tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 24 lipca 2024 r.
znak sprawy: DSR-VIIa.054.8.2024.KG
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 3125 Pana Posła Daniela Milewskiego
w sprawie zagrożenia trwałą marginalizacją obszarów wiejskich i mniejszych
miast
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pana Posła Daniela Milewskiego, w której zostały
postawione pytania dotyczące zagrożenia trwałą marginalizacją obszarów
wiejskich i mniejszych miast, przedstawiam następujące informacje.
Pytanie nr 1. Jak rząd ocenia skuteczność dotychczasowych działań polityki
regionalnej w kontekście zapobiegania trwałej marginalizacji obszarów
wiejskich i mniejszych miast?
oraz
Pytanie nr 10. Jakie działania podejmuje rząd w celu monitorowania i oceny
skuteczności działań polityki regionalnej na obszarach zagrożonych trwałą
marginalizacją?
Dokumenty takie jak średniookresowa strategia rozwoju kraju (śsrk) oraz Krajowa
Strategia Rozwoju Regionalnego (KSRR) kładą szczególny nacisk na
zrównoważony rozwój różnych terytoriów. W strukturze przestrzennej kraju
można wyróżnić kilka obszarów, które z uwagi na różnego rodzaju czynniki
negatywnie oddziałujące na ich dynamikę rozwoju, nie w pełni wykorzystują
swoje możliwości rozwojowe. Są to m.in. wskazane w KSRR obszary zagrożone
trwałą marginalizacją, miasta średnie tracące funkcje społeczno-gospodarcze,
Polska Wschodnia i Śląsk.

-- 1 of 16 --

2
Zakres i sposób wsparcia danego terytorium jest uzależniony od jego specyfiki.
Wsparcie to obejmuje m.in. działania służące aktywizacji gospodarczej,
rozwojowi lokalnych rynków pracy i mobilizacji zawodowej mieszkańców oraz
poprawie dostępu do usług publicznych. Dla samorządów terytorialnych na
obszarach zagrożonych marginalizacją, a także w średnich miastach tracących
funkcje społeczno-gospodarcze przewidziane jest wsparcie służące wzmocnieniu
ich potencjału administracyjnego i zarządczego. Są to także działania, których
celem jest poprawa systemu finansowania, zarządzania, programowania i
koordynowania działań społeczno-gospodarczych na wszystkich poziomach.
W zakresie działań służących monitorowaniu skuteczności i efektywności działań
polityki regionalnej należy zaznaczyć, że stale rozwijane są zarówno systemy
monitorowania, czyli gromadzenia i analizy danych, jak też system ewaluacji, czyli
oceny efektów interwencji publicznych. W ramach procesu monitorowania
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej współpracuje z Głównym Urzędem
Statystycznym, dzięki czemu dysponuje wartościowym źródłem danych nt.
sytuacji i procesów społeczno-gospodarczych w kraju i regionach, w tym na
obszarach zagrożonych trwałą marginalizacją. Jednym z elementów tej
współpracy jest sporządzany corocznie raport nt. rozwoju regionalnego Polski
będący elementem procesu monitorowania KSRR, który dostarcza informacje
pozwalające właściwie ocenić skuteczność prowadzonych działań polityki
regionalnej. Raport składa się z dwóch części – w pierwszej z nich analizowane są
istotne zmiany w sytuacji społeczno-gospodarczej kraju i regionów w różnych
przekrojach terytorialnych na tle lat poprzednich. Pozwala to na podsumowanie
procesów społeczno-gospodarczych i przestrzennych zachodzących na różnych
poziomach zarządzania krajem oraz prezentację kluczowych wyzwań
rozwojowych, przed jakimi stoją poszczególne regiony i różne typy obszarów
wskazane w KSRR. Z kolei w drugiej części zawarta jest ocena postępów i efektów
realizacji celów KSRR w oparciu o ww. wskaźniki oraz dostępne analizy i
ewaluacje.
Ponadto w celu wsparcia procesu monitorowania polityki regionalnej powstała
sieć jednostek analitycznych koordynowana przez zlokalizowane w MFiPR
Krajowe Obserwatorium Terytorialne. Jednostka ta współpracuje z 16
obserwatoriami utworzonymi w regionach, prowadząc działania na rzecz
monitoringu i analizy rozwoju kraju i regionów.
Dzięki wsparciu z funduszy unijnych został zbudowany dobrze funkcjonujący
system ewaluacji polityki spójności, obejmujący ponad 20 jednostek
ewaluacyjnych funkcjonujących na poziomie centralnym i wojewódzkim.
Jednostką koordynującą cały system ewaluacji jest powołana w MFiPR Krajowa
Jednostka Ewaluacji (KJE). Ważnym aspektem systemu ewaluacji jest
gromadzenie w publicznie dostępnych bazach wszystkich wykonanych raportów,
w tym wniosków i rekomendacji. Większość badań realizowanych jest przy
zastosowaniu zaawansowanych rygorystycznych metod badawczych co sprawia,
że ich wyniki mogą być wykorzystywane w debatach krajowych i zagranicznych

