tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 20 lipca 2024 r.
znak sprawy: DSR-VIIIa.054.1.2024.RG
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 3113 w sprawie polityki rozwoju
w małych i średnich miastach
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Daniela Milewskiego, w której zostały
postawione pytania dotyczące polityki rozwoju w małych i średnich miastach,
przedstawiam następujące informacje.
Ad pytanie nr 1: Jakie konkretne działania podejmuje rząd w celu zapewnienia,
ze polityka rozwoju w małych i średnich miastach uwzględnia zasady
zrównoważonego rozwoju i uwarunkowania przestrzenne.
Kwestie ładu przestrzennego i zasad zrównoważonego rozwoju miast są jednymi
z wyzwań zawartych w Krajowej Polityce Miejskiej 2030 (KPM 2030),
podstawowym dokumencie wyrażającym politykę rządu wobec miast, którego
realizację koordynuje Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR).
W równym stopniu dotyczy ona ośrodków metropolitalnych, miast dużych i
średnich jaki i mniejszych. Wyzwania z jakimi mierzą się miasta dotyczą
szerokiego spektrum polityk publicznych, dlatego też KPM 2030 zapewnić ma aby
polityki sektorowe odnoszące się do obszarów zurbanizowanych w jak najlepszy
sposób wspierały zrównoważony rozwój miast. Wdrażanie i monitorowanie
realizacji KPM 2030 i jej Planu Implementacji, czyli dokumentu określającego
szczegółowe zadania, podmioty za nie odpowiedzialne oraz ich harmonogram,
zapewnia Rada Wykonawcza ds. wdrażania KPM 2030. Rada Wykonawcza
koordynuje działania i realizację polityk sektorowych odnoszących się do miast
i ich obszarów funkcjonalnych.
Kluczową rolę z punktu widzenia konkurencyjności z pewnością będą odgrywały
ośrodki największe, o silnym potencjale rozwojowym nie tylko w skali regionu,

-- 1 of 17 --

2
ale i kraju, a także w kontekście międzynarodowym. Jednak mając na uwadze
spójność społeczno-gospodarczą i regionalnych struktur osadniczych o
charakterze ponadlokalnym czy subregionalnym ważną rolę do odegrania mają
miasta, a właściwie miejskie obszary funkcjonalne ośrodków mniejszych.
Działania rządu wspierają zrównoważony rozwój całego kraju. Zrównoważony,
czyli taki który nie faworyzuje tylko dużych ośrodków miejskich, ale bierze pod
uwagę uwarunkowania i potrzeby wszystkich miast danego regionu. MFiPR
realizuje szereg projektów kierowanych do miast różnej wielkości i miejskich
obszarów funkcjonalnych, które oprócz realizacji celów KPM 2030 promują także
zasady zrównoważonego rozwoju miast.
Planowanie działań środowiskowych w miastach idzie nierozerwalnie w parze
z zagadnieniami planowania i zagospodarowania przestrzennego. W tym zakresie
wprowadzono pierwszy etap reformy systemu planowania przestrzennego. W
dniu 24 września 2023 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie
ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688). Celem nowelizacji jest zapewnienie
zrównoważonego rozwoju kraju przy zachowaniu ładu przestrzennego
i uwzględnieniu interesu publicznego. Istotne jest uproszczenie procesu
inwestycyjnego i zwiększenie skuteczności planowania przestrzennego. Przyjęte
przepisy zapobiegać będą postępującej - chaotycznej suburbanizacji i dewastacji
przestrzeni, przywrócą racjonalność procesów gospodarowania przestrzenią.
Jednocześnie ustanowią silne podstawy dla sprawnej realizacji procesów
inwestycyjno-budowlanych i zapewnią inwestorom stabilność warunków
inwestowania. Uchwalone regulacje mają na celu poprawę funkcjonowania
planowania przestrzennego, by w efekcie możliwa była racjonalizacja wydatków
publicznych na rozwój i późniejszą eksploatację infrastruktury. Na stronie
internetowej: https://www.gov.pl/web/rozwojtechnologia/baza-wiedzy-
dotyczaca-reformy-systemu-planowania-przestrzennego), przygotowano bazę
wiedzy dotyczącą reformy systemu planowania przestrzennego. Baza jest na
bieżąco aktualizowana, o kolejne zagadnienia interesująca interesariuszy
procesów planistycznych w miastach.
Dużym osiągnięciem na rzecz zrównoważonego rozwoju jest uznanie znaczenia
wymiaru środowiskowego dla zapewnienia wzrostu potencjału rozwojowego
i tworzenia odpowiednich warunków życia dla obecnych i przyszłych pokoleń.
Ważnym elementem promowania przez administrację rządową działań na rzecz
zrównoważonego rozwoju jest Przewodnik dla miast. Przyrodniczo-klimatyczne
wskaźniki zrównoważonego rozwoju miast, aby pomóc samorządom we
właściwym planowaniu i przygotowaniu projektów środowiskowych
i klimatycznych oraz monitorowaniu działań w tym zakresie. Dokument został
udostępniony bezpłatnie na stronie:
(https://www.gov.pl/web/klimat/przyrodniczo-klimatyczne-wskazniki-
zrownowazonegorozwoju-miast-przewodnik-dla-miast).

-- 2 of 17 --

3
Działaniem służącym zwiększeniu odporności miast na zachodzące zmiany
klimatu są prace legislacyjne wprowadzające m.in. zobowiązania dla miast
wielkości równej oraz powyżej 20 000 mieszkańców do opracowania miejskich
planów adaptacji do zmian klimatu (MPA) i systematycznego sprawozdawania
z ich realizacji. Częścią składową MPA będą przede wszystkim: koncepcja
zazieleniania miasta, w tym zwiększania powierzchni terenów zieleni
i zadrzewień, oraz koncepcja zagospodarowania wód opadowych i roztopowych
na terenie miasta. Planowane jest również uwzględnienie kwestii adaptacji do
zmian klimatu w polityce rozwoju województw, w obszarze planowania
przestrzennego, w tym uwzględnienie wniosków wynikających z MPA
w strategicznych i planistycznych dokumentach gmin.
Ad pytanie nr 2: Jakie programy wsparcia są planowane, aby ograniczyć
rozlewanie się zabudowy w małych i średnich miastach?
KPM 2030 podejmuje problem suburbanizacji, która jest wyzwaniem szczególnie
gdy odbywa się w sposób chaotyczny. Jednym z głównych celów dokumentu jest
Miasto kompaktowe – co oznacza dążenie do rozwoju obszarów miejskich
w sposób zrównoważony i odpowiedzialny oraz do racjonalnego wykorzystania
przestrzeni i dostępnych zasobów. Jak zdiagnozowano w KPM 2030 dla
rozwiązania problemów suburbanizacji potrzebne są zmiany w planowaniu
przestrzennym, lepsza integracja planowania przestrzennego ze społeczno-
gospodarczym oraz wzmacnianie form współpracy jednostek samorządu
terytorialnego. Część postulatów KPM 2030 w zakresie przeciwdziałania
niekontrolowanemu rozlewaniu się zabudowy podmiejskiej została spełniona we
wspomnianej powyżej reformie sytemu planowania przestrzennego. Do
najważniejszych zmian zaliczyć należy:
 wprowadzenie wymogu, aby wszystkie gminy przygotowały i przyjęły
strategię związaną z zagospodarowaniem terenu na terenie gminy (strategia
z modelem struktury funkcjonalno-przestrzennej);
 wprowadzenie wymogu, aby wszystkie gminy przygotowywały i uchwalały
Plany ogólne zagospodarowania przestrzennego, które mają stanowić prawo
miejscowe. Będę one określać ogólne zasady zabudowy na obszarze gminy
i opierać się na strategii gminy w zakresie zagospodarowania przestrzennego.
Plan ogólny gminy wskaże tereny uzupełnienia zabudowy. Tereny zostaną
wyznaczone na precyzyjnie ustalonych zasadach wyznaczania w zbliżeniu do
już istniejącej zabudowy. Ma to na celu umożliwienie wypełnienia luk między
istniejącymi zabudowaniami, a jednocześnie ograniczenie rozlewania się
zabudowy na inne tereny. Plan ogólny będzie w takim samym stopniu
wiążący dla ustaleń planów miejscowych, jak i decyzji o warunkach zabudowy
i zagospodarowania terenu, jednocześnie wyznaczając obszary, na których
wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest dopuszczalne. Dzięki temu
rozwiązaniu gminy będą posiadały większy wpływ na to, gdzie może rozwijać
się zabudowa i jaki charakter ma ta zabudowa utrzymywać. Jest to niezbędne
rozwiązanie, aby można było przeciwdziałać niekontrolowanemu rozlewaniu

-- 3 of 17 --

4
się zabudowy. Plan ogólny będzie w takim samym stopniu wiążący dla ustaleń
planów miejscowych, jak i decyzji o warunkach zabudowy i
zagospodarowania terenu, jednocześnie wyznaczając obszary, na których
wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest dopuszczalne. Dzięki temu
rozwiązaniu gminy będą posiadały większy wpływ na to, gdzie może rozwijać
się zabudowa i jaki charakter ma ta zabudowa utrzymywać. Jest to również
niezbędne rozwiązanie, aby można było przeciwdziałać niekontrolowanemu
rozlewaniu się zabudowy.
 wprowadzenie wymogu, który zobowiązuje inwestorów do realizacji
dodatkowych przedsięwzięć na rzecz gminy przy realizacji nowych
przedsięwzięć deweloperskich, mających na celu m.in. ograniczenie rozwoju
budownictwa mieszkaniowego bez wystarczającego świadczenia usług;
 zdefiniowanie procesu, w którym zainteresowane strony mogą uczestniczyć
w opracowywaniu strategii i planów ogólnych w gminach.
Sposobem na przeciwdziałanie niekontrolowanej suburbanizacji jest także
zacieśnianie współpracy pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego,
tworzącymi obszar funkcjonalny, np. miejski obszar funkcjonalny lub obszar
metropolitalny. KPM 2030 podkreśla znaczenie koordynacji procesów
planowania przestrzennego w poszczególnych gminach. Im jest ona ściślejsza tym
skuteczniejsza w ograniczaniu negatywnych skutków niekontrolowanego rozwoju
ośrodków miejskich. Na konieczność wspólnego działania samorządów w różnych
obszarach wskazuje się m.in. w raporcie OECD Urban-Rural linkages in Poland,
przygotowanym we współpracy z MFiPR.
Realizując KPM 2030, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej opracowuje
propozycje rozwiązań, które mogłyby ułatwić współpracę jednostek samorządu
terytorialnego, współpracując w tym zakresie z Ministerstwem Spraw
Wewnętrznych i Administracji. Oba resorty, angażując również przedstawicieli
samorządów czy korporacji samorządowych, pracują nad przygotowaniem
koncepcji uelastycznienia zasad współpracy i poprawy jej efektywności, również
w obszarze planowania przestrzennego i ograniczania niekontrolowanej
suburbanizacji.
W kontekście suburbanizacji, która ma często podłoże ekonomiczne, KPM 2030
wskazuje także na potrzebę wsparcia i rozwoju różnych form wspomaganego
budownictwa mieszkaniowego. Rozwiązania takie będą mogły się przyczynić do
racjonalizacji kosztów po stronie samorządów, a z drugiej strony do ograniczania
występowania niekorzystnych zjawisk na terenach podmiejskich jak i na terenie
samych miast.
Ad pytanie nr 3: Jakie środki finansowe są przewidziane na rozwój
infrastruktury technicznej i społecznej w miastach małych i średnich w budżecie
na rok 2024?
Problematyka finansów samorządowych jest szczególnie ważna w kontekście
planowania i realizacji przedsięwzięć inwestycyjnych. Samorządy lokalne mają do
dyspozycji szerokie źródło finasowania pochodzące ze środków europejskich.

