Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 20 lipca 2024
Znak sprawy: DSR-VIIa.054.4.2024.MCH
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 3078 w sprawie wzmacniania
regionalnych przewag konkurencyjnych
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pana Posła Daniela Milewskiego, w której zostały
postawione pytania dotyczące wzmacniania regionalnych przewag
konkurencyjnych, przedstawiam następujące informacje.
Pytanie nr 1: W jaki sposób rząd zamierza tworzyć warunki sprzyjające
inwestycjom i innowacjom w wybranych sektorach, mających podstawowe
znaczenie dla gospodarek regionalnych, a także jakie narzędzia i mechanizmy
wsparcia będą w tym celu wykorzystane? oraz pytanie nr 5. Jakie są
perspektywy długoterminowe dla wzmacniania regionalnych przewag
konkurencyjnych, a także jakie cele strategiczne rząd wyznacza w tej
dziedzinie?
Zgodnie z obowiązującymi dokumentami strategicznymi, w tym m.in. zgodnie
z zapisami Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego do roku 2030 (KSRR), rząd
wspiera konkurencyjność regionów oraz działania mające na celu wzmacnianie
regionalnych przewag konkurencyjnych. W tym zakresie realizowane są
i wykorzystywane instrumenty wsparcia ukierunkowane na tworzenie warunków
do wzrostu konkurencyjności, innowacyjności i inwestycji w wybranych
sektorach. Lepsza koncentracja na działaniach proinnowacyjnych oraz synergii
pomiędzy krajowymi i regionalnymi specjalizacjami jest zapewniana m.in.

-- 1 of 11 --

2
poprzez wykorzystanie procesu przedsiębiorczego odkrywania oraz
monitorowanie inteligentnych specjalizacji na poziomie krajowym i regionalnym.
Wzmacnianie regionalnych przewag konkurencyjnych i optymalne wykorzystanie
posiadanych zasobów jest wspólnym wyzwaniem dla wszystkich obszarów
przede wszystkim dlatego, że ich skala i specyfika jest w każdym regionie różna,
zależnie od posiadanego kapitału terytorialnego. Wspomniany kapitał jest
jednym z najważniejszych wyznaczników pozycji konkurencyjnej województw,
a zarazem kluczowym czynnikiem długookresowego rozwoju. Dlatego też rząd
prowadzi działania, które koncentrują się m.in. na rozwoju kapitału ludzkiego
i społecznego rozumianego jako zwiększenie aktywności zawodowej
mieszkańców i rozwijaniu wysoko wykwalifikowanych zasobów pracy.
Warunkiem skutecznego konkurowania polskich regionów na rynku globalnym,
jest zwiększanie stopnia ich innowacyjności. Wzrost innowacyjności
technologicznej całego kraju oraz poszczególnych regionów jest nadal
wyzwaniem i stanowi długotrwały proces. W tym celu prowadzone są działania
polegające na zwiększaniu potencjału badawczego i innowacyjnego.
Wzmacnianiu regionalnych przewag konkurencyjnych sprzyja wdrażanie
koncepcji inteligentnego miasta (smart city) polegającej na wykorzystaniu
najnowszych technologii zwłaszcza informacyjnych i komunikacyjnych oraz
otwartych danych publicznych umożliwiających bardziej efektywne zarządzanie
miastem oraz usprawniające życie mieszkańców i podnoszące jego jakość przy
zaangażowaniu mieszkańców we współtworzenie miasta.
Wspieranie przedsiębiorczości to jedno z głównych zadań zarówno rządu, jak
i administracji samorządowej. Działania podejmowane w ramach polityki
regionalnej służą stworzeniu spójnego systemu, który zaoferuje rozwiązania
i wsparcie uwzględniające zróżnicowane potrzeby dużych i małych firm.
Przedsiębiorstwa potrzebują wsparcia w trzech obszarach: dostępu do
finansowania, rozwoju modeli biznesowych oraz polepszenia otoczenia
prawnego i instytucjonalnego. W tym celu realizowane są zadania koncentrujące
się na wspieraniu przedsiębiorczości w ośrodkach miejskich (głównie
w ośrodkach wojewódzkich i dużych miastach), które charakteryzują się
odpowiednim potencjałem wiedzy, nauki i gospodarki. Ponadto promuje się
tworzenie przez firmy innowacji w zakresie technologii, produktów i usług oraz
dostosowanie przedsiębiorstw do standardów środowiskowych, rozwija się
Usługi Instytucji Otoczenia Biznesu, które zapewniają dostęp do informacji
o oferowanym wsparciu, zmianach w przepisach prawnych czy warunkach
prowadzenia działalności gospodarczej oraz dostęp do usług rozwojowych
i innowacyjnych.
Jeśli chodzi o mniejsze ośrodki o słabszym potencjale to na ich obszarze
realizowane są działania m.in. w zakresie rozwoju wewnętrznego potencjału
przedsiębiorstw, start-upów, dostępu do usług doradczych oraz wzmacniania
kompetencji zarządczych.

