tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 24 lipca 2024 r.
znak sprawDSR-VIIa.054.7.2024y: DSR-VIIa.7.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 3098 w sprawie łagodzenia
niekorzystnych skutków procesów demograficznych w polityce regionalnej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pana Posła Daniela Milewskiego, w której zostały
postawione pytania dotyczące łagodzenia niekorzystnych skutków procesów
demograficznych w polityce regionalnej, przedstawiam następujące informacje.
1. Jakie konkretne programy są planowane w ramach polityki regionalnej
w celu łagodzenia skutków starzenia się ludności w poszczególnych
regionach?
W celu łagodzenia skutków starzenia się ludności w poszczególnych regionach
w ramach programów regionalnych ze środków Europejskiego Funduszu
Społecznego (EFS+) realizowane są działania zapewniające usługi społeczne
osobom potrzebującym wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, w tym
w szczególności osobom starszym. Jest to przede wszystkim szereg usług
świadczonych w domach lub w niewielkich, wyspecjalizowanych placówkach
(zgodnie z ideą deinstytucjonalizacji). Działania te zapewniają niezbędną opiekę
i wsparcie, przy jednoczesnym odciążeniu rodziny. Katalog form wsparcia różni
się nieznacznie w zależności od zapisów programowych danego regionu
i obejmuje między innymi usługi opiekuńcze, usługi asystenckie dla osób
z niepełnosprawnościami, usługi w ośrodkach wsparcia, usługi w rodzinnych
domach pomocy, kluby seniora, czy usługi świadczone w mieszkaniach
wspomaganych. W programach regionalnych realizowane są również projekty
mające na celu rozwój Centrów Usług Społecznych (CUS) oraz świadczonych

-- 1 of 10 --

2
przez nie usług. Placówki te zapewniają integrację i koordynację usług
umożliwiając połączenie informacji o usługach i dostępnym wsparciu w tak
zwanym jednym okienku. Dzięki rozwojowi Centrum Usług Społecznych
w gminach, które zdecydują się na ich utworzenie, mieszkańcy, a przede
wszystkim seniorzy będący jedną z grup najczęściej korzystających z usług,
uzyskają lepszy dostęp do wsparcia.
2. Jakie środki zostaną przeznaczone na zwiększenie poziomu dzietności
w regionach najbardziej dotkniętych niskim wskaźnikiem urodzeń?
W celu zwiększenia poziomu dzietności w regionach w ramach środków
europejskich podejmowane są działania w zakresie wsparcia i rozwoju systemu
opieki nad dziećmi do lat 3. Przykładem takich działań jest realizowany w
perspektywie finansowej 2021-2027 program Aktywny Maluch (wcześniej:
Maluch+). Program łączy w sobie dofinansowanie krajowe ze środkami z EFS+
w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS) oraz
środkami z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Na ten
cel przeznaczono środki w wysokości blisko 6,5 mld zł, co pozwoli na stworzenie
ponad 102 tys. nowych miejsc opieki nad najmłodszymi dziećmi. Realizacja
programu opiera się o wspólne zasady i uproszczoną formę aplikowania o środki.
Preferencje w pozyskaniu środków mają gminy, w szczególności te, na terenie
których nie funkcjonuje żadna instytucja opieki nad dziećmi do lat 3 (tzw. białe
plamy). Aby dodatkowo zachęcić samorządy do udziału w tym programie, w FERS
przy tej interwencji wykorzystuje się rozliczenie oparte o finansowanie
niepowiązane z kosztami (FNLC). Ze środków KPO finansowane są działania
inwestycyjne dot. tworzenia nowych miejsc opieki (m.in. budowa lub remont
budynków). Z EFS+ finansowane będą z kolei działania dot. utworzenia i
funkcjonowania miejsc opieki w początkowym okresie (tj. przez pierwsze 36
miesięcy).
3. Jakie działania podejmuje rząd w celu przeciwdziałania negatywnym
skutkom migracji wewnętrznych i zewnętrznych w regionach?
Jedną z realizowanych w ramach programu FERS inicjatywą będzie projekt
dotyczący wypracowania rozwiązań służących przeciwdziałaniu migracji osób
młodych z terenów dotkniętych depopulacją. Za realizację tego projektu będzie
odpowiadało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Celem głównym
projektu jest wypracowanie rozwiązań programowych (systemowych) i
legislacyjnych, w tym instrumentów rynku pracy, a także stworzenie systemu
zachęt skierowanego do osób młodych, do pozostawania na terenach
dotkniętych depopulacją.
Wypracowanie rozwiązań odbędzie się na podstawie wyników diagnozy przyczyn
migracji osób młodych z tych terenów uwzględniającej czynniki, które mogą
wpłynąć na chęć pozostania, powrotu lub napływu na te tereny. Wypracowane
w projekcie rozwiązania mają stać się podstawą do określenia kierunków działań
dla przedstawicieli administracji rządowej do przeprowadzenia zmian
systemowych w politykach publicznych na szczeblu centralnym, w celu

-- 2 of 10 --

3
zmniejszenia skali migracji osób młodych z terenów dotkniętych depopulacją. Na
realizację tego projektu przeznaczono 7 mln PLN ze środków EFS+ i będzie on
realizowany w latach 2024-2027.
4. Jakie konkretne inicjatywy zostaną wdrożone w celu dostosowania
infrastruktury transportowej do zmieniającej się liczby ludności
w poszczególnych regionach?
Realizowane są działania mające na celu zapewnienie dostępności transportowej
w wymiarze między i wewnątrzregionalnym (poprawa dostępności do
niedostatecznie skomunikowanych siecią transportową obszarów, rozbudowa
sieci połączeń regionalnych i lokalnych) oraz w wymiarach międzynarodowym
i krajowym (zwiększanie wzajemnej oraz międzynarodowej dostępności
największych aglomeracji Polski). Rozwój systemów transportowych oraz ich
integracja międzygałęziowa, zwiększy skuteczność połączeń transportowych
i jakość usług transportowych. Istotna jest także poprawa stanu istniejącej
infrastruktury na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz
sprawne podłączenie systemów komunikacyjnych miast z infrastrukturą drogową
najwyższej klasy (dojazdy do dróg klasy A i S), jak również budowa dobrze
skomunikowanych węzłów przesiadkowych w miastach i poza ich centrami.
Działania prowadzone w ramach polityki publicznej przyczyniają się do
wzmacniania i unowocześniania gospodarki oraz rozwoju infrastruktury,
zwłaszcza w regionach słabiej rozwiniętych. Poniżej wymieniono niektóre z nich.
Każdego roku prowadzone są działania w ramach Rządowego Fundusz Rozwoju
Dróg (RFRD), który został przyjęty ustawą z dnia 23 października 2018 r.
o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg (Dz.U. poz. 2161). W związku ze zmianami
ww. ustawy, rozszerzony został katalog zadań w ramach realizacji inwestycji
powiatowych i gminnych o zadania mające na celu wyłącznie poprawę
bezpieczeństwa niechronionych uczestników ruchu, polegające w szczególności
na budowie, przebudowie lub remoncie przejść i dróg dla pieszych, rowerów,
peronów przystankowych, a także o zadania polegające wyłącznie na remoncie
dróg powiatowych lub gminnych oraz zadania wojewódzkie.
Rządowy Program Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Drogowej -
Mosty dla Regionów ma na celu wsparcie finansowe samorządów do 2028 r.
w działaniach na rzecz uzupełnienia lokalnej infrastruktury drogowej o brakujące
przeprawy mostowe. W Programie Mosty dla Regionów przeprawy mogą
powstawać w ciągach dróg zarządzanych przez samorządy, tj. dróg gminnych,
powiatowych i wojewódzkich. Program polega na dofinansowaniu z budżetu
państwa przygotowania dokumentacji niezbędnej do uzyskania decyzji
umożliwiających realizację inwestycji polegającej na budowie przeprawy
mostowej. Natomiast dofinansowanie budowy mostu udzielane jest ze środków
RFRD.
Fundusz Rozwoju Przewozów Autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej został zaplanowany w perspektywie długookresowej. Jego celem jest

-- 3 of 10 --

4
systematyczne wsparcie organizatorów publicznego transportu zbiorowego
w uruchamianiu regularnych linii autobusowych w przewozach o charakterze
użyteczności publicznej, sprzyjającym tworzeniu spójnej i funkcjonalnej sieci
komunikacyjnej odpowiadającej na bieżące zapotrzebowanie społeczne. Kolejny
rok funkcjonowania Funduszu pokazał rosnące zainteresowanie jednostek
samorządu terytorialnego programem odbudowy połączeń autobusowych przy
wsparciu z jego środków finansowych. Organizacja i uruchamianie przez
jednostki samorządu terytorialnego nowych linii komunikacyjnych w przewozach
autobusowych o charakterze użyteczności publicznej powoduje stopniową
likwidację wykluczenia komunikacyjnego w kraju i sprzyja systematycznemu
zwiększaniu dostępności publicznego transportu zbiorowego dla obywateli.
Działanie Funduszu poprzez wsparcie finansowe organizatorów publicznego
transportu zbiorowego stwarza warunki dla funkcjonowania linii
komunikacyjnych i przekłada się na dostępność przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej dla osób korzystających z tej formy
transportu autobusowego. Ustawa z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy
o publicznym transporcie zbiorowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz.
1720) m. in.: zwiększyła z 800 mln zł do 1 mld zł budżet Funduszu Rozwoju
Przewozów Autobusowych o charakterze użyteczności publicznej, dotyczy też od
2024 r. utrzymania na stałe obecnego poziomu dopłaty z Funduszu dla
organizatorów publicznego transportu w kwocie nie wyższej niż 3 zł do 1
wozokilometra przewozu, umożliwienia wojewodom zawierania z
organizatorami, oprócz rocznych umów o dopłatę, wieloletnich umów o dopłatę
z Funduszu rozwoju przewozów autobusowych, jak również utrzymania
możliwości ubiegania się o dopłatę z budżetu państwa ze względu na stosowanie
ulg ustawowych za przejazd przez przewoźników, którzy nie są operatorami
publicznego transportu zbiorowego.
Priorytetowo w zakresie rozwoju infrastruktury transportowej w najbliższych
latach będą traktowane inwestycje kolejowe. Krajowy Program Kolejowy (KPK)
obejmuje realizację inwestycji na liniach kolejowych, w tym prace na głównych
ciągach. Usunięte zostaną występujące wąskie gardła, a także zaległości
w rozbudowie, modernizacji i rewitalizacji infrastruktury kolejowej. Połączone
zostaną najważniejsze ośrodki wzrostu z obszarami o niższej dynamice rozwoju.
W wyniku realizacji KPK na koniec 2023 r. długość przebudowanych linii
kolejowych, w tym torów głównych zasadniczych i szlakowych, wyniosła 7 282,82
km – 58,26% docelowej wielkości KPK. 16 sierpnia 2023 r. Rada Ministrów
przyjęła uchwałę w sprawie ustanowienia „Krajowego Programu Kolejowego do
2030 roku” (z perspektywą do roku 2032). Formalnie ten dokument jest
aktualizacją wcześniejszego KPK. Wartość łączna KPK2030 wynosi 170 mld zł,
w tym: 79 mld zł w zakresie perspektywy 2014-2020, 80 mld zł w zakresie
perspektywy 2021-2027 oraz 11 mld zł w zakresie KPO. Efektem realizacji tych
inwestycji będą też szybkie połączenia.
Równolegle z Krajowym Programem Kolejowym jest realizowany Rządowy
program budowy lub modernizacji przystanków kolejowych na lata 2021-2025,

-- 4 of 10 --

5
który obejmuje zadania z zakresu infrastruktury punktowej przy liniach
kolejowych zarządzanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. oraz zadania
związane z dostępnością miejsc parkingowych dla podróżnych. Celem programu
jest zwiększenie dostępu lokalnych społeczności do transportu kolejowego.
Zostaną wybudowane lub zmodernizowane przystanki kolejowe, a także
sfinansowane zadania związane z dostępnością miejsc parkingowych dla
podróżnych. Program przyczyni się do ograniczenia wykluczenia
komunikacyjnego i zapewni ułatwienie dostępu do kolejowej komunikacji
wojewódzkiej i międzywojewódzkiej.
Przewidziane jest też realizacja Programu Uzupełnienia Lokalnej i Regionalnej
Infrastruktury Kolejowej Kolej + do 2029 r., którego celem jest wyeliminowanie
wykluczenia komunikacyjnego dzięki możliwości uzupełniania sieci kolejowej
o nowe połączenia, które zapewnią pasażerom dostęp do transportu kolejowego.
Dotyczyć to będzie głównie miejscowości liczących powyżej 10 tys. mieszkańców,
które nie posiadają dostępu do połączeń pasażerskich z miastami wojewódzkimi
lub takich, które posiadają dostęp do kolei, ale istniejące połączenia wymagają
usprawnienia. Program jest skierowany przede wszystkim do jednostek
samorządu terytorialnego, które byłyby zainteresowane rozwojem infrastruktury
kolejowej na swoim terenie, przy uwzględnieniu potrzeb komunikacyjnych
mieszkańców. Program zakłada realizację inwestycji liniowych – tj. modernizację
istniejącej lub budowę nowych linii kolejowych oraz inwestycje punktowe, jak np.
budowa nowych przystanków, mijanek czy łącznic kolejowych.
Ponadto w programie Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027
zaplanowano następujące działania w zakresie rozwoju usług transportowych:
1. Infrastruktura drogowa - alokacja 430 mln EUR
Działanie będzie dotyczyć budowy i przebudowy dróg wojewódzkich. Celem
realizowanych inwestycji będzie stworzenie niezbędnych połączeń do sieci TEN-T,
przejść granicznych oraz innych gałęzi zrównoważonego transportu (np. terminali
intermodalnych, węzłów kolejowych) oraz umożliwienie wykonywania
codziennych przewozów publicznego transportu zbiorowego o charakterze
użyteczności publicznej (dawny „PKS”). Ważnym elementem wsparcia będzie
budowa lub przebudowa obwodnic oraz punktowe inwestycje poprawiające
bezpieczeństwo ruchu.
2. Ponadregionalna infrastruktura kolejowa - alokacja ok. 690 mln EUR
Wsparcie będzie dotyczyć przebudowy, modernizacji lub rewitalizacji linii
kolejowych oraz przystanków i dworców kolejowych. Inwestycje obejmą
wybrane odcinki linii kolejowych o dużym znaczeniu dla zwiększenia dostępności
makroregionu w ramach sieci TEN-T, w tym łączących obszar Polski wschodniej
z regionami ościennymi.
3. Zrównoważona mobilność miejska - alokacja 420 mln EUR
Beneficjentami projektów będą miasta powyżej 50 tys. mieszkańców (ustawowo
zobligowani organizatorzy transportu miejskiego) czyli: województwa Polski

-- 5 of 10 --

6
wschodniej, miasta średnie tracące funkcje społeczno-gospodarcze oraz miasta
subregionalne z podregionów z najwyższą kumulacją gmin zmarginalizowanych.
Wsparcie obejmie zakup bezemisyjnego taboru, rozwój infrastruktury na
potrzeby transportu zbiorowego, ruchu pieszego i rowerowego oraz łączenie
różnych form transportu w postaci centrów przesiadkowych. Inwestycje obejmą
również digitalizację systemu mobilności miejskiej (np. zarządzanie ruchem,
wspólny bilet, informacja pasażerska).
5. Jakie programy są planowane w celu poprawy dostępu do usług
zdrowotnych w regionach z malejącą liczbą ludności?
W celu poprawy dostępu do usług zdrowotnych w regionach z malejącą liczbą
ludności realizowane są działania w ramach EFS+. Programy profilaktyczne i inne
usługi zdrowotne finansowane z EFS+ wdrażane są na warunkach określonych
w poszczególnych programach, przy zapewnieniu m.in. dostępności i udziału dla
osób w szczególnie trudnej sytuacji, adresowania białych plam w dostępie do
usług zdrowotnych, promowania koordynacji opieki zdrowotnej, integracji
działań z inwestycjami EFRR, a także koordynacji usług zdrowotnych i
społecznych.
W pierwszej kolejności do realizacji wybierane są projekty z uwzględnieniem
danych zawartych w mapie potrzeb zdrowotnych. Projekty muszą być także
spójne z krajowymi i regionalnymi Planami Transformacji. Dokumenty te
określają kluczowe potrzeby zdrowotne na poziomie poszczególnych regionów
oraz całego kraju, w tym wpływ procesów demograficznych na stan zdrowia
populacji i potrzeby zdrowotne ludności. W ramach programów regionalnych
wdrażane są programy zdrowotne dotyczące profilaktyki chorób będących
istotnym problemem zdrowotnym regionu. Programy te są ukierunkowane
w pierwszej kolejności na grupy szczególnie wrażliwe, które mogą mieć problem
z uczestnictwem w tym programie i skorzystaniem m.in. z badań przesiewowych.
Dotyczy to w szczególności obszarów, na których dostęp do opieki zdrowotnej
jest ograniczony, w tym ze względów geograficznych lub demograficznych.
Podejmowane są również działania mające na celu pomoc tym grupom
w skorzystaniu ze wsparcia, m.in. obejmujące ukierunkowane informacje,
transport, reorganizację godzin pracy, mobilne usługi w zakresie badań
przesiewowych itp. Dodatkowo, obecnie w FERS realizowany jest projekt
Ministerstwa Zdrowia dotyczący określenia podstawowych regionów
zabezpieczenia. Celem głównym tego projektu jest wypracowanie,
przetestowanie i ostateczne określenie podstawowych regionów zabezpieczenia,
tworzących warunki umożliwiające zwiększenie dostępności do świadczeń
zdrowotnych przy uwzględnieniu m.in. zmian epidemiologicznych i
demograficznych zachodzących na danym obszarze.
6. Jakie działania podejmowane są w celu wspierania lokalnych rynków
pracy w regionach najbardziej dotkniętych niekorzystnymi procesami
demograficznymi?

-- 6 of 10 --

7
Głównym programem dedykowanym wspieraniu lokalnych rynków pracy jest
program FERS. W programie realizowane jest wsparcie na rzecz m.in. poprawy
sytuacji osób na rynku pracy, zwiększenia dostępności dla osób ze szczególnymi
potrzebami, zapewnienia opieki nad dziećmi, podnoszenia jakości edukacji
i rozwoju kompetencji, integracji społecznej, rozwoju usług społecznych i
ekonomii społecznej oraz ochrony zdrowia. Jednym z realizowanych działań
w ramach programu jest monitorowanie i identyfikacja potrzeb
kompetencyjnych na rynku pracy. Działanie to jest istotne z uwagi na to, że
umożliwi lepsze przewidywanie zmian i zapotrzebowania na nowe umiejętności
na podstawie potrzeb rynku pracy, ułatwianie zmian ścieżki kariery zawodowej
i wspieranie mobilności zawodowej.
Ze środków EFS+ w programach regionalnych zarządzanych przez poszczególne
urzędy marszałkowskie, istnieje możliwość uzyskania dofinansowania wsparcia
szkoleniowego pracowników zgodnie w potrzebami pracodawców. W tym
zakresie obowiązuje system popytowy, a więc zgodny z potrzebami pracodawcy.
Oznacza to, że co do zasady tematy szkoleń nie są definiowane z góry.
Dofinansowanie szkoleń odbywa się przez Bazę Usług Rozwojowych -
pracodawca wybiera z dostępnej w Bazie oferty szkolenie, które najbardziej
odpowiada potrzebom jego pracowników, a następnie dostaje dofinansowanie.
Wykonawcami szkoleń mogą być wyłącznie podmioty zarejestrowane w Bazie.
Na tych samych zasadach, a więc w ramach systemu popytowego, ze szkoleń
dostępnych w Bazie Usług Rozwojowych mogą korzystać osoby indywidualne
zainteresowane podnoszeniem kompetencji lub uzyskiwaniem kwalifikacji
z własnej inicjatywy. Wsparcie EFS+ w tym zakresie zaplanowane jest we
wszystkich regionach.
Ponadto osoby bierne zawodowo i z grup zagrożonych ubóstwem lub
wykluczeniem społecznym, takie jak np. korzystające ze świadczeń pomocy
społecznej, opuszczające pieczę zastępczą, osoby z niepełnosprawnościami,
osoby w kryzysie bezdomności, opuszczające placówki opieki instytucjonalnej,
należące do społeczności marginalizowanych (tj. Romowie) mogą być wspierane
przez jednostki pomocy społecznej lub inne podmioty takie jak organizacje
pozarządowe w projektach finansowanych z EFS+ w ramach programów
regionalnych w zakresie aktywizacji zawodowej i społecznej. Działania te mają na
celu nabycie, odbudowę lub podtrzymanie umiejętności dotyczących
uczestniczenia w życiu społecznym, funkcjonowania w miejscu pracy,
zapobiegające ubóstwu oraz procesom marginalizacji.
7. Czy istnieją plany wprowadzenia specjalnych ulg lub zachęt dla osób
decydujących się na osiedlenie w regionach najbardziej dotkniętych
wyludnieniem?
W ramach programów regionalnych istotnym działaniem w tym zakresie jest
wsparcie infrastruktury mieszkań o charakterze wspomaganym/treningowym lub
innych mieszkań połączonych z usługami oraz infrastruktury społecznej dla
włączenia społecznego. Działania te przyczyniają się do poprawy dostępności

-- 7 of 10 --

8
oraz jakości świadczonych usług społecznych, jak również stanowią pewnego
rodzaju zachętę do osiedlenia się w regionie. Przewiduje się budowę,
przebudowę, remont, wyposażenie obiektów na potrzeby:
 różnych form mieszkaniowych w tym m.in. mieszkań treningowych lub
wspomaganych adresowanych do różnych grup osób,
 wykorzystywanych w ramach najmu socjalnego,
 centrów usług społecznych,
 innych usług społecznych.
Największe środki przeznaczone na rozwój usług świadczonych w społeczności
lokalnej dostępne są w kategorii interwencji:
 Infrastruktura mieszkalnictwa (inna niż dla migrantów, uchodźców i osób
objętych ochroną międzynarodową lub ubiegających się o nią) – łódzkie
57,5 mln EUR, lubelskie 27,1 mln EUR, kujawsko-pomorskie 13,0 mln EUR,
 Pozostała infrastruktura społeczna przyczyniająca się do włączenia
społecznego – pomorskie 55,0 mln EUR, podkarpackie 35,2 mln EUR,
opolskie 33,4 mln EUR.
Beneficjentami mogą być: administracja publiczna, instytucje ochrony zdrowia,
organizacje społeczne i związki wyznaniowe, przedsiębiorstwa, służby publiczne.
Oferowane jest również wsparcie w programach regionalnych w ramach
Funduszu na rzecz sprawiedliwej Transformacji (FST). Wsparcie w ramach FST
obejmuje realizację projektów zwiększających poziom aktywności społecznej, jak
również inwestycje w infrastrukturę na rzecz usług o charakterze integracyjnym.
Przewiduje się:
 rozwój infrastruktury mieszkań wspomaganych i treningowych –
w ramach projektu możliwe będzie finansowanie kosztów robót
budowlanych oraz zakup wyposażenia,
 rozwój infrastruktury obiektów, służących integracji lub reintegracji
społecznej lub zawodowej – w ramach w ramach projektu możliwe
będzie finansowanie kosztów robót budowlanych, zakup wyposażenia.
W województwie łódzkim możliwe będzie również finansowanie działań
służących rozwojowi zdalnych form udzielania wsparcia (np. pomoc
psychologiczna).
Największe środki przeznaczone w FST na wsparcie infrastruktury społecznej
przewidziano w województwie śląskim 38 mln EUR oraz dolnośląskim 34 mln
EUR. Beneficjentami mogą być: jednostki samorządu terytorialnego, związki lub
stowarzyszenia JST, jednostki organizacyjne działające w imieniu jednostek
samorządu terytorialnego i posiadające osobowość prawną, instytucje integracji
i pomocy społecznej, przedsiębiorstwa, organizacje pozarządowe, podmioty
ekonomii społecznej, kościoły i związki wyznaniowe, inne instytucje i podmioty
zaangażowane w realizację usług społecznych.

-- 8 of 10 --

9
Decyzje o udzieleniu wsparcia w ramach EFRR i FST w programach regionalnych
powinny być poprzedzone analizą dostępnych form świadczenia usług (tj.
instytucjonalne, środowiskowe i w rodzinie) oraz uwzględniać indywidualne
potrzeby jednostek, które będą odbiorcami usług (w tym preferowane przez nich
opcje opieki, z uwzględnieniem opcji zgodnych z Konwencją ONZ o Prawach Osób
Niepełnosprawnych). Jeśli opcje preferowane przez odbiorców usług nie są
dostępne, priorytetem powinno być ich zapewnienie.
Wsparcie dotyczące infrastruktury, która będzie służyć świadczeniu usług
społecznych powinno być zgodne z właściwymi standardami określonymi
w Wytycznych dotyczących realizacji projektów z udziałem środków EFS+
w programach regionalnych na lata 2021–2027.
W przypadku inwestycji w rozwój zasobów mieszkaniowych działania te nie
powinny prowadzić do segregacji mieszkańców. Wsparte lokale nie powinny być
zapewniane na obszarach odizolowanych od społeczności lokalnej i słabo
skomunikowanej). Mieszkania wspomagane/treningowe powinny być utworzone
z poszanowaniem wszystkich zasad dotyczących podmiotowości i niezależnego
życia.
Obiekty powstałe w ramach projektów powinny być zgodne z zasadami
uniwersalnego projektowania, a realizowane działania z zasadami
deinstytucjonalizacji. W wyniku realizacji projektów efektem końcowym powinna
być poprawa dostępu do infrastruktury powiązanej z procesami integracji
i aktywizacji oraz deinstytucjonalizacji usług społecznych.
8. Jakie działania są podejmowane w celu promowania równomiernego
rozwoju demograficznego i gospodarczego we wszystkich regionach
kraju?
Celem polityki regionalnej w zakresie niwelowania depopulacji i
nierównomiernego rozwoju demograficznego jest łagodzenie niekorzystnych
skutków procesów demograficznych, takich jak starzenie się ludności, niski
poziom dzietności, negatywne trendy wynikające z migracji wewnętrznych
i zewnętrznych. Wszystkie regiony w mniejszym lub większym stopniu stoją przed
wyzwaniami demograficznymi, jednak ich sytuacja różni się od siebie. Dlatego
w prowadzonej polityce regionalnej stosowane są działania, które pozwolą
zmniejszyć negatywne konsekwencje procesów demograficznych. Zmiany liczby
ludności mają wpływ na zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi, w tym
infrastrukturę transportową czy zdrowotną, a w konsekwencji wpływ na lokalne
rynki pracy. Należy zauważyć, że zmiany demograficzne wpływają też na zmiany
struktury gospodarki, w tym na wskazany wyżej efekt wymywania zasobów
kapitału ludzkiego. Dlatego w programowaniu i realizacji polityki regionalnej
brany jest pod uwagę wpływ procesów demograficznych na decyzje o
planowanych działaniach dotyczących organizacji świadczenia usług, w
szczególności z wykorzystaniem możliwości podmiotów ekonomii społecznej,
w tym realizację inwestycji przez JST (rozwój świadomy demograficznie).
Umiejętne wykorzystanie potencjału związanego ze wzrostem liczby osób w

-- 9 of 10 --

10
wieku poprodukcyjnym pozwoli na niwelowanie niektórych niekorzystnych
skutków postępujących przemian demograficznych.
W celu promowania równomiernego rozwoju gospodarczego we wszystkich
regionach kraju w istotny sposób wykorzystywane są fundusze unijne. Polska jest
największym beneficjentem środków unijnych spośród wszystkich państw
członkowskich UE. Wartość unijnego dofinansowania dla projektów
realizowanych w ramach polityki spójności w latach 2004 -2021 wyniosła ok. 700
mld zł. Najwięcej środków z tej puli trafiło do projektów z obszaru transportu (ok.
243 mld zł), wsparcia przedsiębiorczości i innowacyjności (ok. 126 mld zł) oraz
kapitału ludzkiego (105 mld zł). Otrzymane wsparcie pozwoliło zrealizować wiele
projektów inwestycyjnych podnoszących konkurencyjność gospodarki,
poprawiających spójność społeczną i terytorialną kraju. Przyczyniło się do
włączenia Polski do europejskiej sieci transportowej, rozwoju infrastruktury
dostępu do Internetu, zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego. Fundusze
europejskie wspierały nie tylko infrastrukturę, ale również wiele działań z zakresu
edukacji, ochrony zdrowia, rozwoju zawodowego, czy szeroko pojętej
przedsiębiorczości. Ich efektem była poprawa jakości życia oraz warunków
prowadzenia działalności gospodarczej w kraju i regionach. W Polsce mamy
8 programów krajowych:
1. Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS):
24,2 mld euro;
2. Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG): 8 mld euro;
3. Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS): 4 mld euro;
4. Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy (FERC): 2 mld euro;
5. Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW): 2,65 mld euro;
6. Fundusze Europejskie na Pomoc Żywnościową (FEPŻ): 0,53 mld euro;
7. Fundusze Europejskie dla Rybactwa (PFER): 0,5 mld euro;
8. Pomoc Techniczna dla Funduszy Unii Europejskiej (PTFE): 0,55 mld euro
Programy dedykowane poszczególnym województwom - 16 programów
regionalnych: 33,5 mld euro - również pozwalają na równomierny rozwój we
wszystkich regionach poprzez zwiększanie konkurencyjności, finansowanie
inwestycji w infrastrukturę, innowacje, rozwój przedsiębiorstw, ochronę
środowiska, transport i edukację.
Z poważaniem
wz. Ministra
Jan Szyszko
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 10 of 10 --