-- 4 of 17 --

5
W ramach perspektywy finansowej UE na lata 2014-2020, od uruchomienia
programów do dn. 31 grudnia 2023 r., podpisano z beneficjentami 103 278
umów o dofinansowanie na całkowitą kwotę 594,6 mld zł, w tym, w części
dofinansowania UE 355,1 mld zł. Wartość podpisanych umów (w zakresie
dofinansowania UE) na poziomie programów krajowych wyniosła 212,8 mld zł,
a na poziomie programów regionalnych - 139,4 mld zł. Rozkład wartości umów
o dofinansowanie w ujęciu terytorialnym na poziomie miast wg wielkości
wskazuje, że w sposób naturalny dominują w nim miasta duże z wartością umów
na poziomie 81,6 mld zł, co odpowiada 50,4% całości środków wydatkowanych
na poziomie miast. Projekty realizowane na obszarze miast średnich otrzymały
dofinansowanie unijne na poziomie 47,6 mld zł (29,4%), a miast małych 32,6 mld
zł (20,1%). W ujęciu per capita wartość umów w miastach średnich 4 814 zł, a w
miastach małych 4 910 zł.
W przypadku dużych miast najwięcej środków unijnych w ramach polityki
spójności trafia z programów regionalnych (40,4%), choć udział Programu
Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (POIŚ) jest tu również znaczący
(35,4%), co wiąże się z wydatkami na infrastrukturę transportową (w przypadku
miast dużych stanowią one niemalże 60% wartości dofinansowania w POIŚ oraz
20% dofinansowania unijnego ogółem w tej grupie jednostek). Zarówno w
przypadku miast średnich jak i małych, udział regionalnych programów
operacyjnych w całości otrzymanego dofinansowania jest znacznie wyższy
i wynosi odpowiednio 65,7% oraz 53,4%. Tym samym – w ujęciu względnym –
mniej środków trafiło do tych jednostek z POIŚ (17,6% oraz 27,8%).
Dane nt. struktury wartości umów o dofinansowanie wskazują na zbliżone
udziały poszczególnych grup beneficjentów w wartości podpisanych umów wg
wielkości miast. W przypadku miast dużych i średnich dominują przedsiębiorstwa
(41,0% i 43,9%), w miastach małych – jednostki samorządu terytorialnego
(46,3%). Dwoma głównym obszarami wsparcia ze środków polityki spójności na
obszarze miast były wg stanu na koniec 2023 r. transport oraz badania i rozwój
technologiczny. Odpowiadały one odpowiednio za 32,4% i 29,5% w miastach
dużych, 22,9% i 23,5% w miastach średnich oraz 26,4% oraz 18,9% w miastach
małych. Z kolei miasta średnie i małe w większym stopniu niż miasta duże
finansują ze środków z polityki spójności projekty z zakresu energii (odpowiednio
12,3%, 12,9% oraz 5,9%) oraz ochrony środowiska (12,9%, 13,2% oraz 7,3%).
Finasowanie infrastruktury społecznej ma w tym zakresie raczej znaczenie
marginalne, co w dużej mierze wynika z zasad wspólnotowych przyjętych
w dokumentach warunkujących wydatkowanie środków unijnych.
Jednym z instrumentów, jakie polskie miasta mogą wykorzystać na realizację
działań związanych z poprawą infrastruktury (w tym transportu publicznego,
dróg czy sieci energetycznych) jest Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania
Odporności. Dzięki odblokowaniu środków z KPO w grudniu 2023 r. możliwa stała
się realizacja szeregu inwestycji adresowanych do samorządów, w tym do miast.
Kluczowe znaczenie ma inwestycja B3.4.1 pt. Zielona transformacja miast i ich

-- 5 of 17 --

6
obszarów funkcjonalnych z alokacją w wysokości 8,9 mld euro. Miasta mogą
uzyskać środki na m.in.: poprawę jakości powietrza w miastach, w tym rozwój
energetyki rozproszonej i obywatelskiej; tworzenie stref niskoemisyjnych,
wprowadzanie zrównoważonej multimodalnej mobilności miejskiej, realizację
planów efektywnej mobilności, ustanowienie zielonych stref na obszarach
miejskich; rozwój klastrów energii i spółdzielni energetycznych; zwiększenie
wykorzystania OZE jako źródła energii w mieście; rozwój infrastruktury
transportu zeroemisyjnego (pieszego, rowerowego) zintegrowanego
z transportem zbiorowym; wdrażanie energooszczędnych technologii oświetlenia
dróg i przestrzeni publicznych; czy rewitalizację budynków i przestrzeni miejskich.
W kontekście środków krajowych to należy odnotować informację ministra
finansów, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego z dnia 13 listopada 2003 r., w budżecie państwa na rok 2024
utworzona została rezerwa subwencji ogólnej, przeznaczona na dofinansowanie:
 inwestycji na drogach publicznych powiatowych i wojewódzkich oraz na
drogach powiatowych, wojewódzkich i krajowych w granicach miast
naprawach powiatu;
 utrzymania rzecznych przepraw promowych o średnim natężeniu ruchu
w skali roku powyżej 2 000 pojazdów na dobę, wskazanych przez ministra
właściwego do spraw transportu;
 remontu, utrzymania, ochrony i zarządzania drogami krajowymi i
wojewódzkimi w granicach miast na prawach powiatu.
W ustawie budżetowej na potrzeby rezerwy subwencji ogólnej w roku 2024
przewidziano środki w kwocie 335 999 tys. zł. W wyniku pozytywnej weryfikacji
wniosków, środki z rezerwy zostały rozdysponowane między jednostki
samorządu terytorialnego, które otrzymały kwotę 302 743 tys. zł na rok 2024,
z przeznaczeniem na:
 dofinansowanie inwestycji na drogach powiatowych i wojewódzkich oraz na
drogach powiatowych, wojewódzkich i krajowych w granicach miast na
prawach powiatu w kwocie 269 568 tys. zł (§ 6180),
 dofinansowanie remontu, utrzymania, ochrony i zarządzania drogami
krajowymi i wojewódzkimi w granicach miast na prawach powiatu w kwocie
33 174 tys. zł (§2790).
Należy też zauważyć, że jednostki samorządu terytorialnego uzyskują dochody
z tytułu subwencji ogólnej z budżetu państwa, w tym część rozwojową tej
subwencji. O przeznaczeniu dochodów z tytułu subwencji ogólnej decydują
jednostki samorządu terytorialnego.
Ponadto, w ustawie budżetowej na rok 2024, podobnie jak w latach poprzednich,
zaplanowana została rezerwa celowa poz. 45 – Środki na dofinansowanie zadań
własnych jednostek samorządu terytorialnego w wysokości 616 184 tys. zł.
Rezerwa ta służy dofinansowaniu inwestycyjnych zadań własnych JST, w tym
programów wieloletnich pod nazwą:

-- 6 of 17 --

7
 Rządowy Program Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury
Drogowej – Mosty dla Regionów;
 „Rządowy program na rzecz zwiększania szans rozwojowych Ziemi Słupskiej
na lata 2019–2026”;
 „Rządowy program wsparcia rozwoju miasta stołecznego Warszawy na lata
2023–2030”;
 „Rządowy program rozwoju północno-wschodnich obszarów przygranicznych
na lata 2024-2030'';
 „Program wspierania inwestycji jednostek samorządu terytorialnego
w związku z realizacją kluczowych inwestycji w zakresie strategicznej
infrastruktury energetycznej w województwie pomorskim”.
Inne potencjalne źródła ewentualnego wsparcia rozwoju infrastruktury
technicznej i społecznej w małych i średnich miastach w budżecie na rok 2024 to:
 Rezerwa celowa poz. 4 - Przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk
żywiołowych, w tym 889.986 tys. zł na realizację „Projektu ochrony
przeciwpowodziowej w dorzeczu Odry i Wisły”, której koordynatorem jest
MSWiA; kwota rezerwy przewidziana na rok 2024 - 1 100 891 tys. zł;
 Rezerwa celowa poz. 23 - Środki na realizację Oświęcimskiego
strategicznego programu rządowego – Etap VI 2021-2025 , której
koordynatorem jest MSWiA; kwota rezerwy przewidziana na rok 2024 –
11350 tys. zł,
 Rezerwa celowa poz. 5 - ,,Uzupełnienie środków dla Rządowego Funduszu
Rozwoju Dróg i Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o
charakterze użyteczności publicznej”- 1 765 626 tys. zł;
Część budżetowa 25 – Kultura fizyczna, w ramach której finansowany jest
program wieloletni pn. Program Olimpia - Program budowy przyszkolnych hal
sportowych na 100-lecie pierwszych występów reprezentacji Polski na Igrzyskach
Olimpijskich”, którego Wykonawcą jest Minister Sportu i Turystyki. W ustawie
budżetowej na rok 2024 na realizację programu zabezpieczono w budżecie części
25 kwotę 1.200.000 tys. zł.
Ad pytanie nr 4: Jakie inicjatywy są podejmowane w celu minimalizacji
konfliktów przestrzennych oraz ochrony ekosystemów i różnorodności
biologicznej w tych miastach?
Jedną z kluczowych inicjatyw podejmowanych przez rząd jest realizacja założeń
Unijnej Strategii na rzecz bioróżnorodności 2030 r. pod nazwą „Przywracanie
przyrody do naszego życia”, która została opublikowana przez Komisję
Europejską w dniu 20 maja 2020 roku. Strategia jest ambitnym
i długoterminowym planem mającym na celu m.in. ochronę przyrody i
odwrócenie procesu degradacji ekosystemów również w miastach.
Implementacja założeń strategii wiąże się z wprowadzeniem zarządzania
błękitno-zieloną infrastrukturą miasta w ramach planu zazieleniania dla
wszystkich miast powyżej 20 tys. mieszkańców. Każdy plan zazieleniania ma na

-- 7 of 17 --

8
celu wprowadzenie błękitno-zielonej infrastruktury w układ strukturalno-
funkcjonalny miasta. Błękitno-zielona infrastruktura rozumiana jest tutaj jako
wszystkie tereny pokryte roślinnością i wodami, które dostarczają usług
ekosystemowych istotnych dla kształtowania warunków życia mieszkańców
danego miasta.
Krajowa Polityka Miejska 2030 wyraźnie podkreśla relacje pomiędzy efektywnym
planowaniem i zagospodarowaniem przestrzennym miast i utrzymaniem
wysokiej jakości środowiska przyrodniczego odnoszące się do zapewnienia
lepszej ochrony zieleni w mieście i poprawy warunków życia mieszkańców.
Zaplanowanie w KPM 2030 odpowiednich zadań uwarunkowanych zmianami
legislacyjnymi ma na celu zwiększenie możliwości rozwoju błękitno- zielonej
infrastruktury, np. poprzez:
 dopuszczenie lokalizacji pni nowo nowonasadzanych drzew przy nowej
inwestycji drogowej w odległości mniejszej niż 3 m od krawędzi jezdni, gdy są
spełnione warunki techniczne i wymogi bezpieczeństwa,
 uelastycznienie regulacji prawnych dotyczących warunków wprowadzenia
błękitno-zielonej infrastruktury na terenach intensywnie
zagospodarowanych,
 uelastycznienie przepisów dotyczących kształtowania przyjaznej człowiekowi
przestrzeni publicznej poprzez wprowadzenie elementów o charakterze
wypoczynkowym/rekreacyjnym,
 zmianę definicji terenów zieleni w ustawie o ochronie przyrody w zakresie
ochrony zieleni nieurządzonej,
 zmianę przepisów dotyczących wymagań dla terenów biologicznie czynnych
określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków
technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, tak aby
zwiększyć ochronę powierzchni niezabudowanych,
 wprowadzenie definicji terenów retencyjnych, obejmującej tereny pokryte
roślinnością na gruncie mineralnym lub organicznym, cechujące się
zdolnością wymiany wody powierzchniowej z wodą podziemną, w tym tereny
leśne, nieużytki i tereny zieleni lub doprecyzowanie definicji terenów
biologicznie czynnych. Wynika to z potrzeby ochrony takich terenów
w miastach i uwzględnienia ich w polityce przestrzennej adaptacji do zmian
klimatu z częścią składową identyfikującą takie tereny.
Ponadto MFiPR realizuje projekt Partnerska Inicjatywa Miast (PIM) będący
projektem strategicznym KPM 2030. Projekt PIM polega na wspieraniu procesu
wymiany wiedzy oraz wzajemnego uczenia się miast w wybranych obszarach
tematycznych powiązanych bezpośrednio z celami KPM 2030 oraz na budowaniu
sieci współpracy między miastami. Przedstawiciele miast, uczestniczący w PIM
oprócz tego, że nabywają nowe umiejętności, tworzą także tzw. Miejskie
Inicjatywy Działania będące mapą drogową do sprostania wyzwaniom lokalnym.
Natomiast na poziomie każdej sieci tematycznej powstają również tzw. Plany
Ulepszeń. Plany Ulepszeń to rekomendacje wynikające z prac sieci dla

-- 8 of 17 --

9
usprawnienia danych obszarów legislacji, organizacji, czy finansów z poziomu
centralnego. Za pośrednictwem Planów Ulepszeń przekazywana jest wiedza,
obserwacje i doświadczenia z poziomu lokalnego do krajowej polityki miejskiej
oraz do innych polityk sektorowych.
W ramach trzech nowych sieci w obecnie realizowanej edycji tego projektu
uruchomiono Sieć Miasto kompaktowe. Kształtowanie miast kompaktowych jest
kluczowym narzędziem do osiągnięcia zrównoważonego rozwoju obszarów
miejskich i minimalizacji konfliktów przestrzennych pomiędzy rozwojem
infrastruktury a ochroną ekosystemów i różnorodności biologicznej w tych
miastach. Forma miast (zwartość, rozlanie, wewnętrzne zaplanowanie) przekłada
się na każdy aspekt funkcjonowania miasta i jego mieszkańców. W pracach tej
sieci 10 miast (Dąbrowa Górnicza, Gdynia, Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia
(GZM), Leszno, Łomianki, Stowarzyszenie Metropolia Krakowska, Płock,
Włocławek, Zduńska Wola oraz Zielona Góra) będzie pracować nad
wprowadzaniem w życie postulatów miasta kompaktowego, a wnioski z Planu
Ulepszeń tej sieci będą zawierać cenne wskazówki dotyczące rozwiązań
systemowych, które mogą być wprowadzone na poziomie krajowym.
Ad pytanie nr 5: Jakie kroki podejmuje rząd w celu zmniejszenia
zanieczyszczenia powietrza w małych i średnich miastach?
Krajowa Polityka Miejska 2030 wskazuje wprost kwestie jakości powietrza
w miastach jako główne wyzwanie w ramach poprawy jakości środowiska
przyrodniczego w miastach. Głównym źródłem zanieczyszczeń miejskich jest
niska emisja pochodząca m in. z kotłowni domowych oraz z transportu
drogowego. Niezależnie od źródła, zanieczyszczenia emitowane do atmosfery
oddziałują niekorzystnie na wszystkie składowe środowiska przyrodniczego.
Wpływają także ujemnie na zdrowie i samopoczucie mieszkańców miast.
Rząd podejmuje szereg inicjatyw programowych, które mają na celu poprawę
jakości powietrza na poziomie lokalnym, w tym małych i średnich miastach:
1. Krajowy Program Ochrony Powietrza
Działania rządu w celu poprawy jakości powietrza zostały określone w Krajowym
Programie Ochrony Powietrza. Obejmuje on m.in. działania takie jak:
 ograniczenie wielkości emisji zanieczyszczeń powietrza z sektora bytowo-
komunalnego
Sektor bytowo-komunalny w dalszym ciągu pozostaje istotnym źródłem
przekroczeń norm jakości powietrza w Polsce. Dlatego tak ważna jest
kontynuacja działań w tym sektorze, przede wszystkim utrzymanie presji na
wymianę wysokoemisyjnych źródeł ciepła na paliwa stałe na czyste formy
ogrzewania w budynkach mieszkalnych wraz z jednoczesnym podnoszeniem
efektywności energetycznej tych budynków.
 ograniczenie wielkości emisji zanieczyszczeń powietrza z sektora transportu
drogowego

-- 9 of 17 --

10
Transport drogowy stanowi główne źródło negatywnej presji na środowisko
naturalne w Unii Europejskiej, przyczynia się do zwiększonej zachorowalności,
powoduje też zanieczyszczenie hałasem. Emisje gazów cieplarnianych w sektorze
transportowym w UE rosną nieprzerwanie od 1990. W 2019 w sektorze
transportu, za 61% emisji odpowiadał transport drogowy, co sprawia, że to
sektor kluczowy pod kątem starań o osiągnięcie neutralności klimatycznej do
2050. Ograniczenie negatywnych skutków transportu jest ważnym celem polityki
UE. Głównymi aspektami działalności jest przeniesienie transportu na
niskoemisyjne środki transportu, wykorzystanie bardziej zrównoważonych
technologii transportowych opartych o OZE, paliw i infrastruktury oraz
zapewnienie, że ceny transportu w pełni odzwierciedlają niekorzystny wpływ na
środowisko i zdrowie.
 ograniczenie poziomu zanieczyszczeń powietrza w miastach, polityka miejska
Miasta, a w szczególności aglomeracje jako duże skupiska ludzkie są obszarem o
szczególnie zanieczyszczonym środowisku, w tym powietrza, ze względu na
bardzo duże nagromadzenie różnych rodzajów działalności ludzkiej na ich
obszarze, mających mniej lub bardziej negatywny wpływ na ich stan oraz zdrowie
ludzkie i komfort życia. W związku z tym konieczne jest podejmowanie
różnorodnych działań o charakterze naprawczym, we wszystkich dziedzinach
działalności obecnych na obszarach miejskich, mających wpływ na zmniejszenie
uciążliwości negatywnego oddziaływania działalności ludzkiej na stan środowiska
na obszarach miejskich.
 zwiększenie udziału czystej energii, ciepła, rozwój Odnawialnych Źródeł
Energii (OZE)
Zwiększenie udziału OZE w wytwarzaniu energii przyczyni się do poprawy jakości
powietrza i stanu środowiska, ograniczenia emisji zanieczyszczeń, zmniejszenia
zapotrzebowania na energię wytwarzaną z tradycyjnych, konwencjonalnych
źródeł.
 edukacja ekologiczna
Kształtowanie i wzmacnianie świadomości ekologicznej mieszkańców Polski ma
kluczowe znaczenie dla wdrażania standardów ochrony środowiska, w tym w
zakresie jakości powietrza. Osiągnięcie jakościowych celów środowiskowych jest
ściśle związane z prezentowanym przez społeczeństwo poziomem kompetencji
ekologicznych (tj. wiedzą o środowisku, praktycznymi umiejętnościami oraz
proekologiczną motywacją do zmiany postaw i codziennych zachowań).
Prowadzenie cyklicznych działań edukacyjno – informacyjnych, zarówno na
szczeblu krajowym, regionalnym, jak i lokalnym jest bardzo istotnym czynnikiem
świadomych postaw i zachowań społeczeństwa. Stałe kształtowanie potrzeby
dbania o jakość powietrza jest podstawą do uzyskania rzeczywistych zmian
w postrzeganiu wartości jaką jest czyste powietrze i aktywności służącej
poprawie jego parametrów.

-- 10 of 17 --

11
2. Program Czyste Powietrze
Program Priorytetowy „Czyste Powietrze”, realizowany od września 2018 r.,
skupia się na wymianie starych pieców i kotłów na paliwo stałe oraz
przeprowadzeniu termomodernizacji budynków jednorodzinnych, a także
wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii w celu zwiększenia efektywności
energetycznej budynków. Program ten realizowany jest przez Narodowy Fundusz
Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) wraz z wojewódzkimi
funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Program, podlega stałemu
monitoringowi, analizie i ewaluacji – zarówno na poziomie poszczególnych części
składowych, jak i w odniesieniu do całej „filozofii” Programu.
Efektem tego są systematyczne zmiany i ulepszenia, których podstawowym
założeniem w każdym przypadku jest upraszczanie potencjalnym beneficjentom
dostępu do oferty. Warto zauważyć, że ramach Programu Priorytetowego
„Czyste Powietrze” tylko w 2023 r. złożono 217 337 wniosków o dofinansowanie
i wymieniono 123 959 nieefektywne źródła ciepła.
3. Program Ciepłe Mieszkanie
Kolejnym narzędziem finansowym w ofercie NFOŚiGW, które jest dedykowane
dofinansowaniu przedsięwzięć proekologicznych mających na celu poprawę
stanu powietrza jest ogólnokrajowy Program Priorytetowy „Ciepłe Mieszkanie”.
Celem Programu jest wsparcie wymiany źródeł ciepła na paliwo stałe i poprawy
efektywności energetycznej w lokalach mieszkalnych znajdujących się w
budynkach mieszkalnych wielorodzinnych. Beneficjentami Programu są gminy,
natomiast beneficjentami końcowymi są osoby fizyczne posiadające tytuł prawny
wynikający z prawa własności lub ograniczonego prawa rzeczowego do lokalu
mieszkalnego, znajdującego się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym.
4. Program Stop Smog
Innym programem stworzonym w celu wsparcia osób ubogich energetycznie oraz
poprawy jakości powietrza, uwzględniającym potrzeby gmin jest Program „Stop
Smog”. Program „Stop Smog” został uruchomiony pod koniec 2018 r., a od 1
stycznia 2021 r. jest realizowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Program jest
adresowany do wszystkich gmin, na obszarze których stwierdzane są
przekroczenia norm jakości powietrza oraz na terenie których obowiązuje
uchwała antysmogowa o której mowa w art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia
2001 r. Prawo ochrony środowiska. W ramach Programu o wsparcie mogą się
starać osoby ubogie energetycznie, które są właścicielami lub współwłaścicielami
budynków mieszkalnych jednorodzinnych zamieszkujące na terenie gminy która
zawarły stosowne porozumienie na realizację przedsięwzięć niskoemisyjnych
z NFOŚiGW. Program obejmuje realizację w ww. gospodarstwach domowych
przedsięwzięć polegających na: wymianie urządzeń lub systemów grzewczych na
spełniające standardy niskoemisyjne, likwidacji urządzeń lub systemów
grzewczych oraz przyłączaniu do sieci ciepłowniczej, elektroenergetycznej lub

-- 11 of 17 --

12
gazowej, kompleksowej termomodernizacji budynku. Przedsięwzięcia są
realizowane na rzecz beneficjenta końcowego przez gminę i finansowane ze
środków publicznej do 100% ich wartości. Gmina zapewnia 30% wkładu
własnego (w przypadku gmin powyżej 100 tys. mieszkańców wkład musi być
wyższy). Pozostała część Programu (70%) jest finansowana z budżetu państwa,
poprzez Fundusz Termomodernizacji i Remontów.
Efektem podejmowanych wspólnych działań administracji rządowej i
samorządowej jest poprawa stanu powietrza w Polsce. Potwierdzają to wyniki
pomiarów prowadzonych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska oraz
roczne oceny jakości powietrza wykonywane przez Główny Inspektorat Ochrony
Środowiska. Jest to zauważalne poprzez zmniejszenie stężeń substancji
w powietrzu oraz poprzez zmniejszenie liczby stref, w których stwierdzane są
przekroczenia norm jakości powietrza. Najlepszym przykładem tego jest
porównanie wyników oceny jakości powietrza za 2023 r. do wyników oceny
wykonanej w latach poprzednich – w tym w szczególności począwszy od roku
2018 r., które potwierdzają wyraźną poprawę jakości powietrza. Przykładowo
liczba stref zaliczonych do klasy C (przekroczenie poziomów dopuszczalnych)
zmniejszyła się:
 dla pyłu zawieszonego PM10 z 39 w 2018 r. do 2 w 2023 r.;
 dla pyłu zawieszonego PM2,5 z 14 w 2018 r. do 0 w 2023 r.
Oznacza to, że w 2023 roku po raz pierwszy w żadnej ze stref nie wystąpiło
przekroczenie średniorocznego poziomu dopuszczalnego dla pyłu zawieszonego
PM2,5.
Ad pytanie nr 6: Jakie działania podejmuje rząd w celu zwiększenia
efektywności kosztowej budowy infrastruktury technicznej i społecznej
w małych i średnich miastach?
W kontekście efektywności kosztowej infrastruktury społecznej ze środków
europejskich podejmowane są działania w zakresie wsparcia i rozwoju systemu
opieki nad dziećmi do lat 3. Przykładem takich działań jest realizowany w
perspektywie finansowej 2021-2027 program Aktywny Maluch (wcześniej:
Maluch+). Program łączy w sobie dofinansowanie krajowe ze środkami z EFS+
w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS) oraz
środkami z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Na ten
cel przeznaczono środki w wysokości blisko 6,5 mld zł, co pozwoli na stworzenie
ponad 102 tys. nowych miejsc opieki nad najmłodszymi dziećmi. Realizacja
programu opiera się o wspólne zasady i uproszczoną formę aplikowania o środki.
Preferencje w pozyskaniu środków mają gminy,
w szczególności te, na terenie których nie funkcjonuje żadna instytucja opieki
nad dziećmi do lat 3 (tzw. białe plamy). Aby dodatkowo zachęcić samorządy do
udziału w tym programie, w FERS przy tej interwencji wykorzystuje się rozliczenie
oparte o finansowanie niepowiązane z kosztami (FNLC). Ze środków KPO
finansowane są działania inwestycyjne dot. tworzenia nowych miejsc opieki
(m.in. budowa lub remont budynków). Z EFS+ finansowane będą z kolei działania

-- 12 of 17 --

13
dot. utworzenia i funkcjonowania miejsc opieki w początkowym okresie (tj. przez
pierwsze 36 miesięcy). Wdrożenie takiego rozwiązania umożliwi gminom,
organom prowadzącym opiekę nad dziećmi do lat 3, lepszą koordynację działań,
efektywniejsze gospodarowanie środkami, a także zapewni im liczne ułatwienia
administracyjne przy zachowaniu koncentracji na rezultatach, które zakłada się
osiągnąć w tym obszarze.
W zakresie infrastruktury technicznej kluczowe znaczenie mają drogowe
i kolejowe programy wieloletnie. Podstawowym celem programów budowy dróg
tj. Rządowego Programu Budowy Dróg Krajowych do 2030 r. (z perspektywą do
2033 r.) oraz Programu Budowy 100 Obwodnic na lata 2020 – 2030 jest
wyprowadzenie ruchu tranzytowego z terenów o zwartej zabudowie
mieszkaniowej i przekierowanie go na nowe, wydzielone i bezpieczne trasy
spełniające najwyższe wymagania techniczne stawiane drogom krajowym.
Oznacza to, iż działania te pozwalają na zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza
w miastach poprzez ograniczenie kongestii oraz przeniesienie potoków pojazdów
poza tkankę miejską. Wyprowadzenie ruchu tranzytowego pozwala również na
zwiększenie swobody ruchu lokalnego, co może mieć pozytywny wpływ na
ograniczenie emisji pochodzącej z transportu. Odnosząc się do kwestii
zwiększenia efektywności kosztowej budowy infrastruktury drogowej na
obszarach miejskich uprzejmie informuję, iż budowane w nowym śladzie przez
GDDKiA drogi krajowe są realizowane możliwie z pominięciem obszarów
miejskich. Jednakże każdorazowo przy podejmowaniu decyzji o realizacji projektu
jest przygotowywane Studium Techniczno-Ekonomiczno-Środowiskowe, w
którym podejmowane analizy pozwalają m.in. na określenie zakresu rzeczowego
i finansowego przedsięwzięcia oraz ustaleniu jego efektywności ekonomicznej.
Należy jednak pamiętać, iż w pracach brane są pod uwagę również niemniej
ważne kwestie społeczne oraz środowiskowe. Oznacza to, że kwestie
ekonomiczne nie są jedynym kryterium warunkującym decyzję o podjęciu
inwestycji w danym kształcie.
W ramach poprawy standardu i dostępności przewozów kolejowych, a także
poprawy skomunikowania mniejszych ośrodków, na rzecz przeciwdziałania
wykluczeniu komunikacyjnemu poszczególnych regionów Polski podejmowane są
działania m.in. w ramach realizacji Programu Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej
Infrastruktury Kolejowej – Kolej + do 2029 roku (dalej: Program Kolej +).
Podstawowym celem Programu Kolej + jest uzyskanie/usprawnienie połączenia
kolejowego miejscowości o populacji powyżej 10 tys. mieszkańców z miastami
wojewódzkimi, co przyczyni się do eliminowania wykluczenia komunikacyjnego,
dzięki możliwości uzupełniania sieci kolejowej o nowe połączenia. Do końca
2023 r. jednostki samorządu terytorialnego, których projekty uzyskały pozytywną
ocenę formalną i zakwalifikowały się Programu Kolej +, podpisały umowy
realizacyjne z PKP PLK S.A. Obecnie realizowane są umowy na dokumentacje
projektowe, prowadzone są postępowania przetargowe lub przygotowywana jest
dokumentacja przetargowa. Należy podkreślić, że działania związane z realizacją
inwestycji kolejowych powinny uwzględniać jak najlepsze dopasowanie środka

-- 13 of 17 --

14
transportu do potrzeb danego regionu, połączeń komunikacyjnych i potoków
pasażerskich, przy racjonalnym wydatkowaniu środków publicznych. Mając
powyższe na uwadze, rozwiązaniem wykluczenia transportowego dla małych
i średnich miejscowości (dla których połączenia kolejowe są ekonomicznie
nieuzasadnione) jest uruchomienie z dużą częstotliwością komunikacji
autobusowej.
Z informacji Ministerstwa Infrastruktury wynika, że resort przewiduje potrzebę
przeanalizowania całej infrastruktury kolejowej zarządzanej przez PKP PLK S.A.
w kontekście m.in. efektywności ponoszonych nakładów na inwestycje oraz
zwiększenia przepustowości na poszczególnych liniach kolejowych. Wobec
powyższego, Spółka podjęła działania dotyczące przeglądu zakresów rzeczowych
planowanych do realizacji projektów inwestycyjnych, jak również inwestycji już
rozpoczętych. Działania zarządcy infrastruktury kolejowej powinny być
ukierunkowane tak, aby parametry modernizowanej i budowanej infrastruktury
na poszczególnych liniach kolejowych zostały w sposób optymalny osiągnięte,
przy racjonalnym wydatkowaniu środków publicznych.
Celem powyższych działań jest efektywne gospodarowanie środkami publicznymi
poprzez jak najlepsze dopasowanie środka transportu do potrzeb danego
regionu, połączeń komunikacyjnych i potoków pasażerskich.
Ad pytanie nr 7: Jakie programy edukacyjne są oferowane lokalnym władzom
i mieszkańcom, aby zwiększyć ich świadomość na temat zrównoważonego
rozwoju i planowania przestrzennego?
MFiPR dostrzega potrzebę wspierania samorządów lokalnych w podnoszeniu ich
kompetencji i kultury administracji. Planuje się szereg inicjatyw mających na celu
zwiększenie świadomości i kompetencji samorządów w zakresie planowania
przestrzennego i zarządzania przestrzenią.
Służą temu takie przedsięwzięcia jak wyżej wspomniana Partnerska Inicjatywa
Miast. Wsparcie samorządów lokalnych odbywa się także poprzez inną inicjatywę
realizowaną przez MFiPR w latach 2020-2023 tj. Centrum Wsparcia Doradczego
(CWD). CWD to nowatorski projekt doradczy o ogromnej skali, którego głównym
celem było wspieranie partnerstw gmin i powiatów (ponad 700 JST) w
skutecznym kreowaniu zrównoważonej polityki rozwoju odpowiadającej na
lokalne potrzeby mieszkańców. Poprzez wspieranie idei zintegrowanego
planowania strategicznego, CWD realizowało m.in. założenia celu 5 polityki
spójności UE w perspektywie 2021-2027 – Europa bliżej obywateli.
Ważnym elementem wpierania samorządów lokalnych są centra wiedzy.
Zrównoważony rozwój i planowanie przestrzenne są ważnym aspektem działań
rewitalizacyjnych, dlatego na podkreślenie zasługuje prowadzone w MFiPR
Krajowe Centrum Wiedzy o Rewitalizacji. Jest to rządowy serwis informacyjno-
edukacyjny, zajmujący się dostarczaniem informacji na temat procesu
programowania rewitalizacji. Celem portalu jest promocja i upowszechnianie
wiedzy na temat kompleksowego podejścia do rewitalizacji wśród interesariuszy.

-- 14 of 17 --

15
Portal powstał po to, by dzielić się wiedzą, doświadczeniem i z zaangażowaniem
wesprzeć interesariuszy w działaniach związanych z przygotowaniem,
wdrażaniem i monitorowaniem rewitalizacji.
Innym przykładem są również działania Ministerstwa Rozwoju i Technologii
z zakresu zapewnienia kursów doszkalających dla specjalistów z branży
planowania przestrzennego. Kursy te będą poświęcone nowym regulacjom,
dzięki czemu zmiany wynikające z reformy systemowej zostaną sprawniej
wdrożone. Mając jednocześnie na względzie fakt, że przygotowanie dokumentów
planistycznych wymaga odpowiedniej wiedzy i umiejętności, w ramach środków
z KPO przewidziana została realizacja inwestycji A1.1 „Działania związane
z przeprowadzeniem szkoleń dla pracowników jednostek samorządu
terytorialnego i planistów zaangażowanych w opracowywanie dokumentów
planowania przestrzennego”. Również w przypadku tego przedsięwzięcia MRiT
ogłosiło Regulamin wraz z niezbędną dokumentacją. Podejmowana przez resort
aktywność w obszarze wzmacniania wiedzy pracowników JST oraz planistów jak
również przeznaczenie wsparcia finansowego dla samorządów na przygotowanie
niezbędnych dokumentów planistycznych w sposób istotny wpłynie na jakość
oraz efektywność wdrażania reformy planowania przestrzennego.
Ad pytanie nr 8: Jakie są plany rządu dotyczące monitorowania i oceny
skuteczności polityki rozwoju w małych i średnich miastach, szczególnie
w kontekście przestrzegania zasad zrównoważonego rozwoju?
MFiPR odpowiada za szereg procesów związanych z programowaniem,
koordynacją, monitorowaniem oraz ewaluacją realizacji polityki rozwoju.
Kluczowym zadaniem w tym zakresie jest dokonywanie oceny zgodności
strategii, polityk publicznych i programów rozwoju ze średniookresową strategią
rozwoju kraju. Ocena zgodności, poza badaniem zgodności dokumentu z celami
strategii średniookresowej, obejmuje również analizę układu i wymaganej
ustawowo struktury dokumentu. Uzyskanie takiej oceny jest warunkiem
przedstawienia dokumentu do rozpatrzenia przez Stały Komitet Rady Ministrów,
a następnie Radę Ministrów. Spójność planowania strategicznego została
zapewniona również przez wymóg powiązania strategii rozwoju województwa
m.in. ze średniookresową strategią rozwoju kraju i Krajową Strategią Rozwoju
Regionalnego 2030 czy Krajową Polityką Miejską 2030.
W monitorowanie polityki rozwoju na poziomie krajowym zaangażowanych jest
szereg instytucji, którym przypisano określone zadania. Są to:
 minister właściwy ds. rozwoju regionalnego (Minister Funduszy i Polityki
Regionalnej) – zgodnie z przepisami ustawy o zppr odpowiada za okresową
ocenę realizacji celów i priorytetów średniookresowej strategii rozwoju kraju
(śsrk);
 Komitet Koordynacyjny ds. Polityki Rozwoju – prowadzi bieżący monitoring
strategiczny śsrk oraz pozostałych strategii rozwoju;

-- 15 of 17 --

16
 podmioty odpowiedzialne za realizację interwencji śsrk (resorty, instytucje) –
raz w roku opracowują i przesyłają informację podsumowującą nt. stanu
realizacji przedsięwzięć śsrk.
 Główny Urząd Statystyczny (GUS) – prowadzi system STRATEG. Jest to
narzędzie wspomagające monitorowanie i ewaluację polityki rozwoju. W
ramach systemu GUS udostępnia i aktualizuje kluczowe wskaźniki i dane dla
wskaźników monitorujących dokumenty strategiczne, wspierając proces
zarządzania strategicznego. Dostępna na stronie
https://strateg.stat.gov.pl/#/ baza danych stanowi wsparcie procesu
decyzyjnego na wszystkich poziomach zarządzania, przez dostarczanie
informacji o charakterze diagnostycznym.
Monitorowanie polityki rozwojowej na poziomie regionów (uwzględniając
polityki miejskie) koordynowane jest przez Krajowe Obserwatorium Terytorialne
(KOT), umiejscowione w MFiPR. Do głównych zadań KOT należy prowadzenie
analiz dotyczących realizacji polityk ujętych w kluczowych dokumentach
strategicznych oraz sytuacji społeczno-gospodarczej kraju i regionów. KOT
wspomaga procesy decyzyjne w zarządzaniu krajem, przyczynia się do
podwyższania ich skuteczności i efektywności dzięki dostarczaniu informacji
o zachodzących procesach społeczno-gospodarczych oraz rekomendacji w
zakresie modyfikacji polityk publicznych ukierunkowanych terytorialnie.
W celu monitorowania polityki miejskiej i regionalnej KOT przygotowuje coroczny
raport regionalny, który składa się z dwóch części: diagnostycznej oraz
tematycznej. Część diagnostyczna zawiera syntetyczny opis sytuacji społeczno-
gospodarczej kraju, regionów i obszarów strategicznej interwencji wskazanych
w śsrk i KSRR. Przygotowywana jest na podstawie corocznie wydawanego
opracowania analitycznego autorstwa GUS. Część tematyczna każdego roku
dotyczy innego zagadnienia wynikającego z KSRR. Zawarty jest w niej przede
wszystkim opis doświadczeń z realizacji projektów strategicznych powiązanych
z danym tematem, a także m.in. wnioski z bieżących analiz i ewaluacji.
W systemie analityczno-monitoringowym polityki miejskiej i regionalnej
funkcjonuje także Obserwatorium Polityki Miejskiej i Regionalnej (OPMiR)
prowadzone przez Instytut Rozwoju Miast i Regionów przy wsparciu MFiPR.
OPMiR to centrum wiedzy o rozwoju miast i regionów. Liczne raporty i
opracowania analityczne przygotowane w OPMiR wspierają procesy zarządzania
miastami i regionami poprzez integrację i upowszechnianie danych, prowadzenie
badań naukowych i publikację raportów tematycznych poruszających kwestie
m.in.: demografii, mieszkalnictwa, polityk społecznych, gospodarki, rynku pracy,
kształtowania przestrzeni, środowiska, urbanizacji, transportu, mobilności
miejskiej czy zarządzania i finansów publicznych. Część opracowań
przygotowywanych w OPMiR wynika bezpośrednio z KSRR i KPM 2030, stanowi
ważny element obserwacji zmian sytuacji społeczno-ekonomicznej oraz
uwarunkowań mających istotny wpływ na rozwój i funkcjonowanie miast i ich
obszarów funkcjonalnych. Ocena efektów działań rozwojowych w miastach

-- 16 of 17 --

17
dokonywana na podstawie dialogu z samorządami, środowiskiem naukowym
pozwala na definiowanie nowych wyzwań i proponowanie nowych rozwiązań
w ramach prowadzonej krajowej polityki miejskiej.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/

-- 17 of 17 --