-- 2 of 11 --

3
W polityce regionalnej istotną wagę przypisuje się rozwijaniu kompetencji
administracji publicznej, jakie są niezbędne do prowadzenia skutecznej polityki
rozwoju, w szczególności na terenach o niskim potencjale rozwojowym. W tym
celu wspierane są powiązania między lokalnym i regionalnym sektorem
publicznym a światem biznesu i nauki.
W najbliższym czasie planowane jest przeprowadzenie ewaluacji Krajowej
Strategii Rozwoju Regionalnego 2030, która oceni czy adresowane do tej pory
działania wyznaczone w obowiązującym dokumencie są wystarczające i czy
wymagają zmian. Dodatkowo w MFiPR rozpoczęliśmy prace nad wskazaniem
wyzwań i celów średniookresowej strategii rozwoju kraju (śsrk) na najbliższe 10
lat. Podsumowując powyższe należy zauważyć, że działania rządu w sferze
kształtowania polityki rozwoju przykładają dużą wagę do m.in. wzmacniania
regionalnych przewag konkurencyjnych i tworzenia warunków do wzrostu
konkurencyjności, innowacyjności i inwestycji w regionach.
Działania związane ze wzmacnianiem regionalnych przewag konkurencyjnych
zostały również wskazane w Koncepcji Rozwoju Kraju do 2050 r., która jest
dokumentem wizyjnym, umożliwiającym dokonywanie najlepszych wyborów
strategicznych w ramach średniookresowych strategii i polityk publicznych
wdrażanych przez rząd oraz samorząd terytorialny. Koncepcja m.in. wskazuje, że
dla zapewnienia konkurencyjności i atrakcyjności poszczególnych obszarów i ich
otoczenia konieczne jest dbanie o wysokiej jakości kapitał ludzki i korzystne
środowisko dla biznesu. Natomiast stworzenie warunków dla rozwoju da szansę
na poprawę aktywizacji zawodowej lokalnych społeczności oraz na wzmocnienie
konkurencyjności i atrakcyjności poszczególnych terytoriów. Budowanie przewag
konkurencyjnych w regionach powinno opierać się na informatyzacji
i nowoczesnych technologiach. Niemniej jednak podejście to nadal wymaga
umiejętności adaptowania do nowych rozwiązań i systematycznego kształcenia.
Z kolei przewagi konkurencyjne w mniejszych ośrodkach i w obszarach
funkcjonalnych powinno opierać się na ich wewnętrznych walorach
przyrodniczych i kulturowych.
Umowa Partnerstwa 2021-2027 (UP), której głównymi instrumentami realizacji
są krajowe i regionalne programy, wskazuje na szereg działań wzmacniających
konkurencyjność oraz produktywność i budowanie odporności gospodarek
regionalnych. Zwłaszcza CP1 „Bardziej konkurencyjna i inteligentna Europa dzięki
promowaniu innowacyjnej inteligentnej transformacji gospodarczej” wskazuje,
że istotne dla podniesienia produktywności i konkurencyjności gospodarek
krajowej i regionalnych są działania polegające na usunięciu barier związanych
z otoczeniem regulacyjnym przedsiębiorstw, skuteczne upowszechnianie
innowacji w całej gospodarce, zapewnienie wykwalifikowanej kadry i otoczenia
przedsiębiorstw, które sprzyjać będzie zmianie modeli biznesowych w stronę
opartych na innowacjach. Ponadto kluczowa dla transformacji w nowoczesną,
cyfrową oraz zrównoważoną pod względem wpływu środowiskowego
gospodarkę będzie informacja, promocja i edukacja na temat dostępnych

