Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGWiŻŚ-7.054.7.2024
Warszawa, 29 czerwca 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3108 wystosowaną przez Pana Posła Daniela Milewskiego
sprawie rozwoju infrastruktury komunalnej i różnic w dostępie do niej między obszarami
miejskimi a wiejskimi, przedstawiam poniższe stanowisko na poszczególne pytania.
Pytanie nr 1. Jakie konkretne działania podejmuje rząd w celu redukcji różnic w dostępie
do infrastruktury komunalnej między obszarami miejskimi a wiejskimi?
Gospodarka ściekowa w Polsce wymaga przeprowadzenia wielu inwestycji, zarówno tych
związanych z rozwojem i modernizacją sieci kanalizacyjnej oraz podłączaniem do niej
mieszkańców jak i budową, rozbudową oraz modernizacją oczyszczalni ścieków.
Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
(Dz. U. z 2024 r. poz. 609) sprawy obejmujące m.in. wodociągi i zaopatrzenie
w wodę, kanalizację, usuwanie i oczyszczanie ścieków komunalnych należą do zadań
własnych gminy. Ponadto stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r.
o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2024 r.
poz. 757), zwanej dalej „uzzwoś” zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe
odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy.
Gmina może powierzyć swoje zadania w zakresie dostarczania wody i odprowadzania
ścieków wyspecjalizowanym jednostkom – przedsiębiorstwom wodociągowo-
kanalizacyjnym. Mają one obowiązek zapewnić zdolność posiadanych urządzeń
wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości
i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków w sposób
ciągły i niezawodny, a także zapewnić należytą jakość dostarczanej wody
i odprowadzanych ścieków. Usługi w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę
i odprowadzania ścieków są – zgodnie z przywołaną ustawą uzzwoś podstawowymi
usługami zapewniającymi odpowiedni poziom życia oraz warunki sanitarne ludności
i powinny być zapewniane przez gminę jednocześnie.
Wobec przywołanych przepisów jak również art. 3 ust. 3 uzzwoś, to gmina ustala kierunki
rozwoju sieci wodno-kanalizacyjnych w studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy oraz w miejscowym planie zagospodarowania
przestrzennego. W wieloletnim planie powinny zostać w szczególności określone
przedsięwzięcia rozwojowo-modernizacyjne w poszczególnych latach wraz z nakładami
inwestycyjnymi, przedsięwzięcia racjonalizujące wprowadzanie ścieków oraz sposoby
finansowania planowanych inwestycji.

