Interpelacja w sprawie dostępności usług opieki zdrowotnej i stanu kadry medycznej w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3112
do ministra zdrowia
w sprawie dostępności usług opieki zdrowotnej i stanu kadry medycznej w Polsce
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 02-06-2024
Szanowna Pani Minister,
o jakości rozwoju kraju decyduje również stan zdrowia społeczeństwa, uwarunkowany m.in. dostępem do usług w zakresie opieki zdrowotnej. Wskaźnik liczby łóżek w szpitalach ogólnych na 10 tys. mieszkańców w 2023 r. w porównaniu z 2010 r. spadł z 49,4 do 44, a liczba przychodni wzrosła w tym okresie o ok 33%. W 2017 r. w Polsce na 10 tys. ludności przypadało 23 lekarzy. W województwach liczba ta wahała się w przedziale od 27 w łódzkim oraz mazowieckim (przy czym w regionie warszawskim stołecznym - 34, a mazowieckim regionalnym - 17) do 16 lekarzy w wielkopolskim. Wskaźnik ten dla UE był znacznie wyższy i wynosił około 35 lekarzy na 10 tys. ludności. Należy zauważyć, że na tle UE polskie regiony odznaczają się niższą dostępnością praktykujących lekarzy, a w wielu z nich sytuacja w tym zakresie pogarsza się.
W związku z powyższym zwracam się uprzejmie z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie konkretnie działania podejmuje rząd w celu poprawy dostępności usług opieki zdrowotnej, biorąc pod uwagę spadek liczby łóżek szpitalnych na 10 tys. mieszkańców?
Jakie programy wsparcia są planowane, aby zwiększyć liczbę łóżek w szpitalach ogólnych w Polsce w budżecie na rok 2024?
Jakie środki finansowe są przewidziane na rozwój infrastruktury szpitalnej oraz zatrudnienie personelu medycznego w budżecie na rok 2024?
Jakie inicjatywy są podejmowane w celu poprawy dystrybucji personelu medycznego w różnych regionach kraju, szczególnie w tych, gdzie wskaźnik liczby lekarzy na 10 tys. mieszkańców jest najniższy?
Jakie działania podejmuje rząd w celu promowania zdrowego stylu życia i profilaktyki zdrowotnej w społeczeństwie, aby zmniejszyć obciążenie systemu opieki zdrowotnej?
Jakie kroki podejmuje rząd w celu zwiększenia liczby praktykujących lekarzy w Polsce, aby zbliżyć się do średniej dla krajów UE?
Jakie programy edukacyjne są oferowane, aby zwiększyć liczbę absolwentów kierunków medycznych i podnieść jakość kształcenia w tym obszarze?
Jakie są plany rządu dotyczące monitorowania i oceny skuteczności działań na rzecz poprawy dostępności usług opieki zdrowotnej oraz zatrudnienia personelu medycznego w Polsce?
Z poważaniem
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 10 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (24)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
37792 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLR.050.32.2024.AK
Warszawa, 28 czerwca 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację nr 3112 Pana Posła Daniela Milewskiego w sprawie
dostępności usług opieki zdrowotnej i stanu kadry medycznej w Polsce, uprzejmie proszę o
przyjęcie następujących informacji.
1. Jakie konkretnie działania podejmuje rząd w celu poprawy dostępności do usług opieki
zdrowotnej, biorąc pod uwagę spadek liczby łóżek szpitalnych na 10 tys. mieszkańców?
Działania zaplanowane przez Ministerstwo Zdrowia na najbliższe lata skupiają się na
zmianach systemowych, które pozwolą na stworzenie warunków prawno-organizacyjnych
do odwrócenia tzw. „piramidy świadczeń”, czyli przeniesienia ciężaru realizacji świadczeń z
lecznictwa szpitalnego do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz podstawowej opieki
zdrowotnej. Pozwoli to na realizację profilaktyki, diagnostyki i leczenia najbliżej miejsca
pobytu pacjenta oraz odciążenie szpitali z procedur, które mogą być realizowane na
niższych poziomach systemu ochrony zdrowia.
Ponadto, na obszarach pozbawionych odpowiedniej diagnostyki planowane jest utworzenie
Powiatowych Centrów Zdrowia zapewniające powszechny i równy dostęp do diagnostyki,
leczenia ambulatoryjnego i świadczeń specjalistycznych. Przeprowadzono wstępną analizę
rozwiązań. Celem jest wzmocnienie roli szpitala powiatowego poprzez rozszerzenie jego
możliwości diagnostycznych i zakresu świadczeń ambulatoryjnych. Na etapie późniejszym
zapewnienie dostępu do świadczeń w powiatach, w których nie ma szpitala powiatowego.
Określenia wymaga w pierwszej kolejności zakres świadczeń, do których zapewniony
będzie dostęp na poziomie powiatu.
Proponowane rozwiązania mają charakter zmiany systemowej i w związku z powyższym
wymagają przygotowania kompleksowych rozwiązań uwzględniających wszystkie
uwarunkowania obecnie funkcjonującego systemu ochrony zdrowia. Wskazany projekt
usprawni proces decyzyjny odnoszący się do sposobu kontraktowania świadczeń przez
NFZ z uwzględnieniem podstawowych potrzeb pacjentów. Przyczyni się także do
zniwelowania tzw. „białych plam” w podstawowych zakresach świadczeń z jednoczesnym
tworzeniem warunków zapewniających ich wysoką jakość. Konieczne jest także
uwzględnienie kosztów, jakie wiążą się z takim rozwiązaniem i ich wpływu na budżet,
którym dysponuje Narodowy Fundusz Zdrowia.
