Interpelacja nr 3069
Interpelacja w sprawie przeciwdziałania segmentacji rynku pracy
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przeciwdziałania segmentacji rynku pracy
Interpelacja nr 3069
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie przeciwdziałania segmentacji rynku pracy
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 02-06-2024
Szanowna Pani Minister,
główne założenie teorii segmentacji rynku pracy sprowadza się do twierdzenia, że rynek pracy nie jest homogeniczny. Cechuje go zróżnicowanie po stronie popytowej i podażowej, co prowadzi do wyodrębnienia części rynku, które obejmują zbliżone stanowiska pracy i pracobiorców o podobnych cechach. To zróżnicowanie, a równocześnie podobieństwo cech w obrębie zbliżonych grup stanowisk pracy i pracodawców, implikuje powstawanie części czy też segmentów rynku pracy. Segmentacja rynku pracy ma swoje aspekty społeczne, co jest m.in. dostrzegane w procesie naboru pracowników do poszczególnych segmentów na podstawie ich indywidualnych cech (płeć, wiek, poziom wykształcenia, narodowość, status na rynku pracy).
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Jakie konkretnie działania podejmuje rząd w celu przeciwdziałania segmentacji rynku pracy w Polsce?
Czy istnieją programy lub inicjatywy mające na celu redukcję różnic w warunkach pracy i zatrudnienia między różnymi grupami społecznymi na rynku pracy?
W jaki sposób rząd współpracuje z przedsiębiorstwami i instytucjami sektora publicznego w celu eliminacji barier oraz zapewnienia równych szans na rynku pracy dla wszystkich?
Jakie są główne obszary segmentacji rynku pracy w Polsce, a także jakie działania podejmuje rząd w celu ich zwalczania?
Czy rząd rozważa wprowadzenie nowych regulacji lub reform mających na celu zwiększenie elastyczności rynku pracy i ograniczenie segmentacji?
Jakie są perspektywy długoterminowe dla przeciwdziałania segmentacji rynku pracy, a także jakie cele strategiczne rząd wyznacza w tej dziedzinie?
Z poważaniem
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 3069
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie przeciwdziałania segmentacji rynku pracy
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 02-06-2024
Szanowna Pani Minister,
główne założenie teorii segmentacji rynku pracy sprowadza się do twierdzenia, że rynek pracy nie jest homogeniczny. Cechuje go zróżnicowanie po stronie popytowej i podażowej, co prowadzi do wyodrębnienia części rynku, które obejmują zbliżone stanowiska pracy i pracobiorców o podobnych cechach. To zróżnicowanie, a równocześnie podobieństwo cech w obrębie zbliżonych grup stanowisk pracy i pracodawców, implikuje powstawanie części czy też segmentów rynku pracy. Segmentacja rynku pracy ma swoje aspekty społeczne, co jest m.in. dostrzegane w procesie naboru pracowników do poszczególnych segmentów na podstawie ich indywidualnych cech (płeć, wiek, poziom wykształcenia, narodowość, status na rynku pracy).
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Jakie konkretnie działania podejmuje rząd w celu przeciwdziałania segmentacji rynku pracy w Polsce?
Czy istnieją programy lub inicjatywy mające na celu redukcję różnic w warunkach pracy i zatrudnienia między różnymi grupami społecznymi na rynku pracy?
W jaki sposób rząd współpracuje z przedsiębiorstwami i instytucjami sektora publicznego w celu eliminacji barier oraz zapewnienia równych szans na rynku pracy dla wszystkich?
Jakie są główne obszary segmentacji rynku pracy w Polsce, a także jakie działania podejmuje rząd w celu ich zwalczania?
Czy rząd rozważa wprowadzenie nowych regulacji lub reform mających na celu zwiększenie elastyczności rynku pracy i ograniczenie segmentacji?
Jakie są perspektywy długoterminowe dla przeciwdziałania segmentacji rynku pracy, a także jakie cele strategiczne rząd wyznacza w tej dziedzinie?
Z poważaniem
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
10%
Konkretność
90%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.9 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6621 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.275.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3069 Pana Posła Daniela Milewskiego, w sprawie
przeciwdziałania segmentacji na rynku pracy, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie należy podkreślić, że treść interpelacji – w części opisującej zjawisko
segmentacji rynku pracy – została w większości skopiowana z artykułu naukowego Marka
Bednarskiego i Iwony Kukulak-Dolaty zatytułowanego: „Segmentacja rynku pracy w
Polsce”, który ukazał się w czasopiśmie „Rynek pracy”, wydawanym przez Ministerstwo
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (numer 1-2/2021). Z przykrością zauważam, że Pan
Poseł nie zamieścił w swoim piśmie przypisu, ani informacji, która odsyłałaby do
cytowanego źródła, co wydaje się postępowaniem nieuczciwym wobec autorów artykułu i
wbrew etycznym standardom, jakich winien przestrzegać parlamentarzysta, prawnik i
wykładowca akademicki.
Przepisy Kodeksu pracy już przewidują ograniczenia przeciwdziałające segmentacji rynku
pracy (mowa o zakazie zawierania umów cywilnoprawnych w warunkach
charakterystycznych dla stosunku pracy – art. 22 § 11 KP oraz ograniczeniu w zakresie
zawierania terminowych umów o pracę – art. 251 KP). Również ustawa z dnia 10
października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. 2024 r. poz. 1773, z
późn. zm.) zawiera przepisy gwarantujące minimalną wysokość wynagrodzenia dla
określonych umów cywilnoprawnych. Obowiązkiem stosowania minimalnej stawki
godzinowej są objęte umowy zlecenia oraz umowy o świadczenie usług, do których stosuje
się przepisy o zleceniu. Gwarancją otrzymywania minimalnej stawki godzinowej objęte są
osoby fizyczne, niewykonujące działalności gospodarczej, a także tzw. „samozatrudnieni”,
czyli osoby fizyczne, wykonujące działalność gospodarczą i niezatrudniające pracowników
lub niezawierające umów ze zleceniobiorcami, których działalność została zarejestrowana
w Rzeczypospolitej Polskiej albo w państwie niebędącym państwem członkowskim Unii
Europejskiej lub państwem Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
Należy również zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r.
o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2024 r. poz. 1712, z późn. zm.) Państwowa Inspekcja
Pracy (dalej: PIP) jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli
przestrzegania prawa pracy, w tym także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia
i innej pracy zarobkowej. Obecnie inspektorzy pracy mogą kierować do sądów powództwa
o ustalenie stosunku pracy. Ta ścieżka jest jednak mało efektywna i czasochłonna.
Szybszym i skuteczniejszym środkiem jest kierowanie do pracodawców poleceń i wystąpień.
Skuteczność Państwowej Inspekcji Pracy mogłaby być wzmocniona przez nadanie nowych
uprawnień PIP, zgodnie z którymi inspektorzy pracy mogliby przekształcać umowy
cywilnoprawne w umowy o pracę w drodze decyzji administracyjnej. Takie rozwiązanie
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przewiduje nowe brzmienie kamienia milowego A71G w ramach KPO, zgodnie z którym PIP
otrzymałby m.in. uprawnienie do wydawania decyzji administracyjnych o przekształceniu
nieprawidłowo zawartych umów cywilnoprawnych w umowy o pracę. Realizacja kamienia
milowego została zawarta w projekcie ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji
Pracy oraz niektórych innych ustaw i wpisana do Wykazu prac legislacyjnych
i programowych Rady Ministrów pod numerem UD283.
Wskazana reforma PIP, mająca na celu ograniczenie segmentacji rynku pracy, jest
elementem reformy rynku pracy, która znalazła się wśród priorytetów przyjętych przez
Radę Ministrów oraz została zawarta w wykazie instrumentów wskazywanych przez
Ministra Finansów i Radę Ministrów w rządowym dokumencie dotyczącym
przeciwdziałania deficytowi – „Średniookresowym planie budżetowo-strukturalnym na lata
2025–2028”. Dokument ten określa działania mające na celu redukcję deficytu sektora
finansów publicznych oraz zawiera reformy strukturalne, w tym wprowadzające zmiany
na rynku pracy, które mają poprawić stabilność finansów publicznych.
Wciąż spotykamy się z podziałem pracowników na segmenty ze względu na rodzaj i
warunki zawieranych umów, a w szczególności mobilność pracowników „w dół” w obrębie
tych segmentów (przejście z lepszego segmentu do gorszego). Zmniejszające się w ostatnich
latach bezrobocie oraz zmiany regulacyjne przyczyniały się do wzmocnienia pozycji
pracownika i ograniczania na rynku pracy nadużywania umów cywilnoprawnych i umów na
czas określony czy pracy w szarej strefie. W 2022 r. pracę nierejestrowaną wykonywało
342 tys. osób w wieku od 15 do 89 lat, co stanowiło 2% ogólnej liczby pracujących. W 2017
r., gdy przeprowadzano poprzednie badanie, w szarej strefie pracowało 880 tys. osób, czyli
5,4% ogólnej liczby pracujących (GUS, 2023). W latach 2015-2021 spadła również z 1,9 mln
do 0,9 mln liczba osób pracujących na podstawie umowy cywilnoprawnej (i jednocześnie
niepracujących na podstawie umowy kodeksowej).
Niepewność pracy – związana m.in. z niską stabilnością zatrudnienia oraz niskimi
wynagrodzeniami, rozpowszechnieniem pracy tymczasowej, a także innymi formami
użyczania pracowników – zauważana jest głównie w środowisku migrantów zarobkowych,
gdyż pracodawcy i pośrednicy mogą wykorzystywać z natury słabszą pozycję pracowników
cudzoziemskich. Dlatego, w ustawie z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności
powierzenia pracy cudzoziemcom na terenie Rzeczypospolitej Polskiej zawarto rozwiązania,
które przyczynią się do przeciwdziałania negatywnym zjawiskom na rynku pracy, takim jak
zaniżanie standardów gwarantujących godziwe warunki pracy.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzone są prace nad ustawą
regulującą zasady organizacji staży oferowanych na otwartym rynku pracy. Projekt ustawy
został wpisany do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod
numerem UD307. Celem proponowanych przepisów jest stworzenie wszystkim osobom
pragnącym zdobywać lub poszerzać kompetencje zawodowe bezpiecznych i sprzyjających
temu warunków, tak by uczestniczący w stażu czerpali z niego korzyści na równi
z pracodawcami. Projektowany akt zakłada m.in. wprowadzenie obowiązku wynagrodzenia
dla osób odbywających staż.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.275.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3069 Pana Posła Daniela Milewskiego, w sprawie
przeciwdziałania segmentacji na rynku pracy, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie należy podkreślić, że treść interpelacji – w części opisującej zjawisko
segmentacji rynku pracy – została w większości skopiowana z artykułu naukowego Marka
Bednarskiego i Iwony Kukulak-Dolaty zatytułowanego: „Segmentacja rynku pracy w
Polsce”, który ukazał się w czasopiśmie „Rynek pracy”, wydawanym przez Ministerstwo
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (numer 1-2/2021). Z przykrością zauważam, że Pan
Poseł nie zamieścił w swoim piśmie przypisu, ani informacji, która odsyłałaby do
cytowanego źródła, co wydaje się postępowaniem nieuczciwym wobec autorów artykułu i
wbrew etycznym standardom, jakich winien przestrzegać parlamentarzysta, prawnik i
wykładowca akademicki.
Przepisy Kodeksu pracy już przewidują ograniczenia przeciwdziałające segmentacji rynku
pracy (mowa o zakazie zawierania umów cywilnoprawnych w warunkach
charakterystycznych dla stosunku pracy – art. 22 § 11 KP oraz ograniczeniu w zakresie
zawierania terminowych umów o pracę – art. 251 KP). Również ustawa z dnia 10
października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. 2024 r. poz. 1773, z
późn. zm.) zawiera przepisy gwarantujące minimalną wysokość wynagrodzenia dla
określonych umów cywilnoprawnych. Obowiązkiem stosowania minimalnej stawki
godzinowej są objęte umowy zlecenia oraz umowy o świadczenie usług, do których stosuje
się przepisy o zleceniu. Gwarancją otrzymywania minimalnej stawki godzinowej objęte są
osoby fizyczne, niewykonujące działalności gospodarczej, a także tzw. „samozatrudnieni”,
czyli osoby fizyczne, wykonujące działalność gospodarczą i niezatrudniające pracowników
lub niezawierające umów ze zleceniobiorcami, których działalność została zarejestrowana
w Rzeczypospolitej Polskiej albo w państwie niebędącym państwem członkowskim Unii
Europejskiej lub państwem Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
Należy również zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r.
o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2024 r. poz. 1712, z późn. zm.) Państwowa Inspekcja
Pracy (dalej: PIP) jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli
przestrzegania prawa pracy, w tym także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia
i innej pracy zarobkowej. Obecnie inspektorzy pracy mogą kierować do sądów powództwa
o ustalenie stosunku pracy. Ta ścieżka jest jednak mało efektywna i czasochłonna.
Szybszym i skuteczniejszym środkiem jest kierowanie do pracodawców poleceń i wystąpień.
Skuteczność Państwowej Inspekcji Pracy mogłaby być wzmocniona przez nadanie nowych
uprawnień PIP, zgodnie z którymi inspektorzy pracy mogliby przekształcać umowy
cywilnoprawne w umowy o pracę w drodze decyzji administracyjnej. Takie rozwiązanie
-- 1 of 2 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przewiduje nowe brzmienie kamienia milowego A71G w ramach KPO, zgodnie z którym PIP
otrzymałby m.in. uprawnienie do wydawania decyzji administracyjnych o przekształceniu
nieprawidłowo zawartych umów cywilnoprawnych w umowy o pracę. Realizacja kamienia
milowego została zawarta w projekcie ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji
Pracy oraz niektórych innych ustaw i wpisana do Wykazu prac legislacyjnych
i programowych Rady Ministrów pod numerem UD283.
Wskazana reforma PIP, mająca na celu ograniczenie segmentacji rynku pracy, jest
elementem reformy rynku pracy, która znalazła się wśród priorytetów przyjętych przez
Radę Ministrów oraz została zawarta w wykazie instrumentów wskazywanych przez
Ministra Finansów i Radę Ministrów w rządowym dokumencie dotyczącym
przeciwdziałania deficytowi – „Średniookresowym planie budżetowo-strukturalnym na lata
2025–2028”. Dokument ten określa działania mające na celu redukcję deficytu sektora
finansów publicznych oraz zawiera reformy strukturalne, w tym wprowadzające zmiany
na rynku pracy, które mają poprawić stabilność finansów publicznych.
Wciąż spotykamy się z podziałem pracowników na segmenty ze względu na rodzaj i
warunki zawieranych umów, a w szczególności mobilność pracowników „w dół” w obrębie
tych segmentów (przejście z lepszego segmentu do gorszego). Zmniejszające się w ostatnich
latach bezrobocie oraz zmiany regulacyjne przyczyniały się do wzmocnienia pozycji
pracownika i ograniczania na rynku pracy nadużywania umów cywilnoprawnych i umów na
czas określony czy pracy w szarej strefie. W 2022 r. pracę nierejestrowaną wykonywało
342 tys. osób w wieku od 15 do 89 lat, co stanowiło 2% ogólnej liczby pracujących. W 2017
r., gdy przeprowadzano poprzednie badanie, w szarej strefie pracowało 880 tys. osób, czyli
5,4% ogólnej liczby pracujących (GUS, 2023). W latach 2015-2021 spadła również z 1,9 mln
do 0,9 mln liczba osób pracujących na podstawie umowy cywilnoprawnej (i jednocześnie
niepracujących na podstawie umowy kodeksowej).
Niepewność pracy – związana m.in. z niską stabilnością zatrudnienia oraz niskimi
wynagrodzeniami, rozpowszechnieniem pracy tymczasowej, a także innymi formami
użyczania pracowników – zauważana jest głównie w środowisku migrantów zarobkowych,
gdyż pracodawcy i pośrednicy mogą wykorzystywać z natury słabszą pozycję pracowników
cudzoziemskich. Dlatego, w ustawie z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności
powierzenia pracy cudzoziemcom na terenie Rzeczypospolitej Polskiej zawarto rozwiązania,
które przyczynią się do przeciwdziałania negatywnym zjawiskom na rynku pracy, takim jak
zaniżanie standardów gwarantujących godziwe warunki pracy.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzone są prace nad ustawą
regulującą zasady organizacji staży oferowanych na otwartym rynku pracy. Projekt ustawy
został wpisany do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod
numerem UD307. Celem proponowanych przepisów jest stworzenie wszystkim osobom
pragnącym zdobywać lub poszerzać kompetencje zawodowe bezpiecznych i sprzyjających
temu warunków, tak by uczestniczący w stażu czerpali z niego korzyści na równi
z pracodawcami. Projektowany akt zakłada m.in. wprowadzenie obowiązku wynagrodzenia
dla osób odbywających staż.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --