+48 22 694 75 29 Komitet do Spraw Pożytku Publicznego,
sekretariat_DOB@kprm.gov.pl Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
www.gov.pl/web/pozytek Al. Ujazdowskie 1/3
00-583 Warszawa
$znak pisma
Warszawa, 01 lipca 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3106, Pana Posła Daniela Milewskiego, w sprawie
kapitału społecznego, relacji międzyludzkich i aktywności obywatelskiej, proszę o
przyjęcie poniższych informacji.
Ad 1.
Jakie konkretne działania podejmuje rząd w celu zwiększenia liczby członków
organizacji społecznych, w obliczu spadku ich liczby o 11% między 2010 a 2016
rokiem?
Informuję, że zgodnie z danymi GUS między 2010 r. a 2020 r. liczba członkostw osób
fizycznych zmniejszyła się o 18,3% (z 10,2 mln osób do 8,3 mln osób), a zmiany w tym
zakresie częściowo wiązały się z dużo większą dynamiką powstawania nowych
fundacji w porównaniu do grup podmiotów o charakterze członkowskim.
Jak zauważono w raporcie Klon/Jawor1 może to być powiązane z rozwojem
inicjatyw nieformalnych, które umożliwiają społeczne zaangażowanie i aktywizm
bez konieczności składania członkowskiej deklaracji i formalnego przyłączenia się
do struktur organizacji oraz alternatywnej wobec członkostwa w organizacjach
formy społecznego działania, której dostarczają dziś także media społecznościowe
umożliwiające samoorganizację oraz spontaniczne działania społeczne.
1 2018 Kondycja organizacji pozarządowych, Stowarzyszenie Klon/Jawor.

-- 1 of 9 --

2
Minister do spraw Społeczeństwa Obywatelskiego, przewodnicząca Komitetu do
spraw Pożytku Publicznego poprzez programy wdrażane przez Narodowy Instytut
Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego wspiera rozwój
instytucjonalny organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz zwiększenie
udziału tych organizacji w życiu publicznym. W konsekwencji sprzyja to wzrostowi
zaangażowania obywateli w działalność organizacji.
Wspomniane wyżej programy to:
 ,,Rządowy Program Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030
PROO”;
 „Korpus Solidarności - Rządowy Program Wspierania i Rozwoju
Wolontariatu Systematycznego na lata 2018-2030”;
 „Rządowy Program Wsparcia Rozwoju Organizacji Harcerskich i
Skautowych na lata 2018-2030”;
 „Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata
2021-2030”;
oraz programy adresowane do szczególnego typu organizacji:
 „Rządowy Program Fundusz Młodzieżowy na lata 2022-2033”;
 „Rządowy Program Wspierania Rozwoju Organizacji Poradniczych na lata
2022-2033”;
 „Rządowy Program Wspierania Rozwoju Uniwersytetów Ludowych na lata
2020¬-2030”;
 „Rządowy Program Wspierania Rozwoju Międzynarodowych Domów
Spotkań na lata 2021-2030”.
Ad 2.
Jakie programy wsparcia są planowane, aby zachęcić obywateli do aktywnego
uczestnictwa w organizacjach społecznych i budowania kapitału społecznego?
W ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027,
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów wskazana została jako Instytucja Pośrednicząca
dla wdrażania działań w obszarze dialogu obywatelskiego.

-- 2 of 9 --

3
Zgodnie z założeniami Programu FERS oraz Szczegółowego Opisu Priorytetów
Programu FERS, wsparcie dialogu obywatelskiego obejmuje następujące obszary:
1. Działanie 04.06 Rozwój dialogu obywatelskiego – alokacja w wysokości 15,8
mln EUR
Działanie polega na rozwoju dialogu obywatelskiego poprzez zwiększenie
udziału NGO w procesie stanowienia prawa oraz współkreowaniu,
monitorowaniu i ewaluacji polityk publicznych w obszarach ich działalności z
wykorzystaniem gamy narzędzi partycypacji społecznej oraz wzmocnienie ich
potencjału do działań rzeczniczych i strażniczych (typu watchdog). Celem jest
usprawnienie procesu programowania zadań publicznych, aby podejmowane
decyzje dotyczące kształtu danej polityki zapadały przy jak najszerszym
zaangażowaniu interesariuszy, a także wzmocnienie dialogu i współpracy
pomiędzy administracją publiczną a organizacjami społeczeństwa
obywatelskiego, w tym usprawnienie już istniejących mechanizmów, tj.
rozwijany będzie dialog obywatelski przez zwiększenie udziału NGO w procesie
stanowienia prawa w obszarach ich działań.
Zwiększenie udziału NGO w procesie stanowienia prawa w obszarach ich
działań realizowane będzie poprzez:
- szkolenia z procesu legislacji i analizy danych dla przedstawicieli NGO,
- dofinansowanie projektów realizowanych przez NGO lub sieci NGO,
mających na celu podniesienie ich potencjału instytucjonalnego, w tym
kompetencji do aktywnego udziału w procesie stanowienia prawa,
kształtowania i monitorowania polityk publicznych,
- wypracowanie narzędzi umożliwiających włączanie młodzieży i innch grup
społecznych w procesy demokratyczne,
- budowanie potencjału oraz rozwój zdolności NGO do pełnienia funkcji
rzeczniczych oraz strażniczych,
- budowanie potencjału oraz rozwój zdolności NGO do monitorowania i
ewaluacji polityk publicznych (na szczeblu krajowym oraz europejskimi), w
tym przy wykorzystaniu narzędzi evidence based policy.

-- 3 of 9 --

4
2. Działanie 04.07 Wsparcie NGO w zakresie dostępności i włączenia społecznego
– alokacja w wysokości 8,5 mln EUR
Wsparcie przyczyni się do wzmocnienia NGO do prowadzeniu działań na rzecz
poprawy zapewniania dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. W
ramach tego obszaru prowadzone będą następujące działania:
- doradztwo w zakresie wzmocnienia potencjału NGO do świadczenia usług
w obszarze włączenia społecznego oraz zapewnienia dostępności osobom
ze szczególnymi potrzebami,
- podnoszenie kompetencji eksperckich przedstawicieli NGO w zakresie
niezbędnym do świadczenia usług w obszarze włączenia społecznego oraz
zapewnienia dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami,
- przegląd procesów i wdrożenie usprawnień w zakresie działań NGO na
rzecz dostępności oraz włączenia społecznego.
3. Działanie 04.12 Wsparcie NGO w zakresie usług publicznych i współpracy –
alokacja w wysokości 24,7 mln EUR
W ramach Działania wspierane będą następujące obszary:
- Budowa i rozwój potencjału instytucjonalnego NGO do świadczenia usług
publicznych.
W ramach obszaru podejmowane będą działania mające na celu
wzmocnienie potencjału NGO do świadczenia usług. Działania te mają
wspierać NGO działające w obszarach usług publicznych (edukacja i
kształcenie, włączenie i integracja społeczna, rynek pracy, ochrona zdrowia),
a tym samym zwiększyć jakość i dostępność dostarczanych przez NGO usług.
Wsparcie zakłada opracowanie i wdrożenie mechanizmów zapewniających
m.in.: podniesienie jakości, rozszerzenie zakresu i dostępności usług,
kształcenie kadr z budowania potencjału instytucjonalnego NGO, szkolenia
z zakresu prowadzonej działalności, doradztwo, które umożliwi
organizacjom lepsze rozpoznawanie potrzeb. Przewidziano także
organizację programów płatnych staży w NGO oraz wsparcie organizacji
działających na rzecz migrantów i uchodźców.

-- 4 of 9 --

5
- Wypracowanie rozwiązań wspierających budowę oraz rozwój sieci, federacji
i koalicji NGO, w tym rozwój współpracy międzysektorowej oraz wsparcie
współpracy międzynarodowej w poszczególnych obszarach usług
publicznych oraz wzmocnienie potencjału instytucjonalnego do sieciowania
wewnątrz sektora.
Wsparcie w ramach obszaru ma na celu wzmocnienie potencjału NGO
działających w obszarach usług publicznych, co pozwoli wzmocnić
możliwości ich oddziaływania oraz wdrożyć mechanizmy umożliwiające
sprawne działanie w obszarze działalności danej NGO. Prowadzone będą w
szczególności następujące działania:
 wsparcie oraz rozwój ogólnopolskich sieci, federacji i koalicji NGO
wsparcie działalności badawczej NGO w zakresie kondycji trzeciego
sektora oraz filantropii i wolontariatu, wsparcie wypracowania i
wdrażania standardów działalności NGO, wsparcie wzmacniające
potencjał NGO do udziału w pracach nad planowaniem i wdrażaniem
rozwiązań z zakresu kluczowych polityk europejskich wspieranych przez
EFS+, w tym wyzwaniami związanymi ze zmianą klimatu, z
uwzględnieniem współpracy z organizacjami społeczeństwa
obywatelskiego z pozostałych krajów Unii Europejskiej;
 wypracowanie lokalnych programów wsparcia o charakterze publiczno-
społecznym, w tym lokalnych programów wsparcia na rzecz młodzieży;
 doradztwo specjalistyczne dla NGO planujących i realizujących
współpracę międzysektorową;
 szkolenia specjalistyczne dla przedstawicieli NGO.
W ramach powyższych działań ogłoszone zostały trzy nabory - informacje na temat
naborów zamieszczone zostały na stronie internetowej KPRM, link:
https://www.gov.pl/web/premier/efs .

-- 5 of 9 --

6
Ad 3.
Jakie środki finansowe są przewidziane na wsparcie działalności organizacji
społecznych w budżecie na rok 2024?
W 2024 roku na dotacje celowe dla Narodowego Instytutu Wolności-Centrum
Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego z przeznaczeniem na wypłatę środków dla
beneficjentów 9 programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, o
których mowa w art. 23 ustawy o NIW-CRSO, przeznaczonych zostało 176 558
000,00 zł z budżetu państwa oraz 48 663 000,00 zł z Funduszu Wspierania Rozwoju
Społeczeństwa Obywatelskiego.
Na dotacje dla beneficjentów Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju
Społecznego 2021-2027 (FERS) w budżecie cz. 16-KPRM na 2024 rok zaplanowano
środki w wysokości 16 490 000,00 zł.
Należy także uwzględnić środki pozostające w dyspozycji innych resortów
przeznaczone na projekty realizowane przez organizacje pozarządowe p.. Program
współpracy Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z organizacjami pozarządowymi oraz
podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności
pożytku publicznego i o wolontariacie na lata 2024–2026 .
Ad 4.
Jakie inicjatywy są podejmowane w celu promowania zaufania i aktywności
obywatelskiej w różnych regionach kraju?
Działania w obszarze dialogu obywatelskiego, podejmowane przez Kancelarię
Prezesa Rady Ministrów w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju
Społecznego 2021-2027 oraz programy wdrażane przez NIW-CRSO zaplanowane
zostały do realizacji na poziomie ogólnopolskim. W tym ostatnim przypadku należy
zwrócić uwagę, iż w ramach niektórych programów (NOWEFIO, PROO) celem
pobudzania aktywności w mniejszych ośrodkach wprowadzone zostały preferencje
dla małych organizacji (których roczny przychód za 2021 rok nie przekroczył 100
tys. zł) oraz organizacji pochodzących z małych miejscowości (nie więcej niż 25 tys.
mieszkańców).

-- 6 of 9 --

7
Ad 5.
Jakie działania podejmuje rząd w celu wspierania powstawania nowych fundacji i
organizacji społecznych, aby zwiększyć ich dynamikę i zasięg działania?
W 2022 r. w Polsce aktywną działalność prowadziły 103,4 tys. organizacji non-profit
(o 8,2 tys. więcej niż w 2020 r.), wśród których najliczniejszą grupę stanowiły
stowarzyszenia i podobne organizacje społeczne (68,9 tys.). Zbiorowość fundacji
liczyła 19,3 tys. Odnotowano dużo większą dynamikę powstawania nowych fundacji
w porównaniu do grup podmiotów o charakterze członkowskim.
W programach wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego zawarte są
rozwiązania wspierające powstawanie nowych podmiotów („Rządowy Program
Fundusz Młodzieżowy na lata 2022-2033”, „Rządowy Program Wspierania Rozwoju
Uniwersytetów Ludowych na lata 2020-2030”,„Rządowy Program Wspierania
Rozwoju Międzynarodowych Domów Spotkań na lata 2021-2030”).
Ad 6.
Jakie programy edukacyjne są oferowane, aby podnosić świadomość obywatelską
i zachęcać do udziału w działalności społecznej?
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów jako Instytucja Pośrednicząca dla Programu
FERS odpowiada za wdrażanie wsparcia na rzecz budowy potencjału organizacji
pozarządowych w ramach Działań (04.06, 04.07, 04.12) w ramach Priorytetu IV
FERS Spójność społeczna i zdrowie.
W ramach przewidzianych działań (o których mowa w odpowiedzi na pytanie 2)
planuje się wzmacniać potencjał NGO, w szczególności przez podnoszenie
kompetencji ich pracowników. Rozwijany będzie także dialog obywatelski przez
zwiększenie udziału NGO w procesie stanowienia prawa w obszarach ich działań.
Programem służącym zachęcaniu obywateli do aktywności społecznej jest „Korpus
Solidarności – Rządowy Program Wspierania i Rozwoju Wolontariatu
Systematycznego na lata 2018-2030”. Jego celem jest wspieranie rozwoju
społeczeństwa obywatelskiego poprzez kompleksowe oraz długofalowe wsparcie
wolontariuszy, koordynatorów wolontariatu (w tym organizacji placówek, które

-- 7 of 9 --

8
reprezentują) oraz otoczenia wolontariatu szczególnie w zakresie rozwijania, a
także umacniania wolontariatu systematycznego.
Należy też mieć na uwadze, iż podobnie jak w przypadku ww. programu znacząca
część projektów realizowanych w ramach programów wdrażanych przez NIW-
CRSO wymienionych w odpowiedzi na pyt.2 ma na celu podnoszenie świadomości
obywatelskiej i zachęcanie do udziału w działalności społecznej.
Ad 7.
Jakie kroki podejmuje rząd w celu poprawy współpracy między organizacjami
społecznymi a lokalnymi samorządami i instytucjami publicznymi?
Celem poprawy współpracy między organizacjami a administracją publiczną
(rządową i samorządową), Minister do spraw Społeczeństwa Obywatelskiego
powołała w czerwcu br. 3 grupy robocze z udziałem przedstawicieli organizacji
pozarządowych. Są to grupy:
 do spraw uproszczeń prawnych dla NGO,
 partycypacji i dialogu obywatelskiego,
 wolontariatu i aktywizmu.
Ich celem jest wypracowanie propozycji rozwiązań legislacyjnych i dobrych praktyk,
które znacząco usprawnią współpracę między organizacjami społecznymi a
lokalnymi samorządami i instytucjami publicznymi.
Ad 8.
Jakie są plany rządu dotyczące monitorowania i oceny skuteczności działań na
rzecz zwiększenia kapitału społecznego i aktywności obywatelskiej w
społeczeństwie?
Zainicjowane zostały prace Międzyresortowego Zespołu ds. opracowania projektu
średniookresowej strategii rozwoju kraju, w ramach którego powołana została m.in.
grupa robocza ds. obszaru silne i solidarne społeczeństwo. Do zadań grupy będzie
należało w szczególności uzgodnienie celu oraz wypracowanie wskaźników

-- 8 of 9 --

9
realizacji. Powołana zostanie również grupa, której zadaniem będzie wypracowanie
ram finansowych, założeń systemu realizacji i monitorowania śsrk.
Z wyrazami szacunku
w zastępstwie
Ministra do spraw Społeczeństwa Obywatelskiego
Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Marek Krawczyk
Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
/dokument podpisany elektronicznie/
Załącznik:
1) projekt „Sprawozdania z realizacji zadań Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
za rok kalendarzowy 2023

-- 9 of 9 --