-- 1 of 11 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
2. Jakie programy wsparcia są planowane, aby zwiększyć liczbę łóżek w szpitalach ogólnych
w Polsce w budżecie na rok 2024?
3. Jakie środki finansowe są przewidziane na rozwój infrastruktury szpitalnej oraz
zatrudnienie personelu medycznego w budżecie na rok 2024?
Ze środków budżetu państwa części 46-Zdrowie ze względu na obecnie obowiązujące
przepisy, co do zasady Minister Zdrowia przyznaje na inwestycje (w tym mające na celu
zwiększenie liczby łóżek oraz dotyczące rozwoju infrastruktury) dla jednostek, dla których
podmiotem tworzącym lub nadzorującym jest on sam lub uczelnia medyczna. Ze środków
budżetu państwa części 46-Zdrowie mogą być finansowane inwestycje państwowych
jednostek budżetowych oraz udzielane dotacje celowe na finansowanie lub dofinansowanie
kosztów realizacji inwestycji budowlanych i zakupów inwestycyjnych realizowanych przez
jednostki podległe lub nadzorowane przez Ministra Zdrowia lub uczelnie medyczne,
zgodnie ze zgłoszonymi przez te podmioty potrzebami. Zgodnie z ustawą budżetową w
części 46 – Zdrowie na 2024 r. na realizację ww. zadań są zabezpieczone środki w
wysokości 2,15 mld zł.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że środki finansowe przeznaczone na rozwój
infrastruktury podmiotów leczniczych i kształcenie personelu medycznego zabezpieczone
są także w ramach poszczególnych programów i funduszy.
Wsparcie w ramach Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i
Środowisko 2021-2027 (FEnIKS) na lata 2021-2027 obejmuje inwestycje w infrastrukturę,
sprzęt i wyposażenie w następujących obszarach:
1. Podstawowa Opieka Zdrowotna – wsparcie infrastrukturalne na rzecz
przygotowania podmiotów leczniczych do rozszerzonych funkcji medycznych, tj.
podstawowa opieka fizjoterapeutyczna, nowe badania diagnostyczne, nowe
zakresy świadczeń (np. dietetyk) i obejmą roboty budowlane, wzmocnienie
cyfryzacji w POZ (m.in. dalszy rozwój telemedycyny), zakup sprzętu medycznego i
wyposażenia wspomagających proces udzielania świadczeń zdrowotnych;
2. Ratownictwo medyczne – wsparcie przeznaczone na infrastrukturę i doposażenie
dyspozytorni medycznych, w tym rozwój infrastruktury łączności oraz na zakup i
instalację pełnego symulatora lotów wraz z wybudowaniem zaplecza
szkoleniowego dla kadry Lotniczego Pogotowia Ratunkowego (LPR);
3. Psychiatria – inwestycje w infrastrukturę, sprzęt i wyposażenie w ramach wsparcia
obszaru psychiatrii dzieci i młodzieży (wszystkie III poziomy referencyjności),
obszaru psychiatrii dorosłych (wsparcie nowych i istniejących Centrów Zdrowia
Psychicznego) oraz relokacji oddziałów psychiatrycznych ze szpitali
monospecjalistycznych do szpitali wielospecjalistycznych;
4. Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna – wsparcie dla jednostek zlokalizowanych
przy szpitalach ponadregionalnych w celu wzmocnienia odwracania tzw. „piramidy
świadczeń” i rozwoju opieki jednego dnia.
Łączna alokacja przewidziana na realizację inwestycji w ww. obszarach wynosi ponad 3,5
mld zł.
Wsparcie w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS) na
lata 2021-2027, przewidziane jest w ramach działania nr FERS.01.12 pn.
Kształcenie
podyplomowe lekarzy, pielęgniarek i położnych. Planowane jest m.in. wspierane kształcenia
specjalizacyjnego lekarzy w dziedzinach istotnych z punktu widzenia potrzeb
epidemiologiczno-demograficznych, w szczególności lekarzy geriatrów i psychiatrów
dziecięcych oraz kursy z zakresu medycyny rodzinnej dla lekarzy podstawowej opieki
zdrowotnej. Przewidziano też wsparcie węższych umiejętności lekarskich w związku z
-- 2 of 11 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
potrzebą zwiększenia dostępu do deficytowych świadczeń medycznych istotnych z punktu
widzenia demograficznego i epidemiologicznego. Wysokość alokacji na przedmiotowe
działanie wynosi ok. 574 mln zł.
W ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności (KPO) zaplanowany
został nabór dotyczący m. in. inwestycji D1.1.1 -
Rozwój i modernizacja infrastruktury
centrów opieki wysokospecjalistycznej i innych podmiotów oraz D1.2.1 -
Rozwój opieki
długoterminowej poprzez modernizację infrastruktury podmiotów leczniczych na poziomie
powiatowym. Przedmiotem wsparcia będzie m.in. modernizacja infrastruktury podmiotów
leczniczych oraz zakup sprzętu medycznego. O objęcie wsparciem ze środków KPO w ww.
inwestycjach będą mogły ubiegać się szpitale, które zgodnie z ustawą z dnia 15 kwietnia
2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. 2023 poz. 991 ze zm.) są zakładem leczniczym, w
którym podmiot leczniczy wykonuje działalność leczniczą w rodzaju świadczenia szpitalne.
