tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 30 lipca 2024 r.
znak sprawy: DSR-VIIa.054.2.2024.RJ
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 3123 w sprawie skutków transformacji
ustrojowej dla regionów przemysłowych
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pana Posła Daniela Milewskiego, odnosząc się do
pytań w niej zawartych, uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.
Ad pyt. 1: Jakie konkretne działania podejmuje rząd w celu wsparcia ośrodków
przemysłowych dotkniętych negatywnymi skutkami transformacji ustrojowej?
Działania podejmowane przez rząd dążą do możliwie największego wykorzystania
potencjału gospodarczego wszystkich obszarów, w tym ośrodków
przemysłowych dotkniętych negatywnymi skutkami transformacji ustrojowej
oraz do poprawy ich konkurencyjności, aby uchronić je przed procesem
marginalizacji, polepszyć standard życia ich mieszkańców, a także przyczynić się
do rozwoju polskiej gospodarki. Realizując politykę regionalną rząd
w szczególności koncentruje się na rozwoju obszarów strategicznej interwencji
(OSI), którymi są Polska wschodnia oraz Śląsk, a także obszary zagrożone trwałą
marginalizacją oraz miasta średnie tracące funkcje społeczno-gospodarcze, wśród
których obecne są również ośrodki przemysłowe dotknięte negatywnymi
skutkami transformacji ustrojowej.
Rząd podejmuje różnorodne działania w celu wsparcia ośrodków przemysłowych
dotkniętych negatywnymi skutkami transformacji ustrojowej. Obejmują one
m.in. program wsparcia dla przemysłów energochłonnych, inwestycje
w efektywność energetyczną, zmiany w opłacie mocowej oraz system
rekompensat. Kluczowym elementem strategii rządu jest wsparcie procesów
reindustrializacji w regionach, takich jak Śląsk, gdzie koncentruje się przemysł

-- 1 of 12 --

2
ciężki. Proces ten obejmuje rozwój branż kreatywnych i nowoczesnych oraz
projekty rewitalizacji, celem przywrócenia dawnej świetności przemysłowej
i adaptację do nowoczesnych standardów. Rząd kładzie także duży nacisk na
zwiększenie poziomu inwestycji rozwojowych, które mają modernizować
tradycyjne sektory przemysłowe oraz rozwijać nowe, wysokoproduktywne
branże.
Przeciwdziałanie nierównościom terytorialnym i koncentracji przestrzennej
problemów rozwojowych oraz niwelowanie sytuacji kryzysowych
na obszarach zdegradowanych, w tym zdegradowanych przemysłowo, stanowi
jedno z wyzwań zidentyfikowanych w ramach Krajowej Strategii Rozwoju
Regionalnego 2030 (KSRR). Rewitalizacja jest jednym z kluczowych elementów
strategii rządu w odniesieniu do wielu obszarów objętych OSI. Proces ten polega
na wyprowadzaniu obszarów zdegradowanych ze stanu kryzysowego poprzez
zintegrowane działania na rzecz lokalnych społeczności, przestrzeni i gospodarki.
Prowadzone działania rewitalizacyjne uwzględniają różnorodność płaszczyzn,
na których odbija się degradacja przemysłowa, w tym aspekty ekologiczne,
społeczne i gospodarcze.
Kolejnym priorytetem jest podnoszenie kwalifikacji mieszkańców obszarów
negatywnie dotkniętych transformacją ustrojową, co ma na celu zwiększenie ich
aktywności zawodowej i dostosowanie umiejętności do wymogów
współczesnego rynku pracy. Co istotne z punktu widzenia tych regionów, rząd
wspiera ponowne podejmowanie działalności gospodarczej poprzez program
"Nowy start", oferujący działania doradczo-szkoleniowe dla przedsiębiorców,
którzy doświadczyli porażki i chcą ponownie założyć działalność gospodarczą.
Program obejmuje usługi szkoleniowe i doradcze w zakresie analizy przyczyn
niepowodzenia, planowania rozwoju oraz analizy luk kompetencyjnych.
Towarzyszą temu inicjatywy zwiększania skuteczności działań ośrodków
innowacji - rząd wspiera te instytucje w dostosowywaniu się do bieżących
trendów oraz świadczeniu nowych lub ulepszonych usług. Ośrodki te mają
umiejętność analizowania potrzeb przedsiębiorców, przez co wspierają nie tylko
ich, ale i rozwój gospodarczy całego regionu.
W tym też celu rząd wspiera instytucje otoczenia biznesu, takie jak agencje
rozwoju regionalnego, inkubatory przedsiębiorczości i centra innowacji,
z zamiarem wzmocnienia ich roli w rozwoju gospodarczym regionów.
Wprowadzane są mechanizmy wsparcia dla podmiotów ekonomii społecznej,
obejmujące instrumenty pożyczkowe, kluczowe dla ich rozwoju i umacniania
pozycji na rynku oraz doradztwo, szczególnie dla podmiotów wykluczonych
z możliwości pozyskania finansowania na rynku komercyjnym.
Jednym z istotnych działań dla rozwoju polskich regionów przemysłowych jest
także wsparcie środkami europejskimi w ramach 16 programów regionalnych
zarządzanych przez marszałków województw. Sam system wsparcia z
Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Europejskiego Funduszu
Społecznego jest z powodzeniem wdrażany od czasu wejścia Polski do Unii

-- 2 of 12 --

3
Europejskiej. Nowym źródłem finansowania w ramach środków UE na lata
2021-2027 jest Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji. Jest on
elementem Mechanizmu Sprawiedliwej Transformacji (MST), który utworzony
został jako odpowiedź na wyzwania związane z Europejskim Zielonym Ładem.
MST składa się z trzech filarów:
 Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (I filar) – wsparcie dotacyjne na
ograniczenie negatywnych skutków transformacji energetycznej;
 InvestEU (II filar) – pożyczki dla sektora prywatnego mające zmobilizować
inwestycje o łącznej wartości do 45 mld EUR;
 wsparcie Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) (III filar) – pożyczki dla
sektora publicznego (z możliwością uzyskania dodatkowo niewielkiej dotacji
ze środków UE).
Polska jest największym beneficjentem FST w Unii Europejskiej i otrzyma środki
w wysokości ok. 3,85 mld euro (w cenach bieżących). Środki FST są wdrażane
poprzez programy regionalne 5 województw: śląskiego, dolnośląskiego,
małopolskiego, łódzkiego i wielkopolskiego. Są to regiony silnie uzależnione
gospodarczo i społecznie od wydobycia węgla kamiennego lub brunatnego
i energetyki konwencjonalnej. Biorąc pod uwagę wyzwania związane
z transformacją polskiej energetyki i dążeniem do osiągnięcia przez Unię
Europejską neutralności klimatycznej w 2050 roku, środki FST zaprogramowane
w programach regionalnych powinny służyć do przyspieszenia zmian
strukturalnych lokalnych gospodarek i ich dywersyfikacji.
Ad pyt. 2: Czy istnieją plany rządu dotyczące reindustrializacji obszarów
dotkniętych degradacją przemysłową? Jeśli tak, to jakie są główne założenia
tych planów?
Tak, rząd ma plany dotyczące reindustrializacji obszarów dotkniętych degradacją
przemysłową. Podejmowane w tej sferze działania realizowane są w bliskiej
współpracy z przedstawicielami dotkniętych regionów w formie partnerstw
terytorialnych, łączących władze publiczne szczebla centralnego, regionalnego
i lokalnego z intencją efektywniejszego odpowiadania na potrzeby
i rozwiązywania problemów dotykających poszczególne obszary.
Działania podjęte w obszarze reindustrializacji koncentrują się przede wszystkim
na określeniu modelu i kierunków rozwoju przemysłu, zarówno w ujęciu
horyzontalnym, jak i sektorowym z uwzględnieniem cyfrowej transformacji, oraz
na poprawie otoczenia biznesu i globalnej pozycji konkurencyjnej polskiego
przemysłu. Trwają dalsze prace związane z wdrożeniem nowego systemu
akredytacji ośrodków innowacji, który ma zapewniać wysoką jakość usług dla
przedsiębiorstw w zakresie ich innowacyjnego rozwoju oraz stymulować
specjalizację i sieciowanie ośrodków. Nowy model akredytacji zakłada odejście
od dotychczasowej weryfikacji podmiotowej na rzecz weryfikacji funkcjonalnej