-- 1 of 11 --

2
Władze samorządowe posiadają zatem niezbędne narzędzie prawne i planistyczne
umożliwiające prawidłowe prowadzenie gospodarki ściekowej zarówno na obszarach
miejskich jak i wiejskich.
Polska, jako członek Unii Europejskiej zobowiązana jest do przestrzegania przepisów
dotyczących oczyszczania ścieków komunalnych zawartych w dyrektywie Rady
91/271/EWG z dnia 21 maja 1991 r. (Dz. Urz. WE L 135/40 z 30.05.1991), tak zwanej
dyrektywie ściekowej.
Stopień realizacji wdrażania dyrektywy ściekowej dokumentuje Krajowy program
oczyszczania ścieków komunalnych (KPOŚK) i jego aktualizacje (AKPOŚK). Dokument ten
stanowi wykaz aglomeracji1, które muszą zostać wyposażone w systemy kanalizacji
zbiorczej i oczyszczalnie ścieków w terminach określonych w Programie.
VI AKPOŚK2 zawiera listę zadań zaplanowanych przez samorządy miejskie i wiejskie,
rozumiane jako aglomeracje do realizacji w latach 2021-2027.
Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy – Prawo wodne minister właściwy do spraw gospodarki
wodnej we współpracy z Wodami Polskimi sporządza i aktualizuje Krajowy program
oczyszczania ścieków komunalnych, którego integralną część stanowi wykaz aglomeracji
o równoważnej liczbie mieszkańców wynoszącej co najmniej 2000 zawierający
zestawienie niezbędnych przedsięwzięć w zakresie budowy, rozbudowy i modernizacji
urządzeń kanalizacyjnych, który następnie zatwierdza Rada Ministrów. Aktualizacji
krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych dokonuje się co najmniej raz na
4 lata.
Ministerstwo Infrastruktury jako organ nadzorujący i koordynujący nie tylko sporządza
i aktualizuje KPOŚK ale również uczestniczy w procesie przygotowania sprawozdań z jego
wykonania. Na podstawie AKPOŚK oraz sprawozdań z jego realizacji przygotowywany jest
raport dotyczący stanu aglomeracji, który przekazywany jest co dwa lata do Komisji
Europejskiej.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie KPOŚK i jego aktualizacji jak również
składanych sprawozdań Ministerstwo Infrastruktury w sposób ciągły monitoruje stan
infrastruktury komunalnej zarówno miejskiej jak i wiejskiej ujętej jako aglomeracje,
czy aglomeracje zrealizowały inwestycje, które zostały określone w Programie
i wyposażone w systemy kanalizacji zbiorczej.
Niemniej jednak w ujęciu art. 83 ust. 4 ustawy - Prawo wodne w miejscach, gdzie budowa
systemów kanalizacji zbiorczej nie przyniosłaby korzyści dla środowiska lub
powodowałaby nadmierne koszty, należy stosować systemy indywidualne lub inne
rozwiązania zapewniające ten sam co systemy kanalizacji zbiorczej poziom ochrony
środowiska. Takim rozwiązaniami mogą być przydomowe oczyszczalnie ścieków, czy też
szczelne zbiorniki bezodpływowe, spełniające określone prawem wymagania.
Pytanie nr 2. Jakie programy wsparcia są planowane, aby zwiększyć dostępność
infrastruktury komunalnej, zwłaszcza w województwach wschodnich?
1 Aglomeracja w rozumieniu art. 86 ust. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 z późn. zm.), wyznaczane na podstawie art. 87 tejże ustawy.
2 Dokument przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 5 maja 2022 r., dostępny na stronie
internetowej: https://www.gov.pl/web/infrastruktura/gospodarka-sciekowa

-- 2 of 11 --

3
Inwestycje w gospodarce ściekowej są finansowane przez gminę ze środków własnych.
Mogą być także finansowane z różnych źródeł publicznych – zarówno krajowych
i zagranicznych – jak i ze środków prywatnych. Istniejące mechanizmy finansowe
przewidują możliwość finansowania zamierzeń inwestycyjnych zarówno w aglomeracjach
ujętych w Krajowym programie oczyszczania ścieków komunalnych (KPOŚK), jak i na
obszarach poza aglomeracjami.
Jednostki samorządu terytorialnego mogą korzystać z następujących źródeł finansowania
dedykowanych gospodarce ściekowej:
1. Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027.
W ramach programu FEnIKS priorytetem jest wspieranie działań związanych zarówno
z budową nowej infrastruktury komunalnej do zbierania ścieków komunalnych, jak
i budową, przebudową, rozbudową i remontem istniejącej infrastruktury komunalnej
do ich oczyszczania, niezbędnych do zrealizowania zobowiązań wynikających z dyrektywy
ściekowej. Wsparcie przeznaczone jest wyłącznie dla inwestycji w aglomeracjach
o równoważnej liczbie mieszkańców (RLM)3 co najmniej 15 000, wskazanych
w obowiązującym KPOŚK jako nie spełniające wymogów ww. dyrektywy.
W FEnIKS nie przewiduje się dofinansowania modernizacji kanalizacji sanitarnej,
z wyjątkiem sytuacji, gdy jest ona niezbędna dla zrealizowania objętej projektem nowej
sieci kanalizacji sanitarnej.
Wsparcie skierowane jest do podmiotów odpowiedzialnych za realizację zadań
związanych z gospodarką wodno-ściekową na terenie aglomeracji, tj. jednostek
samorządu terytorialnego i ich związków oraz przedsiębiorstw
wodociągowo-kanalizacyjnych. Dofinansowanie jest w formie bezzwrotnej w wysokości
do 70 % wydatków kwalifikowalnych.
Jednostką zarządzającą jest Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.
2. Programy Regionalne 2021-2027.
Fundusze w ramach Programów Regionalnych nakierowane są na inwestycje w budowę,
przebudowę i remonty istniejącej infrastruktury, jak też oczyszczanie ścieków
komunalnych, niezbędne do zrealizowania zobowiązań wynikających z dyrektywy
ściekowej. Wsparcie przeznaczone jest dla małych aglomeracji, o wielkości w przedziale
od co najmniej 2 000 RLM do poniżej 15 000 RLM.
Formą wsparcia inwestycji z powyższego obszaru są dotacje. Nabory na realizację
inwestycji mają charakter konkurencyjny.
Ponadto w dwóch programach regionalnych: Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021-
2027 oraz Fundusze Europejskie dla Podkarpacia 2021-2027 zostało przewidziane
wsparcie budowy lub rozbudowy systemów odprowadzania i oczyszczania ścieków
(np. budowa przydomowych oczyszczalni ścieków) poza obszarami aglomeracji ujętymi
w KPOŚK. Głównym celem interwencji jest ochrona cennych przyrodniczo siedlisk, w tym
m.in. jezior wrażliwych na eutrofizację.
3 Zgodnie z art. 86 ust. 3 pkt. 2 ustawy - Prawo wodne przez równoważną liczbę mieszkańców należy
rozumieć ładunek substancji organicznych biologicznie rozkładalnych wyrażonych jako wskaźnik
pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania tlenu (BZT5) w ilości 60 g tlenu na dobę.

-- 3 of 11 --

4
Szczegółowy zakres interwencji został określony w programach opracowanych dla
poszczególnych województw. Szczegóły i aktualne informacje znajdują się na stronie
internetowej Programu:
https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/o-funduszach/fundusze-2021-
2027/fundusze-dla-regionow/
Jednostkami zarządzającymi są Urzędy marszałkowskie a Instytucją koordynującą
programy regionalne - Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.
3. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich.
W ramach Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (PROW 2014-2020),
na obszarach poza granicami aglomeracji ujętymi w KPOŚK operacje typu „Gospodarka
wodno-ściekowa” realizowane są w ramach poddziałania „Wsparcie inwestycji
związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej
infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii”. Wsparcie
w ramach operacji z zakresu gospodarki wodno-ściekowej udzielane jest gminom,
spółkom gminnym oraz związkom gmin i może obejmować budowę, przebudowę
lub wyposażenie obiektów budowlanych służących do zaopatrzenia w wodę lub
odprowadzania i oczyszczania ścieków oraz na zakup i montaż urządzeń oraz instalacji
kanalizacyjnych lub wodociągowych. Poziom pomocy finansowej wynosi maksymalnie
63,63% kosztów kwalifikowalnych, a w przypadku Instrumentu Unii Europejskiej na rzecz
Odbudowy do 100% kosztów kwalifikowalnych. Wysokość pomocy dla tego typu
projektów nie może przekroczyć 5 mln zł na obszar gminy w okresie realizacji PROW 2014-
2020.
Jednostką zarządzającą jest Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
4. Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.
W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027
zaplanowana została interwencja 10.10. Infrastruktura na obszarach wiejskich oraz
wdrożenie koncepcji inteligentnych wsi, której celem jest rozwiązywanie problemów
z zapewnieniem odbioru ścieków z gospodarstw domowych na obszarach o rozproszonej
zabudowie, gdzie doprowadzenie sieci kanalizacyjnej jest mało efektywne i wymaga
ponoszenia bardzo wysokich kosztów. W ramach interwencji przewidziano realizację
inwestycji w zakresie systemów indywidualnego oczyszczania ścieków. Pomoc ma formę
refundacji części kosztów kwalifikowalnych operacji i będzie się mogła o nią ubiegać gmina
lub związek międzygminny. Intensywność pomocy wynosi do 75% (i nie mniej niż 30%)
kosztów kwalifikowalnych operacji, z czego pomoc finansowana z Europejskiego Funduszu
Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) wynosi maksymalnie 55%
(a w regionie Warszawa – 43%) kosztów kwalifikowalnych, a pozostałe 20% (a w regionie
Warszawa – 32%) kosztów kwalifikowalnych – ze środków budżetu państwa. Wysokość
pomocy nie może przekroczyć 1,5 mln zł na obszar gminy w okresie realizacji PSWPR 2023-
2027.
Jednostką zarządzającą jest Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
5. Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności.

-- 4 of 11 --

5
Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) w ramach reformy B3.1.
Wsparcie zrównoważonej gospodarki wodno-ściekowej na terenach wiejskich przewiduje
wsparcie dla inwestycji w zrównoważoną gospodarkę wodno-ściekową na terenach
wiejskich. Zakresem wsparcia objęto budowę, rozbudowę lub modernizację systemów
zaopatrzenia w wodę lub odprowadzania ścieków na terenach wiejskich. Poziom pomocy
finansowej wynosi do 100% kosztów kwalifikowalnych, przy czym maksymalna kwota
wsparci beneficjenta wynosi 5 mln zł, a minimalna kwota wsparcia wynosi 1 mln zł
w ramach projektu.
KPO ukierunkowany został na gminy wiejskie lub gminy miejsko-wiejskie, z wyłączeniem
miast liczących powyżej 5 tys. mieszkańców, z wyłączeniem obszarów aglomeracji ujętych
w KPOŚK. Program zakłada wsparcie gmin charakteryzujących się najniższymi
wskaźnikami zwodociągowania oraz tych, których zdolność inwestycyjna jest
niewystarczająca do samodzielnej realizacji inwestycji. Beneficjentami programu mogą
zostać gminy, spółki, w których udziały mają wyłącznie jednostki samorządu
terytorialnego, a także związki międzygminne.
Jednostką zarządzającą jest Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
6. Wsparcie z budżetu państwa.
Zasady wsparcia finansowego z budżetu państwa gminnych inwestycji w zakresie
wodociągów i zaopatrzenia w wodę oraz kanalizacji określają przepisy ustawy z dnia
13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.
Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1964) przedłużyła o rok termin
realizacji obowiązku gminy, polegającego na przeznaczeniu na inwestycje w zakresie
odpowiednio wodociągów i zaopatrzenia w wodę lub kanalizacji wydatków w kwocie nie
mniejszej niż równowartość otrzymanej kwoty dochodów. Obowiązkiem gminy jest
przeznaczenie w latach 2021-2025 na finansowanie inwestycji w zakresie wodociągów
i zaopatrzenia w wodę lub kanalizacji, wydatków w kwocie nie mniejszej niż równowartość
otrzymanych środków.
Nowelizacja ta wprowadziła również możliwość łącznego uwzględnienia wydatków na
inwestycje w zakresie kanalizacji oraz wydatków na inwestycje w zakresie wodociągów
i zaopatrzenia w wodę. Oznacza to, że gmina może nie zrealizować wydatków
inwestycyjnych w zakresie kanalizacji, na które otrzymała wsparcie, i w to miejsce
wykonać wydatki inwestycyjne w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę. Taka sama
możliwość dotyczy wydatków inwestycyjnych w zakresie wodociągów i zaopatrzenia
w wodę.
Gminy, oprócz inwestycji typowo kanalizacyjnych, mogą realizować także inwestycje
w zakresie usuwania i oczyszczania ścieków, a ponadto mogą dofinansować budowę
przydomowych oczyszczalni ścieków. W zakresie dofinansowania przydomowych
oczyszczalni ścieków zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2001 r. –
Prawo ochrony środowiska.
Jednostka zarządzającą jest Ministerstwo Finansów.
7. Polsko-Szwajcarski Program Rozwoju Miast.

-- 5 of 11 --

6
Program ma na celu podniesienie jakości życia mieszkańców średnich miast w Polsce,
co będzie skutkowało zmniejszeniem różnic społeczno-gospodarczych w naszym kraju.
Z Programu mogą skorzystać średnie miasta zakwalifikowane przez Strategię na rzecz
Odpowiedzialnego Rozwoju do grona 139 miast tracących funkcje społeczno-
gospodarcze.
Miasta zostaną objęte zarówno wsparciem finansowym, jak i doradczym. Doradztwem
zajmie się Związek Miast Polskich. Wsparcie z programu będzie można przeznaczyć
na kompleksowe projekty, których potrzeba wynika ze strategii rozwoju miasta.
Elementem projektu może być inwestycja m.in. w obszarze gospodarki wodno-ściekowej.
Nabór projektów został ogłoszony 7 marca 2024, a termin składania wniosków
o dofinansowanie upływa 16 grudnia 2024 r.
Jednostka zarządzająca: Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.
8. Rządowy program rozwoju obszaru Karpat Wschodnich i Roztocza na lata 2024-2030.
Celem strategicznym Rządowego program rozwoju obszaru Karpat Wschodnich i Roztocza
na lata 2024-2030 jest poprawa jakości życia mieszkańców obszaru Wschodnich Karpat
i Roztocza poprzez stworzenie trwałych podstaw umożliwiających przyspieszenie rozwoju
społeczno-gospodarczego z poszanowaniem środowiska naturalnego i klimatu.
W ramach działania 2 „Zielona i niebieska infrastruktura dla ochrony środowiska
naturalnego” wspierane będą zadania dotyczące projektowania, budowy i modernizacji
instalacji wodno-kanalizacyjnych na rzecz ochrony walorów środowiskowych
i krajobrazowych obszaru wskazanego w Programie.
Program obejmie swoim zasięgiem pas 21 przygranicznych powiatów i wchodzących w ich
skład gmin oraz cztery miasta na prawach powiatu, znajdujące się w bliskiej odległości od
granicy. Są to następujące powiaty:
 w województwie lubelskim: bialski, chełmski, hrubieszowski, tomaszowski
i włodawski oraz miasto Biała Podlaska i miasto Chełm;
 w województwie podkarpackim: bieszczadzki, jarosławski, lubaczowski
i przemyski oraz miasto Przemyśl;
 w województwie podlaskim: augustowski, białostocki, hajnowski, sejneński,
siemiatycki, sokólski i suwalski oraz miasto Suwałki;
 w województwie warmińsko-mazurskim: bartoszycki, braniewski, gołdapski,
kętrzyński i węgorzewski.
Beneficjentami mogą być również związki gmin, w skład których wchodzą gminy położone
na obszarze objętym Programem.
Źródłem finansowania realizacji Programu są środki budżetu państwa pochodzące
z rezerwy celowej do wysokości 500 mln zł. Środki te będą przekazane w formie dotacji
celowych na dofinansowanie działań z zakresu polityki rozwoju, stanowiących zadania
własne jednostek samorządu terytorialnego.
Jednostka zarządzająca: Lubelski Urząd Wojewódzki, Podkarpacki Urząd Wojewódzki,
Podlaski Urząd Wojewódzki, Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki .

-- 6 of 11 --

7
Instytucja koordynującą jest Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.
9. Programy Interreg.
Programy Interreg wspierają współpracę międzynarodową, a ich podstawowym zadaniem
jest realizacja projektów w międzynarodowym partnerstwie.
Możliwość dofinansowania inwestycji związanych z gospodarką ściekową na lata
2021-2027 przewidują:
 Interreg Polska – Ukraina
Dofinansowanie inwestycji jest możliwe wyłącznie na obszarze działania programu, który
obejmuje w Polsce województwa: podkarpackie, lubelskie, podlaskie oraz część
mazowieckiego (miasta: Siedlce, Ostrołęka oraz powiaty: garwoliński, przasnyski,
ostrołęcki, makowski, wyszkowski, ostrowski, węgrowski, sokołowski, siedlecki i łosicki).
W celu szczegółowym 2.5. „Wspieranie dostępu do wody oraz zrównoważonej gospodarki
wodnej” są planowane m.in. wspólne działania, które dotyczą rozwoju infrastruktury
kanalizacyjnej i poprawy gospodarki ściekowej. Projekty mają wspierać racjonalne
gospodarowanie zasobami wodnymi.
Program dofinansowuje do 90% wydatków kwalifikowanych projektu. Środki są
przyznawane na zasadzie konkursowej. Konkursy organizuje Wspólny Sekretariat
zlokalizowany w Warszawie. Projekty zatwierdza polsko-ukraiński Komitet Monitorujący.
 Interreg Litwa – Polska
Dofinansowanie inwestycji w zakresie odprowadzania i oczyszczania ścieków jest możliwe
wyłącznie na obszarze działania programu, który obejmuje w Polsce województwa
podlaskie oraz część warmińsko – mazurskiego (subregiony olsztyński i ełcki).
W celu szczegółowym 2.7. „Wzmacnianie ochrony i zachowania przyrody, różnorodności
biologicznej oraz zielonej infrastruktury, w tym na obszarach miejskich, oraz ograniczanie
wszelkich rodzajów zanieczyszczenia” jest planowane m.in. wspólne opracowywanie
rozwiązań w dziedzinie gospodarowania wodami i ściekami oraz wykorzystania wody
deszczowej.
Program dofinansowuje do 80% wydatków kwalifikowanych projektu. Środki
są przyznawane na zasadzie konkursowej. Konkursy organizuje Wspólny Sekretariat
zlokalizowany w Wilnie. Projekty zatwierdza Komitet Monitorujący.
Ministerstwo Infrastruktury przygotowało syntetyczną informację o źródłach
finansowania gospodarki ściekowej o zasięgu ogólnokrajowym i zamieściło na stronie
internetowej dostępnej pod adresem:
https://www.gov.pl/web/infrastruktura/finansowanie-gospodarki-sciekowej.
Szczegółowych informacji na temat poszczególnych mechanizmów finansowych udzielają
właściwe jednostki zarządzające.
Dofinansowania zadań z zakresu gospodarki ściekowej mogą udzielać również
wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej.
Pytanie nr 3. Jakie środki finansowe są przewidziane na modernizację i rozbudowę sieci
wodociągowo-kanalizacyjnej w obszarach wiejskich w budżecie na rok 2024?

-- 7 of 11 --

8
Inwestycje przewidziane na modernizację i rozbudowę sieci wodociągowo-kanalizacyjnej
na obszarach wiejskich mogą być finansowane w ramach następujących programów:
 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich;
 Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027;
 Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności;
 Wsparcie z budżetu państwa.
Ponadto inwestycje przewidziane na modernizację i rozbudowę sieci wodociągowo-
kanalizacyjnej na obszarach wiejskich, dla małych aglomeracji to znaczy mieszczących się
w przedziale od co najmniej 2000 RLM do poniżej 15 000 RLM mogą być finansowane
w ramach Programów Regionalnych.
Jednostką zarządzającą w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich, Planu
Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, oraz zakresu inwestycji
w gospodarkę ściekową z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności jest
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Wszystkie wyżej wymienione programy dotyczące finansowania gospodarki ściekowej
zostały omówione szerzej w odpowiedzi na pytanie numer 2.
Pytanie nr 4. Jakie inicjatywy są podejmowane w celu wyłączania z eksploatacji
przestarzałych i nieefektywnych obiektów infrastruktury komunalnej?
Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy uzzwoś sprawy obejmujące m.in. wodociągi i zaopatrzenie
w wodę, kanalizację, usuwanie i oczyszczanie ścieków komunalnych należą do zadań
własnych gminy a zatem podjęcie decyzji w zakresie budowy, rozbudowy, modernizacji
sieci wodociągowo-kanalizacyjnej czy też oczyszczalni ścieków lub wycofania
z eksploatacji przestarzałych i nieefektownych urządzeń leży przede wszystkim w gestii
organów jednostek samorządów terytorialnych.
W ujęciu art. 3 ust. 3 uzzwoś, to gmina ustala kierunki rozwoju sieci wodno-
kanalizacyjnych w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego
gminy oraz w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W wieloletnim
planie inwestycyjnym powinny zostać w szczególności określone przedsięwzięcia
rozwojowo-modernizacyjne w poszczególnych latach wraz z nakładami inwestycyjnymi,
przedsięwzięcia racjonalizujące wprowadzanie ścieków oraz sposoby finansowania
planowanych inwestycji jak również zasadność istnienia nieefektywnej infrastruktury
komunalnej, w tym oczyszczalni ścieków czy sieci kanalizacyjnej.
Każda aglomeracja ma prawo wystąpić do właściwego miejscowo Regionalnego Zarządu
Gospodarki Wodnej w celu zasięgnięcia opinii w sprawie funkcjonalności, zasadności
istnienia i wydajności oraz standardów oczyszczania oczyszczalni ścieków zlokalizowanej
na obszarze gminy.
Pytanie nr 5. Jakie działania podejmuje rząd w celu promowania efektywnych rozwiązań
infrastrukturalnych, które mogą być stosowane zarówno w obszarach miejskich, jak
i wiejskich?
Ministerstwo Infrastruktury aktywnie uczestniczyło w opracowaniu dostępności
programów finansujących rozwój infrastruktury komunalnej na obszarach miejskich

-- 8 of 11 --

9
i wiejskich na lata 2021 – 2027. Istniejące mechanizmy finansowe przewidują możliwość
finansowania zamierzeń inwestycyjnych zarówno w aglomeracjach ujętych w Krajowym
programie oczyszczania ścieków komunalnych (KPOŚK), jak i na obszarach poza
aglomeracjami. Pozyskane przez gminy środki finansowe w ramach dostępnych
programów umożliwiają budowę, rozbudowę sieci wodociągowo – kanalizacyjnej jak
również budowę, modernizację oczyszczalni ścieków, czy też dofinansowanie na budowę
przydomowej oczyszczalni ścieków.
Ponadto nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż Ministerstwo Infrastruktury zrealizowało
kamień milowy B40G w ramach reformy Krajowego Programu Odbudowy i Zwiększania
Odporności B3.1 pn. „Wsparcie zrównoważonej gospodarki wodno-ściekowej na terenach
wiejskich”, za którego realizację odpowiada Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Zmiany legislacyjne procedowane były w ramach projektu ustawy o zmianie ustawy –
Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (UC112). Wprowadzone zmiany miały na celu
wzmocnienia narzędzi prawnych dla samorządów gminnych w zakresie nadzorowania
i kontrolowania odprowadzania ścieków pochodzących z indywidualnych systemów
oczyszczania ścieków, tj. zbiorników bezodpływowych (szamb) oraz przydomowych
oczyszczalni ścieków. Rezultatem wprowadzonych zmian jest m.in. zapewnienie odbioru
przez gminę ścieków w przypadku właścicieli nieruchomości, którzy nie zawarli
stosownych umów w zakresie opróżniania indywidualnych systemów oczyszczania
ścieków (tzw. wykonanie zastępcze), a także zapewnienie odpowiedniej jakości
oczyszczania ścieków odprowadzanych taborem asenizacyjnym ze zbiorników
bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków, w zależności od wielkości
aglomeracji z której pochodzą.
Pytanie nr 6. Jakie kroki podejmuje rząd w celu wspierania samorządów w realizacji
inwestycji infrastrukturalnych, zwłaszcza w obszarach o większych potrzebach
inwestycyjnych, takich jak województwa wschodnie?
Ministerstwo Infrastruktury na etapie opiniowania dostępności programów finansujących
gospodarkę ściekową każdorazowo zgłaszało zapotrzebowanie na uzyskanie koniecznych
środków finansowych w zakresie inwestycji związanych z rozwojem gospodarki
komunalnej, w tym ściekowej.
W celu usystematyzowania dostępności programów finansujących Ministerstwo
Infrastruktury przygotowało syntetyczną informację o źródłach finansowania gospodarki
ściekowej o zasięgu ogólnokrajowym obejmujące zakresem również województwa
wschodnie na stronie internetowej dostępnej pod adresem:
https://www.gov.pl/web/infrastruktura/finansowanie-gospodarki-sciekowej.
Szczegółowych informacji na temat poszczególnych mechanizmów finansowych udzielają
właściwe jednostki zarządzające.
Dofinansowania zadań z zakresu gospodarki ściekowej mogą udzielać również
wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej.
Programy w ramach, których mogą ubiegać się gminy o środki finansowe zostały wskazane
w odpowiedzi na pytanie numer 2.

-- 9 of 11 --

10
Pytanie nr 7. Jakie programy edukacyjne są oferowane, aby podnosić świadomość
społeczną na temat korzyści płynących z dostępu do infrastruktury komunalnej
i zachęcać do inwestycji w ten obszar?
Przedstawiciele Ministerstwa Infrastruktury niejednokrotnie biorą udział zarówno
w krajowych jak i międzynarodowych konferencjach, webinariach, seminariach i innych
wydarzeniach promujących zalety dostępu do infrastruktury komunalnej, podkreślając
jednocześnie, że wszystkie wytworzone ścieki powinny trafiać do zbiorczej oczyszczalni,
gdyż takie działania zapewniają najlepszy poziom ochrony środowiska. Niewątpliwie
gospodarka ściekowa w Polsce wymaga przeprowadzenia wielu inwestycji, zarówno
związanych z oczyszczalniami ścieków (budowa nowych obiektów oraz rozbudowa
i modernizacja obiektów już istniejących), jak również rozwojem oraz modernizacją sieci
kanalizacyjnej oraz podłączaniem do niej mieszkańców. W celu ułatwienia
przeprowadzenia przez gminy inwestycji związanych z gospodarką ściekową
przedstawione zostały mechanizmy finansowe przewidujące możliwość finansowania
zamierzeń inwestycyjnych zarówno w aglomeracjach ujętych w Krajowym programie
oczyszczania ścieków komunalnych, jak i na obszarach poza aglomeracjami.
Mając na uwadze, że sprawy obejmujące m.in. wodociągi i zaopatrzenie
w wodę, kanalizację, usuwanie i oczyszczanie ścieków komunalnych należą do zadań
własnych gmin oraz utworzonych przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, są one
zobowiązane do tworzenia programów edukacyjnych podnoszących świadomość
społeczną na temat korzyści płynących z dostępu do infrastruktury komunalnej.
Organizowane akcje przybliżają zalety przyłączenia mieszkańców do zbiorczej sieci
kanalizacyjnej, która finalnie przynosi oszczędności oraz ochroni przed zanieczyszczaniem
ściekami wód i ziemi. Dla najmłodszych, oferowane są programy edukacyjne
podkreślające rolę wody w życiu każdego człowieka, czy też znaczenia ścieków,
ich powstawania, gromadzenia oraz sposobów oczyszczania.
Pytanie nr 8. Jakie są plany rządu dotyczące monitorowania i oceny skuteczności działań
na rzecz redukcji różnic w dostępie do infrastruktury komunalnej między obszarami
miejskimi a wiejskimi?
Ministerstwo Infrastruktury koordynuje zarówno prace dotyczące m.in. sporządzania
aktualizacji KPOŚK oraz przygotowania sprawozdań z jego wykonania. Zgodnie z art. 96
ustawy – Prawo wodne aktualizacji krajowego programu oczyszczania ścieków
komunalnych dokonuje się co najmniej raz na 4 lata. Minister właściwy do spraw
gospodarki wodnej przedkłada co 2 lata Radzie Ministrów sprawozdanie z wykonania
krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych na podstawie corocznie
składanych sprawozdań z realizacji krajowego programu oczyszczania ścieków
komunalnych.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie KPOŚK i jego aktualizacji jak również
składanych sprawozdań Ministerstwo Infrastruktury w sposób ciągły monitoruje stan
infrastruktury komunalnej zarówno miejskiej jak i wiejskiej ujętej jako aglomeracje,
czy aglomeracje zrealizowały inwestycje, które zostały określone w Programie
i wyposażone w systemy kanalizacji zbiorczej.

-- 10 of 11 --

11
Niemniej jednak w ujęciu art. 83 ust. 4 ustawy - Prawo wodne w miejscach, gdzie budowa
systemów kanalizacji zbiorczej nie przyniosłaby korzyści dla środowiska lub
powodowałaby nadmierne koszty, należy stosować systemy indywidualne lub inne
rozwiązania zapewniające ten sam co systemy kanalizacji zbiorczej poziom ochrony
środowiska. Takimi rozwiązaniami mogą być przydomowe oczyszczalnie ścieków, czy też
szczelne zbiorniki bezodpływowe, spełniające określone prawem wymagania.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu

-- 11 of 11 --