Wsparcie obejmie wyłącznie zakres działań związanych z udzielaniem świadczeń
zdrowotnych, finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia– nie obejmie działalności
komercyjnej. Każde przedsięwzięcie będzie musiało być zgodne z realizowanymi
reformami. Dokładny zakres przedsięwzięć jaki będzie mógł uzyskać wsparcie z KPO
zostanie określony w ogłoszeniu o naborze, zatem na obecnym etapie nie jest możliwe
wskazanie jaka kwota środków KPO ostatecznie trafi na rozwój infrastruktury szpitalnej
oraz na działania związane z zatrudnieniem personelu medycznego. W chwili obecnej
alokacja środków dla inwestycji D1.1.1 wynosi 9,1 mld zł, natomiast dla D1.2.1 jest to 0,7
mld zł. Jednocześnie należy zaznaczyć, że obecnie trwają prace oraz uzgodnienia związane z
II rewizją KPO, a więc alokacja środków na poszczególne inwestycje może ulec zmianie.
Wszelkie szczegóły oraz termin składania wniosków wraz z informacją o dostępnych do
rozdysponowania środkach zostaną podane do publicznej wiadomości z odpowiednim
wyprzedzeniem na stronie internetowej Ministerstwa Zdrowia oraz na stronie
https://www.gov.pl/web/planodbudowy, na której są dostępne również wszystkie inne
bieżące informacje dotyczące KPO.
Z kolei, ze środków Funduszu Medycznego w ramach Subfunduszu infrastruktury
strategicznej (SIS), kierowane jest wsparcie do podmiotów leczniczych (lub podmiotów je
tworzących) udzielających świadczeń wysokospecjalistycznych lub uczestniczących w
procesie kształcenia przyszłych kadr medycznych, pełniących w systemie rolę strategiczną.
Ze środków SIS dofinansowywane są inwestycje realizowane przez podmioty
zakwalifikowane do najwyższych poziomów systemu podstawowego szpitalnego
zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (tzw. „sieci szpitali”) oraz podmioty lecznicze
udzielające świadczeń zdrowotnych z zakresu psychiatrii. Celem SIS jest poprawa jakości i
dostępności świadczeń opieki zdrowotnej, bezpieczeństwa udzielania świadczeń opieki
zdrowotnej oraz wspieracie rozwoju systemu kształcenia kadr medycznych poprzez
inwestycje w infrastrukturę strategiczną ochrony zdrowia.
Do końca 2023 r. zakończono dwa nabory na wybór propozycji projektów strategicznych:
1. W ramach konkursu nr FM-SIS.01.PED.2021 na wybór propozycji projektów
strategicznych w zakresie dofinansowania zadań polegających na budowie,
przebudowie, modernizacji lub doposażeniu infrastruktury strategicznej
podmiotów leczniczych udzielających świadczeń opieki zdrowotnej dla dzieci,
wyłoniono do realizacji 16 inwestycji. Podpisano umowy na udzielenie dotacji
celowej na finansowanie/dofinansowanie realizacji programów inwestycyjnych
na kwotę ponad 3,1 mld zł.
2. W ramach konkursu FM-SIS.02.ONKO.2023 na wybór propozycji projektów
strategicznych w zakresie dofinansowania zadań polegających na budowie,
przebudowie, modernizacji lub doposażeniu infrastruktury strategicznej
-- 3 of 11 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
podmiotów leczniczych udzielających świadczeń opieki zdrowotnej w
rodzajach i zakresach onkologicznych, wyłoniono do dofinansowania 19
propozycji projektów strategicznych na łączną kwotę 4,2 mld zł. Obecnie trwa
procedura legislacyjna, w ramach której przedstawione zostanie Radzie
Ministrów 19 programów inwestycyjnych w celu ustanowienia w drodze
uchwał.
Obecnie trwa nabór w ramach konkursu nr FM-SIS.03.PSYCH.2024 na wybór propozycji
projektów strategicznych w zakresie dofinansowania zadań polegających na budowie,
przebudowie, modernizacji lub doposażeniu infrastruktury strategicznej podmiotów
leczniczych wykonujących działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe
świadczenie zdrowotne w zakresie opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień. Nabór
wniosków rozpoczął się w dniu 06.05.2024 r. i trwa do 31.08.2024 r. Zgodnie z § 7 ust. 2
Regulaminu ww. konkursu, propozycję projektu strategicznego mogą złożyć wnioskodawcy
będący podmiotami leczniczymi wykonującymi, na podstawie umowy z Narodowym
Funduszem Zdrowia, działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenie
zdrowotne w zakresie opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień, o których mowa w art.
13 ust. 2 pkt 3 ustawie z dnia 7 października 2020 r. o Funduszu Medycznym w zakresie:
psychiatria dzieci i młodzieży, psychiatria dorosłych. Łączna alokacja SIS na powyższe
zadanie wynosi 3 mld zł.
Ponadto, w ramach Subfunduszu modernizacji podmiotów leczniczych (dalej: „SMPL”)
wyodrębnionego z Funduszu Medycznego realizowane są działania w obszarach:
– wsparcia rozwoju infrastruktury udzielania świadczeń opiekuńczo-leczniczych,
świadczeń z zakresu opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień oraz świadczeń z
zakresu opieki paliatywnej i hospicyjnej udzielanych w warunkach stacjonarnych,
– wsparcia infrastruktury ratownictwa medycznego,
– wymiany łóżek szpitalnych,
– wsparcia centrów zdrowia 75+, o których mowa w ustawie z dnia 17 sierpnia 2023
r. o szczególnej opiece geriatrycznej (Dz. U. 2023 r., poz. 1831).
Planowane wsparcie rozwoju infrastruktury udzielania świadczeń opiekuńczo-leczniczych i
działania ukierunkowane na wsparcia centrów zdrowia 75+ skierowane będzie do
podmiotów leczniczych udzielających świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych w zakresie: leczenia szpitalnego – geriatria oraz świadczenia opieki
geriatrycznej udzielanej poza oddziałami geriatrycznymi, opieki długoterminowej –
świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w warunkach stacjonarnych, a także leczenia
ambulatoryjnego i dziennego – w ramach centrów zdrowia 75+.
Podejmowane działania w ramach powyższych obszarów będą realizowane poprzez
przekształcanie obecnych łóżek szpitalnych w miejsca opieki długoterminowej i geriatrii
oraz poprzez tworzenie nowych miejsc opieki. Konieczne jest również zapewnienie
wysokiej jakości świadczeń opiekuńczych i pielęgnacyjnych oraz świadczeń z zakresu
geriatrii w już działających podmiotach przez ich budowę, przebudowę, modernizację oraz
doposażenie w sprzęt medyczny. W ramach SMPL o wsparcie mogą ubiegać się podmioty
lecznicze udzielające świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Dofinansowanie odbywa się w formie dotacji celowej. Dofinansowanie podmiotów
realizowane jest w ramach procedury konkursowej na wniosek złożony przez
Wnioskodawcę w zakresie konkretnego obszaru wsparcia wskazanego przez Ministra
Zdrowia i nie ma możliwości przekazywania środków poza trybem konkursowym. Obecnie
trwają prace nad aktualizacją uchwały Rady Ministrów nr 173 z dnia 16 sierpnia 2022 r. w
sprawie ustanowienia programu inwestycyjnego pod nazwą „Program inwestycyjny
modernizacji podmiotów leczniczych”, która jest dokumentem wdrożeniowym Subfundusz
-- 4 of 11 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
modernizacji podmiotów leczniczych. W ramach aktualizacji uchwały planuje się
urealnienie harmonogramu realizacji poszczególnych zadań Programu, ram finansowych
(środków przeznaczonych na poszczególnej obszary wsparcia) oraz wskaźników realizacji
Programu, np. liczba miejsc opieki długoterminowej do utworzenia.
4. Jakie inicjatywy są podejmowane w celu poprawy dystrybucji personelu medycznego w
różnych regionach kraju, szczególnie w tych, gdzie wskaźnik liczby lekarzy na 10 tys.
mieszkańców jest najniższy?
Działaniem, które może potencjalnie zachęcić młodych lekarzy do podejmowania pracy w
mniejszych ośrodkach poza metropoliami jest wprowadzony w nowych programach
specjalizacji wymóg 6-miesięcznego stażu podstawowego w module podstawowym
(choroby wewnętrzne, pediatria, chirurgia ogólna) w szpitalu o niższym poziomie
referencyjnym (powiatowym). Jednak to od kadry zarządzającej tymi szpitalami będzie
zależało, czy pobyt lekarza w danym szpitalu wywoła efekt zachęcający czy też
zniechęcający do późniejszego powrotu. Z punktu widzenia walki z tzw. „białymi plamami”
na mapie dostępności kadry medycznej istotną rolę odgrywa obecność uczelni kształcącej
na kierunku lekarskim w każdym województwie. W ostatnich latach otworzono takie
kierunku w Olsztynie, Rzeszowie, Opolu i Zielonej Górze. Tym samym obecnie we
wszystkich województwach są ośrodki akademickie, które ogniskują kadry medyczne.
Jednak na pełne efekty oddziaływania nowoutworzonych kierunków trzeba będzie
poczekać kilkanaście lat.
Jednocześnie uprzejmie informuję, iż w celu identyfikacji priorytetowych potrzeb
zdrowotnych i wyzwań organizacji systemu opieki zdrowotnej oraz zapewnienia
zrównoważonego i skoordynowanego wydatkowania środków publicznych, Minister
Zdrowia opracowuje, ustala i aktualizuje mapę potrzeb zdrowotnych obejmującą: analizy
demograficzne i epidemiologiczne, analizy stanu i wykorzystania zasobów systemu opieki
zdrowotnej, w tym personelu medycznego, oraz wyzwania systemu opieki zdrowotnej, a
także rekomendowane kierunki działań na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i na terenie
województw. Ponadto, Minister Zdrowia opracowuje, ustala, monitoruje i aktualizuje
krajowy plan transformacji, uwzględniający rekomendowane kierunki działań wskazane w
mapie potrzeb zdrowotnych oraz wynikające z innych dokumentów strategicznych w
ochronie zdrowia. Natomiast wojewódzki plan transformacji ustala wojewoda. Plany dla
poszczególnych województw zawierają określone rekomendacje m.in. dotyczące
zapewnienia optymalnej liczby specjalistów w poszczególnych dziedzinach medycyny, jak
również wynikające z tych rekomendacji działania wymagające koordynowania na poziomie
województwa i wskazują podmioty odpowiedzialne za ich realizację.
5. Jakie działania podejmuje rząd w celu promowania zdrowego stylu życia i profilaktyki
zdrowotnej w społeczeństwie, aby zmniejszyć obciążenie systemu opieki zdrowotnej?
Dokumentem strategicznym dla zdrowia publicznego, wskazującym grupy czynników
ryzyka dla zdrowia populacji oraz katalog zadań dla instytucji w Polsce, jest Narodowy
Program Zdrowia na lata 2021-2025, stanowiący kontynuację Narodowego Programu
Zdrowia na lata 2016-2020. Celem strategicznym Narodowego Programu Zdrowia jest
zwiększenie liczby lat przeżytych w zdrowiu oraz ograniczanie społecznych nierówności w
zdrowiu. Obecna edycja Programu wskazuje 5 obszarów strategicznych (tzw. celów
operacyjnych) oraz zadania wspierające, które mają doprowadzić do osiągnięcia ww. celu.
Działania związane z profilaktyką zdrowia, promowaniem zdrowego stylu życia,
utrzymywania prawidłowej wagi ciała, aktywności fizycznej realizowane są głównie w
ramach celu operacyjnego nr 1. W ramach tych zadań prowadzone są różnorodne działania
edukacyjne, promujące zachowania prozdrowotne oraz profilaktyczne, skierowane do
zróżnicowanych grup społecznych.
-- 5 of 11 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
Obecnie prowadzona jest kampania „Planuję Długie Życie”: https://planujedlugiezycie.pl/
Ponadto, uruchomiony został program pilotażowy „Recepta na Ruch”, który stanowi
odpowiedź na obserwowane w Polsce trendy, w tym niezahamowany dotychczas wzrost
nadwagi i otyłości oraz zbyt niski poziom aktywności fizycznej lub niewłaściwe jej
spersonalizowanie. Celem programu jest ocena organizacji i efektywności objęcia
świadczeniobiorców diagnostyką i profilaktyką w zakresie najczęściej występujących
problemów zdrowotnych, w przypadku których jest zalecana aktywność fizyczna,
uzupełniona o realizację indywidualnych programów treningowych i żywieniowych
dostosowanych do możliwości i potrzeb świadczeniobiorcy z wykorzystaniem
nowoczesnych narzędzi teleinformatycznych.
Należy dodać, iż na etapie końcowym są prace nad przedłużeniem realizacji programu
pilotażowego „Profilaktyka 40 PLUS” do dnia 31 grudnia 2024 r. Celem programu jest
ocena organizacji i efektywności objęcia świadczeniobiorców w wieku od 40. roku życia
profilaktyczną diagnostyką w zakresie najczęściej występujących problemów zdrowotnych.
Pacjent może skorzystać z pakietu badań diagnostycznych w ramach programu
pilotażowego bez skierowania od lekarza. Program pilotażowy zakłada realizację badań
diagnostycznych w formie pakietów dedykowanych oddzielnie dla kobiet i mężczyzn oraz
pakietu wspólnego. Uczestnictwo w programie pilotażowym jest dobrowolne.
6. Jakie kroki podejmuje rząd w celu zwiększenia liczby praktykujących lekarzy w Polsce,
aby zbliżyć się do średniej dla krajów UE?
7. Jakie programy edukacyjne są oferowane, aby zwiększyć liczbę absolwentów kierunków
medycznych i podnieść jakość kształcenia w tym obszarze?
W celu zwiększenia liczby lekarzy zostały podjęte następujące działania:
I. W zakresie kształcenia przeddyplomowego – studia:
od 2016 r. zwiększenie limitów przyjęć na kierunek lekarski; w roku akademickim
2023/2024 w porównaniu z rokiem 2015/2016 limit przyjęć na studia na kierunku
lekarskim został zwiększony o 30% (z 6 188 na 9 804 miejsc),
pod koniec 2021 r. wprowadzono wsparcie finansowe (tzw. kredyt) dla osób
podejmujących studia odpłatne na kierunku lekarskim prowadzonym w języku polskim,
z obowiązkiem odpracowania kwoty uzyskanej od państwa w publicznej służbie
zdrowia (możliwość całkowitego lub częściowego umorzenia kosztu kształcenia po
spełnieniu warunków określonych w ustawie),
w ramach KPO zaplanowano działanie „D2.1.1 Inwestycje związane z modernizacją i
doposażeniem obiektów dydaktycznych w związku ze zwiększeniem limitów przyjęć na
studia medyczne” na które zaplanowano ponad 700 mln EUR. Celem inwestycji jest
zwiększenie potencjału obiektów dydaktycznych z obszaru medycyny oraz wsparcie
studentów podejmujących studia medyczne. Sfinansowane zostaną stypendia dla
studentów kierunków medycznych, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 1-8 ustawy
Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz dofinansowanie do studiów na kierunkach
pielęgniarstwo, położnictwo oraz ratownictwo medyczne. Ponadto z tych środków
sfinansowana zostanie budowa, przebudowa oraz doposażenie bazy dydaktycznej na
potrzeby kształcenia na kierunkach medycznych a także dostosowanie i udoskonalenie
bazy klinicznej na potrzeby nauczania w centralnych szpitalach klinicznych.
II. W zakresie szkolenia specjalizacyjnego:
wyodrębnienie dziedzin najważniejszych z punktu widzenia epidemiologicznego kraju i
ustanowienie dla nich specjalnych zasad dotyczących kształcenia (dotyczy tylko trybu
rezydentury). Liczba przyznawanych miejsc szkoleniowych rezydenckich w dziedzinach
priorytetowych jest wyższa w stosunku do pozostałych dziedzin. Główna zachęta to
wyższe wynagrodzenie miesięczne dla osób podejmujących kształcenie w dziedzinach
priorytetowych,
-- 6 of 11 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Lekarze Dentyści
Podwójne
Prawo
Wykonywania
Zawodu
RAZEM Lekarze Dentyści
Podwójne
Prawo
Wykonywania
Zawodu
RAZEM
31.12.2015 143 157 40 197 605 183 959 131 076 35 461 447 166 984
31.12.2016 145 738 40 913 609 187 260 133 513 36 055 447 170 015
31.12.2017 147 252 41 396 614 189 262 135 487 36 649 449 172 585
31.12.2018 149 103 41 963 612 191 678 137 580 37 315 447 175 342
31.12.2019 151 315 42 425 608 194 348 140 137 37 916 447 178 500
31.12.2020 153 270 42 876 605 196 751 142 269 38 440 442 181 151
31.12.2021 156 507 43 634 601 200 742 145 659 39 183 444 185 286
31.12.2022 161 900 44 730 607 207 237 150 994 40 200 449 191 643
31.12.2023 165 906 45 416 610 211 932 155 833 41 144 457 197 434
WZROST W 2023
ROKU w stosunku
do 2015 ROKU
22 749 5 219 5 27 973 24 757 5 683 10 30 450
źródło: Naczelna Izba Lekarska
Naczelna Izba Lekarska w Warszawie Zestawienie liczbowe lekarzy i lekarzy dentystów wg województwa miejsca zameldowania i tytułu zawodowego z
uwzględnieniem podziału na lekarzy wykonujących i nie wykonujących zawodu
Stan na
Liczba wszystkich aktualnych członków izby Liczba lekarzy i lek. dentystów
wykonujących zawód
możliwość ubiegania się o odbywanie szkolenia specjalizacyjnego we wszystkich
województwach jednocześnie oraz wskazania 15 wyborów obejmujących dziedzinę,
tryb i miejsce odbywania szkolenia specjalizacyjnego w preferowanej kolejności (tzw.
