Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGWiŻŚ-10.054.2.2024
Warszawa, 28 czerwca 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do przesłanej w dniu 10 czerwca 2024 roku interpelacji nr 3109 w sprawie
dostępu do infrastruktury wodociągowej w różnych regionach kraju, Posła na Sejm RP
Pana Daniela Milewskiego, poniżej przesyłam odpowiedź resortu infrastruktury.
Ad. 1. Jakie konkretne działania podejmuje rząd w celu zwiększenia dostępności sieci
wodociągowej w obszarach wiejskich, szczególnie w województwach o niższym odsetku
mieszkańców korzystających z tej infrastruktury? Ad. 2. Jakie programy wsparcia są
planowane, aby zwiększyć udział ludności wiejskiej korzystającej z sieci wodociągowej
w budżecie na rok 2024? Ad 3. Jakie środki finansowe są przewidziane na modernizację
i rozbudowę sieci wodociągowej w regionach o niższym poziomie dostępu do tej
infrastruktury?
Na wstępie pragnę podkreślić, iż zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe
odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7
czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków,
dalej ustawa z.z.w.o.ś (Dz. U. z 2024 r. poz. 757) oraz art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca
1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609, 721). Zgodnie z ustawą
z.z.w.o.ś. rada gminy uchwala regulamin dostarczania wody oraz określa prawa i
obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym
warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług. Zgodnie z ustawą o samorządzie
gminnym do zakresu działania gminy przytaczając art. 6. ust. 1. należą wszystkie sprawy
publiczne o znaczeniu lokalnym, w tym sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę,
kanalizacji, oraz urządzeń sanitarnych. Inwestycje we wspomnianym wyżej zakresie
finansowane są zatem przez jednostki samorządu terytorialnego ze środków własnych.
Warto nadmienić, że na mocy art. 21 ustawy z.z.w.o.ś. przedsiębiorstwo wodociągowo-
kanalizacyjne zobligowane jest do opracowania wieloletniego planu rozwoju i
modernizacji urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych będących w jego
posiadaniu. Plan powinien być zgodny z kierunkami rozwoju gminy oraz strategii rozwoju
gminy lub strategii rozwoju ponadlokalnego. Plan taki określa w szczególności: planowany
zakres usług wodociągowo-kanalizacyjnych, przedsięwzięcia rozwojowo-modernizacyjne
w poszczególnych latach, przedsięwzięcia racjonalizujące zużycie wody oraz
wprowadzanie ścieków, nakłady inwestycyjne w poszczególnych latach oraz sposoby
finansowania tych inwestycji. Każda inwestycja powinna zostać wyszczególniona w
wieloletnim planie rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych przedsiębiorstwa
wodociągowo-kanalizacyjnego.

-- 1 of 6 --

2
Jednostki samorządu terytorialnego mogą ponadto korzystać z następujących
instrumentów finansowych umożliwiających wsparcie inwestycji w zaopatrzeniu w wodę:
1. Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko na lata (2021-2027)
FEnIKS. Budżet programu na projekty z zakresu gospodarki wodno-ściekowej wynosi
1,05 mld €, z czego na inwestycje związane z zaopatrzeniem w wodę przewidziano 100
mln €. Projekty dotyczące gospodarowania i zarządzania wodą przeznaczoną
do spożycia są również wspierane w ramach działań adaptacyjnych (z wyjątkiem
poboru, uzdatniania i dystrybucji wody do odbiorców) w zakresie, w jakim wynika
to z konieczności dostosowania do ekstremalnych zjawisk pogodowych (adaptacji
do zmian klimatu).
2. Programy regionalne w polityce spójności w perspektywie finansowej 2021 – 2027.
Budżet na zadanie w tym zakresie przewidziany w projektach programów regionalnych
wynosi ok. 423 mln €. W gminach o liczbie ludności do 15 tys. mieszkańców wspierane
są projekty dotyczące efektywnego gospodarowania wodą do spożycia:
modernizacja/naprawa sieci, inteligentne systemy monitorowania i zarządzania siecią
wodociągową, modernizacja stacji uzdatniania wody, promowanie oszczędności wody
do spożycia przez mieszkańców i przedsiębiorstwa. Budżet programów regionalnych
przewidziany na powyższe działania w tym zakresie wynosi ok. 201 mln € (stan na
15.03.2022).
3. Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). W ramach obszaru B3.1.1.
KPO PN. „Inwestycje w zrównoważoną gospodarkę wodno-ściekową na terenach
wiejskich” wsparcie w formie finansowania z części grantowej KPO, będą mogły
uzyskać przedsięwzięcia realizowane na obszarze gminy wiejskiej z wyłączeniem miast
liczących powyżej 5 tysięcy mieszkańców, pod warunkiem że ich realizacja przyczynia
się do wykonania nowych podłączeń do zbiorczej sieci wodociągowej lub
kanalizacyjnej. W ramach inwestycji powstanie nowa infrastruktura wodociągowo-
kanalizacyjna w ilości 27 522 umożliwiająca dodatkowe przyłącza dla ludności
wiejskiej. Budżet inwestycji wynosi 203 954 525 €. W ramach obszaru B3.3.1. KPO
pn. „Inwestycje w zwiększanie potencjału zrównoważonej gospodarki wodnej na
obszarach wiejskich” zakłada się finansowanie z części pożyczkowej bezzwrotnej
inwestycji celem poprawy retencji wody na powierzchni 858 568 ha gruntów rolnych
lub leśnych. Budżet inwestycji wynosi 289 000 000 €.
4. Programy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
NFOŚiGW koordynuje wdrażanie w Polsce programu LIFE na lata 2021-2027. Program
LIFE jest to jedyny instrument finansowy Unii Europejskiej poświęcony wyłącznie
współfinansowaniu projektów z dziedziny ochrony środowiska, w tym przyrody oraz
wpływu człowieka na klimat i dostosowania się do jego zmian. Jego głównym celem
jest wspieranie procesu wdrażania wspólnotowego prawa ochrony środowiska,
realizacja unijnej polityki w tym zakresie a także identyfikacja i promocja nowych
rozwiązań dla problemów dotyczących środowiska i klimatu. Budżet podprogramu
na całą perspektywę finansową wynosi 1,345 mld €.
5. Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych. Program określa
zasady rozdziału i przekazywania jednostkom samorządu terytorialnego oraz
związkom jednostek samorządu terytorialnego dofinansowania na realizację zadań
inwestycyjnych, mających na celu przeciwdziałanie COVID-19, o którym mowa w art. 2

-- 2 of 6 --

3
ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z
zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych
oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1327, ze zm.),
przyznawanego na podstawie promes udzielanych przez Bank Gospodarstwa
Krajowego.
6. Partnerstwo publiczno – prywatne. Jednym z dostępnych instrumentów finansowania
inwestycji w zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków jest partnerstwo
publiczno-prywatne (PPP). PPP – to sposób realizacji zadań publicznych, oparty na
wieloletniej umowie określającej podział zadań i ryzyk pomiędzy podmiotem
publicznym, a partnerem prywatnym. Celem PPP jest świadczenie określonej usługi
publicznej przez partnera prywatnego w oparciu o stworzoną przez niego
infrastrukturę za wynagrodzeniem. Sukces w realizacji projektu PPP to nie tylko dobrze
przygotowana dokumentacja i skutecznie rozstrzygnięte postępowanie na wybór
partnera prywatnego, ale przede wszystkim wieloletnia korzystna dla obu stron
współpraca podmiotu publicznego i partnera prywatnego w całym cyklu życia projektu.
7. Międzynarodowe Instytucje Finansowe oferują instrumenty wsparcia samorządów
oraz przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych dla realizacji ich zadań w obszarze
gospodarki wodno-ściekowej. Instytucje takie jak Europejski Bank Inwestycyjny (EBI),
Bank Rozwoju Rady Europy oraz Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju oferują pożyczki
krótko i długoterminowe, gwarancje, finansowanie łączone (pożyczki i pomoc
bezzwrotna) oraz wsparcie eksperckie w zakresie przygotowania i wdrażania
projektów inwestycyjnych. EBOR angażuje się w finansowanie projektów
inwestycyjnych, w szczególności promujących zrównoważony rozwój oraz zieloną
transformację.
Informacja na temat instrumentów finansowych umożliwiających wsparcie inwestycji w
zaopatrzeniu w wodę znajduje się na stronie internetowej Ministerstwa Infrastruktury w
zakładce Gospodarka wodna> Finansowanie zaopatrzenia w wodę:
https://www.gov.pl/web/infrastruktura/finansowanie-zaopatrzenia-w-wode.
Ad. 4. Jakie inicjatywy są podejmowane w celu redukcji zróżnicowania w dostępie do
sieci wodociągowej między obszarami miejskimi a wiejskimi, szczególnie w rejonach
gdzie ten wskaźnik jest najniższy? Ad 5. Jakie działania podejmuje rząd w celu poprawy
jakości i efektywności funkcjonowania istniejących sieci wodociągowych w różnych
regionach kraju? Ad 6. Jakie kroki podejmuje rząd w celu wspierania samorządów w
realizacji inwestycji infrastrukturalnych związanych z rozbudową sieci wodociągowej?
Odnosząc się do sytuacji finansowej przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych,
wynikającej w szczególności ze wzrostu inflacji, cen gazu i energii, pragnę podkreślić,
że Rząd RP realizował szereg działań osłonowych dedykowanych również obszarowi
zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków.
Nowelizacja ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w zakresie
wsparcia finansowego gminnych inwestycji wodociągowo-kanalizacyjnych wydłużyła do
końca 2025 roku termin realizacji obowiązku przeznaczenia przez gminę na inwestycje