-- 3 of 12 --

4
podmiotów, tj. zdolności do świadczenia określonego rodzaju usług. Zakłada się
dwa rodzaje akredytacji – indywidualną i konsorcjalną.
Znaczące inicjatywy w zakresie reindustrializacji podejmowane są w regionie
Śląska. Ich celem jest transformacja gospodarcza regionu poprzez zastępowanie
tradycyjnych sektorów, takich jak górnictwo i hutnictwo, nowymi
przedsięwzięciami w sektorach bardziej produktywnych, innowacyjnych
i zaawansowanych technologicznie, celem przekształcenia profilu gospodarczego
regionu, co obejmuje rozwój branż takich jak ICT, elektromobilność, przemysł
medyczny i tzw. "zielona gospodarka". Istotnym elementem podejmowanych
działań jest rewitalizacja terenów poprzemysłowych, w tym pokopalnianych.
Zakłada ona rekultywację tych obszarów i ich ponowne wykorzystanie na cele
gospodarcze i społeczne, co oznaczać będzie również poprawę ich atrakcyjności
inwestycyjnej.
Programy reindustrializacji obejmują również wsparcie dla miast średnich, które
tracą swoje funkcje społeczno-gospodarcze, przez co rozumieć należy inwestycje
w rozwój lokalnej przedsiębiorczości, poprawę jakości środowiska
przyrodniczego, podnoszenie jakości przestrzeni oraz wspieranie innowacyjnych
inwestycji gospodarczych. Te zintegrowane działania mają na celu nie tylko
poprawę warunków życia na obszarach zdegradowanych, ale także
przyspieszenie procesów restrukturyzacyjnych, co przyczyni się do
zrównoważonego rozwoju gospodarki krajowej i regionalnej.
Ad pyt. 3: Jakie środki są przewidziane na rzecz poprawy konkurencyjności
zakładów przemysłowych w obszarach dotkniętych restrukturyzacją?
W ramach starań na rzecz poprawy konkurencyjności zakładów przemysłowych
w obszarach dotkniętych restrukturyzacją kluczowym celem jest wspieranie
inwestycji innowacyjnych, które gwarantują transfer wiedzy i B+R, realizowanych
na terenach zagrożonych wykluczeniem. Wsparcie to obejmuje również
promowanie wysokopłatnych, stabilnych miejsc pracy oraz tworzenie lokalnej
sieci kooperantów.
Jednym z głównych narzędzi służących osiągnięciu celu, jakim jest poprawa
konkurencyjności przedsiębiorstw, szczególnie istotnym z perspektywy zakładów
przemysłowych w obszarach dotkniętych restrukturyzacją, są programy wsparcia
dla przemysłów energochłonnych, obejmujące zmiany legislacyjne oraz wsparcie
finansowe. Działania te mają na celu m.in. poprawę efektywności energetycznej
przedsiębiorstw, budowę własnych niskoemisyjnych źródeł energii
oraz dostosowanie ich infrastruktury technicznej do przepisów prawa
w celu utrzymania konkurencyjności na arenie międzynarodowej.
Wspierany jest także rozwój nowoczesnego szkolnictwa branżowego opartego
na współpracy przemysłu, administracji rządowej oraz jednostek samorządu
terytorialnego. Przedsiębiorstwa posiadające specjalistyczną wiedzę praktyczną
zachęcane są do współpracy z samorządami oraz uczelniami wyższymi

-- 4 of 12 --

5
przy przygotowaniu kadr do pracy w istotnych lokalnie branżach,
jak również do zaangażowania w ramach szkół i ośrodków branżowych.
Rząd wspiera także wzrost inwestycji przemysłu w małych i średnich miastach.
Działania te mają na celu utrzymanie na lokalnym rynku miejsc pracy,
nie tylko w przedsiębiorstwach przemysłowych, ale również w firmach
związanych z obsługą tych zakładów oraz potrzebami pracowników. Skuteczność
tych działań zależy od ich wzajemnego powiązania, co ma na celu zapewnienie
udziału przedsiębiorstw w systemie edukacji branżowej oraz inwestowanie
w modernizację zakładów, zwiększając tym samym ich konkurencyjność. Istotne
są przy tym także działania rewitalizacyjne, które obejmują dostosowanie
kompetencji zawodowych osób tracących zatrudnienie w wyniku upadku
lokalnych zakładów przemysłowych, rozwój inwestycji o charakterze
innowacyjnym, wzmacnianie lokalnej przedsiębiorczości oraz poprawę jakości
środowiska przyrodniczego, co stanowi odzwierciedlenie uwzględniania
w procesie zasad zrównoważonego rozwoju.
Ad pyt. 4: Czy rząd posiada strategię rozwoju branż kreatywnych i
nowoczesnych w regionach dotkniętych problemami przemysłowymi? Jeśli tak,
to jakie są główne kierunki tej strategii?
Rząd RP realizuje obecnie szereg Strategii na rzecz rozwoju, jedną z nich jest
„Strategia produktywności 2030”, która określa wizję rozwoju polskiej gospodarki
do 2030 r., a także kierunki interwencji i instrumenty wsparcia, które rząd będzie
wykorzystywał, aby pobudzić wzrost inwestycji i produktywności
przedsiębiorstw. Chodzi m.in. o wsparcie cyfrowej, zielonej i organizacyjnej
transformacji polskich firm. W wyniku realizacji strategii polska gospodarka
powinna czerpać przewagi konkurencyjne m.in. z zaawansowania technicznego
oraz wykorzystania wiedzy.
Nieodłącznym elementem realizacji celów ww. Strategii są Krajowe Inteligentne
Specjalizacje - KIS (branże uznane za priorytetowe dla tworzenia innowacyjnych
rozwiązań społeczno-gospodarczych, zwiększenia wartości dodanej polskiej
gospodarki i podniesienia jej konkurencyjności na arenie międzynarodowej).
W ramach działu specjalizacji Innowacyjne technologie i procesy przemysłowe
(w ujęciu horyzontalnym) ujęte zostały zarówno technologie nowoczesne,
jak również przemysły kreatywne. Wsparcie inwestycji w inteligentne
specjalizacje jest kontynuowane w obecnej perspektywie finansowej w
programie FENG, tj. Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki na lata
2021-2027.
Głównym celem KIS jest skupienie inwestycji na badaniach, rozwoju
i innowacyjności (B+R+I) w obszarach o największym potencjale innowacyjnym
i konkurencyjnym kraju, których rozwój przyczyni się do wzrostu gospodarczego
i poprawy jakości życia społeczeństwa oraz stanu środowiska naturalnego.

-- 5 of 12 --

6
W ramach KIS 12 „Przemysły kreatywne” wspierane są podspecjalizacje:
projektowanie, gry, multimedia, rozszerzona rzeczywistość (XR).
Jednocześnie w 2013 r. utworzono program „Kreatywna Europa”, który
pierwotnie miał obowiązywać w latach 2014-2020, jednak został przedłużony na
lata 2021- 2027. Program składa się z trzech komponentów: „MEDIA”, „Kultura”
i „komponent międzysektorowy”. „Komponent Kultura” dotyczy wszystkich
sektorów kultury i sektorów kreatywnych, z wyłączeniem sektora
audiowizualnego. „Komponent MEDIA” jest nakierowany na wsparcie sektora
audiowizualnego. „Komponent międzysektorowy” obejmuje działania
we wszystkich sektorach, nakierowane na współpracę międzysektorową
oraz na innowacyjne podejście do tworzenia, dystrybucji oraz promocji dostępu
do treści. Beneficjentami programu jest szeroko rozumiany przemysł kreatywny,
który aktywnie korzystał z możliwości rozwoju stwarzanych przez program.
Ad pyt. 5: Jakie inicjatywy są podejmowane w celu rewitalizacji obszarów
przemysłowych, które doświadczyły degradacji środowiska i procesów
depopulacyjnych?
Trwają przygotowania do uruchomienia inicjatywy dot. wsparcia samorządów
w programowaniu i realizacji rewitalizacji – projekt pn. Regiony Rewitalizacji.
Edycja 3.0 zaplanowany na lata 2024-2027. Projekt obejmować będzie:
 wsparcie funkcjonowania Zespołów ds. Rewitalizacji w Urzędach
Marszałkowskich,
 wsparcie edukacyjne dla gmin w zakresie rewitalizacji,
 wsparcie doradcze,
 wymianę doświadczeń,
 monitorowanie rewitalizacji,
 promocję dobrych praktyk rewitalizacyjnych,
 Regionalne Granty na Rewitalizację – granty dla gmin i NGO na działania dot.
angażowania społeczności lokalnych przy wdrażaniu gminnych programów
rewitalizacji.
Na realizację projektu zaplanowano 80 mln zł dotacji z programu Pomoc
Techniczna dla Funduszy Europejskich 2021-2027, Priorytet 2: Skuteczni
beneficjenci.
Kolejną inicjatywą w obszarze rewitalizacji jest projekt Narodowego Instytutu
Dziedzictwa pn. Centra Kompetencji ds. Rewitalizacji w Narodowym Instytucie
Dziedzictwa. Projekt ten obejmuje wsparcie funkcjonowania 8 Centrów
Kompetencji ds. Rewitalizacji, które zapewniać będą wsparcie doradcze z zakresu
dziedzictwa kulturowego i jego znaczenia w procesie rewitalizacji, w tym
specjalistyczne wsparcie w zakresie ochrony i wykorzystania obiektów
zabytkowych znajdujących się na obszarach rewitalizacji. Na realizację projektu
w latach 2024-2027 przeznaczono dotację celową w wysokości około 4 mln zł
dotacji z programu Pomoc Techniczna dla Funduszy Europejskich 2021-2027.

-- 6 of 12 --

7
Ad pyt. 6: Czy rząd przewiduje środki na rzecz odbudowy infrastruktury
społecznej i środowiskowej w obszarach dotkniętych negatywnymi skutkami
restrukturyzacji przemysłu?
oraz
pyt. 8: Czy istnieją plany rządu dotyczące zrównoważonego rozwoju obszarów
przemysłowych, uwzględniającego aspekty społeczne, ekologiczne
i gospodarcze?
Otrzymane w ramach polityki spójności UE wsparcie pozwoliło w Polsce
zrealizować wiele projektów służących odbudowie infrastruktury społecznej
i środowiskowej wpływających na poprawę spójności społecznej i terytorialnej
kraju. Przyczyniło się do włączenia Polski do europejskiej sieci transportowej,
rozwoju infrastruktury dostępu do Internetu, zwiększenia bezpieczeństwa
energetycznego. Fundusze europejskie wspierały nie tylko infrastrukturę, ale
również wiele działań z zakresu edukacji, ochrony zdrowia, rozwoju
zawodowego, czy szeroko pojętej przedsiębiorczości. Ich efektem była poprawa
jakości życia oraz warunków prowadzenia działalności gospodarczej w kraju
i regionach.
Rząd podejmuje szereg inicjatyw mających na celu rewitalizację, a także
odbudowę infrastruktury społecznej i środowiskowej obszarów, które
doświadczyły degradacji środowiska i procesów depopulacyjnych, jak również
negatywnych skutków restrukturyzacji przemysłu. Proces ten jest realizowany
w sposób kompleksowy i skoncentrowany terytorialnie, przy uwzględnieniu
bezpośredniej współpracy z przedstawicielami poszczególnych terytoriów
w formie partnerstw terytorialnych, co ma na celu poprawę warunków życia,
rozwój gospodarczy oraz jakość środowiska na obszarach kryzysowych.
Rząd wspiera także miasta średnie tracące swoje funkcje społeczno-gospodarcze
poprzez inwestycje w rozwój lokalnej przedsiębiorczości, poprawę jakości
środowiska przyrodniczego, podnoszenie jakości przestrzeni oraz wspieranie
innowacyjnych inwestycji gospodarczych, dążąc do przywrócenia tych miast
do stanu pełnej funkcjonalności i zapewnienie im zrównoważonego rozwoju.
Dodatkowo, w ramach działań rewitalizacyjnych, realizowane są projekty
pilotażowe, takie jak modelowa rewitalizacja Bytomia, które mają na celu
wypracowanie najlepszych praktyk w zakresie przekształcania zdegradowanych
obszarów miejskich. Projekty te są skorelowane z działaniami
restrukturyzacyjnymi oraz rozbudowy i modernizacji infrastruktury
transportowej, z uwzględnieniem potrzeby dywersyfikacji struktury
przemysłowej oraz odtworzenia infrastruktury technicznej dostosowanej do
nowych potrzeb gospodarczych.
W odniesieniu do kwestii środowiska naturalnego szczególny nacisk kładziony
jest na poprawę jakości powietrza poprzez kompleksową termomodernizację,
wymianę źródeł ciepła oraz promowanie publicznego transportu

-- 7 of 12 --

8
niskoemisyjnego. Wsparcie sektora prywatnego i naukowego w zakresie B+R oraz
działania edukacyjne mające na celu zwiększenie świadomości mieszkańców na
temat zagrożeń związanych ze złą jakością powietrza również odgrywają
kluczową rolę w procesie rewitalizacji.
W zakresie infrastruktury społecznej, działania rządu koncentrują się na poprawie
dostępu do usług publicznych, w tym edukacji, zdrowia, transportu publicznego
oraz infrastruktury społecznej, takiej jak obiekty opieki nad dziećmi i osobami
starszymi. Wsparcie obejmuje również modernizację infrastruktury
transportowej oraz rozwój infrastruktury szerokopasmowej na obszarach
wiejskich i miejskich.
Istotne znaczenie dla realizacji zaplanowanych działań mają projekty
finansowane ze środków polityki spójności. W Polsce w okresie 2021-2027 mamy
8 programów krajowych:
1. Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS):
24,2 mld euro;
2. Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG): 8 mld euro;
3. Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS): 4 mld euro;
4. Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy (FERC): 2 mld euro;
5. Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW): 2,65 mld euro;
6. Fundusze Europejskie na Pomoc Żywnościową (FEPŻ): 0,53 mld euro;
7. Fundusze Europejskie dla Rybactwa (PFER): 0,5 mld euro;
8. Pomoc Techniczna dla Funduszy Unii Europejskiej (PTFE): 0,55 mld euro
Programy dedykowane poszczególnym województwom - 16 programów
regionalnych (dla każdego województwa): 33,5 mld euro - również pozwalają na
zwiększanie konkurencyjności poprzez finansowanie inwestycji w infrastrukturę,
innowacje, rozwój przedsiębiorstw, ochronę środowiska, transport i edukację.
Projekty finansowane z programów regionalnych obejmują m.in.:
 w zakresie edukacji: budowę, rozbudowę i modernizację przedszkoli, szkół
podstawowych, gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, oraz szkół wyższych
prowadzących działalność dydaktyczną (np. pomieszczenia dydaktyczne,
biblioteki, laboratoria, wyposażenie oraz inne obiekty służące prowadzeniu
działalności naukowej i badawczej, przyszkolne obiekty sportowe, campusy);
tworzenie i modernizację zaplecza socjalno-bytowego dla uczniów,
studentów, nauczycieli i wykładowców, a także wyposażenia przedszkoli,
szkół, placówek edukacyjnych oraz szkół wyższych w nowoczesny sprzęt
i pomoce optymalizujące proces kształcenia, remontów i wyposażenia
istniejących placówek edukacyjnych oraz budowę obiektów
okołoedukacyjnych (sale gimnastyczne, baseny przyszkolne, stołówki, boiska,
bursy i internaty);
 w zakresie opieki zdrowotnej: rozbudowę, modernizację i zakup
odpowiedniego wyposażenia szpitali, centrów diagnostycznych i innych
placówek zapewniających specjalistyczną opiekę medyczną;

-- 8 of 12 --

9
 w zakresie kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego: konserwację zabytków
ruchomych, księgozbiorów, archiwów.
Ponadto, ze środków nowego funduszu, jakim jest Fundusz na rzecz
Sprawiedliwej Transformacji, prowadzone są działania skierowane na łagodzenie
skutków społecznych, gospodarczych i środowiskowych transformacji
energetycznej na drodze do osiągnięcia neutralności klimatycznej zgodnie
z założeniami Europejskiego Zielonego Ładu. W tym zakresie zaproponowane
zostały działania nakierowane m.in. na:
 zmianę lub podwyższenie kwalifikacji oraz aktywizację zawodową i społeczną,
szczególnie pracowników tracących pracę w związku z procesem
transformacji energetycznej i ich rodzin oraz społeczności lokalnych
z obszarów transformacji;
 wsparcie edukacji zawodowej i branżowej (na poziomie zawodowym,
średnim i wyższym) i jej infrastruktury;
 dywersyfikację gospodarczą poprzez m.in. inwestycje w zmianę profilu
działalności przedsiębiorstw, wprowadzania ulepszonych technologii
neutralnych dla klimatu i zdobywanie nowych rynków dla wytwarzanych
produktów;
 rozwój MŚP i start-upów oraz terenów inwestycyjnych na obszarach
transformacji;
 wzrost innowacyjności przedsiębiorstw;
 poprawę stanu środowiska na obszarach pogórniczych i poprzemysłowych;
 rozwój energetyki odnawialnej (OZE) i poprawę efektywności energetycznej
w budynkach publicznych, mieszkalnych i przedsiębiorstwach;
 wdrażanie idei gospodarki obiegu zamkniętego (GOZ);
 zrównoważoną mobilność lokalną.
Co więcej, kluczową inicjatywą, którą realizuje rząd w programie Fundusze
Europejskie dla Rozwoju Społecznego na lata 2021-2027 (FERS), są Kluby
Rozwoju Cyfrowego. Mają to być ośrodki aktywizacji cyfrowej lokalnej
społeczności (w szczególności osób dorosłych), tworzone przez gminy. Celem
funkcjonowania Klubów będzie rozwijanie świadomości i chęci wejścia w „świat
cyfrowy”, korzystania z komputera i Internetu, a także pomoc w nabywaniu
umiejętności, aby robić to w sposób bezpieczny. Edukatorzy zatrudnieni w
Klubach będą udzielali doraźnych porad, dotyczących zgłaszanych problemów
i potrzeb (np. jak wysłać pismo do urzędu przez ePUAP czy skorzystać
z e-recepty), a także będą prowadzili szkolenia w zakresie podstawowych
umiejętności cyfrowych. Szczególny nacisk edukatorzy będą kładli na wsparcie
osób zagrożonych wykluczeniem cyfrowym – czyli m.in. mieszkańców obszarów
wiejskich, osób starszych czy osób z niepełnosprawnościami lub szczególnymi
potrzebami. Podniesienie poziomu kompetencji cyfrowych w społeczeństwie
będzie skutkować m.in. lepszym dostępem do różnego rodzaju e-usług (np.
możliwość załatwienia sprawy urzędowej przez Internet, bez konieczności
dotarcia do urzędu), dalszego kształcenia (dzięki możliwości skorzystania

-- 9 of 12 --

10
z dostępnych na rynku szkoleń on-line), a także otworzy lepsze możliwości
zatrudnienia (kompetencje cyfrowe w wielu zawodach są niezbędne). Jest to
przedsięwzięcie ogólnopolskie, z którego będą mogły skorzystać wszystkie gminy,
również na obszarach poprzemysłowych.
Ad pyt. 7: Jakie mechanizmy wsparcia są dostępne dla przedsiębiorców
i inwestorów zainteresowanych działalnością w obszarach reindustrializacji
i rewitalizacji?
Jednym z głównych instrumentów nakierowanych na stymulowanie rozwoju
gospodarczego w regionach dotkniętych restrukturyzacją, przyciąganie inwestycji
oraz tworzenie stabilnych i wysokopłatnych miejsc pracy jest Polska Strefa
Inwestycji. Instrument oferuje preferencje dla inwestycji podejmowanych
na obszarach o wysokim poziomie bezrobocia, w miastach tracących funkcje
społeczno-gospodarcze oraz dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw.
Preferencje te obejmują zwolnienia podatkowe i granty inwestycyjne, co
zwiększa napływ inwestycji w rejony słabiej rozwinięte. Wsparcie dla
przedsiębiorców obejmuje także tworzenie lokalnych ośrodków kompetencji,
które wspierają rozwój lokalnych firm, szczególnie małych i średnich
przedsiębiorstw. W ramach tych inicjatyw, rząd we współpracy z samorządami
i interesariuszami lokalnymi tworzy warunki do sieciowania przedsiębiorstw,
rozwija tereny inwestycyjne oraz zwiększa dostęp do kredytów i usług
doradczych, w tym w zakresie zarządzania działalnością biznesową.
Dla inwestorów przewidziane są również mechanizmy wsparcia finansowego
i doradczego oferowane przez Polski Fundusz Rozwoju. Zapewnia on pakiety
usług finansowych i pozafinansowych dostosowanych do potrzeb
przedsiębiorstw na każdym etapie ich rozwoju, w tym finansowanie
infrastruktury, partnerstwo publiczno-prywatne, kredyty na rozwój edukacji,
kapitał na rozwój, gwarancje bankowe oraz doradztwo i finansowanie eksportu.
Inne formy wsparcia to programy innowacyjne, które oferują pomoc publiczną
w formie zwolnień podatkowych i grantów inwestycyjnych, a także produkty
oferowane przedsiębiorcom na preferencyjnych warunkach. Koncentrują się one
na inwestycjach innowacyjnych i wysoko produktywnych, które przyczyniają się
do rozwoju lokalnych gospodarek i zwiększania konkurencyjności regionalnych
przedsiębiorstw. Rząd wspiera również rozwój kompetencji zarządczych
i innowacyjnych w przedsiębiorstwach poprzez zapewnienie dostępu do usług
doradczych i szkoleniowych świadczonych przez instytucje otoczenia biznesu.
Polityka regionalna wspiera tworzenie warunków sprzyjających powstawaniu
i rozwojowi przedsiębiorczości, co obejmuje także wsparcie finansowe
i doradcze.

-- 10 of 12 --

11
Ad pyt. 9: Jakie środki są przewidziane na rzecz powstrzymania procesów
depopulacyjnych w obszarach ośrodków przemysłowych?
W ramach krajowego Programu Fundusze Europejskie na rzecz Rozwoju
Społecznego finansowanego ze środków EFS+ realizowany będzie projekt
dotyczący wypracowania rozwiązań służących przeciwdziałaniu migracji osób
młodych z terenów dotkniętych depopulacją. Za realizację tego projektu będzie
odpowiadał Departament Polityki Demograficznej w Ministerstwie Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej. Na jego realizację przeznaczono 7 mln PLN ze środków
EFS+ i będzie on realizowany w latach 2024-2027.
Celem głównym projektu jest wypracowanie rozwiązań programowych
i legislacyjnych, w tym instrumentów rynku pracy, a także stworzenie systemu
zachęt skierowanego do osób młodych, do pozostawania na terenach
dotkniętych depopulacją. Wypracowanie rozwiązań odbędzie się na podstawie
wyników diagnozy przyczyn migracji osób młodych z tych terenów
uwzględniającej czynniki, które mogą wpłynąć na chęć pozostania, powrotu lub
napływu na te tereny. Wypracowane w projekcie rozwiązania mają stać się
podstawą do określenia kierunków działań dla przedstawicieli administracji
rządowej do przeprowadzenia zmian systemowych w politykach publicznych na
szczeblu centralnym, w celu zmniejszenia skali migracji osób młodych z terenów
dotkniętych depopulacją.
Ad pyt. 10: Czy rząd monitoruje skutki transformacji ustrojowej dla regionów
przemysłowych i podejmuje działania w oparciu o aktualne dane i analizy
sytuacji?
Skutki transformacji ustrojowej dla regionów poprzemysłowych monitorowane
są w ramach szerszego systemu monitorowania polityk publicznych, w tym
monitorowania polityki rozwojowej w Polsce. Szczególną rolę odgrywa przy tym
monitorowanie realizacji Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2030 (KSRR).
Za monitorowanie KSRR i czuwanie nad jego prawidłowym przebiegiem
odpowiada minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego.
W ramach monitorowania realizacji KSRR corocznie opracowywane są raporty nt.
rozwoju regionalnego Polski. Sporządzenie raportu, będącego podstawowym
elementem monitorowania KSRR, jest koordynowane przez Krajowe
Obserwatorium Terytorialne umiejscowione w Ministerstwie Funduszy i Polityki
Regionalnej. Rzeczone raporty zawierają analizy istotnych zmian w sytuacji
społeczno-gospodarczej kraju i regionów, oceny procesów wdrażania strategii
oraz wnioski i rekomendacje. Dostarczają one informacji na temat kluczowych
wyzwań rozwojowych, przed którymi stoją poszczególne regiony.
W monitorowaniu strategii uczestniczy ponadto Główny Urząd Statystyczny,
który odpowiada za opracowanie części raportu o charakterze analityczno-
diagnostycznym. W części tej analizowane są istotne zmiany w sytuacji

-- 11 of 12 --

12
społeczno-gospodarczej kraju, regionów, miast oraz wskazanych w KSRR
obszarów strategicznej interwencji na tle lat poprzednich.
Z poważaniem
wz. Ministra
Jan Szyszko
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 12 of 12 --