-- 3 of 11 --

4
rozwiązań technicznych i organizacyjnych oraz potencjalnych korzyści płynących
z ich zastosowania. Priorytetem jest także kształtowanie kompetencji
proinnowacyjnych i menadżerskich. Tym samym konieczne są działania
polegające na wsparciu rozwoju niezbędnych dla nowoczesnej gospodarki
kompetencji i umiejętności przedsiębiorców, menadżerów i pracowników
również sektora publicznego, w szczególności w zakresie nowych technologii,
umiejętności cyfrowych czy zielonych oraz zarządzania innowacjami i nowymi
modelami biznesowymi.
Rząd tworzy warunki i rozwiązania sprzyjające realizacji nowych inwestycji
i innowacji w wybranych sektorach gospodarki, które przekładają się na
budowanie przewag konkurencyjnych poszczególnych regionów.
Szczególnie Program Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-
2027 (FENG) finansowany ze środków funduszu spójności w ramach obecnej
perspektywy 2021-2027, na który przeznaczono największą pulę środków (7,9 mld
euro) kieruje wsparcie na tworzenie warunków do wspierania inwestycji
i innowacji w wybranych sektorach. Program adresuje środki finansowe na
działania dotyczące zwiększenia potencjału w zakresie badań i innowacji, wzrostu
konkurencyjności MŚP oraz rozwinięcia umiejętności na rzecz inteligentnych
specjalizacji. W ramach programu przewidziano instrumenty wspierające
współpracę pomiędzy JST a rządem, przedsiębiorstwami i społeczeństwem
w obszarze badań, rozwoju i innowacyjności. Celami programu jest
w szczególności zwiększenie potencjału w zakresie badań i innowacji oraz
wykorzystywania zaawansowanych technologii, wzrost konkurencyjności MŚP,
rozwinięcie umiejętności na rzecz inteligentnych specjalizacji, transformacji
przemysłowej i przedsiębiorczości oraz transformacja gospodarki w kierunku
Przemysłu 4.0 oraz zielonych technologii.
Wsparcie w ramach programu FENG skierowane jest do przedsiębiorstw, sektora
nauki, konsorcjów przedsiębiorców oraz konsorcjów przedsiębiorców z
organizacjami badawczymi oraz instytucji otoczenia biznesu (ośrodków
przedsiębiorczości, ośrodków innowacji, instytucji finansowych).
Program FENG wdrażany jest na obszarze całej Polski. Dlatego jego założenia nie
odnoszą się ściśle do poszczególnych gospodarek regionalnych, lecz do
beneficjentów (przedsiębiorstw, organizacji badawczych i pozarządowych) ze
wszystkich JST. Środki unijne przeznaczone na działalność badawczą, rozwojową
i innowacyjną zostały podzielone pomiędzy poziom krajowy a regionalny w
Umowie Partnerstwa, która została wypracowana wspólnie pomiędzy regionami,
rządem a Komisją Europejską.
Program FENG jest programem krajowym, dlatego jego założenia odnoszą się do
wszystkich podmiotów niezależnie od miejsca prowadzenia działalności. Program
uwzględnia wsparcie dla sektorów, które zostały uznane za Krajowe Inteligentne
Specjalizacje i są jednocześnie specjalizacjami regionalnymi, tym samym wsparcie
z poziomu krajowego kierowane jest również na specjalizacje regionalne.

-- 4 of 11 --

5
W największym instrumencie wdrażanym w ramach FENG tj. Ścieżka SMART,
który stanowi 55% alokacji całego Programu przewidziano:
1. Konkursy skierowane m.in. dla projektów realizowanych na terenie miast
średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze lub obszarów zagrożonych
trwałą marginalizacją.
2. Ponadto, w FENG w Priorytecie 2 „Środowisko przyjazne innowacjom”
możliwe będzie wsparcie ukierunkowane na tworzenie lepszych warunków
organizacyjno-prawnych oraz infrastrukturalnych dla rozwoju MŚP poprzez
rozwój potencjału instytucji publicznych do prowadzenia interwencji
wspierających rozwój przedsiębiorstw.
W zakresie ukierunkowania sektorowego FENG opiera się na liście Krajowych
Inteligentnych Specjalizacji (KIS). Aktualna lista KIS obowiązująca dla FENG
dostępna jest na stronie: https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/krajowe-
inteligentne-specjalizacje
W Programie FENG istnieją również dedykowane instrumenty wspierające
współpracę z jednostkami samorządu terytorialnego. Zaplanowano działania,
które są pośrednio adresowane do jednostek samorządów terytorialnych – na
zasadzie ich współpracy z beneficjentem, uwzględniając JST jako odbiorcę
docelowego, partnera. Ponadto w FENG możliwe jest uwzględnienie wymiaru
regionalnego na zasadzie preferencji. W Programie zaplanowano również
uruchomienie działań dotyczących:
1. Wsparcia dla regionów w zakresie budowania potencjału B+R+I przez
wymianę wiedzy i sieciowanie. W ramach tego działania zaplanowano m.in.
wsparcie na podnoszenie kompetencji administracji samorządowej i rządowej
we wspieraniu innowacji i działalności badawczo-rozwojowej oraz zielonej
i cyfrowej transformacji gospodarki. Projekt obejmuje także możliwość
wsparcia prowadzenia badań, analiz i ewaluacji w zakresie rozwoju
przedsiębiorczości, innowacyjności i efektywności polityki rozwoju
regionalnego.
2. Wspólnych przedsięwzięć badawczych (WPB). WPB to konkursy
organizowane wspólnie przez NCBR oraz np. partnerów regionalnych (Urzędy
Marszałkowskie). W przypadku wspólnych przedsięwzięć z samorządami
województw możliwe będzie dofinansowanie w ramach projektu wdrożenia
rozwiązania technologicznego powstałego w ramach prac B+R. Współpraca
wskazanych podmiotów będzie opierała się przede wszystkim na wspólnie
ustalonej agendzie badawczej, odpowiadającej na najważniejsze dla danego
regionu wyzwania i szanse rozwojowe. Projekty w konkursach WPB
wybierane będą w trybie konkurencyjnym.
3. Inno_Lab – projekt, w ramach którego podjęte będą inicjatywy takie jak:
1) „gov_LAB”, który ma za zadanie przybliżyć urzędnikom metodę
projektowania usług. Program oparty jest o metodologie service design oraz
design thinking, dopasowane do potrzeb instytucji publicznych. Dzięki pracy
nad realnym wyzwaniem urzędu, uczestnicy programu poznają, jak narzędzia

-- 5 of 11 --

6
design thinking oraz service design mogą być wykorzystywane w realizacji ich
codziennych zadań, w jaki sposób projektować usługi publiczne jak
najbardziej dopasowane do potrzeb ostatecznych odbiorców oraz jak
skutecznie włączać tych ostatecznych odbiorców w proces projektowy.
2) „GovTech inno_LAB”, którego celem jest podniesienie kompetencji
jednostek samorządu terytorialnego w zakresie wdrażania innowacji i
współpracy
z innowatorami (środowiskiem naukowym, przedsiębiorcami MŚP,
w szczególności startupami).
Kolejnym źródłem finansowania inwestycji z budżetu UE, przeznaczonym na
budowanie konkurencyjności gospodarki są również środki z Instrumentu na
Rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Budżet Krajowego Planu Odbudowy
i Zwiększania Odporności (KPO) to prawie 60 mld euro, w tym 25,3 mld euro
dotacji i 34,5 mld pożyczki. Inwestycje KPO dotyczą kilku kluczowych obszarów
gospodarki w tym również wspierają przedsiębiorców, których celem jest
pobudzenie inwestycji i zwiększanie wydajności, odporności i konkurencyjności
polskiej gospodarki. Wśród inwestycji w tym obszarze można wymienić
następujące: projekty na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw
produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów
uczestniczących w łańcuchu (ok. 1,4 mld euro), inwestycje wspierające
robotyzację i cyfryzację w przedsiębiorstwach (450 mln euro), inwestycje dla
przedsiębiorstw w produkty, usługi i kompetencje pracowników oraz kadry
związane z dywersyfikacją działalności (ok. 320 mln euro).
Innym ważnym obszarem wsparcia z KPO są inwestycje z zakresu nowoczesnych
technologii i transformacji cyfrowej. W ramach tego obszaru realizowane będą
m.in. projekty dotyczące dostępu do bardzo szybkiego Internetu na obszarach
białych plam (ok. 1,4 mld euro), wdrożenie e-usług publicznych, wprowadzenie
rozwiązań IT usprawniających funkcjonowanie administracji i sektorów
gospodarki oraz technologie przełomowe w sektorze publicznym, gospodarce
i społeczeństwie (100 mln euro), wyrównanie poziomu wyposażenia szkół
w przenośne urządzenia (ok. 550 mln euro), wdrażanie e-kompetencji (ok. 183
mln euro), wsparcie transformacji cyfrowej przedsiębiorstw z wykorzystaniem
chmury obliczeniowej (650 mln euro).
Dodatkowo rząd realizuje również szereg projektów strategicznych , jak na
przykład projekt Platforma Przemysłu Przyszłości, której działalność koncentruje
się na zagadnieniach związanych z dostosowaniem polskiej gospodarki
do wyzwań wynikających z czwartej rewolucji przemysłowej. Celem Platformy
jest działanie na rzecz wzrostu konkurencyjności przedsiębiorców poprzez
wspieranie ich transformacji cyfrowej w zakresie procesów, produktów i modeli
biznesowych, wykorzystujących najnowsze osiągnięcia z zakresu automatyzacji,
sztucznej inteligencji, technologii teleinformatycznych oraz komunikacji
pomiędzy maszynami oraz człowiekiem a maszynami z uwzględnieniem
odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa tych rozwiązań.

-- 6 of 11 --

7
Pytanie nr 2: Jakie są główne naturalne zasoby i atuty poszczególnych
regionów, na których można bazować w celu budowania ich przewag
konkurencyjnych, a także w jaki sposób rząd planuje wykorzystać te zasoby?
Potencjał endogeniczny poszczególnych województw jest ważny, a każde
województwo opiera się na nim w swoich strategiach rozwoju. Dla polityki
regionalnej istotne jest wzmacnianie konkurencyjności, wykorzystanie
niewykorzystanych dotychczas potencjałów, wzrost zatrudnienia i poprawa
zagospodarowania przestrzennego każdego regionu.
Samorządy regionalne odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu polityki
regionalnej oraz w procesie programowania rozwoju, zarządzania nim i realizacji
działań rozwojowych na poziomie regionalnym. Koordynują również działania
rozwojowe na poziomie województwa oraz są odpowiedzialne za nadzór nad
procesami realizacji polityki regionalnej. Diagnozują sytuację w zakresie
potencjału lub tendencji rozwojowych różnych terytoriów oraz oceniają
skuteczność i efektywność poprzednich interwencji. Koordynują i animują
współpracę między samorządami gminnymi i powiatowymi, angażując je
w proces programowania i realizacji polityki regionalnej na poziomie
województwa.
Polityka rozwoju poszczególnych województw i decyzje dotyczące budowy
przewag konkurencyjnych kształtowane są przez samorządy regionalne
i samorządy lokalne w danym regionie. Działania dotyczące m.in. pobudzania
aktywności gospodarczej oraz podnoszenia poziomu konkurencyjności i
innowacyjności gospodarki województwa zawarte są w strategii rozwoju
województwa, która jest spójna ze średniookresową strategią rozwoju kraju
i krajową strategią rozwoju regionalnego.
Narzędziem, które skutecznie pomaga w zarzadzaniu potencjałami naturalnymi,
historycznymi itp. regionów są programy regionalne. Z kolei szczególnie istotne
dla właściwego określenia kierunków i warunków dofinansowania każdego
programu regionalnego dla danego województwa na lata 2021-2027 oraz
finansowanych z niego, przy uwzględnieniu wkładu krajowego, priorytetowych
przedsięwzięć są kontrakty programowe. To właśnie one przyczyniają się do
osiągania zrównoważonego rozwoju różnych regionów kraju poprzez precyzyjne
adresowanie zasobów finansowych, pochodzących zarówno z funduszy unijnych,
jak i wkładu krajowego, do obszarów o największych potrzebach rozwojowych,
gdzie koncentrowane są działania stymulowania rozwoju. Zgodnie z art. 9 pkt 1
kontraktu samorząd wojewódzki zapewnia ze środków programu regionalnego
instrumenty wsparcia dla obszarów strategicznej interwencji o znaczeniu
krajowym, tj. miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze oraz
obszarów zagrożonych trwałą marginalizacją, wskazanych w KSRR. Ponadto na
podstawie art. 9 pkt 4 kontraktu samorząd województwa obejmuje występujące
na terenie województwa miejskie obszary funkcjonalne instrumentem
Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT) celem zapewnienia im wsparcia
koordynacyjnego przy podejmowanych działaniach rozwojowych. Dodatkowo do

-- 7 of 11 --

8
każdego z programów załączony jest wykaz przedsięwzięć priorytetowych
finansowanych w ramach programu regionalnego dla danego województwa.
W szczególności zaś wykorzystanie Instrumentów Terytorialnych takich jak ZIT,
RLKS (Rozwój Lokalny Kierowany przez Społeczność) oraz IIT (Inne Instrumenty
Terytorialne) we wdrażaniu programów regionalnych, umożliwia realizację
działań „bliskich” społecznościom lokalnym oraz wykorzystujących i budujących
zasoby i możliwości danego obszaru i lokalnej społeczności. W obecnej
perspektywie finansowej Polska zdecydowała się na kilkukrotne zwiększenie
liczby instrumentów ZIT, IIT i RLKS, co świadczy o skuteczności tych
instrumentów.
Pytanie nr 3. Czy istnieją plany na kreowanie nowych elementów klimatu
inwestycyjnego w regionach, a jeśli tak, to jakie są główne założenia tych
planów oraz jakie narzędzia polityki regionalnej zostaną wykorzystane w celu
ich realizacji?
Obecna polityka regionalna stoi przed licznymi wyzwaniami. Z jednej strony jej
głównym celem jest osiągnięcie długoterminowych zmian strukturalnych
w regionach o niekorzystnym położeniu i zmniejszenie regionalnych dysproporcji
społeczno-gospodarczych. Z drugiej strony polityka regionalna musi reagować na
różne kryzysy krótkoterminowe, takie jak łagodzenie skutków gospodarczych
pandemii COVID-19 oraz radzenie sobie z konsekwencjami wojny ukraińsko-
rosyjskiej, kryzysem energetycznym i kosztami energii oraz inflacją wpływającymi
na koszty życia. Ponadto osiągnięcie celów związanych ze zmianami
klimatycznymi, które mają znaczący wpływ na produkcję przemysłową,
wytwarzanie energii i zatrudnienie, ma fundamentalne znaczenie dla wszystkich
działań strategicznych. Inne istotne wyzwania to masowa migracja i starzenie się
społeczeństwa, które mogą pogłębić nierówności regionalne i społeczne.
W kontekście ostatnich kryzysów z jakimi przyszło się borykać regionom należy
również zaznaczyć, że polityka spójności szybko i efektywnie została
dostosowana do skutków pandemii COVID-19. Podjęte działania obejmowały
zarówno zmiany legislacyjne, mające na celu dostosowanie polityki spójności do
nadzwyczajnych warunków wynikających z wybuchu pandemii, jak również
dedykowanie dodatkowych środków dla polityki spójności 2014-2020 w ramach
instrumentu REACT-EU. W 2020 r. zostały przyjęte dwie nowelizacje
rozporządzenia ogólnego, które przede wszystkim uelastyczniały możliwości
wykorzystania funduszy w celu zarówno wsparcia sektora ochrony zdrowia, jak
również przedsiębiorców, którzy ucierpieli na skutek kryzysu. Ponadto
wprowadzono wiele mechanizmów uelastyczniających zarządzanie funduszami.
Dedykowano dla państw członkowskich dodatkowe środki w postaci mechanizmu
REACT-EU (Recovery Assistance for Cohesion and the Territories of Europe –
wsparcie na rzecz odbudowy służącej spójności oraz terytoriom Europy)
dysponującego alokacją w wysokości 47.5 mld euro, które to środki pochodziły
z budżetu Europejskiego Instrumentu Odbudowy (EIO - Next Generation EU).
Polska została jednym z głównych beneficjentów tego instrumentu z alokacją