-- 3 of 6 --

4
wydatków nie mniejszych niż równowartość otrzymanych środków oraz umożliwiła
poniesienie wydatków na inwestycje w obszarze wodociągów i zaopatrzenia w wodę w
miejsce wydatków na kanalizację (bądź odwrotnie).
Zasady wsparcia finansowego gmin w formie uzupełnienia subwencji ogólnej z budżetu
państwa, z przeznaczeniem na inwestycje w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę,
określają przepisy ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego1. Gmina,
która otrzymała środki na wsparcie finansowe inwestycji w zakresie wodociągów i
zaopatrzenia w wodę obowiązana jest do przeznaczenia w latach 2021-2025, na
finansowanie tych inwestycji, wydatków w kwocie nie mniejszej niż równowartość kwoty
otrzymanej w 2021 r.2
W celu kontroli wykonania tego obowiązku ustawa zobowiązuje gminę, która otrzymała
wsparcie z budżetu państwa, do złożenia do właściwego wojewody w terminie do 31
marca 2026 r., informacji o wysokości wydatków przeznaczonych na inwestycje w zakresie
wodociągów i zaopatrzenia w wodę. Warto też zauważyć, że na wniosek organizacji
samorządowych w 2022 r. został już przedłużony termin wydatkowania środków o rok,
tj. 2025 r. Już chociażby ze względu na to wydłużenie terminu, w gminach korzystających
z tej formy pomocy przy racjonalnym planowaniu i działaniu, wydatkowanie środków
zgodnie z zasadą ich rozliczenia powinno być w fazie finałowej. Od otrzymania środków z
budżetu państwa minęły bowiem ponad dwa lata. Należy podkreślić, że środki na
uzupełnienie subwencji ogólnej otrzymały jednostki spełniające określone kryteria.
Oznacza to zatem, że jednostka powinna skorzystać z możliwości wykorzystania tych
środków zgodnie z zasadami, w tym w terminie przewidzianym przepisami.
Ad. 7. Jakie programy edukacyjne są oferowane, aby podnosić świadomość społeczną
na temat korzyści płynących z dostępu do sieci wodociągowej i zachęcać do inwestycji
w ten obszar? Ad. 8. Jakie są plany rządu dotyczące monitorowania i oceny skuteczności
działań na rzecz zwiększenia dostępności sieci wodociągowej w różnych rejonach kraju?
Wyzwaniem krajowej gospodarki wodnej jest przede wszystkim wdrożenie założeń
Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 z dnia 16 grudnia 2020 r. w
sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi dotyczącej zapewnienia
zdrowej i czystej wody pitnej oraz ochrony zdrowia przed skutkami jej zanieczyszczenia i
jest założenie którego optymalne wypracowanie zapewnia dostęp do czystej i zdrowej
wody w całym kraju. Jednym z głównych założeń dyrektywy jest poprawa stanu
technicznego infrastruktury wodociągowej: Wymagania dyrektywy prowadzą do
modernizacji infrastruktury, sieci i urządzeń systemu gospodarki wodno-ściekowej.
Wprowadzenie nowych rozwiązań zarządczych wyboru narzędzi oraz metod kontroli
przyczynią się do poprawy funkcjonowania przedsiębiorstw wodociągowo-
kanalizacyjnych i organów odpowiedzialnych za zarządzanie siecią dystrybucji oraz
redukcji strat wody (redukcja wycieków).
1 Art. 70 e – 70h ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego (Dz. U. 2024 poz. 356).
2 Art. 70e ust. 7 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego.

-- 4 of 6 --

5
Implementacja dyrektywy (UE) 2020/2184 wymaga wprowadzenia wielu zmian w
dotychczasowym podejściu do łańcucha dostaw, oceny ryzyka, kontrolowania jakości
wody czy jej bezpieczeństwa. Projektowane zmiany prawne to w szczególności
nowelizacja ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu
ścieków oraz niektórych innych ustaw. W ramach wdrożenia dyrektywy przewidziane jest
wprowadzenie przepisów mających na celu ustanowienie procedur i nałożenie
obowiązków na organy lub inne jednostki organizacyjne gminy w zakresie identyfikacji
osób lub grup ludności pozbawionych dostępu albo posiadających ograniczony dostęp
do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi oraz we współpracy z dostawcami wody
podejmowania działań w celu zapewnienia lub poprawy dostępu tych osób / grup do wody
przeznaczonej do spożycia przez ludzi – regulacje w tym zakresie będą obowiązywały od
dnia wejścia ustawy w życie. Ponadto, zgodnie z zapisami dyrektywy, planowana jest
poprawa dostępu konsumentów do informacji o dostarczanej wodzie, co zwiększy
świadomość społeczną i zaufanie odbiorców. Zakłada się przekazywanie przez dostawców
wody konsumentom np. na fakturze lub w aplikacji mobilnej informacji dotyczących: ilości
rocznie zużytej wody; przebiegu zużycia w porównaniu ze średnim zużyciem
w gospodarstwach domowych, ceny za litr wody dla porównania z cenami wody
butelkowanej, a także dostęp online do aktualnych informacji, takich jak jakość wody,
przekroczenia wartości parametrycznych, twardość oraz stopień mineralizacji wody,
wyniki programów monitoringu, wyniki oceny ryzyka itp.
Na zakończenie pragnę podkreślić, że w ramach Programu Inwestycyjnego w zakresie
poprawy jakości i ograniczenia strat wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, który
został przyjęty w roku 2021, opracowano dokumentację zawierającą opis stanu oraz
wykaz potrzeb polskiego systemu zaopatrzenia w wodę wraz z identyfikacją obszarów
priorytetowych i oszacowaniem niezbędnych inwestycji, wymaganych w związku z
wdrożeniem dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2020/2184 z dnia 16 grudnia
2020 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
Integralną częścią Programu Inwestycyjnego są następujące załączniki:
1. Załącznik 1. Wykaz inwestycji zgłoszonych przez gminy, które nie pełnią roli
dostawców wody w myśl ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym
zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (z. U. 2023 r. poz.
537,1688)
2. Załącznik 2. Wykaz inwestycji zgłoszonych PWiK i gminy, które pełnią rolę
dostawców wody w myśl ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym
zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. 2023 r. poz.
537, 1688)
3. Załącznik 3. Obowiązki i kompetencje wynikające z dyrektywy 2020/2184 w
sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
Informacje na temat Programu Inwestycyjnego, znajdują się na stronie internetowej
Ministerstwa Infrastruktury pod adresem:
https://www.gov.pl/web/infrastruktura/przyjeto-program-inwestycyjny-w-zakresie-
poprawy-jakosci-i-ograniczenia-strat-wody-przeznaczonej-do-spozycia-przez-ludzi.

-- 5 of 6 --

6
Na zakończenie pragnę podkreślić, że za zapewnienie optymalnych warunków
umożliwiających zrównoważony rozwój polskiej wsi, w tym zaopatrzenia wsi i rolnictwa w
wodę oraz oczyszczania ścieków i gospodarki odpadami, zgodnie z art. 23 ustawy z dnia
4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2512, 2023 r.
poz. 2029) odpowiada minister właściwy do spraw rozwoju wsi. W związku z powyższym
minister właściwy do spraw rozwoju wsi może udzielić szerszych informacji
w przedmiotowym zakresie.
Z wyrazami szacunku
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz stanu

-- 6 of 6 --