Nabór Centralny) oraz możliwość zakwalifikowania się do odbywania pokrewnej
specjalizacji w przypadku niezakwalifikowania się na preferowaną dziedzinę. Zakłada
się, że dzięki temu rozwiązaniu zostanie wykorzystana znacznie większa liczba miejsc w
dziedzinach priorytetowych,
umożliwienie przystąpienia o rok wcześniej niż dotychczas do PES lekarzy, którzy
ukończyli przedostatni rok szkolenia specjalizacyjnego.
III. W zakresie zachęt dla personelu medycznego, m.in.:
możliwość otrzymania wyższego wynagrodzenia zasadniczego o 600 zł miesięcznie (w
dziedzinie niepriorytetowej) lub wyższe o 700 zł miesięcznie (w dziedzinie
priorytetowej) pod warunkiem przepracowania łącznie 2 lata w publicznym podmiocie
leczniczym w ciągu kolejnych pięciu lat następujących po zakończeniu szkolenia
specjalizacyjnego,
działania mające na celu poprawę atrakcyjności zawodów medycznych i warunków
pracy pracowników medycznych dotyczące aktualizacji najniższego wynagrodzenia
zasadniczego pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych w stosunku do
przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w Polsce,
wprowadzenie przepisów umożliwiających uzyskiwanie uprawnień do wykonywania
zawodu lekarzom i lekarzom dentystom, którzy uzyskali swoje dyplomy poza krajami
UE poprzez zaliczenie Lekarskiego Egzaminu Weryfikacyjnego i Lekarsko-
Dentystycznego Egzaminu Weryfikacyjnego sprawdzającego wiedzę na poziomie
określonym wymogami unijnymi.
Powyżej opisane działania, które prowadzi Ministerstwo Zdrowia w zakresie zwiększenia
liczebności personelu medycznego są działaniami skutecznymi, o czym świadczy wzrost
liczby lekarzy i lekarzy dentystów na przestrzeni lat. Poniższa tabela pokazuje ten wzrost:
Ponadto, w zakresie zwiększenia liczby absolwentów kierunków medycznych i podniesienia
jakości kształcenia w tym obszarze, uprzejmie informuję, iż jedną z najbardziej
dyskutowanych kwestii dotyczących kształcenia przeddyplomowego lekarzy i lekarzy
dentystów stały się w ostatnim czasie zagadnienia dotyczące wymogów prawnych i
jakościowych dopuszczenia uczelni do kształcenia na danym kierunku studiów (w tym
przypadku na kierunku lekarskim i lekarsko-dentystycznym). Głównym aktem prawnym
regulującym obszar kształcenia w tzw. zawodach sektorowych, a jest nim m. in. zawód
lekarza i lekarza dentysty, jest Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z
dnia 7 września 2005 w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. Urz. UE L 255 z
-- 7 of 11 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
30.09.2005, str. 22, ze zm.), która określa minimalne wymogi kształcenia obywatelom
państw członkowskich UE.
Ścieżkę ubiegania się o uzyskanie uprawnień do prowadzenia kształcenia wskazuje art. 54
ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z
2023 r. poz. 742). Zgodnie z powyższą regulacją uczelnia nie później niż 6 miesięcy przed
planowanym rozpoczęciem prowadzenia studiów występuje z wnioskiem o pozwolenie na
utworzenie studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu, a Minister właściwy do
spraw szkolnictwa wyższego i nauki wydaje pozwolenie po zasięgnięciu opinii:
o Polskiej Komisji Akredytacyjnej w sprawie spełnienia warunków prowadzenia
studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu oraz związku studiów ze
strategią uczelni;
o ministra nadzorującego uczelnię;
o ministra właściwego do spraw zdrowia - w przypadku studiów na kierunkach
lekarskim, lekarsko-dentystycznym i farmacji.
Wymogiem prowadzenia przez podstawową jednostkę organizacyjną uczelni studiów na
kierunku lekarskim, lekarsko-dentystycznym jest spełnienie warunków określonych w § 9
rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w
sprawie studiów (Dz. U. z 2021 r. poz. 661 ze zm.) oraz posiadanie przez tę jednostkę
programów studiów, w tym planów studiów dla tych kierunków, zgodnie ze standardami
kształcenia określonymi na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i
Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie standardów kształcenia
przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty,
pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego
(Dz. U. z 2021 r. poz. 755 i z 2022 r. poz. 157).
