Interpelacja nr 3111
Interpelacja w sprawie systemu opieki nad dziećmi i jego wpływu na rozwój społeczno-gospodarczy
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Edukacja i Szkolnictwo (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie systemu opieki nad dziećmi i jego wpływu na rozwój społeczno-gospodarczy
Interpelacja nr 3111
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie systemu opieki nad dziećmi i jego wpływu na rozwój społeczno-gospodarczy
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 02-06-2024
Szanowna Pani Minister,
istotną rolę z punktu widzenia rozwoju odgrywa system opieki nad dziećmi, w tym zwłaszcza do trzeciego roku życia. Instytucje opieki nad najmłodszymi dziećmi mają duże znaczenie w kwestii aktywizacji zawodowej kobiet i ich powrotu na rynek pracy po urodzeniu dziecka. Od wejścia w życie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 w 2011 r. odsetek dzieci w wieku powyżej 1. r.ż. do 3. r.ż. objętych opieką instytucjonalną (żłobek, klub dziecięcy, dzienny opiekun) wzrósł o ok. 11,6 p. proc. (z 4,4% w 2011 r. do ok. 16% w 2017 r.). Szybkie i znaczące zmiany dotyczące przepisów Prawa oświatowego istotnie wpływają na rozwój edukacji przedszkolnej. Obecnie Polska jest postrzegana jako kraj o najszybciej zwiększającej się dostępności wychowania przedszkolnego.
W związku z powyższym zwracam się uprzejmie z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie konkretne działania podejmuje rząd w celu dalszego zwiększania dostępności instytucji opieki nad dziećmi, zwłaszcza w zakresie opieki nad dziećmi do trzeciego roku życia?
Jakie programy wsparcia są planowane, aby ułatwić powrót kobiet na rynek pracy po urodzeniu dziecka poprzez zapewnienie dostępu do wysokiej jakości opieki nad najmłodszymi?
Jakie środki finansowe są przewidziane na rozwój instytucji opieki nad dziećmi w budżecie na rok 2024?
Jakie inicjatywy są podejmowane w celu poprawy jakości usług świadczonych przez instytucje opieki nad dziećmi, tak aby spełniały one najwyższe standardy opieki i edukacji?
Jakie działania podejmuje rząd w celu promowania świadomości społecznej na temat korzyści wynikających z wcześniejszego wprowadzenia dzieci do instytucji opieki oraz wychowania przedszkolnego?
Jakie kroki podejmuje rząd w celu zrównoważenia dostępności opieki nad dziećmi między obszarami miejskimi a wiejskimi?
Jakie programy edukacyjne są oferowane, aby podnosić kompetencje personelu pracującego w instytucjach opieki nad dziećmi i przedszkolach?
Jakie są plany rządu dotyczące monitorowania i oceny skuteczności działań na rzecz zwiększenia dostępności instytucji opieki nad dziećmi i wychowania przedszkolnego w Polsce?
Z poważaniem
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 3111
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie systemu opieki nad dziećmi i jego wpływu na rozwój społeczno-gospodarczy
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 02-06-2024
Szanowna Pani Minister,
istotną rolę z punktu widzenia rozwoju odgrywa system opieki nad dziećmi, w tym zwłaszcza do trzeciego roku życia. Instytucje opieki nad najmłodszymi dziećmi mają duże znaczenie w kwestii aktywizacji zawodowej kobiet i ich powrotu na rynek pracy po urodzeniu dziecka. Od wejścia w życie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 w 2011 r. odsetek dzieci w wieku powyżej 1. r.ż. do 3. r.ż. objętych opieką instytucjonalną (żłobek, klub dziecięcy, dzienny opiekun) wzrósł o ok. 11,6 p. proc. (z 4,4% w 2011 r. do ok. 16% w 2017 r.). Szybkie i znaczące zmiany dotyczące przepisów Prawa oświatowego istotnie wpływają na rozwój edukacji przedszkolnej. Obecnie Polska jest postrzegana jako kraj o najszybciej zwiększającej się dostępności wychowania przedszkolnego.
W związku z powyższym zwracam się uprzejmie z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie konkretne działania podejmuje rząd w celu dalszego zwiększania dostępności instytucji opieki nad dziećmi, zwłaszcza w zakresie opieki nad dziećmi do trzeciego roku życia?
Jakie programy wsparcia są planowane, aby ułatwić powrót kobiet na rynek pracy po urodzeniu dziecka poprzez zapewnienie dostępu do wysokiej jakości opieki nad najmłodszymi?
Jakie środki finansowe są przewidziane na rozwój instytucji opieki nad dziećmi w budżecie na rok 2024?
Jakie inicjatywy są podejmowane w celu poprawy jakości usług świadczonych przez instytucje opieki nad dziećmi, tak aby spełniały one najwyższe standardy opieki i edukacji?
Jakie działania podejmuje rząd w celu promowania świadomości społecznej na temat korzyści wynikających z wcześniejszego wprowadzenia dzieci do instytucji opieki oraz wychowania przedszkolnego?
Jakie kroki podejmuje rząd w celu zrównoważenia dostępności opieki nad dziećmi między obszarami miejskimi a wiejskimi?
Jakie programy edukacyjne są oferowane, aby podnosić kompetencje personelu pracującego w instytucjach opieki nad dziećmi i przedszkolach?
Jakie są plany rządu dotyczące monitorowania i oceny skuteczności działań na rzecz zwiększenia dostępności instytucji opieki nad dziećmi i wychowania przedszkolnego w Polsce?
Z poważaniem
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 8 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.4 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (8)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10856 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.267.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 3111 Pana Posła Daniela Milewskiego w sprawie „systemu opieki
nad dziećmi i jego wpływu na rozwój społeczno-gospodarczy”, przekazuję poniższe
wyjaśnienia.
Regulacja działalności przedszkoli należy do systemu oświaty i leży w gestii Ministra Edukacji
Narodowej. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej sprawuje pieczę nad systemem
opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, a działalność żłobków, klubów dziecięcych oraz
dziennych opiekunów reguluje m.in. ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi
w wieku do lat 3.
Według danych z Rejestru Żłobków na dzień 31.05.2024 r. w Polsce funkcjonuje 8 112
instytucji opieki nad małymi dziećmi (4774 żłobków, 937 klubów dziecięcych oraz 2401
dziennych opiekunów), oferujących łącznie 236 297 miejsc opieki (odpowiednio 202 826
miejsc w żłobkach, 18 776 w klubach dziecięcych oraz 14 695 u dziennych opiekunów). 81 %
instytucji jest prywatnych (tj. 6 583 z 8 112), a oferują one łącznie 64% (150 206 z 236 297)
wszystkich miejsc w placówkach opieki. Ogólnopolski wskaźnik użłobkowienia wynosi,
wliczając do niego dane o aktywnych nianiach, 36%.
Należy podkreślić, że zapewnienie opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 jest zadaniem
własnym samorządów. Niemniej Ministerstwo planuje stale wspierać samorządy w tym
działaniu, wprowadzając nowe programy oraz instrumenty finansowe czy też zmieniając
i dostosowując do aktualnych warunków już funkcjonujące – jak obecnie realizowany
Program Aktywny Maluch 2022-2029.
Program Aktywny Maluch 2022-2029, pierwotnie znany jako Maluch+, ogłoszono na
początku 2023 roku. Źródłem finansowania programu są Fundusze Europejskie dla Rozwoju
Społecznego (FERS), Krajowy Planu Odbudowy i Odporności (KPO) oraz budżet państwa.
Gdy rząd przejęła Koalicja 15 października, poziom zawieraniu umów z ostatecznymi
odbiorcami wsparcia był dalece niezadowalający. Do grudnia 2023 r. zawarto 994 umowy,
w tym 589 z gminami i 405 z innymi podmiotami. Zakontraktowana wówczas liczba miejsc
w placówkach wyniosła 31 628 (20 737 z KPO i 10 891 z FERS), a liczba placówek wpisanych
do rejestru (w przypadku żłobków i klubów dziecięcych) wynosiła 116 z FERS. Wiele
podmiotów wycofało się z deklaracji chęci tworzenia nowych miejsc opieki ze względu na
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
mało atrakcyjne warunki. W związku z niezadawalającym stanem realizacji programu
Aktywny Maluch 2022-2029 wszczęto działania naprawcze, zmierzające do zwiększenia
liczby miejsc opieki nad małymi dziećmi. Resort przeprowadził konsultacje z urzędami
wojewódzkimi, które odgrywają kluczową rolę we wdrażaniu programu oraz z gminami
i związkami samorządowymi. W wyniku przeprowadzanych konsultacji przygotowano
zmianę programu, mającą podnieść jego skuteczność, m.in. przez uczynienie zasad
uczestnictwa bardziej przystępnymi. Ponadto zwiększono dofinansowanie w ramach
Krajowego Planu Odbudowy, które podnosi kwotę na tworzenie miejsc opieki dla gmin -
w przeliczeniu na jedno miejsce opieki - o ponad 21 tys. zł.
Po pozytywnie zakończonej rewizji KPO budżet Programu wynosi obecnie blisko 6,5 mld zł.
Wysokość dofinansowania na tworzenie miejsc opieki dla jednostek samorządu
terytorialnego została zwiększona do 57 528 zł bez VAT na 1. miejsce opieki. Gminy, którym
w ramach rozstrzygnięć naborów ogłaszanych od 19 stycznia 2023 r. przyznano
dofinansowanie do tworzenia miejsc opieki ze środków KPO w kwocie 35 862 zł bez VAT,
mogą ubiegać się o zwiększenie środków. Wstrzymany 1 marca 2024 r. nabór ruszył
ponownie 25 kwietnia 2024 r., w oparciu o nowe zapisy programu, pod szyldem Aktywnego
Malucha 2022-2029. Zmianie uległy następujące zasady:
wnioskodawca w ciągu 3 miesięcy od ogłoszenia wyników danej tury musi dostarczyć
do wojewody dokumenty niezbędne do podpisania umowy, jeśli tego nie zrobi
wojewoda może zrezygnować z podpisania umowy,
w przypadku nieosiągnięcia wskaźnika obsadzenia miejsc opieki na wymaganym
minimalnym poziomie 80%, wojewoda otrzymał możliwość odstąpienia od dochodzenia
zwrotu środków na ich tworzenie w przypadku dofinansowania przekazanego ze
środków KPO, jeśli dany podmiot udowodni, że nieosiągnięcie wymaganego obsadzenia
było spowodowane obiektywnymi okolicznościami,
dofinansowanie do utworzonych w ramach Programu miejsc opieki, nieobsadzonych
powyżej minimalnego wymaganego progu 80%, będzie przyznane, jeśli w przypadku
tych nieobsadzonych miejsc opieki podmiot odpowiedzialny zapewni dostępność
usługi,
dla podmiotów niepublicznych skrócono do 2 lat okres trwałości i obniżono wskaźniki
obsadzenia miejsc w tym okresie z 80% do 60%. Jeśli nie osiągnąwszy 60% wykażą
jednak gotowość do osiągnięcia tego progu, nie będą musiały zwracać otrzymanych
środków.
Składanie wniosków w ramach programu Aktywny Maluch możliwe będzie do końca 2025 r.,
do wyczerpania środków lub osiągnięcia wskaźników określonych w programie. Podmioty,
które wniosek o dofinansowanie złożą do końca czerwca, decyzję w jego sprawie poznają do
28 lipca. Docelowo utworzonych ma zostać 102 tys. miejsc, z tego 47,5 tys. finansowanych
będzie ze środków KPO, a 55 tys. z FERS.
Ponadto, 12 czerwca 2024 r., w Dzienniku Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej ogłoszona została
ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz
w wychowaniu dziecka – „Aktywny rodzic”(Dz. U. poz. 858), która jest elementem
kompleksowej reformy systemu wspierania opieki nad dziećmi do lat 3. Program „Aktywny
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
rodzic” stanowi realizację zapowiedzi zawartej w expose Prezesa Rady Ministrów Donalda
Tuska. Ustawa wprowadzająca do polskiego systemu prawnego 3 nowe świadczenia:
świadczenie „aktywni rodzice w pracy”,
świadczenie „aktywnie w żłobku” ,
świadczenie „aktywnie w domu” .
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” kierowane będzie do czynnych zawodowo rodziców
dziecka w wieku od 12 do 35 miesiąca życia. Ustawa definiuje aktywność zawodową, której
poziom i rodzaj będzie uprawniał do otrzymywania świadczenia. „Aktywni rodzice w pracy”
będzie przysługiwać w wysokości 1500 zł miesięcznie przez okres 24 miesięcy od 12 do 35
miesiąca życia dziecka. W przypadku dzieci legitymujących się orzeczeniem
o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki
lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej
egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego
leczenia, rehabilitacji i edukacji, powyższe świadczenie będzie przysługiwało
w podwyższonej wysokości 1900 zł miesięcznie.
Z kolei „aktywnie w żłobku” zastąpi obecnie funkcjonujące i zdecydowanie mniej korzystne
dofinansowanie do opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego
opiekuna, uregulowane w ustawie z dnia z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi do lat
trzech i przysługujące w wysokości do 400 zł miesięcznie. „Aktywnie w żłobku” dedykowane
będzie rodzicom małych dzieci, uczęszczających do żłobka, klubu dziecięcego lub dziennego
opiekuna. Świadczenie będzie przysługiwało w wysokości do 1500 zł miesięcznie na dziecko
lub do 1900 zł miesięcznie na dziecko niepełnosprawne, jednak jego kwota nie może
przekroczyć wysokości opłaty, jaką rodzic ponosi za pobyt dziecka w instytucji opieki (do
opłaty tej nie wlicza się opłaty za wyżywienie). Podobnie jak dotychczasowe dofinansowanie
opłaty za pobyt dziecka w instytucji opieki, świadczenie „aktywnie w żłobku” nie będzie
trafiało bezpośrednio do rodziców. Po złożeniu przez rodzica wniosku o jego przyznanie,
kwota świadczenia będzie przekazywana co miesiąc bezpośrednio podmiotowi
prowadzącemu instytucję opieki (na wskazany przez ten podmiot rachunek bankowy)
z przeznaczeniem na obniżenie opłat za pobyt dzieci ponoszonych przez rodziców.
Wraz z wprowadzeniem świadczenia „aktywnie w żłobku” uchylone zostaną dotychczas
obowiązujące przepisy ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, dotyczące
dofinansowania obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub
u dziennego opiekuna. Rodzic będzie mógł zachować prawo do wcześniej przyznanego
ww. dofinansowania na zasadzie ochrony praw nabytych z możliwością przejścia na nowe
świadczenia, w szczególności zdecydowanie bardziej korzystne świadczenie „aktywnie
w żłobku”.
Trzecim filarem programu „Aktywny rodzic” będzie świadczenie „aktywnie w domu” które
zastąpi dotychczas funkcjonujący (i mniej korzystny, gdyż nie przysługujący na pierwsze
dziecko) rodzinny kapitał opiekuńczy. „Aktywnie w domu” będzie przysługiwało na każde
dziecko w rodzinie w wieku od 12 do 35 miesiąca życia i będzie wypłacane w wysokości 500
zł miesięcznie przez 24 miesiące. Jest to wsparcie kierowane do tych rodziców małych dzieci,
którzy nie będą uprawnieni lub z własnej woli nie zdecydują się na skorzystanie z dwóch
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wcześniej opisanych form pomocy. Wprowadzenie świadczenia „aktywnie w domu” będzie
wiązało się z uchyleniem dotychczas obowiązującej ustawy o rodzinnym kapitale
opiekuńczym, przy jednoczesnym zachowaniu praw nabytych, tj. zagwarantowaniu
rodzicowi prawa do pobierania wcześniej przyznanego rodzinnego kapitału opiekuńczego -
z możliwością przejścia przez tego rodzica na nowe świadczenie jeśli jest ono dla niego
bardziej korzystne.
Ustawa przewiduje, że wybór jednego z trzech powyższych świadczeń zależny będzie od
decyzji rodzica z zastrzeżeniem, że na to samo dziecko, za dany miesiąc, może być wypłacone
tylko jedno ze świadczeń. Rodzic będzie miał przy tym możliwość wielokrotnej zmiany
świadczeń, tj. rezygnacji z jednej formy wsparcia i przejścia na drugą. Wnioski będzie można
składać od 1 października 2024 r. Podobnie jak w przypadku świadczenia wychowawczego,
świadczenia dobry start, rodzinnego kapitału opiekuńczego i dofinansowania opłaty
żłobkowej, wnioski o świadczenia z programu „aktywny rodzic” będzie przyjmował
i wypłacał Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Ponadto, ustawa o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu
dziecka „Aktywny rodzic” wprowadza regulacje pozwalające na realizację dodatkowych
programów związanych z rozwojem opieki wczesnodziecięcej, w tym szerokich programów
szkoleniowych służących wzrostowi jakość opieki żłobkowej w całej Polsce.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.267.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 3111 Pana Posła Daniela Milewskiego w sprawie „systemu opieki
nad dziećmi i jego wpływu na rozwój społeczno-gospodarczy”, przekazuję poniższe
wyjaśnienia.
Regulacja działalności przedszkoli należy do systemu oświaty i leży w gestii Ministra Edukacji
Narodowej. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej sprawuje pieczę nad systemem
opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, a działalność żłobków, klubów dziecięcych oraz
dziennych opiekunów reguluje m.in. ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi
w wieku do lat 3.
Według danych z Rejestru Żłobków na dzień 31.05.2024 r. w Polsce funkcjonuje 8 112
instytucji opieki nad małymi dziećmi (4774 żłobków, 937 klubów dziecięcych oraz 2401
dziennych opiekunów), oferujących łącznie 236 297 miejsc opieki (odpowiednio 202 826
miejsc w żłobkach, 18 776 w klubach dziecięcych oraz 14 695 u dziennych opiekunów). 81 %
instytucji jest prywatnych (tj. 6 583 z 8 112), a oferują one łącznie 64% (150 206 z 236 297)
wszystkich miejsc w placówkach opieki. Ogólnopolski wskaźnik użłobkowienia wynosi,
wliczając do niego dane o aktywnych nianiach, 36%.
Należy podkreślić, że zapewnienie opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 jest zadaniem
własnym samorządów. Niemniej Ministerstwo planuje stale wspierać samorządy w tym
działaniu, wprowadzając nowe programy oraz instrumenty finansowe czy też zmieniając
i dostosowując do aktualnych warunków już funkcjonujące – jak obecnie realizowany
Program Aktywny Maluch 2022-2029.
Program Aktywny Maluch 2022-2029, pierwotnie znany jako Maluch+, ogłoszono na
początku 2023 roku. Źródłem finansowania programu są Fundusze Europejskie dla Rozwoju
Społecznego (FERS), Krajowy Planu Odbudowy i Odporności (KPO) oraz budżet państwa.
Gdy rząd przejęła Koalicja 15 października, poziom zawieraniu umów z ostatecznymi
odbiorcami wsparcia był dalece niezadowalający. Do grudnia 2023 r. zawarto 994 umowy,
w tym 589 z gminami i 405 z innymi podmiotami. Zakontraktowana wówczas liczba miejsc
w placówkach wyniosła 31 628 (20 737 z KPO i 10 891 z FERS), a liczba placówek wpisanych
do rejestru (w przypadku żłobków i klubów dziecięcych) wynosiła 116 z FERS. Wiele
podmiotów wycofało się z deklaracji chęci tworzenia nowych miejsc opieki ze względu na
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
mało atrakcyjne warunki. W związku z niezadawalającym stanem realizacji programu
Aktywny Maluch 2022-2029 wszczęto działania naprawcze, zmierzające do zwiększenia
liczby miejsc opieki nad małymi dziećmi. Resort przeprowadził konsultacje z urzędami
wojewódzkimi, które odgrywają kluczową rolę we wdrażaniu programu oraz z gminami
i związkami samorządowymi. W wyniku przeprowadzanych konsultacji przygotowano
zmianę programu, mającą podnieść jego skuteczność, m.in. przez uczynienie zasad
uczestnictwa bardziej przystępnymi. Ponadto zwiększono dofinansowanie w ramach
Krajowego Planu Odbudowy, które podnosi kwotę na tworzenie miejsc opieki dla gmin -
w przeliczeniu na jedno miejsce opieki - o ponad 21 tys. zł.
Po pozytywnie zakończonej rewizji KPO budżet Programu wynosi obecnie blisko 6,5 mld zł.
Wysokość dofinansowania na tworzenie miejsc opieki dla jednostek samorządu
terytorialnego została zwiększona do 57 528 zł bez VAT na 1. miejsce opieki. Gminy, którym
w ramach rozstrzygnięć naborów ogłaszanych od 19 stycznia 2023 r. przyznano
dofinansowanie do tworzenia miejsc opieki ze środków KPO w kwocie 35 862 zł bez VAT,
mogą ubiegać się o zwiększenie środków. Wstrzymany 1 marca 2024 r. nabór ruszył
ponownie 25 kwietnia 2024 r., w oparciu o nowe zapisy programu, pod szyldem Aktywnego
Malucha 2022-2029. Zmianie uległy następujące zasady:
wnioskodawca w ciągu 3 miesięcy od ogłoszenia wyników danej tury musi dostarczyć
do wojewody dokumenty niezbędne do podpisania umowy, jeśli tego nie zrobi
wojewoda może zrezygnować z podpisania umowy,
w przypadku nieosiągnięcia wskaźnika obsadzenia miejsc opieki na wymaganym
minimalnym poziomie 80%, wojewoda otrzymał możliwość odstąpienia od dochodzenia
zwrotu środków na ich tworzenie w przypadku dofinansowania przekazanego ze
środków KPO, jeśli dany podmiot udowodni, że nieosiągnięcie wymaganego obsadzenia
było spowodowane obiektywnymi okolicznościami,
dofinansowanie do utworzonych w ramach Programu miejsc opieki, nieobsadzonych
powyżej minimalnego wymaganego progu 80%, będzie przyznane, jeśli w przypadku
tych nieobsadzonych miejsc opieki podmiot odpowiedzialny zapewni dostępność
usługi,
dla podmiotów niepublicznych skrócono do 2 lat okres trwałości i obniżono wskaźniki
obsadzenia miejsc w tym okresie z 80% do 60%. Jeśli nie osiągnąwszy 60% wykażą
jednak gotowość do osiągnięcia tego progu, nie będą musiały zwracać otrzymanych
środków.
Składanie wniosków w ramach programu Aktywny Maluch możliwe będzie do końca 2025 r.,
do wyczerpania środków lub osiągnięcia wskaźników określonych w programie. Podmioty,
które wniosek o dofinansowanie złożą do końca czerwca, decyzję w jego sprawie poznają do
28 lipca. Docelowo utworzonych ma zostać 102 tys. miejsc, z tego 47,5 tys. finansowanych
będzie ze środków KPO, a 55 tys. z FERS.
Ponadto, 12 czerwca 2024 r., w Dzienniku Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej ogłoszona została
ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz
w wychowaniu dziecka – „Aktywny rodzic”(Dz. U. poz. 858), która jest elementem
kompleksowej reformy systemu wspierania opieki nad dziećmi do lat 3. Program „Aktywny
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
rodzic” stanowi realizację zapowiedzi zawartej w expose Prezesa Rady Ministrów Donalda
Tuska. Ustawa wprowadzająca do polskiego systemu prawnego 3 nowe świadczenia:
świadczenie „aktywni rodzice w pracy”,
świadczenie „aktywnie w żłobku” ,
świadczenie „aktywnie w domu” .
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” kierowane będzie do czynnych zawodowo rodziców
dziecka w wieku od 12 do 35 miesiąca życia. Ustawa definiuje aktywność zawodową, której
poziom i rodzaj będzie uprawniał do otrzymywania świadczenia. „Aktywni rodzice w pracy”
będzie przysługiwać w wysokości 1500 zł miesięcznie przez okres 24 miesięcy od 12 do 35
miesiąca życia dziecka. W przypadku dzieci legitymujących się orzeczeniem
o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki
lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej
egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego
leczenia, rehabilitacji i edukacji, powyższe świadczenie będzie przysługiwało
w podwyższonej wysokości 1900 zł miesięcznie.
Z kolei „aktywnie w żłobku” zastąpi obecnie funkcjonujące i zdecydowanie mniej korzystne
dofinansowanie do opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego
opiekuna, uregulowane w ustawie z dnia z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi do lat
trzech i przysługujące w wysokości do 400 zł miesięcznie. „Aktywnie w żłobku” dedykowane
będzie rodzicom małych dzieci, uczęszczających do żłobka, klubu dziecięcego lub dziennego
opiekuna. Świadczenie będzie przysługiwało w wysokości do 1500 zł miesięcznie na dziecko
lub do 1900 zł miesięcznie na dziecko niepełnosprawne, jednak jego kwota nie może
przekroczyć wysokości opłaty, jaką rodzic ponosi za pobyt dziecka w instytucji opieki (do
opłaty tej nie wlicza się opłaty za wyżywienie). Podobnie jak dotychczasowe dofinansowanie
opłaty za pobyt dziecka w instytucji opieki, świadczenie „aktywnie w żłobku” nie będzie
trafiało bezpośrednio do rodziców. Po złożeniu przez rodzica wniosku o jego przyznanie,
kwota świadczenia będzie przekazywana co miesiąc bezpośrednio podmiotowi
prowadzącemu instytucję opieki (na wskazany przez ten podmiot rachunek bankowy)
z przeznaczeniem na obniżenie opłat za pobyt dzieci ponoszonych przez rodziców.
Wraz z wprowadzeniem świadczenia „aktywnie w żłobku” uchylone zostaną dotychczas
obowiązujące przepisy ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, dotyczące
dofinansowania obniżenia opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub
u dziennego opiekuna. Rodzic będzie mógł zachować prawo do wcześniej przyznanego
ww. dofinansowania na zasadzie ochrony praw nabytych z możliwością przejścia na nowe
świadczenia, w szczególności zdecydowanie bardziej korzystne świadczenie „aktywnie
w żłobku”.
Trzecim filarem programu „Aktywny rodzic” będzie świadczenie „aktywnie w domu” które
zastąpi dotychczas funkcjonujący (i mniej korzystny, gdyż nie przysługujący na pierwsze
dziecko) rodzinny kapitał opiekuńczy. „Aktywnie w domu” będzie przysługiwało na każde
dziecko w rodzinie w wieku od 12 do 35 miesiąca życia i będzie wypłacane w wysokości 500
zł miesięcznie przez 24 miesiące. Jest to wsparcie kierowane do tych rodziców małych dzieci,
którzy nie będą uprawnieni lub z własnej woli nie zdecydują się na skorzystanie z dwóch
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wcześniej opisanych form pomocy. Wprowadzenie świadczenia „aktywnie w domu” będzie
wiązało się z uchyleniem dotychczas obowiązującej ustawy o rodzinnym kapitale
opiekuńczym, przy jednoczesnym zachowaniu praw nabytych, tj. zagwarantowaniu
rodzicowi prawa do pobierania wcześniej przyznanego rodzinnego kapitału opiekuńczego -
z możliwością przejścia przez tego rodzica na nowe świadczenie jeśli jest ono dla niego
bardziej korzystne.
Ustawa przewiduje, że wybór jednego z trzech powyższych świadczeń zależny będzie od
decyzji rodzica z zastrzeżeniem, że na to samo dziecko, za dany miesiąc, może być wypłacone
tylko jedno ze świadczeń. Rodzic będzie miał przy tym możliwość wielokrotnej zmiany
świadczeń, tj. rezygnacji z jednej formy wsparcia i przejścia na drugą. Wnioski będzie można
składać od 1 października 2024 r. Podobnie jak w przypadku świadczenia wychowawczego,
świadczenia dobry start, rodzinnego kapitału opiekuńczego i dofinansowania opłaty
żłobkowej, wnioski o świadczenia z programu „aktywny rodzic” będzie przyjmował
i wypłacał Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Ponadto, ustawa o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu
dziecka „Aktywny rodzic” wprowadza regulacje pozwalające na realizację dodatkowych
programów związanych z rozwojem opieki wczesnodziecięcej, w tym szerokich programów
szkoleniowych służących wzrostowi jakość opieki żłobkowej w całej Polsce.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --