znane w drugiej połowie III kwartału), niemniej w 2024 roku NAWA przewiduje przydzielenie ok. 600 miejsc stypendialnych. Utrzymujące się od początku realizacji Programu im. gen. Andersa wysokie zainteresowanie Polonii możliwościami oferowanymi przez program, pozwalają uznać, że program w wysokim stopniu odpowiada na potrzeby Polonii i jest dla niej cennym wsparciem, nie tylko w kontekście wsparcia w zdobyciu wykształcenia wyższego, ale również utrzymania związku z Polską. Czy rząd przewiduje rozwój programów wymiany edukacyjnej z udziałem Polonii i Polaków mieszkających za granicą? Minister Edukacji realizuje w trybie otwartego konkursu ofert zadanie ustawowe pn. „Współpraca szkół funkcjonujących w systemach oświaty innych państw oraz organizacji społecznych zarejestrowanych za granicą prowadzących nauczanie języka polskiego, historii, geografii, kultury polskiej oraz innych przedmiotów nauczanych w języku polskim w innych państwach, ze szkołami w Polsce.” W zadaniu, obok uczniów uczących się w szkołach w Polsce, uczestniczą uczniowie uczący się języka polskiego, historii, geografii, kultury polskiej oraz innych przedmiotów nauczanych w języku polskim w innych państwach w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw oraz w innych formach nauczania prowadzonych przez organizacje społeczne zarejestrowane za granicą. Uczniowie uczestniczą m.in. w wyjazdach do partnerskich szkół, w tym w wymianie międzyszkolnej w trakcie roku szkolnego. Celem zadania publicznego jest: doskonalenie umiejętności posługiwania się językiem polskim, poznanie historii i geografii Polski, rozwijanie poczucia tożsamości narodowej i kształtowanie postawy patriotycznej, umacnianie więzi z narodem polskim i jego kulturą, poznanie polskiego dziedzictwa kulturowego oraz promowanie polskich tradycji, nawiązanie i wzmocnienie relacji pomiędzy uczniami, umożliwianie współpracy dzieci i młodzieży polonijnej z rówieśnikami z kraju, aktywizacja polskich środowisk oświatowych za granicą oraz w Polsce, upowszechnianie informacji o Polonii i Polakach zamieszkałych za granicą, doskonalenie kompetencji zawodowych nauczycieli. W obszarze szkolnictwa wyższego, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego i NAWA nie prowadzą działań związanych ściśle z wymianą edukacyjną z udziałem Polonii i Polaków mieszkających za granicą. W ramach programów NAWA w zakresie wsparcia Polonii Program im. gen. Władysława Andersa realizowany jest od 2018 roku. W zakresie Programu im. gen. Andersa planowane jest sukcesywne zwiększanie udziału w programie przedstawicieli Polonii z krajów do tej pory niedoreprezentowanych w programie, tj. w szczególności z Europy Zachodniej i obu Ameryk. Od 2021 roku, gdy została wprowadzona możliwość ubiegania się o stypendium przez osoby posiadające obywatelstwo Polski oraz innego kraju, zwiększa się liczba stypendystów spoza krajów tradycyjnie dominujących (Białoruś, Ukraina, Litwa, Kazachstan) i do programu dołączyli obywatele m.in. Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Włoch, Francji oraz Niemiec; zwiększa się również zainteresowanie programem wśród Polonii południowoamerykańskiej (stypendyści z Brazylii oraz Kolumbii). Na chwilę obecną MNiSW i NAWA nie planują uruchamiania dodatkowych programów wymiany edukacyjnej skierowanych do Polonii i Polaków mieszkających za granicą. Jakie są oczekiwane korzyści dla utrzymania związków Polonii i Polaków z krajem z efektywnej polityki edukacyjnej wobec diaspory? Realizowana przez Ministra Edukacji polityka edukacyjna pełni istotną rolę w utrzymaniu związków Polonii i Polaków żyjących za granicą z krajem. Szkoły prowadzące nauczanie języka polskiego i w języku polskim poza Polską kształtują i doskonalą znajomość języka polskiego, historii i kultury polskiej. Podtrzymują tożsamość narodową i kształtują postawę patriotyczną. Efektywne wsparcie edukacyjne młodego pokolenia Polonii i Polaków za granicą procentuje wzrostem zainteresowania Polską, zwiększa częstotliwość kontaktów z krajem, w tym podjęciem studiów. Kreuje wśród Polonii i Polaków za granicą obraz Polski nowoczesnej, rozwijającej się, atrakcyjnej kulturowo i turystycznie. Świadomi swoich korzeni potomkowie naszych rodaków, pielęgnują znajomość języka polskiego, praktykują polskie tradycje, uczestniczą w kształtowaniu wizerunku Polski oraz bronią jej dobrego imienia. Celem Programu im. gen. Andersa jest umożliwienie młodzieży polskiego pochodzenia odbycia studiów w Polsce oraz podniesienia poziomu znajomości języka polskiego, a także promocja Polski jako kraju atrakcyjnych możliwości edukacyjnych i naukowych oraz wzmocnienie poziomu kwalifikacji w środowiskach polonijnych. Program co roku przyciąga do Polski zdolną młodzież polonijną, która dzięki podjęciu studiów w Polsce ma możliwość nie tylko zdobycia kształcenia wyższego, ale również pogłębienia i udoskonalenia znajomości języka polskiego, poznania kultury i historii Polski, a być może związania swojej przyszłości z Polską. Jak rząd planuje monitorować i oceniać skuteczność swoich działań w zakresie polityki edukacyjnej wobec Polonii i Polaków mieszkających za granicą? Stałe zainteresowanie środowisk polskich i polonijnych za granicą formami wsparcia uczniów i szkół oferowanymi przez Ministerstwo, ORPEG i Instytut kolego jest najlepszym potwierdzeniem skuteczności prowadzonych działań. Program stypendialny im. gen Władysława Andersa przyczynia się do podniesienia poziomu kwalifikacji w środowiskach polonijnych. Zgodnie z ankietą prowadzoną przez NAWA wśród absolwentów programu (edycje: 2018 – 2021), między 89% a 95% stypendystów programu (uczestniczących w badaniu) realizuje terminowo pełen program studiów, a 71% - 80% także zdaje w terminie egzamin dyplomowy. Tabela 1. Czy w trakcie trwania stypendium NAWA ukończył(a) Pan(i) pełny program studiów? 2021 2020 2019 2018[1] Obroniłam/-em pracę dyplomową 71% 65% 60% 73% Złożyłam/-em pracę dyplomową i czekam na obronę 3% 6% 15% 7% Ukończyłam/-em pełny program studiów, planuję złożyć pracę dyplomową do końca … r. 6% 8% 8% 6% Ukończyłam/-em pełny program studiów, jednak nie złożyłem pracy dyplomowej (i nie złożę do końca … r.) 9% 10% 8% 9% Inna sytuacja 11% 11% 8% 5% Razem 100% 100% 100% 100% Źródło: opracowanie NAWA na podstawie danych NAWA Stypendyści programu bardzo pozytywnie oceniają zarówno studia na wybranej uczelni, jak i sam program stypendialny, prowadzony przez NAWA; w czterech kolejnych edycjach ankiety bardzo zadowolonych lub zadowolonych z wyboru uczelni było: 92%-96% respondentów, a gotowość do polecenia programu mierzona wskaźnikiem NPS (Net Promoter Score) wyniosła między: 83 a 91 (przy odsetku „Promotorów” programu wynoszącym między: 83% a 91%). Tabela 2. Czy ogólnie rzecz biorąc jest Pan(i) zadowolona/-y z uczelni, którą Pan(i) wybrał(a), i podjętych tam studiów, czy też nie? 2021 2020 2019 2018 Bardzo zadowolona/-y 50% 41% 49% 55% Zadowolona/-y 46% 50% 43% 37% Ani zadowolona/-y, ani niezadowolona/-y 2% 6% 7% 6% Niezadowolona/-y 2% 2% 1% 3% Bardzo niezadowolona/-y - - - - Razem 100% 100% 100% 100% Źródło: opracowanie NAWA na podstawie danych NAWA Tabela 3. Na ile prawdopodobne jest, że poleci Pan(i) Program stypendialny im. gen Władysława Andersa znajomemu? [Ocena na skali od 0 („Zdecydowanie nie polecę”) do 10 („Zdecydowanie polecę”)] 2021 2020 2019 2018 Krytycy (oceny 0-6) 1% 4% 4% 0% Pasywni (oceny 7-8) 7% 9% 9% 9% Promotorzy (oceny 9-10) 91% 87% 88% 91% Wynik NPS 90 83 84 91 Źródło: opracowanie NAWA na podstawie danych NAWA Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Badanie zrealizowano w 2020 r. (objęło ono absolwentów I edycji programu przeprowadzonej przez NAWA (w 2018 r.), czyli wyłącznie stypendystów realizujących studia II stopnia).