Aktualnie priorytetem jest:
zapewnienie odpowiedniej jakości kształcenia (uczelnia ma obowiązek uwzględnienia w
programie studiów standardów kształcenia, a wymagania te stanowią bezwzględne
minimum, które uczelnia musi zrealizować),
zapewnienie odpowiednio wykwalifikowanej kadry oraz określonej bazy dydaktycznej i
naukowej (uczelnia musi dysponować odpowiednią kadrą oraz infrastrukturą (w tym
laboratoria, pracownie, sprzęt i wyposażenie), które są niezbędne do prowadzenia
kształcenia na danym kierunku). Dotychczasowa procedura wnioskowania o utworzenie
kierunku lekarskiego lub lekarsko-dentystycznego oraz wszelkie szczegółowe
wymagania, przewidziane w przepisach, o których mowa powyżej, muszą zostać
obowiązkowo spełnione przez uczelnię starającą się o utworzenie kierunku lekarskiego
lub lekarsko-dentystycznego.
W procedurze wnioskowania uczelnie muszą przedstawić stosowne dokumenty
potwierdzające spełnianie określonych przepisami wymagań m.in.: umowy lub
porozumienia zawarte z podmiotami zewnętrznymi, w których będzie odbywać się
praktyczne nauczanie kliniczne i praktyki zawodowe, również z wykorzystaniem
symulowanych warunków klinicznych, oraz dokumenty potwierdzające dysponowanie
uczelni odpowiednią infrastrukturą (np. prosektorium, pracownią mikroskopową, która
umożliwia prowadzenie zajęć we wszystkich specjalnościach klinicznych oraz Centrum
Symulacji Medycznej, które podnosi skuteczność i jakość praktycznego nauczania
studentów).
Ponadto, przyjmowanie studentów na 1 rok studiów na kierunek lekarski i lekarsko-
dentystyczny jest uzależnione od określonych limitów przyjęć. Reguluje je rozporządzenie
Ministra Zdrowia w sprawie limitu przyjęć na studia na kierunkach lekarskim i lekarsko-
dentystycznym. Rozporządzenie określa limit przyjęć na studia na kierunkach lekarskim i
lekarsko-dentystycznym w poszczególnych uczelniach na studia stacjonarne i
niestacjonarne w języku polskim oraz języku innym niż polski.
-- 8 of 11 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
9
W ostatnich latach zanotowano zwiększenie limitu przyjęć na studia na kierunku lekarskim
z 3 788 w 2010 r. do 10 289 w 2023 r. oraz kierunku lekarsko-dentystycznym z 960 w 2010
roku do 1 338 w 2023 roku, w tym:
wzrost liczby studentów odbywających studia na kierunku lekarskim w j. polskim
z 3 023 w 2010 r. do 8 460 w 2023 roku (stanowi to wzrost o 279%);
wzrost liczby studentów odbywających studia na kierunku lekarsko-dentystycznym
w j. polskim z 748 w 2010 r. do 1 040 w 2023 roku (stanowi to wzrost o 39%);
Zwiększenie limitów nie oznacza jednak, że taka sama liczba studentów zakończy studia
co je rozpoczęła. Z obserwacji wynika, że studia kończy:
93% studentów studiów nieodpłatnych na kierunku lekarskim
i 91% studentów studiów nieodpłatnych na kierunku lekarsko-dentystycznym.
Należy jednak wziąć pod uwagę, że studia odpłatne kończy zdecydowanie mniej osób.
Pomiędzy rokiem akademickim 2010/2011 a 2023/2024 nastąpiło niezwykle znaczące
zwiększenie liczby uczelni prowadzących kształcenie na kierunku lekarskim, odpowiednio
z 12 do 36 - stanowi to wzrost o 300%.
W odniesieniu do zawodu pielęgniarek i położnych, uprzejmie informuję, że w
Ministerstwie Zdrowia realizowane są działania mające na celu zwiększenie liczby
aktywnych zawodowo pielęgniarek i położnych w systemie opieki zdrowotnej,
uatrakcyjnienie oraz zwiększenie prestiżu tych zawodów, a także zachęcenie do
podejmowania kształcenia na kierunkach pielęgniarstwo lub położnictwo, jak też w ramach
kształcenia podyplomowego w specjalizacjach i kursach w różnych dziedzinach
pielęgniarstwa. Dokładane są starania, aby we współpracy z przedstawicielami środowiska
zawodowego pielęgniarek i położnych, wypracować korzystne rozwiązania.
Systematycznie wprowadzane są rozwiązania systemowe mające na celu rozwój
kompetencji i uprawnień zawodowych pielęgniarek i położnych, powodując większą
samodzielność zawodową, ale także większą odpowiedzialność. Sukcesywnie rozszerzany
jest katalog kompetencji zawodowych pielęgniarek i położnych. Co więcej, poszerzony
został również wykaz substancji czynnych zawartych w lekach, na które pielęgniarki i
położne mogą wystawiać recepty oraz wykaz badań diagnostycznych, na które pielęgniarki
i położne mają prawo wystawiać skierowania, w rezultacie od 15 czerwca br. pielęgniarki i
położne mogą ordynować kolejne leki oraz kierować na nowe badania diagnostyczne.
Dodatkowo, w celu wzmocnienia roli pielęgniarek i położnych w systemie opieki
zdrowotnej, prowadzone są obecnie prace nad zmianą standardów kształcenia
przygotowujących do wykonywania zawodów pielęgniarki i położnej. Wsparcie widoczne
jest również poprzez rozwój zawodowy pielęgniarek i położnych w zakresie
dofinansowania szkoleń specjalizacyjnych dla tych grup zawodowych. W tym roku
zaplanowane zostały na ten cel 10 mln zł.
Zaplanowany został także system zachęt do podejmowania i kontynuowania studiów na
wybranych kierunkach medycznych, w tym pielęgniarstwo i położnictwo, co pozwoli na
uruchomienie wsparcia planowanego dla pielęgniarek i położnych w ramach Krajowego
Planu Odbudowy (stypendia, współfinansowanie studiów odpłatnych, mentoring).
Co istotne, dotychczasowe działania podejmowane przez Ministerstwo Zdrowia na rzecz
pielęgniarek i położnych mają pozytywny wpływ na zwiększenie zainteresowania młodych
osób do podejmowania kształcenia w tych zawodach, a tym samym sukcesywny wzrost
liczby pielęgniarek i położnych zatrudnionych w systemie ochrony zdrowia.
Zwiększa się również liczba szkół posiadających akredytację Ministra Zdrowia na
kształcenie pielęgniarek i położnych na poziomie pierwszego stopnia - w 2024 roku wynosi
121 uczelni. W roku akademickim 2023/2024 liczba studentów na kierunku pielęgniarstwo
I stopnia wynosiła – 12 376, a kierunku położnictwo I stopnia – 1 378.
-- 9 of 11 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
10
Według danych Centralnego Rejestru Pielęgniarek i Położnych, prowadzonego przez
Naczelną Radę Pielęgniarek i Położnych, liczba aktywnych zawodowo pielęgniarek i
położnych systematycznie wzrasta - wg stanu na dzień 31 grudnia 2023 r. wynosi 239 257
pielęgniarek i 29 911 położnych.
Ponadto należy zwrócić uwagę, iż w również w odniesieniu do farmaceutów,
fizjoterapeutów, diagnostów laboratoryjnych i ratowników medycznych Ministerstwo
Zdrowia podejmuje wiele inicjatyw, w tym inicjatyw legislacyjnych, mających na celu
wprowadzanie także innych niż finansowa zachęt do podejmowania kształcenia w tych
zawodach medycznych. W 2023 r. opracowany został nowy projekt standardów kształcenia
przygotowujących do wykonywania zawodu farmaceuty, ratownika medycznego,
fizjoterapeuty. Zespoły ekspertów powołane zarządzeniem Ministra Zdrowia
przygotowały zmiany standardów kształcenia dla poszczególnych zawodów. Wypracowane
przez Zespół propozycje zmian standardów kształcenia zostały w przekazane do
Ministerstwa Edukacji i Nauki celem procedowania. Rozporządzenie to jest fazie analizy
uwag z konsultacji zewnętrznych.
Nowelizacją rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie specjalizacji w dziedzinach
mających zastosowanie w ochronie zdrowia, wprowadzono nowe dziedziny szkolenia:
- chirurgiczna asysta lekarza,
- psychoterapia uzależnień,
- medyczna genetyka molekularna,
- psychoterapia.
Natomiast ustawa z dnia 15 września 2022 r. o medycynie laboratoryjnej wprowadza
dofinansowanie kształcenia specjalizacyjnego diagnostów laboratoryjnych ze środków
publicznych.
Ponadto należy podkreślić, iż w resorcie realizowany jest projekt pn. „Szkolenie
specjalizacyjne dla osób wykonujących zawód fizjoterapeuty i farmaceuty” w ramach
perspektywy FERS EU (w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju
Społecznego 2021-2027). W ramach tego projektu przewiduje się finansowanie szkolenia
specjalizacyjnego m. in. dla fizjoterapeutów. Celem głównym projektu jest podniesienie
kompetencji 704 fizjoterapeutów i fizjoterapeutek oraz 794 farmaceutów i farmaceutek
poprzez sfinansowanie szkolenia specjalizacyjnego dla uczestników projektu, a tym samym
możliwość uzyskania tytułu specjalisty. Wartość projektu: 40 144 280,00 zł.
8. Jakie są plany rządu dotyczące monitorowania i oceny skuteczności działań na rzecz
poprawy dostępności do usług opieki zdrowotnej oraz zatrudnienia personelu medycznego
w Polsce?
Kluczowe jest opracowywanie analiz i interaktywnych narzędzi (w tym model podażowo-
popytowy), które dają możliwość rozpoznawania problemów związanych ze strukturą
kadry medycznej w Polsce. Narzędzia te wskazują kierunki zmian i stanowią wsparcie w
decyzjach z zakresu planowania kadry medycznej, monitorowania i oceny skuteczności
działań na rzecz poprawy dostępności do usług opieki zdrowotnej. W zasobach platformy
Bazy Analiz Systemowych i Wdrożeniowych opublikowano szereg interaktywnych aplikacji
prezentujących rezultaty analiz, których celem była identyfikacja problemów związanych
ze strukturą kadry medycznej w Polsce. Szczególnej uwadze należy polecić aplikację „Kadry
medyczne” (https://basiw.mz.gov.pl/mapy-informacje/mapa-2022-2026/analizy/kadry-
medyczne/kadry-medyczne/), prezentującą podstawowe parametry opisujące kadrę
medyczną wraz z pogłębioną analizą lekarzy. Aplikacja zawiera informacje dotyczące
liczebności kadry, zastępowalności pokoleniowej oraz kształcenia z uwzględnieniem
województw i poszczególnych powiatów. Opracowany model popytowo-podażowy dla
lekarzy (https://basiw.mz.gov.pl/mapy-informacje/mapa-2022-2026/analizy/kadry-
-- 10 of 11 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
11
medyczne/model-popytowo-podazowy-lekarzy/) prezentuje natomiast zestawienie
prognoz zapotrzebowania i dostępności liczb lekarzy wraz z ich czasem pracy do roku 2034.
W ramach modelu opublikowano również analizę scenariuszową obrazującą ewentualny
wpływ zmiany wymiaru czasu pracy lekarzy na ich dostępność w prognozowanych latach.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 11 of 11 --