-- 2 of 16 --

3
dotyczących efektów realizowanych programów czy też wyzwań stojących przed
politykami rozwoju.
Ważną rolę w procesie monitorowania i ewaluacji pełnią fora dyskusyjne
gromadzące przedstawicieli administracji krajowej (czyli sektorów) i administracji
regionalnej (samorządów 16 województw), jak też środowiska eksperckie
i korporacje samorządów lokalnych. Jednym z nich jest Podkomitet ds. wymiaru
terytorialnego, który powstał m.in. jako miejsce, gdzie organizowana jest
dyskusja nad wnioskami i rekomendacjami wynikającymi z przeprowadzonych
badań i analiz w zakresie terytorialnego oddziaływania polityk publicznych.
Należy jednocześnie zaznaczyć, że pełny obraz dot. skuteczności polityki
regionalnej, w tym również w kontekście zapobiegania trwałej marginalizacji
obszarów wiejskich i mniejszych miast będzie możliwy po przeprowadzeniu
ewaluacji ex-post KSRR. Rozpoczęcie tego procesu planowane jest na II połowę
2024 r., natomiast jego zakończenie powinno nastąpić do końca 2025 r.
Pytanie nr 2. Czy istnieją konkretne programy rządowe wspierające inwestycje
prywatne na obszarach zagrożonych trwałą marginalizacją? Jakie są ich efekty?
oraz
Pytanie nr 5. Czy rząd rozważa wprowadzenie specjalnych zachęt dla
przedsiębiorstw inwestujących na obszarach zagrożonych trwałą
marginalizacją? Jeśli tak, to jakie?
Wspieranie inwestycji prywatnych stanowi jedno z zadań zarówno rządu, jak
i administracji samorządowej. Działania podejmowane w ramach polityki
regionalnej służą stworzeniu spójnego systemu, który zaoferuje rozwiązania
i wsparcie uwzględniające zróżnicowane potrzeby dużych i małych firm.
Przedsiębiorstwa potrzebują wsparcia w trzech obszarach: dostępu do
finansowania, rozwoju modeli biznesowych oraz polepszenia otoczenia
prawnego i instytucjonalnego. Działania rządu koncentrują się zarówno na
wspieraniu przedsiębiorczości w ośrodkach miejskich, które charakteryzują się
odpowiednim potencjałem wiedzy, nauki i gospodarki jak również na obszarach
zagrożonych trwałą marginalizacją. Należy jednak zaznaczyć, że potencjał dający
możliwości rozwoju kapitału prywatnego na tych obszarach jest bardzo
zróżnicowany. Przede wszystkim promuje się tworzenie przez firmy innowacji
w zakresie technologii, produktów i usług oraz dostosowanie przedsiębiorstw do
standardów środowiskowych, rozwija się usługi Instytucji Otoczenia Biznesu,
które zapewniają dostęp do informacji o oferowanym wsparciu, zmianach
w przepisach prawnych czy warunkach prowadzenia działalności gospodarczej
oraz dostęp do usług rozwojowych i innowacyjnych.
Jeśli chodzi o mniejsze ośrodki o słabszym potencjale, w tym również obszary
zagrożone trwałą marginalizacją to na ich obszarze realizowane są działania m.in.
w zakresie rozwoju wewnętrznego potencjału przedsiębiorstw, start-upów,
dostępu do usług doradczych oraz wzmacniania kompetencji zarządczych.
Odnośnie wspierania inwestycji prywatnych należy wspomnieć również o

-- 3 of 16 --

4
Specjalnych Strefach Ekonomicznych, oferujące ulgi podatkowe oraz inne zachęty
dla inwestorów, które często funkcjonują na obszarach zagrożonych trwałą
marginalizacją.
Rząd tworzy warunki i rozwiązania sprzyjające realizacji inwestycji prywatnych
i zachęt dla przedsiębiorców, którzy zlokalizowani są m.in. na obszarach
zagrożonych trwał marginalizacją.
Szczególnie Program Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG)
finansowany ze środków funduszu spójności w ramach obecnej perspektywy
2021-2027, na który przeznaczono największą pulę środków (7,9 mld euro)
kieruje wsparcie na tworzenie warunków do wspierania inwestycji prywatnych w
wybranych sektorach. Program adresuje środki finansowe na działania dotyczące
zwiększenia potencjału w zakresie badań i innowacji, wzrostu konkurencyjności
MŚP oraz rozwinięcia umiejętności na rzecz inteligentnych specjalizacji. W
ramach programu przewidziano instrumenty wspierające współpracę pomiędzy
JST a rządem, przedsiębiorstwami i społeczeństwem
w obszarze badań, rozwoju i innowacyjności. Celami programu jest
w szczególności zwiększenie potencjału w zakresie badań i innowacji oraz
wykorzystywania zaawansowanych technologii, wzrost konkurencyjności MŚP,
rozwinięcie umiejętności na rzecz inteligentnych specjalizacji, transformacji
przemysłowej i przedsiębiorczości oraz transformacja gospodarki w kierunku
Przemysłu 4.0 oraz zielonych technologii.
Wsparcie w ramach programu FENG skierowane jest do przedsiębiorstw, sektora
nauki, konsorcjów przedsiębiorców oraz konsorcjów przedsiębiorców z
organizacjami badawczymi oraz instytucji otoczenia biznesu (ośrodków
przedsiębiorczości, ośrodków innowacji, instytucji finansowych).
Program FENG jest programem krajowym, dlatego jego założenia odnoszą się do
wszystkich podmiotów niezależnie od miejsca prowadzenia działalności. Program
uwzględnia wsparcie dla sektorów, które zostały uznane za Krajowe Inteligentne
Specjalizacje i są jednocześnie specjalizacjami regionalnymi, tym samym wsparcie
z poziomu krajowego kierowane jest również na specjalizacje regionalne.
W największym instrumencie wdrażanym w ramach FENG tj. Ścieżka SMART,
który stanowi 55% alokacji całego Programu przewidziano:
1. Konkursy skierowane m.in. dla projektów realizowanych na terenie miast
średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze lub obszarów zagrożonych
trwałą marginalizacją.
2. Ponadto, w FENG w Priorytecie 2 „Środowisko przyjazne innowacjom”
możliwe będzie wsparcie ukierunkowane na tworzenie lepszych warunków
organizacyjno-prawnych oraz infrastrukturalnych dla rozwoju MŚP poprzez
rozwój potencjału instytucji publicznych do prowadzenia interwencji
wspierających rozwój przedsiębiorstw.

-- 4 of 16 --

5
Pytanie nr 3. Jakie środki podejmuje rząd w celu wykorzystania lokalnych
zasobów przy promowaniu inwestycji prywatnych na obszarach zagrożonych
marginalizacją?
KSRR 2030 stanowi ramy strategiczne dla działań podejmowanych w celu
wspierania rozwoju wszystkich terytoriów Polski, w tym również mniejszych
ośrodków i obszarów wiejskich. Cele KSRR 2030 zakładają, iż zapewnienie
wszystkim obszarom warunków do trwałego rozwoju jest kluczowym elementem
w procesie działań na rzecz osiągania celów rozwojowych, związanych zarówno
z konkurencyjnością gospodarki, jej innowacyjnością, jak i rozwojem społecznie
wrażliwym i terytorialnie zrównoważonym.
Działania podejmowane przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej dążą
do możliwie największego wykorzystania potencjału gospodarczego wszystkich
obszarów oraz do poprawy ich konkurencyjności, aby uchronić je przed procesem
marginalizacji, polepszyć standard życia ich mieszkańców, a także przyczynić się
do rozwoju polskiej gospodarki.
Polityka spójności w latach 2021-2027 realizuje cele polityki regionalnej, która
koncentruje się na zmniejszaniu dysproporcji w poziomie rozwoju społeczno-
gospodarczego różnych terytoriów, a w szczególności tzw. obszarów
strategicznej interwencji (OSI), do których należą obszary zagrożone trwałą
marginalizacją, tj. 755 gmin wiejskich i miejsko-wiejskich na terenie całej Polski.
Do dych obszarów dedykowane jest specjalne wsparcie.
Odnosząc się do konkretnych możliwości wykorzystania lokalnych zasobów przy
promowaniu inwestycji prywatnych na obszarach zagrożonych marginalizacją
można wskazać działanie 5.1 Zrównoważona turystyka z programu Fundusze
Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027 (FEPW 2021-2027), w ramach
którego planowane jest wsparcie na tworzenie ponadregionalnych produktów
(szlaków) turystycznych, łączących podmioty z min. 2 województw Polski
Wschodniej, na bazie lokalnych i regionalnych walorów historycznych,
kulturowych, przyrodniczych i krajobrazowych.
Z kolei w ramach działania 1.5 Pożyczki na rozwój turystyki FEPW 2021-2027
zaplanowano możliwość preferencyjnego wsparcia pożyczkowego dla
przedsiębiorców z Polski Wschodniej działających w branży turystycznej
i pokrewnych. Jest to wsparcie dla firm na budowę, rozbudowę, remont lub
wyposażenie obiektów służących prowadzeniu działalności gospodarczej
w branży turystycznej i pokrewnych.
Pytanie nr 4. W jaki sposób rząd planuje integrować świadczenie usług na
obszarach wiejskich i w mniejszych miastach, aby przeciwdziałać trwałej
marginalizacji?
Usługami, które mają znaczący wpływ na rozwój i codzienne życie społeczności
lokalnych, w tym m.in. tych z obszarów zagrożonych trwała marginalizacją, są
usługi społeczne. Są to różnego rodzaju działania, które mają zapewnić wsparcie
osobom tego potrzebującym w codziennym funkcjonowaniu. Wsparcie to

-- 5 of 16 --

6
obejmuje między innymi usługi opiekuńcze, usługi asystenckie dla osób
z niepełnosprawnościami, usługi w ośrodkach wsparcia, usługi w rodzinnych
domach pomocy, kluby seniora czy usługi świadczone w mieszkaniach
wspomaganych. Usługi społeczne realizowane są ze środków Europejskiego
Funduszu Społecznego + w ramach programów regionalnych, a zakres form
wsparcia różni się nieznacznie w zależności od zapisów programowych
dokumentów danego województwa.
W celu integracji i koordynacji usług społecznych m.in. na obszarach wiejskich
i w mniejszych miastach, realizowane są w ramach programów regionalnych
projekty polegające m.in. na rozwoju Centrów Usług Społecznych (CUS). Centra
te umożliwiają połączenie informacji o usługach i dostępnym wsparciu w tak
zwanym „jednym okienku”. Rozwój CUS umożliwi mieszkańcom gmin, które
zdecydują się na ich utworzenie, lepszy dostęp do wsparcia. Dotyczy to przede
wszystkim seniorów, będących jedną z grup najczęściej korzystających z tych
usług. Ponadto na obszarach wiejskich realizowane mogą być także usługi
w ramach gospodarstw opiekuńczych. Ideą tych gospodarstw jest stworzenie na
terenach wiejskich miejsc, w których m.in. osoby starsze mają zapewnione usługi
opiekuńcze, aktywnie spędzą czas wolny i w których otrzymają wsparcie
umożliwiające integrację społeczną.
Należy również zaznaczyć, że zgodnie z założeniami KSRR integrowanie
programowania polityki rozwoju społecznego na poziomie lokalnym ma służyć
poprawie jakości i dostępności usług społecznych. Ma to zostać osiągnięte
poprzez odpowiednie zmiany legislacyjne, które pozwolą na skoncentrowanie
zagadnień zawartych w programach sektorowych w zakresie m.in. problematyki
osób niepełnosprawnych, rynku pracy, wsparcia rodziny w jednolitym
dokumencie – Lokalnym Programie Rozwoju Społecznego. Umożliwi to
samorządom kompleksowe podejście do dotyczących ich wyzwań społecznych.
Pytanie nr 6. Jakie kroki podejmuje rząd w celu przezwyciężenia uwarunkowań
historycznych i społeczno-gospodarczych przyczyniających się do trwałej
marginalizacji obszarów wiejskich i mniejszych miast?
Z inicjatywy Rządu podejmowane są inicjatywy mające zapobiegać dalszej
marginalizacji niektórych obszarów. Należy do nich zaliczyć np. dedykowane
działania w programach wieloletnich, koordynowanych przez ministra
właściwego do spraw rozwoju regionalnego, służące m.in. stworzeniu warunków
do rozwoju zrównoważonej turystyki w oparciu o endogeniczne potencjały,
a także wzrostowi atrakcyjności inwestycyjnej obszarów wsparcia. Do
programów tych należą:
1) program wieloletni pod nazwą „Rządowy program rozwoju północno-
wschodnich obszarów przygranicznych na lata 2024-2030”, przyjęty przez Radę
Ministrów uchwałą nr 19 w dniu 25 marca 2024 r.;

-- 6 of 16 --

7
2) program wieloletni pod nazwą „Rządowy program na rzecz zwiększania szans
rozwojowych Ziemi Słupskiej na lata 2019-2026”, przyjęty przez Radę Ministrów
uchwałą nr 117/2019 w dniu 7 października 2019 r.
Ponadto w ramach perspektywy finansowej Unii Europejskiej na lata 2021-2027
realizowane są różne programy wspierane ze środków unijnych. Jednym z nich
jest program ww. program FEPW 2021-2027. Zakres terytorialny programu
obejmuje 5 dotychczasowych regionów Polski Wschodniej (lubelskie,
podkarpackie, podlaskie, świętokrzyskie i warmińsko-mazurskie) oraz regionu
statystycznego mazowiecki regionalny (część województwa mazowieckiego bez
Warszawy i dziewięciu otaczających ją powiatów).
Celem głównym programu jest utrwalenie warunków sprzyjających
konkurencyjności makroregionu oraz wyższej jakości życia w Polsce Wschodniej.
Budżet programu wynosi: 2,65 mld EUR z Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego. Program ma umożliwić wsparcie konkurencyjności i
innowacyjności przedsiębiorstw z makroregionu, zwiększenie atrakcyjności miast
i podniesienie jakości życia mieszkańców w dobie zmian klimatu, zwiększenie
dostępności transportowej Polski Wschodniej oraz rozwój społeczno-
gospodarczy dzięki turystyce.
Odnosząc się do kwestii przezwyciężania uwarunkowań przyczyniających się do
trwałej marginalizacji obszarów wiejskich i mniejszych miast, należy podkreślić, iż
w działaniu pn. 3.1 Zrównoważona mobilność miejska beneficjentami projektów
będą miasta powyżej 50 tys. mieszkańców (ustawowo zobligowani organizatorzy
transportu miejskiego) czyli miasta wojewódzkie Polski Wschodniej, miasta
średnie tracące funkcje społeczno-gospodarcze oraz miasta subregionalne
z podregionów z najwyższą kumulacją gmin zmarginalizowanych.
Z kolei w ramach działania 2.2 Adaptacja do zmian klimatu przewidziano
wsparcie inwestycji oraz opracowanie dokumentów planistycznych z zakresu
adaptacji do zmian klimatu. Wsparcie skierowane jest do miast średnich
tracących funkcje społeczno-gospodarcze oraz innych miast subregionalnych
z podregionów z najwyższą kumulacją gmin zmarginalizowanych – w obu
przypadkach z przedziału 20-100 tys. mieszkańców.
W ramach przezwyciężania uwarunkowań społeczno- gospodarczych kolejnym
programem wspierającym działania w tym zakresie jest Program Fundusze
Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS 2021-2027).
Celem Programu jest głównie podejmowanie inwestycji o strategicznym
znaczeniu dla kraju w obszarach środowiska, energii, transportu, kultury oraz
zdrowia. Realizowane inwestycje będą przyczyniały się przede wszystkim do
konwergencji na poziomie całego kraju oraz regionów, zgodnie z celami polityki
spójności Unii Europejskiej. W ramach procesu zmniejszania dysproporcji
pomiędzy regionami kraju oraz UE, wsparcie z programu FEnIKS 2021-2027 będą
mogły otrzymać wszystkie jednostki samorządu terytorialnego na jednakowych
zasadach (w tym również potencjalnie gminy zidentyfikowane jako zagrożone
trwałą marginalizacją w okresie programowania 2021-2027, z uwzględnieniem

-- 7 of 16 --

8
podziału wsparcia pomiędzy poziom krajowy i regionalny) w takich obszarach jak:
gospodarka odpadami, gospodarka wodno-ściekowa, bioróżnorodność,
rekultywacja i remediacja terenów zdegradowanych działalnością gospodarczą,
rozwój odnawialnych źródeł energii, infrastruktura kultury oraz ochrona zdrowia.
Podkreślić należy, że w programie FEnIKS 2021-2027 podejmowane są w
ostatnim czasie wysiłki w celu szerszego uwzględnienia wsparcia dla jednostek
samorządu terytorialnego, niż to miało miejsce w ubiegłych latach. Przykładowo
w obszarze kultury, pomimo wcześniejszych decyzji o ograniczeniu wsparcia
głównie do rządowych instytucji kultury, Ministerstwo Funduszy i Rozwoju
Regionalnego razem z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego podjęło
decyzję o objęciu dofinansowaniem inwestycji realizowanych przez miasta
średnie tracące funkcje społeczno-gospodarcze (139 miast). Decyzja ta spotkała
się z dużą przychylnością samorządów terytorialnych, które w ubiegłych latach
mogły starać się o realizację inwestycji o mniejszej skali, przede wszystkim
w ramach programów regionalnych. Pierwszy konkurs w ramach programu
FEnIKS 2021-2027 obejmujący ww. działania w zakresie rozwoju infrastruktury
kultury oraz ochrony i podniesienia atrakcyjności turystycznej obiektów
dziedzictwa kulturowego został ogłoszony 30 kwietnia 2024 r. na łączną kwotę
dofinansowania z funduszy UE wynosząca 800 mln zł.
Jednocześnie należy zauważyć, że w procesie wdrażania programu FEnIKS 2021-
2027, na poziomie kryteriów wyboru projektów uwzględnione zostały
mechanizmy preferowania obszarów zagrożonych trwałą marginalizacją.
Przykładowo, w kryteriach horyzontalnych wyboru projektów ustanowione
zostało kryterium odnoszące się do obszarów strategicznej interwencji
wskazanych w Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego. Dzięki temu projekty
realizowane na obszarze miast średnich tracących funkcje społeczno-
gospodarcze lub na obszarze zagrożonym trwałą marginalizacją mogą otrzymać
dodatkowe 3 pkt w procesie oceny wniosku o dofinansowanie. Należy zaznaczyć,
że kryterium to ma charakter rozstrzygający w sytuacji, gdy projekty otrzymają tą
samą liczbę punktów w konkursie. Kolejny 1 pkt mogą trzymać projekty
realizowane na kolejnych dwóch OSI, tj. na obszarze Polski Wschodniej lub na
Śląsku.
W zakresie działań podejmowanych w tym zakresie przez Ministerstwo Rolnictwa
i Rozwoju Wsi (MRiRW) warto wspomnieć, że Krajowy Ośrodek Wsparcia
Rolnictwa (KOWR) od wielu lat wspiera działania lokalnej społeczności
zmierzające do poprawy warunków życia na obszarach wiejskich głównie po
byłych PGR. Głównymi działaniami na rzecz lokalnej społeczności jest
nieodpłatne przekazywanie nieruchomości (m.in. pod boiska, place zabaw) na
rzecz gmin oraz infrastruktury towarzyszącej osiedlom po byłych PGR na rzecz
samorządów lub spółdzielni mieszkaniowych. W przypadku przejęcia
infrastruktury istnieje możliwość udzielania bezzwrotnej pomocy finansowej na
doprowadzenie tej infrastruktury do należytego stanu technicznego.

-- 8 of 16 --

9
Zgodnie z art. 24 ust. 11 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 589), udzielana
przez KOWR bezzwrotna pomoc finansowa może dotyczyć: 1) budowy, remontu
oraz przebudowy budynków i lokali, obiektów infrastruktury technicznej oraz
innego majątku przekazanego na podstawie art. 43 ust. 2 i art. 44 ww. ustawy
bez uprzedniego doprowadzenia ich do należytego stanu technicznego (art. 24
ust. 12 pkt 1 ww. ustawy), 2) działalności wydawniczej, prowadzenia badań
naukowych, szkoleń, konferencji, seminariów i konkursów w zakresie zadań
KOWR (art. 24 ust. 12 pkt 2 ww. ustawy), 3) budowy, remontu oraz przebudowy
urządzeń, obiektów i sieci energetycznych, wodnokanalizacyjnych,
ciepłowniczych, oraz telekomunikacyjnych, przekazanych na podstawie art. 24
ust. 6 ww. ustawy bez uprzedniego doprowadzenia ich do należytego stanu
technicznego (art. 24 ust. 12 pkt 3 ww. ustawy), 4) budowy, remontu oraz
przebudowy dróg na nieruchomościach przekazanych przez KOWR na rzecz
jednostek samorządu terytorialnego, bez uprzedniego doprowadzenia ich do
należytego stanu technicznego (art. 24 ust. 12 pkt 3a ww. ustawy),
5) przedsięwzięć edukacyjnych, kulturalnych, sportowych i turystycznych
realizowanych na obszarach wiejskich oraz działalności z zakresu kultury fizycznej
i zdrowia publicznego na obszarach wiejskich (art. 24 ust. 12 pkt 4 ww. ustawy),
6) wsparcia działalności podmiotów realizujących zadania w obszarze umacniania
i doskonalenia hodowli roślin uprawnych oraz hodowli zwierząt gospodarskich,
ochrony środowiska, a także zapobiegania pożarom, klęskom żywiołowym i
innym miejscowym zagrożeniom na obszarach wiejskich (art. 24 ust. 12 pkt 5
ww. ustawy).
W 2023 r. KOWR zawarł 361 umów na przyznanie bezzwrotnej pomocy
finansowej w łącznej wysokości 34 385,67 tys. zł, natomiast wypłacił ogółem
27 895,02 tys. zł, z tego: 26 135,60 tys. zł na podstawie 349 decyzji wydanych
w 2023r., 1 719,94 tys. zł na podstawie 13 decyzji wydanych w 2022r., 39,48 tys.
zł na podstawie jednej decyzji wydanej w 2021r.
Bezzwrotna pomoc finansowa wypłacona przez KOWR w 2023 r. została
przeznaczona na refinansowanie kosztów 363 inwestycji i przedsięwzięć, tj.: 44
inwestycji w zakresie budowy i remontu dróg oraz chodników (14 888,15 tys. zł),
6 inwestycji w zakresie sieci wodno-kanalizacyjnej (5 605,63 tys. zł), organizacji
247 przedsięwzięć o charakterze edukacyjno-kulturalnym (3 742,06 tys. zł),
organizacji 30 zawodów jeździeckich (1 626,38 tys. zł), organizacji 9
konkursów/pokazów hodowlanych koni (742,33 tys. zł), 4 inwestycji w zakresie
budowy, remontu i przebudowy budynków, lokali, obiektów infrastruktury
technicznej oraz innego majątku (575,88 tys. zł), organizacji 6 szkoleń i
konferencji (235,72 tys. zł), organizacji 9 zawodów sportowych (171,20 tys. zł),
przeprowadzenia 4 badań naukowych (150 tys. zł), zakupu samochodu
przystosowanego do przewozu osób niepełnosprawnych (80,00 tys. zł),
organizacji 3 przedsięwzięć turystycznych (77,67 tys. zł).

-- 9 of 16 --

10
Beneficjentami wypłaconej w 2023 r. bezzwrotnej pomocy finansowej były:
1) gminy, w tym miasta i powiaty (22 264,38 tys. zł), 2) kluby jeździeckie (2
256,22 tys. zł), 3) spółdzielnie mieszkaniowe (1 477,02 tys. zł), 4) stowarzyszenia i
fundacje (755,66 tys. zł), 5) wyższe uczelnie i inne szkoły (329,30 tys. zł), 6) koła
gospodyń wiejskich (257,60 tys. zł), 7) ochotnicze straże pożarne (154,93 tys. zł),
8) inne instytucje (399,91 tys. zł).
Ogółem w latach 2017–2023 KOWR wypłacił ze środków pochodzących
z gospodarowania nieruchomościami rolnymi Zasobu Własności Rolnej Skarbu
Państwa bezzwrotną pomoc finansową na podstawie 1,4 tys. umów na łączną
kwotę 155,3 mln zł. Najwięcej środków finansowych wypłacono gminom na
inwestycje w zakresie budowy i remontu dróg oraz chodników, a także
infrastruktury gospodarki wodno-ściekowej (sieci wodociągowych i
kanalizacyjnych, oczyszczalni ścieków, stacji uzdatniania wody).
Ponadto w trakcie przygotowania zasad wsparcia dla inwestycji z działania A1.4.1
w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), MRiRW
wypracowało rozwiązanie mające na celu premiowanie terenów
popegeerowskich. W dokumencie pn. „Kryteria wyboru ostatecznych odbiorców
wsparcia dla przedsięwzięć w ramach inwestycji A1.4.1. Inwestycje na rzecz
dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów rolnych i spożywczych
oraz budowy odporności podmiotów uczestniczących w łańcuchu Krajowego
Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności” wskazano kryterium premiujące pn.
„Przedsięwzięcie jest realizowane w powiatach, w których występowały PGR-y”.
Pytanie nr 7. Czy istnieją plany rządu na poprawę infrastruktury technicznej i
społecznej na obszarach zagrożonych trwałą marginalizacją? Jakie działania są
planowane w tym zakresie?
oraz
Pytanie nr 9. Jak rząd planuje zwiększyć atrakcyjność inwestycyjną obszarów
zagrożonych trwałą marginalizacją? Czy istnieją konkretne inicjatywy w tym
zakresie?
W dniu 25 marca br. Rada Ministrów przyjęła uchwałę nr 19, na podstawie której
powołano program wieloletni pod nazwą „Rządowy program rozwoju północno-
wschodnich obszarów przygranicznych na lata 2024–2030”. Program ten
obejmuje swoim zasięgiem pas 21 przygranicznych powiatów i wchodzących
w ich skład gmin oraz 4 miasta na prawach powiatu, znajdujące się w bliskiej
odległości od granicy. Wnioskodawcą i beneficjentem w ramach ww. Programu
mogą być JST, czyli powiaty oraz poszczególne gminy je tworzące, położone na
obszarze objętym Programem, tj.:
1) w województwie lubelskim: powiaty: bialski, chełmski, hrubieszowski,
tomaszowski i włodawski oraz miasto Biała Podlaska i miasto Chełm;
2) w województwie podkarpackim: powiaty: bieszczadzki, jarosławski,
lubaczowski i przemyski oraz miasto Przemyśl;

-- 10 of 16 --

11
3) w województwie podlaskim: powiaty: augustowski, białostocki, hajnowski,
sejneński, siemiatycki, sokólski i suwalski oraz miasto Suwałki;
4) w województwie warmińsko-mazurskim: powiaty: bartoszycki, braniewski,
gołdapski, kętrzyński i węgorzewski.
Źródłem finansowania realizacji Programu będą dotacje z rezerwy celowej
budżetu państwa w łącznej wysokości 500 mln złotych, z czego każde z 4 ww.
województw otrzyma po 125 mln złotych. W sumie na lata 2024-2030 na
dofinansowanie działań z zakresu polityki rozwoju JST północno-wschodnich
obszarów przygranicznych przypadnie co najmniej 625 mln złotych włącznie
z wkładem własnym JST.
W Programie wyznaczono cztery podstawowe działania do objęcia wsparciem. Są
to: Działanie 1. Poprawa infrastruktury drogowej oraz infrastruktury
towarzyszącej i poprawa bezpieczeństwa drogowego; Działanie 2. Zielona i
niebieska infrastruktura dla ochrony środowiska naturalnego; Działanie 3.
Stworzenie warunków do rozwoju zrównoważonej turystyki w oparciu o
endogeniczne potencjały; Działanie 4. Działania służące poprawie stanu
infrastruktury edukacyjnej, zdrowotnej i społecznej w celu zwiększenia
dostępności lub jakości usług publicznych. Każda z uprawnionych JST może
uzyskać w ramach programu maksymalnie 2 dotacje w okresie trwania
programu. Maksymalna kwota pojedynczej dotacji w ramach programu to 2 mln
zł. Zakres przedmiotowy oraz terytorialny Programu powoduje, że jego realizacja
przyczyni się do poprawy infrastruktury technicznej i społecznej, a także do
zwiększenia atrakcyjności inwestycyjnej obszarów zagrożonych trwałą
marginalizacją na obszarach Polski wschodniej oraz północno-wschodniej.
Z kolei w programie FEnIKS 2021-2027 istnieją mechanizmy terytorialne
ukierunkowane na konkretne obszary problemowe, jednakże mają one charakter
uzupełniający wobec podstawowego zakresu interwencji. Przykładowo w
obszarze infrastruktury społecznej, jaką jest infrastruktura ochrony zdrowia,
wszystkie projekty infrastrukturalne realizowane ze środków unijnych muszą być
zgodne z właściwą mapą potrzeb zdrowotnych oraz muszą posiadać pozytywną
opinię o celowości inwestycji. Należy jednak zauważyć, że przyjęte mechanizmy
wdrożeniowe dla obszaru ochrony zdrowia wspierają realizację inwestycji pod
kątem potrzeb regionalnych. Podstawowym celem map potrzeb zdrowotnych
jest wskazanie miejsc o największym zapotrzebowaniu na dany rodzaj wsparcia
na podstawie przeprowadzonej analizy terytorialnej dostępności infrastruktury
(tzw. białe plamy).
W ww. Programie zostało przyjęte założenie o zastosowaniu preferencji dla
podmiotów działających na obszarach słabiej rozwiniętych gospodarczo i
terenów wiejskich oraz obszarów zagrożonych utratą/ograniczeniem dostępu do
podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Bazując na analizach zawartych w
mapach, stwierdzono, że czas oczekiwania na poszczególne świadczenia
zdrowotne i wizyty w poradniach w całej Polsce jest różnorodny. Dlatego
interwencja w ramach przedmiotowego Programu zostanie skierowana głównie

-- 11 of 16 --

12
na obszary gdzie w danym zakresie świadczeń/jednostce chorobowej występują
problemy z dostępnością do świadczeń. Największe znaczenie dla poprawy
dostępności do usług zdrowotnych na obszarach zagrożonych trwałą
marginalizacją będą miały projekty w zakresie wsparcia jednostek podstawowej
opieki zdrowotnej.
Ponadto należy wspomnieć o realizowanych przez MRiRW działaniach mających
na celu przyspieszenie transformacji energetycznej obszarów wiejskich, które
w największym stopniu zagrożone są ubóstwem energetycznym, poprzez zmiany
regulacji prawnych oraz wsparcie inwestycyjne dla instalacji odnawialnych źródeł
energii. Inwestycje w OZE na obszarach wiejskich powinny mieć wymiar lokalny,
wykorzystywać lokalnie dostępne zasoby oraz odpowiadać lokalnym potrzebom.
Podejmowane działania powinny wpłynąć na zwiększenie bezpieczeństwa
i samowystarczalności energetycznej oraz obniżenie kosztów pozyskania energii
przez rolników, przedsiębiorców i mieszkańców obszarów wiejskich.
Dodatkowo Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
wdraża program „Energia dla wsi”, którego całkowity budżet obecnie wynosi 1
mld złotych, a źródłem finansowania są środki Funduszu Modernizacyjnego.
Okres realizacji Programu obejmuje lata 2023-2030. Beneficjentami są rolnicy
oraz istniejące i mające powstać spółdzielnie energetyczne. Wsparcie obejmuje
biogazownie rolnicze, elektrownie wodne, turbiny wiatrowe i instalacje
fotowoltaiczne o mocy do 1 MW (dla rolników) oraz do 10 MW (dla spółdzielni
energetycznych) wraz z towarzyszącymi im magazynami energii. W zależności od
rodzaju instalacji OZE wsparcie może zostać udzielone w formie dotacji do 20 mln
zł lub pożyczki do 25 mln zł. Intensywność wsparcia wynosi w przypadku dotacji
do 65% kosztów kwalifikowanych, w przypadku pożyczki do 100% kosztów
kwalifikowanych. Pierwszy nabór wniosków trwał od 25 stycznia 2023 r. do 29
lutego 2024 r. Z uwagi na bardzo duże zainteresowanie programem, podjęto
prace nad zwiększeniem jego budżetu do 3 mld zł. Planowane jest uruchomienie
kolejnego naboru wniosków.
W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej 2023-2027 należy
wspomnieć o Interwencji I.10.2 „Inwestycje w gospodarstwach rolnych w
zakresie OZE i poprawy efektywności energetycznej”, która polega na
dofinansowaniu do: 1,5 mln zł do budowy biogazowni rolniczych do 50 kW, 200
tys. zł. do zakupu modułów fotowoltaicznych do 50 kW wraz z magazynami
energii, pompami ciepła i kolektorami słonecznymi, 200 tys. zł do systemów
poprawiających efektywność energetyczną budynków gospodarskich służących
produkcji rolnej (kotły na biomasę, systemy odzyskiwania ciepła, przeszklenia
dachowe, oświetlenia LED, termomodernizacja budynków gospodarskich
służących do produkcji rolnej). Nabór wniosków trwał od 25 stycznia 2024 r. do
23 lutego 2024 r. Całkowity budżet dla tej interwencji to 1,16 mld zł. W
najbliższych miesiącach planowane jest uruchomienie kolejnego naboru
wniosków.

-- 12 of 16 --

13
W ramach Inwestycji A1.4.1. „Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania
łańcucha dostaw produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności
podmiotów uczestniczących w łańcuchu” w ramach KPO (za którą odpowiada
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi) przewidziano wsparcie na inwestycje
proekologiczne, w tym biogazownie, infrastrukturę do składowania i
zagospodarowania odpadów oraz odnawialne źródła energii. W zależności od
naboru wniosków i rodzaju wnioskodawcy maksymalna intensywność wsparcia
wynosiła: 1) do 50%-70% kosztów kwalifikowalnych (w przypadku naborów dla
MŚP przetwórstwa rolno-spożywczego, dużych przedsiębiorstw oraz rolników i
rybaków), do których - obok kosztów związanych z przetwórstwem – zaliczane są
m.in. koszty zakupu infrastruktury i urządzeń do składowania i zagospodarowania
odpadów, oczyszczalni ścieków, biogazowni, systemów fotowoltaicznych,
słonecznych systemów grzewczych, instalacji odzysku ciepła, pomp ciepła, kotłów
i pieców na biomasę, a także zastosowania czynników chłodniczych o
zmniejszonym lub neutralnym oddziaływaniu na środowisko. 2) do 100% kosztów
kwalifikowalnych (w przypadku naboru dla organizacji pozarządowych
zajmujących się redystrybucją żywności na cele społeczne), gdzie kwalifikowalny
był koszt budowy, w tym rozbudowy, przebudowy lub remontu połączonego
z modernizacją infrastruktury i urządzeń do składowania i zagospodarowania
odpadów, oczyszczalni ścieków, biogazowni, systemów fotowoltaicznych,
magazynów energii, słonecznych systemów grzewczych, instalacji odzysku ciepła,
pomp ciepła, kotłów i pieców na biomasę, a także zastosowania czynników
chłodniczych o zmniejszonym lub neutralnym przechowywaniem.
Jednocześnie w ramach pierwszej rewizji KPO dodano inwestycję mającą na celu
budowę i modernizację sieci dystrybucyjnych elektroenergetycznych na
obszarach wiejskich, w celu zwiększenia możliwości przyłączenia nowych
instalacji OZE. Planowany budżet na realizację tych inwestycji to blisko 1 mld
euro, a za inwestycję odpowiada Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Oprócz inwestycji indywidualnych, odnawialne źródła energii na obszarach
wiejskich mogą rozwijać się w formie spółdzielni energetycznych. Zasady
działania spółdzielni energetycznych regulują przepisy ustawy z dnia 20 lutego
2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2023 r. poz. 1436 z późn. zm.).
Przedmiotem działania spółdzielni energetycznych jest wspólne wytwarzanie
i zużywanie energii elektrycznej, ciepła lub paliw gazowych. Każda spółdzielnia
energetyczna ma swobodę doboru rodzaju i wielkości instalacji odnawialnych
źródeł energii w zależności od rodzaju i ilości zidentyfikowanego
zapotrzebowania na dany rodzaj energii. Członkowie spółdzielni energetycznych
samodzielnie ustalają również zasady wzajemnych rozliczeń za wytwarzaną i
zużywaną energię. Spółdzielnie energetyczne korzystają z preferencyjnych
warunków funkcjonowania tj. systemu rozliczeń na podstawie upustów,
zwolnienia z części opłat dystrybucyjnych, zwolnienia z podatku akcyzowego, gdy
moc wszystkich instalacji w ramach spółdzielni energetycznej nie przekracza 1
MW.

-- 13 of 16 --

14
Opracowano również ustawę z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w
przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich
funkcjonowaniu oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12
października 2023 r. w sprawie szczegółowej listy substratów możliwych do
wykorzystania w biogazowni rolniczej. W przepisach tych m.in. skrócony został
proces wydawania decyzji administracyjnych, wprowadzono ułatwienia w
lokalizowaniu biogazowni rolniczych w gospodarstwach rolnych i zakładach
rolno-spożywczych, w wykorzystaniu lokalnego potencjału substratu oraz w
zakresie wykorzystania produktu pofermentacyjnego.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiada również za realizację inwestycji
B3.1.1 w ramach KPO, której celem jest wsparcie jednostek samorządu
terytorialnego w zakresie budowy/modernizacji infrastruktury wodno-
kanalizacyjnej na obszarach wiejskich. Budżet tej inwestycji to ok. 204 mln EUR.
W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027
przewidziano wdrażanie interwencji I.10.10 Infrastruktura na obszarach wiejskich
oraz wdrożenie koncepcji inteligentnych wsi. W ramach tej interwencji
przewiduje się realizację wybranych elementów koncepcji inteligentnych wsi
obejmujących inwestycyjne infrastrukturalne, które w sposób oddolny,
kompleksowy i innowacyjny pozwolą na rozwiązanie konkretnego oraz istotnego
problemu na danym terenie. Zakres wsparcia w ramach niniejszej interwencji
odnosił się będzie np. do poprawy jakości życia ludności, ograniczenia
niekorzystnych trendów demograficznych, podniesienia jakości usług
publicznych, poszanowania środowiska przyrodniczego, zwiększenia zatrudnienia
oraz włączenia cyfrowego. W szczególności planuje się wsparcie działań
odpowiadających na zdiagnozowane potrzeby społeczności lokalnych i
angażujących ich zasoby lokalne. W ramach tej interwencji można zatem
potencjalnie wspierać działania ograniczające wykluczenie komunikacyjne
mieszkańców obszarów wiejskich. W ramach przedmiotowej interwencji
wysokość pomocy udzielonej na realizację operacji nie będzie mogła przekroczyć
10 mln zł a pomoc przyznaje się na operację o planowanej wysokości kosztów
kwalifikujących się do wsparcia powyżej 1,5 mln zł.
W zakresie planów na podniesienie atrakcyjności obszarów zagrożonych trwałą
marginalizacją, należy zwrócić uwagę, iż program FEPW 2021-2027 stanowi
dodatkowy instrument polityki spójności UE, który wzmacnia interwencję innych
programów krajowych i regionalnych, w celu przyspieszenia tempa rozwoju
obszaru strategicznej interwencji (OSI) jakim jest Polska Wschodnia. Ponadto
niektóre działania FEPW 2021-2027 bezpośrednio skierowane są do dwóch
innych OSI: miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze (Adaptacja
do zmian klimatu, Zrównoważona mobilność miejska) oraz obszarów zagrożonych
trwałą marginalizacją (Zrównoważona turystyka).
Pytanie nr 8. Jakie są główne założenia polityki rządowej dotyczącej obszarów
opóźnienia urbanizacyjnego, obszarów szoku transformacyjnego oraz peryferii
wewnętrznych?

-- 14 of 16 --

15
Rząd planuje różnego rodzaju inicjatywy wspierające zrównoważony rozwój
miast i obszarów wiejskich w ramach polityki regionalnej. Kluczowym elementem
strategii jest wspieranie rozwoju OSI, którymi są Polska wschodnia oraz Śląsk,
a także miasta średnie tracące funkcje społeczno-gospodarcze oraz obszary
zagrożone trwałą marginalizacją. Precyzyjne wyznaczenie OSI oraz ich potrzeb
wpływa na tworzenie instrumentów terytorialnych, które są dostosowane do
specyficznych potrzeb rozwojowych tych obszarów. Preferencje w programach
wsparcia oraz integracja działań w ramach różnorodnych polityk publicznych
mają na celu lepsze ukierunkowanie terytorialne interwencji.
Jako przykład obszaru szoku transformacyjnego można wskazać województwo
śląskie, które jest jednocześnie największym w Europie czynnym regionem
górniczym. Trwająca już obecnie w regionie transformacja energetyczna
znacząco przyspieszy w nadchodzących latach. Stąd też region jest głównym
beneficjentem Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST) w ramach
którego otrzyma ponad 2,2 mld EUR do wykorzystania na działania łagodzące
skutki transformacji energetycznej. To największa pojedyncza alokacja tego
funduszu na region węglowy w całej UE.
W ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027
województwo śląskie będzie dysponowało środkami w wysokości ok. 5,14 mld
euro, w tym ok. 2,09 mld euro z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego,
ok. 0,83 mld euro z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus oraz ok. 2,22 mld
euro z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (w tym ok. 1,25 mld euro
z instrumentu NextGenerationEU wydatkowanego do 2026 roku).
W perspektywie finansowej na lata 2021-2027 województwo śląskie zostało
zaklasyfikowane do kategorii tzw. regionów słabiej rozwiniętych, tj. regionów w
których poziom PKB na mieszkańca wynosi mniej niż 75% średniego PKB w UE.
Jako przykład obszaru opóźnienia urbanizacyjnego można wskazać województwa
Polski wschodniej, które stanowią obszary o istotnej koncentracji działań
europejskiej polityki regionalnej. W perspektywie finansowej na lata 2021-2027
oprócz programu regionalnego w województwach kontynuowane jest wsparcie
z poziomu kraju dla makroregionu Polski Wschodniej w ramach programu FEPW
2021-2027. Działania realizowane w ramach FEPW 2021-2027 skupiają się na
wzmocnieniu warunków sprzyjających konkurencyjności gospodarki oraz wyższej
jakości życia w makroregionie Polski Wschodniej.
Realizowane są również liczne projekty, inicjatywy oraz programy dedykowane
samorządom lokalnym. W latach 2020-2023 realizowano projekt strategiczny
KSRR pn. Centrum Wsparcia Doradczego (CWD). CWD to innowacyjny projekt
strategiczny, którego celem było wzmocnienie sprawności administracyjnej
jednostek samorządu terytorialnego (gminnych i powiatowych), w tym poprawa
ich kompetencji do zarządzania strategicznego oraz inicjowania i realizacji
kompleksowych przedsięwzięć rozwojowych, w partnerstwie społeczno-
gospodarczym i z innymi jednostkami samorządu terytorialnego.

-- 15 of 16 --

16
CWD skierowane zostało do ponad 700 samorządów lokalnych, głównie z
obszarów funkcjonalnych uwzględniających dwa typy OSI: miasta średnie tracące
funkcje społeczno-gospodarcze i obszary zagrożone trwałą marginalizacją.
Z poważaniem
wz. Ministra
Jan Szyszko
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 16 of 16 --