Interpelacja w sprawie kolei dużych prędkości
Treść wystąpienia poselskiego
Treść wystąpienia poselskiego jest w trakcie pobierania...
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
17101 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-7.054.4.2024
Warszawa, 05 sierpnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3096 Pana Posła Daniela Milewskiego, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
1. Jakie konkretnie działania podejmuje rząd w celu rozbudowy infrastruktury
kolejowej umożliwiającej funkcjonowanie kolei dużych prędkości?
Priorytetem inwestycyjnym dotyczącym nowych linii dużych prędkości jest ciąg Warszawa
– Łódź – Wrocław / Poznań (tzw. „Y”). Za jego realizację odpowiada spółka Centralny Port
Komunikacyjny Sp. z o.o. Obecnie w ramach projektu Budowa tunelu dalekobieżnego
w Łodzi wraz z włączeniem w linię 14, stanowiącego istotny element „Y”, trwają roboty
przygotowawcze w zakresie wzmocnienia fundamentów Łódzkiego Domu Kultury,
rozpoczęto także budowę komory startowej „Retkinia” dla TBM (maszyny, która będzie
drążyła tunel). Dla całego tunelu uzyskano już pozwolenia na budowę, trwają
przygotowania do ogłoszenia przetargu. Dla odcinka Warszawa – Łódź (z wyłączeniem
Węzła CPK) wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach (DŚU) i opracowywana
jest dokumentacja. Projekt budowlany przygotowywany jest również na odcinkach Łódź –
Sieradz – Wrocław (złożono wnioski o DŚU) i Sieradz – Poznań. Po zakończeniu
projektowania, pozyskaniu nieruchomości i uzyskaniu wymaganych decyzji
administracyjnych przewidywane jest rozpoczęcie robót budowlanych. Zakładane jest ich
zakończenie na odcinku Warszawa – Łódź w roku 2032, natomiast na całym „Y”
z uwzględnieniem bezpiecznej rezerwy czasu do roku 2035. Obecnie spółka CPK jest na
etapie rozpoczynania prac mających na celu ewaluację zarówno przyjętych, jak i nowo
proponowanych korytarzy linii kolejowych w zakresie m.in. spodziewanej liczby
pasażerów, ruchu pociągów i adekwatności parametrów technicznych. Działanie to nie
będzie dotyczyło opisanego wyżej podstawowego ciągu linii „Y”. Wspomniana ewaluacja
będzie podstawą do podejmowania decyzji dotyczących dwóch innych relacji i kolejnych
priorytetów inwestycyjnych rozwoju w zakresie infrastruktury transportu kolejowego.
Analizy będą uwzględniały m.in. położenie na ciągach europejskich, stopień
zaawansowania projektów oraz dostępność i realność ewentualnych alternatywnych
rozwiązań. Uwzględniona będzie obsługa ośrodków regionalnych w sposób odpowiedni
do spodziewanego zapotrzebowania na przewozy. Prace prowadzone będą we
współpracy ze spółką PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., przy udziale interesariuszy
branżowych i samorządowych, a ich zakończenie planowane jest na koniec 2025 r.
Obecnie żaden z projektów nie został wykluczony z przygotowań do realizacji, jak również
nie można – przed zakończeniem wspomnianych prac – z pewnością potwierdzić, że
będzie realizowany w kształcie, w jakim był pierwotnie planowany.
-- 1 of 6 --
2
2. Czy istnieją plany modernizacji istniejących linii kolejowych w celu dostosowania
ich do obsługi kolei dużych prędkości?
Jednym z priorytetów inwestycyjnych Krajowego Programu Kolejowego do 2030 roku
(z perspektywą do roku 2032, dalej - KPK) jest poprawa jakości w przewozach pasażerskich
i towarowych, która zakłada komplementarność zadań w obrębie Inwestycji
Towarzyszących CPK z działaniami realizowanymi przez spółkę CPK w celu uzyskania siatki
szybkich połączeń kolejowych opartych na liniach kolei dużych prędkości, zarówno
w transporcie krajowym, jak i międzynarodowym.
Inwestycje Towarzyszące CPK obejmują m.in. projekty w zakresie infrastruktury
kolejowej, tj. węzeł w bezpośredniej bliskości portu lotniczego oraz budowę
i modernizację linii kolejowych na terenie kraju, które umożliwią przejazd między
Warszawą a największymi polskimi miastami w czasie nie dłuższym niż 2,5 godziny.
Komponent kolejowy związany z budową CPK obejmuje w ramach realizacji Inwestycji
Towarzyszących zarówno budowę nowych linii kolejowych, jak i modernizację
istniejących. Co do zasady zakłada się, że proces inwestycyjny w zakresie budowy nowych
linii kolejowych, w głównej mierze obsługiwany będzie przez spółkę celową Centralny Port
Komunikacyjny sp. z o.o. (dalej: spółka CPK). PKP PLK SA prowadzić będzie modernizacje
istniejących linii kolejowych, jak również odpowiadać będzie za budowę niektórych
odcinków nowych linii kolejowych, w obrębie Inwestycji Towarzyszących CPK.
Jednym z projektów w obrębie Inwestycji Towarzyszącej CPK jest dostosowanie Centralnej
Magistrali Kolejowej do prędkości 250 km/h, który ujęty został na liście inwestycji
Krajowego Planu Odbudowy.
3. Jakie kroki podejmuje ministerstwo odpowiedzialne za transport w celu poprawy
standardów dworców kolejowych, aby sprostać wymaganiom kolei dużych
prędkości?
Zarządcą Dworców Kolejowych w Polsce jest PKP S.A. Celem programów inwestycyjnych
PKP S.A. w zakresie dworców kolejowych jest zapewnienie nowoczesnej sieci dworców
kolejowych, dostosowanych do linii kolejowej i oferty przewozowej – w tym Kolei Dużych
Prędkości.
Dobór lokalizacji dla inwestycji uwzględnia kryteria takie jak:
wymiana pasażerska i jej zmiany w czasie,
stan techniczny linii kolejowej (obecny i planowany),
oferta przewozowa (obecna i planowana, szczególnie w kontekście połączeń
dalekobieżnych).
Docelowe standardy dworców kolejowych i koszyk usług, wynikające z kategoryzacji
dworców, uwzględniają jak najwyższy standard obsługi podróżnych między innymi
w zakresie:
komfortu (np. wielkość poczekalni, liczba miejsc siedzących czy miejsca
parkingowe dopasowane do prognozowanej liczby podróżnych);
dostępności (zgodność z TSI-PRM, a nawet w zakresie potrzeb osób
niedosłyszących, niedowidzących lub koordynacji asysty na stacji);
bezpieczeństwa (nowoczesne systemy monitoringu, ochrona fizyczna
dopasowana do specyfiki lokalizacji);
informacji pasażerskiej (dynamiczna informacja pasażerska głosowa i wizualna,
intuicyjny system oznakowania, zapewnienie możliwości sprzedaży biletu, punkty
informacyjne na największych dworcach).
-- 2 of 6 --
3
Ponadto podjęto działania na rzecz uwzględnienia komplementarnych inwestycji
dworcowych położnych w pobliżu projektowanych linii KDP. Nie są uwzględnianie w tych
ramach całkowicie nowe lokalizacje dworcowe, zakładające budowę obiektów kolejowych
wraz z infrastrukturą usługową – tj. dworcem. W przypadku stwierdzenia takiego
zapotrzebowania, przedsięwzięcia będą realizowane w ramach projektu CPK.
4. Czy są plany wprowadzenia specjalnych systemów biletowych dedykowanych
kolei dużych prędkości? Jeśli tak, jakie są ich główne cechy i kiedy mogą być
wdrożone?
W Ministerstwie Infrastruktury rozpoczęły się prace nad wprowadzeniem rozwiązań,
umożliwiających wyszukanie i zakup zintegrowanego biletu łączącego różne rodzaje
transportu publicznego. Projekt Ogólnopolskiego Biletu Zintegrowanego
to zaawansowany i kompleksowy koncept odpowiadający na rosnące wyzwania związane
z mobilnością miejską, regionalną i dalekobieżną oraz potrzebą promowania
zrównoważonych form transportu w Polsce. Wymaga wysublimowanych systemów
sprzedażowych i rozliczeniowych. Zawierać będzie nowe opcje płatności w transporcie
publicznym, zachęcające podróżnych. Należą do nich odprawa przy użyciu karty
debetowej lub kredytowej, a także telefonu komórkowego lub kodu kreskowego.
Doświadczenia międzynarodowe wskazują, że płatności powinny zawierać system kart
chipowych w transporcie publicznym, taki jak obecnie wdrażany jest w Holandii. Planuje
się wprowadzenie rozwiązania, w którym depozyt związany z rozliczeniem biletu czy
systemy rabatowe umieszczane są na chipie i walidowane następnie poprzez czytnik.
Jednolity bilet umożliwi płynne podróżowanie pociągami, autobusami, tramwajami.
System będzie obejmował różne formy biletów, w tym: jednorazowe relacyjne nabywane
na daną relację bez względu na przewoźnika i godzinę odjazdu, z możliwością wyboru opcji
powrotnej, bilety tzw. abonamentowe relacyjne: miesięczne bez względu na przewoźnika
czy też bilety obejmujące wszystkich kolejowych przewoźników regionalnych z opcją
komunikacji miejskiej. Docelowo system powinien obejmować cały transport publiczny.
Jednym z elementów powyższego projektu będzie stworzenie nowoczesnej wyszukiwarki
ofert przewozowych, umożliwiającej korzystanie z różnych rodzajów transportu, w tym
także transportu miejskiego, autobusowego regionalnego i dalekobieżnego. Ten
nowoczesny system będzie oparty o otwarty interfejs, do którego włączyć się będą mogli
wszyscy zainteresowani przewoźnicy.
Na obecnym, początkowym etapie, nie określono jeszcze ostatecznej formy tego
rozwiązania, a co za tym idzie daty i kosztu jego wprowadzenia.
5. Jakie środki podejmuje rząd w celu zwiększenia bezpieczeństwa podróży
pasażerów korzystających z kolei dużych prędkości?
Na wstępie należy zauważyć, że obecnie pasażerowie w Polsce nie korzystają z kolei
dużych prędkości.
Elementy systemu kolei dużych prędkości można odnaleźć na linii kolejowej nr 4 Grodzisk
Mazowiecki – Zawiercie (Centralnej Magistrali Kolejowej) i linii kolejowej nr 9, Warszawa
Wschodnia – Gdańsk Główny, gdzie na pewnych odcinkach wprowadzono prędkość 200
km/h.
Niezależnie od powyższego, podstawowym dokumentem strategicznym określającym
politykę transportową w Polsce, w tym politykę bezpieczeństwa, jest Strategia
Zrównoważonego Rozwoju Transportu do 2030 roku. W ramach tego dokumentu jednym
z 6 kierunków strategii jest poprawa bezpieczeństw uczestników ruchu oraz
przewożonych towarów. Rząd realizując założenia polityki transportowej państwa,
zawarte w ww.strategii, przez przygotowanie i nadzorowanie wykonania wielu
-- 3 of 6 --
4
programów wieloletnich skupionych na budowie lub modernizacji infrastruktury, w tym
infrastruktury kolejowej wpływa na poprawę bezpieczeństwa uczestników ruchu, którymi
są również pasażerowie korzystający z kolei.
W wyniku inwestycji w ramach KPK realizowane jest także przedsięwzięcie związane
z cyfryzacją kolei pn. „Zwiększenie bezpieczeństwa funkcjonowania transportu
kolejowego”.
Na poprawę funkcjonowania kolejowego systemu transportowego wpłynie ponadto
wdrażanie rozwiązań w zakresie wykorzystania inteligentnych systemów transportowych.
W szczególności odnosi się to do stopniowego wprowadzenia na najważniejszych szlakach
kolejowych Europejskiego Systemu Zarządzania Ruchem Kolejowym (ERTMS). Ma on
służyć interoperacyjności kolei w Europie, poprawić bezpieczeństwo ruchu pociągów oraz
umożliwić prowadzenie ich z prędkościami ponad 160 km/h. Wdrażanie ERTMS będzie
przebiegało w zgodzie z wytycznymi UE, Krajowym Planie Wdrożenia Technicznej
Specyfikacji Interoperacyjności „Sterowanie” opracowanym przez Ministerstwo
Infrastruktury oraz z uwzględnieniem potrzeb rynku transportowego. Prowadzone
równolegle inwestycje na przejazdach kolejowo-drogowych, w tym przebudowa
skrzyżowań na wielopoziomowe, czy budowa nowych rozjazdów kolejowych
w podwyższonym standardzie konstrukcyjnym przyczyniają się do poprawy parametrów
i stanu linii kolejowych, co przekłada się bezpośrednio na poprawę bezpieczeństwa.
Wynika to w szczególności z modernizacji lub rewitalizacji nawierzchni kolejowej,
urządzeń sieci trakcyjnej, a także modernizacji lub zabudowy nowoczesnych,
komputerowych urządzeń sterowania ruchem kolejowym. Poprawa parametrów i stanu
linii kolejowych, będąca rezultatem prac inwestycyjnych, przekłada się bezpośrednio na
poprawę bezpieczeństwa w wielu jego aspektach, które bezpośrednio i pośrednio
wpływają na zwiększenie bezpieczeństwa podróży.
6. Czy istnieją plany dotyczące wprowadzenia specjalnych przepisów regulujących
funkcjonowanie kolei dużych prędkości, takich jak harmonogramy kursów czy
dostosowanie przepisów bezpieczeństwa?
Ministerstwo Infrastruktury jako organizator usług publicznych w zakresie
międzywojewódzkich i międzynarodowych kolejowych przewozów pasażerskich
przygotowuje polski rynek do wdrożenia IV pakietu kolejowego w przewozach
dalekobieżnych od rozkładu jazdy 2030/2031.
Zakładane jest, że równolegle z wdrożeniem tych zmian w Polsce, będzie funkcjonował
zintegrowany i cykliczny rozkład jazdy pociągów na lata 2030/31-2039/40 (z perspektywą
2049/50). Dlatego też Ministerstwo Infrastruktury wspólnie ze spółkami PKP Polskie Linie
Kolejowe S.A., Centralny Port Komunikacyjny Sp. z o.o. oraz Centrum Unijnych Projektów
Transportowych pod nadzorem Urzędu Transportu Kolejowego, jako regulatora rynku,
w ramach projektu Horyzontalny Rozkład Jazdy (dalej: „HRJ”), prowadzi prace zmierzające
do zrealizowania tego przedsięwzięcia.
HRJ będzie nowoczesnym narzędziem pozwalającym na kompleksowe, systemowe
zaplanowanie i realizację rozkładu jazdy pociągów na obszarze całej Polski, stworzonym
bezpośrednio pod potrzeby pasażerów. Głównym celem HRJ jest wprowadzenie do
rozkładu jazdy stabilności, powtarzalności połączeń, nowych standardów oferty
przewozowej, np. minimalnej częstotliwości kursowania pociągów.
Zaprojektowanie rozkładów jazdy pociągów w perspektywie dłuższej niż jeden rok
przyniesie korzyści zarówno pasażerom, jak i przewoźnikom kolejowym. Zaplanowanie
cyklicznych odjazdów pociągów z danej stacji umożliwi np. wprowadzenie większej liczby
skomunikowań na stacjach węzłowych, na których skorzysta pasażer. Uporządkowanie
oferty przewozowej pozwoli przewoźnikom lepiej i dokładniej zaplanować strategię
-- 4 of 6 --
5
taborową dostosowaną do typów przewozów, potoków pasażerskich oraz obsługiwanych
tras.
Dotychczasowe przykłady państw, które wdrożyły cykliczne rozkłady jazdy, wskazują na
przyrost liczby pasażerów, zwiększenie poziomu punktualności pociągów i poprawę
dostępności kolei. Wdrożenie cyklicznego rozkładu jazdy zapewniającego odjazdy
pociągów w równych odstępach czasowych jest szansą na przyciągnięcie większej liczby
pasażerów do kolei dzięki przewidywalności oferty.
W ramach prac nad HRJ planowane jest, aby przydzielana przepustowość opierała się o
zdefiniowaną siatkę połączeń wzajemnie uzupełniających się i posiadających takt, co
pozwoli na odpowiednie zintegrowanie rozkładu jazdy w węzłach skomunikowań oraz na
stacjach.
Odnosząc się do kwestii bezpieczeństwa, obecnie obowiązujące przepisy prawa, zarówno
polskiego jak i unijnego, pozwalają na budowę kolei dużych prędkości oraz ich
funkcjonowanie. Niemniej przyjęty przez Rząd pakiet czterech rozporządzeń wprowadza
rozwiązania techniczne znacznie ułatwiające projektowanie linii kolejowych dużych
prędkości, co przekłada się na optymalizację i zmniejszenie kosztów budowy. Do pakietu
należą nowelizacje rozporządzeń w sprawie:
ogólnych warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji;
warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii
kolejowych oraz bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowanie;
wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew
i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych
w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon
odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych;
warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich
usytuowanie.
7. Jakie działania podejmowane są w celu promowania korzyści ekologicznych kolei
dużych prędkości w porównaniu z innymi środkami transportu?
Obecnie nie są realizowane działania skoncentrowane na promowaniu w Polsce
korzystania z komunikacji pasażerskiej w standardzie kolei dużych prędkości.
Niewątpliwie będą one podjęte po uruchomieniu tego typu połączeń, obecnie jednak
wydatkowanie środków na ten cel nie miałoby uzasadnienia ekonomicznego. Natomiast
równocześnie należy mieć na uwadze, że podejmowane są działania promujące kolej
konwencjonalną i zachęcające podróżnych do jej wyboru jako przyjaznego środowisku,
bezpiecznego, szybkiego, wygodnego i dostępnego cenowo środka transportu.
8. Czy rząd planuje współpracę z innymi państwami w celu rozwijania
międzynarodowych połączeń kolejowych dużych prędkości? Jeśli tak, jakie są
główne kierunki tej współpracy?
Prowadzona jest współpraca z państwami Grupy Wyszehradzkiej (V4) mająca na celu
stworzenie zintegrowanej sieci kolei dużych prędkości, która połączy główne miasta tych
krajów, co przyczyni się do skrócenia czasu podróży, poprawy mobilności i zwiększenia
konkurencyjności regionu w Europie. Planowany przebieg ma połączyć Warszawę, Brno
(z odgałęzieniem do Pragi), Bratysławę i Budapeszt. W celu realizacji przedsięwzięcia
powołana została grupa robocza mająca za zadanie koordynację działań zaangażowanych
państw oraz wspieranie projektu na forum Unii Europejskiej.
Podobna współpraca prowadzona jest z państwami bałtyckimi. Linia Rail Baltica jest
projektem, który łączy cechy kolei dużych prędkości i konwencjonalnej sieci kolejowej.
-- 5 of 6 --
6
Skomunikuje Warszawę, Kowno, Rygę, Tallin oraz najprawdopodobniej Helsinki (przez
podmorski tunel lub promy). Rail Baltica będzie zbudowana zgodnie z europejskimi
standardami technicznymi, w tym standardem szerokości toru 1435 mm, co pozwoli
na lepszą integrację z siecią kolejową Unii Europejskiej.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 6 of 6 --