-- 8 of 11 --

9
prawie 2 mld euro. Środki z tego instrumentu zasiliły przede wszystkim
inwestycje w ochronę zdrowia, wsparcie przedsiębiorców, transformację cyfrowa
i energetyczną.
Aby efektywniej radzić sobie ze zmianami i lepiej budować swoją odporność na
aktualne i przyszłe kryzysy oraz budować przewagi konkurencyjne regiony wraz
ze stroną rządową rozpoczęły tworzenie wspólnych inicjatyw będących
odpowiedzią na zachodzące zmiany. Przykładem takiej inicjatywy jest jeden
z ostatnio uruchomionym programów o charakterze terytorialnym o nazwie
„Rządowy program rozwoju północno-wschodnich obszarów przygranicznych na
lata 2024 -2030”. Celem strategicznym programu jest poprawa jakości życia
mieszkańców północno-wschodnich obszarów przygranicznych poprzez
ograniczenie negatywnych skutków ataku Rosji na Ukrainę oraz stworzenie
trwałych podstaw umożliwiających rozwój społeczno-gospodarczy z
poszanowaniem środowiska naturalnego. Beneficjentami Programu są JST
bezpośrednio przylegające do granicy północnowschodniej z województwa:
warmińsko-mazurskiego, podlaskiego, podkarpackiego i lubelskiego. Zakres
Programu obejmuje m.in.: poprawę transportowej infrastruktury drogowej oraz
infrastruktury towarzyszącej i poprawę bezpieczeństwa drogowego, realizację
działań z zakresu zielonej i niebieskiej infrastruktury dla ochrony środowiska
naturalnego, stworzenie warunków do rozwoju zrównoważonej turystyki
w oparciu o endogeniczne potencjały, działania służące poprawie stanu
infrastruktury edukacyjnej, zdrowotnej i społecznej.
Ponadto rząd kieruje również dodatkowe wsparcie dla regionów przechodzących
transformację przemysłową, gdzie odbywa się bądź odbywało się przez lata
wydobycie paliw kopalnych. Fundusz w ramach którego realizowane jest
wsparcie to Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST). W regionach
górniczych zakwalifikowanych do wsparcia w ramach FST, tj. w częściach woj.
dolnośląskiego, łódzkiego, małopolskiego, śląskiego i wielkopolskiego władze
regionalne we współpracy z władzami z władzami krajowymi (MFiPR, MKiŚ, MAP)
przygotowały terytorialne plany sprawiedliwej transformacji (TPST), które
określają jak ma przebiegać na tych obszarach transformacja w kierunku
gospodarki neutralnej dla klimatu oraz jak wykorzystane zostaną środki FST na
ten cel.
Celem FST jest ograniczenie negatywnych skutków społeczno-gospodarczych
(oraz innych) planowanej transformacji energetycznej. Regiony korzystające ze
wsparcia FST dążą do stopniowego uniezależnienia się od przemysłu węglowego,
kosztem postawienia na nowe inteligentne specjalizacje identyfikowane na
poszczególnych terytoriach.
Mając na uwadze obecne trendy rozwojowe, w tym politykę klimatyczną UE,
należy ocenić, że zmiana regionalnych profili gospodarczych oraz inne działania
polegające na budowaniu wspólnej odporności na kryzysy niewątpliwie
przyczynią się do poprawy atrakcyjności inwestycyjnej, w regionach oraz
przyspieszą ich rozwój społeczno- gospodarczy.

-- 9 of 11 --

10
Pytanie 4. W jaki sposób rząd planuje promować współpracę pomiędzy
sektorem publicznym, prywatnym i akademickim w celu wspierania
innowacyjności i konkurencyjności gospodarki regionalnej?
Dokumentem kładącym szczególny nacisk na wzmacnianie współpracy na
poziomie lokalnym, regionalnym i ponadregionalnym jest KSRR. Strategia
zakłada, że polityka regionalna oferować będzie instrumenty pozwalające
terytorializować polityki publiczne nie tylko poprzez współpracę między rządem
a samorządem województwa, ale także w skali lokalnej, ponadlokalnej,
regionalnej a nawet ponadregionalnej.
Jednym z założeń Programu FENG jest wspieranie współpracy pomiędzy
sektorem prywatnym a akademickim. Cel ten będzie realizowany przez szereg
działań, w tym m.in. poprzez wzmocnienie: a) potencjału sektora nauki,
w szczególności w zakresie współpracy z firmami i transferu technologii,
b) profesjonalizacji i rozszerzenia działalności ośrodków transferu technologii,
a także rozwoju kompetencji osób zarządzających ośrodkami badawczymi,
c) potencjału do uzyskania przez organizacje badawcze wyższych przychodów
z tytułu komercjalizacji, d) realizacji usług badawczych na zlecenie, kompetencji
naukowców w zakresie zarządzania biznesowego oraz współpracy.
W ramach Ścieżki SMART realizowanej w ramach programu FENG dedykowany
jest konkurs na konsorcja przedsiębiorstw z organizacjami badawczymi. Projekty
realizowane w konsorcjum z organizacją badawczą mogą dotyczyć wspólnej
realizacji prac badawczo-rozwojowych.
Ponadto w ramach prac prowadzonego przez MFiPR Podkomitetu ds. wymiaru
terytorialnego, przygotowane zostały i przyjęte 27 czerwca 2024 r.
Rekomendacje dot. wzmocnienia wymiaru terytorialnego polityk publicznych,
które uznają za kluczowe w politykach publicznych zapewnienie lepszej
koordynacji międzysektorowej, sektorowo-regionalnej, między -
i wewnątrzregionalnej oraz w wymiarze lokalnym – w odniesieniu do procesów
wspierania różnego typu terytoriów. W prace nad dokumentem zaangażowane
zostały resorty, regiony, związki JST. Rekomendacje wskazują na potrzebę
wzrostu zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w planowanie,
podejmowanie decyzji oraz monitorowanie procesów rozwojowych
prowadzonych przez administrację publiczną różnych szczebli poprzez:
a) dążenie do partycypacyjnego modelu programowania polityk publicznych
zakładającego szeroki udział przedstawicieli (reprezentujących sektory
publiczny, społeczny i gospodarczy) różnego typu terytoriów w celu ich
większego zaangażowania w projektowanie strategicznych kierunków
rozwoju czy
b) kreowanie inicjatyw i tworzenie warunków zachęcających partnerów
społecznych i gospodarczych oraz przedstawicieli organizacji
społeczeństwa obywatelskiego, w tym organizacje pożytku publicznego
do partycypacji w procesach rozwojowych.

-- 10 of 11 --

11
Należy zaznaczyć, że polityka regionalna w Polsce zachęca samorządy do
współpracy na poziomie ponadlokalnym, zwłaszcza na obszarach funkcjonalnych.
Samorządy są coraz bardziej świadome znaczenia wzajemnej współpracy i coraz
częściej dostrzegają płynące z niej korzyści, zwłaszcza że wyzwania stojące przed
władzami lokalnymi i regionalnymi wykraczają poza granice administracyjne.
Tworzenie partnerstw JST pokazuje, że dzięki wielopoziomowym wspólnym
inicjatywom i projektom lokalne podmioty mogą rozwiązywać swoje problemy
i czerpać korzyści ze wspólnej pracy. Takie podejście przyczynia się do rozwoju
ich terytoriów. Wzmacnianie budowania zdolności administracyjnych, zwłaszcza
na najniższym szczeblu sprawowania rządów, odgrywa ważną rolę w procesie
budowania skutecznego systemu wdrażania polityki oraz rozwoju społeczno-
gospodarczego terytoriów.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/

-- 11 of 11 --