Interpelacja w sprawie stymulowania popytu na innowacje przez sektor publiczny
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3068
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie stymulowania popytu na innowacje przez sektor publiczny
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 02-06-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w stymulowaniu popytu na innowacje, w sytuacji dość niskiej siły nabywczej klientów na rynku krajowym, istotną rolę może odegrać administracja publiczna, poprzez mądrze zaprogramowany system zamówień publicznych. Instytucje sektora publicznego mogą odegrać istotną rolę również w stymulowaniu powstawania i rozwoju innowacji będących odpowiedzią na obecne i nowe wyzwania społeczne, m.in. zmiany klimatyczne, potrzebę ochrony środowiska naturalnego, zmiany cywilizacyjne (np. ochrona zdrowia i starzenie się społeczeństw).
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy istnieją plany lub inicjatywy mające na celu zachęcanie instytucji sektora publicznego do korzystania z innowacyjnych rozwiązań zwłaszcza w obszarach dotkniętych zmianami klimatycznymi i potrzebą ochrony środowiska naturalnego?
W jaki sposób rząd zamierza oceniać skuteczność działań stymulujących popyt na innowacje przez sektor publiczny, a także jakie są kryteria sukcesu tych działań?
Jakie są główne wyzwania związane ze stymulowaniem popytu na innowacje przez sektor publiczny, a także jakie działania podejmuje rząd w celu ich rozwiązania?
Czy rząd rozważa wprowadzenie dodatkowych instrumentów zachęcających do inwestycji w innowacje, a jeśli tak, to jakie są te instrumenty i jakie mogą być ich potencjalne efekty?
Jakie są perspektywy długoterminowe dla stymulowania popytu na innowacje przez sektor publiczny, a także jakie cele strategiczne rząd wyznacza w tej dziedzinie?
Z poważaniem
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Jacek Tomczak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11308 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DDR-VI.054.3.2024
Warszawa, 27 czerwca 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: Interpelacja nr 3068 złożona przez Pana Posła Daniela Milewskiego
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Pana Posła Daniela Milewskiego, dotyczącą stymulowania popytu
na innowacje przez sektor publiczny, poniżej przedstawiam odpowiedzi na przekazane
pytania.
Ad. 1 i 2
Stymulowanie wzrostu popytu sektora publicznego na innowacje poprzez zamówienia
publiczne stanowi jedno z głównych zagadnień w kontekście kierunków dalszego rozwoju
systemu zamówień publicznych w Polsce. Ministerstwo Rozwoju i Technologii wraz
z Urzędem Zamówień Publicznych od dłuższego czasu podejmuje starania, aby zamówienia
publiczne przestały być postrzegane wyłącznie w kategoriach sformalizowanej procedury
i stały się instrumentem realizacji strategicznych celów państwa, szczególnie w obszarze
innowacji, społecznym, a także ochrony środowiska i klimatu.
Powyższe podejście znalazło pełne odzwierciedlenie w obowiązującej uchwale Rady
Ministrów z dnia 11 stycznia 2022 r. w sprawie przyjęcia Polityki zakupowej państwa (dalej:
Polityka), gdzie jako jeden z trzech priorytetów wskazano Zrównoważone i innowacyjne
zamówienia. W Polityce podkreślono, że jej celem jest włączenie środków wydatkowanych
w ramach systemu zamówień publicznych do działań państwa w zakresie rozwoju polskich
innowacji. Zamawiający publiczni mają bowiem potencjał, aby jako klienci na innowacje,
przy wykorzystaniu środków, jakim dysponują, stali się ważnym impulsem dla rozwoju
technologii. Branże, które są zależne od klientów należących do sektora publicznego, mają
-- 1 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
być zachęcane do wypracowywania innowacyjnych rozwiązań i przyjmowania nowych
technologii przez generowanie odpowiedniego popytu w sektorze publicznym.
W Polityce wskazano szereg rekomendacji bezpośrednio ukierunkowanych na wzrost liczby
zamówień publicznych na innowacje. Jedna z rekomendacji dotyczy szerszego stosowania
zamówień przedkomercyjnych (Pre-Commercial Procurement - PCP), które dotyczą zakupu
usług badawczych i rozwojowych. Kierownikom zamawiających zalecono, aby dążyli do
alokowania 3% budżetu wydatkowanego na zamówienia na projekty PCP oraz do tego, aby
w 20% wszystkich zamówień ich element lub część zawierało zakup w formule „pierwszy
klient innowacji” (Public Procurement od Innovation – PPI).
Należy podkreślić, że wśród celów wspomnianego priorytetu Polityki wskazano także
zwiększenie udziału zielonych zamówień w rynku zamówień publicznych, co ma w swym
założeniu sprzyjać nie tylko ograniczeniu negatywnego wpływu człowieka na środowisko
i klimat, ale również pobudzaniu rozwoju gospodarczego, w tym budowaniu potencjału
sektora ekoinnowacyjnych technologii, usług oraz produktów.
Skuteczność działań w obszarze wzrostu zamówień na innowacje będzie analizowana przez
Ministerstwo Rozwoju i Technologii w ramach procesu monitoringu wdrażania Polityki, na
podstawie danych zbieranych od zamawiających z sektora administracji publicznych oraz
danych wynikających z rocznych sprawozdań z funkcjonowania systemu zamówień
publicznych, które są przygotowywane przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych.
Zgodnie z przyjętymi założeniami oczekuje się, że działania i rekomendacje przyjęte w
Polityce doprowadzą do istotnego wzrostu liczby zamówień publicznych na innowacje
udzielanych przez sektor administracji publicznej.
Ad. 3
Analizy dotyczące kwestii nabywania przez sektor publiczny usług, dostaw oraz robót
budowlanych o charakterze innowacyjnym wskazują jednoznacznie, że bariery
i ograniczenia występują zarówno po stronie podmiotów publicznych (zamawiających) oraz
przedsiębiorców (wykonawców zamówień). Wpływają one negatywnie na skłonność
powyższych dwóch kategorii uczestników rynku zamówień publicznych do rozwoju
segmentu zamówień na innowacje.
Jeżeli chodzi o zamawiających to wspomniane bariery i ograniczenia dotyczą aspektów
kulturowo – organizacyjnych oraz kompetencyjnych. Do tych pierwszych należy zaliczyć
przede wszystkim niechęć do ponoszenia nadmiernego ryzyka wynikającego ze stosowania
-- 2 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
niestandardowego podejścia, brak sformułowania odpowiedniej strategii przez kadrę
zarządczą, ograniczenia finansowe, czy też deficyty w zakresie efektywnej współpracy
pomiędzy wewnętrznymi komórkami organizacyjnymi. W kontekście aspektów
kompetencyjnych należy wskazać na luki praktyków zamówień w zakresie wiedzy na temat
zamówień innowacyjnych oraz odpowiedniego doświadczenia, co przekłada się na
trudności związane z przygotowaniem dokumentacji przetargowej i wyborem właściwego
wykonawcy.
Brak gotowości do realizacji zamówień na innowacje oraz umiejętności zarządzania
ryzykiem z tym związanym, obawa przed formalnościami związanymi z ubieganiem się
o zamówienie publiczne i jego realizacją, a także konkurencja ze strony rynku prywatnego,
to główne czynniki ograniczające zainteresowanie wykonawców realizacją zamówień
publicznych na innowacje.
Mając powyższe na uwadze, w Polityce położono bardzo silny nacisk na kwestię
profesjonalizacji zamawiających oraz wykonawców (priorytet: Profesjonalizacja). Uznano
bowiem, że aktualne ramy prawne są wystarczające do udzielania zamówień na innowacje,
a tym co wymaga dalszego doskonalenia jest kwestia ich efektywnego stosowania.
Dlatego też, przewidziano wdrożenie szerokiego programu szkoleń dla zamawiających,
obejmującego m.in. zagadnienia związane z udzielaniem zamówień na innowacje.
Zamawiający z administracji rządowej zostali zobowiązani do wdrożenia wybranych
elementów Europejskich ram kompetencji dla specjalistów ds. zamówień publicznych
(ProcurCompEU), co ma wspierać udzielanie zamówień publicznych jako strategiczną
funkcję, która zapewnia inwestycje publiczne na rzecz zrównoważonego rozwoju.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii nawiązało także współpracę w Bankiem Światowym
w celu wypracowania optymalnych zaleceń i rekomendacji dotyczących wdrażania
ProcurCompEu. Prowadzone są również prace nad stworzeniem platformy internetowej,
która ma stanowić centralne repozytorium wiedzy na temat zamówień publicznych, w tym
zamówień na innowacje. Powyższe działania mają w swym założeniu wzmocnić potencjał
kompetencyjny zamawiających, a w konsekwencji zwiększyć ich gotowość do odchodzenia
od rozwiązań standardowych na rzecz rozwiązań innowacyjnych.
W celu zachęcenia wykonawców do szerszego udziału w rynku zamówień publicznych,
w tym w obszarze innowacji, w Polityce przewidziano realizację priorytetu Rozwój potencjału
MŚP. Działania podejmowane w jego ramach mają na celu ułatwienie dostępu
przedsiębiorcom do rynku zamówień publicznych. Obok ustanowienia ogólnopolskiego
-- 3 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
programu szkoleń dla MŚP z udzielania zamówień publicznych, wdrożenia odpowiednich
zmian prawnych (tj. wprowadzenie certyfikacji wykonawców zamówień publicznych),
zobowiązano zamawiających z sektora administracji rządowej do kształtowania procesów
zakupowych w sposób zapewniający MŚP możliwość ubiegania się o zamówienia publiczne
(np. szersze stosowanie zaliczek i płatności częściowych). Inaczej mówiąc, zamawiający mają
obowiązek udzielania zamówień z uwzględnieniem sytuacji wykonawców MŚP.
Zwiększenie udziału wykonawców z sektora MŚP w rynku zamówień publicznych,
w połączeniu ze wzrostem popytu na innowacje ze strony administracji rządowej, powinno
przyczynić się do wzrostu innowacyjności zamówień publicznych, co będzie pozytywnie
oddziaływało na całą gospodarkę.
Ad 4
Aktualnie trwają również końcowe prace nad nowelizacją rozporządzenia Ministra Rozwoju
i Technologii w sprawie udzielania pomocy publicznej na realizację projektów
inwestycyjnych o znaczeniu strategicznym dla przejścia na gospodarkę o zerowej emisji
netto. Nowelizacja umożliwi udzielanie wsparcia na duże projekty niskoemisyjne, o wysokim
stopniu innowacyjności. Rozporządzenia nie tylko ma na celu wsparcia dla sektorów
niskoemisyjnych, ale również rozwój innowacyjności gospodarki kraju, poprzez przyciąganie
największych i najbardziej zaawansowanych technologicznie projektów.
W ramach rozporządzenia możliwe jest uzyskanie wsparcia na inwestycje mające na celu
pobudzenie i przyciągnięcie inwestycji przemysłowych związanych z produkcją czystych
technologii w Europie, np. wytwarzanie baterii, paneli słonecznych, turbin wiatrowych czy
pomp ciepła.
Pomoc jest udzielana w oparciu o „Tymczasowe ramy pomocy państwa w sytuacjach
kryzysowych i w okresie transformacji” („TCTF”) przyjęte przez Komisję Europejską w celu
wsparcia gospodarki po agresji Rosji wobec Ukrainy, który Komisja Europejska wydała
9 marca 2023 r.
TCTF wprowadza uproszczenia w przyznawaniu pomocy publicznej przez państwa
członkowskie. Dzięki ramom kraje, które dotychczas ze względu na zasady prawa
konkurencji UE nie miały możliwości udzielania zachęt inwestycyjnych, będą konkurencyjne
dla projektów, które do tej pory lokowały się np. w Azji. Ramy upraszczają przyznanie
pomocy, dzięki czemu możliwa jest szybsza realizacja celów zbliżających naszą gospodarki
do tzw. celu zero netto.
-- 4 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Celem wprowadzenia tego instrumentu do krajowej polskiej oferty narzędzi wsparcia jest
uzupełnienie dotychczasowej oferty inwestycyjnej dostępnej w Polsce, co bezpośrednio
wpłynie na atrakcyjność naszego kraju, w ramach wspierania innowacyjnych projektów.
Ad. 5
Jeżeli chodzi o pespektywy długoterminowe stymulowania popytu na innowacje przez
sektor publiczny to są one pozytywne. Zamawiający w coraz większym stopniu dostrzegają
korzyści z wdrażania innowacji, zarówno w kontekście zadań przez nich realizowanych, jak
i całej gospodarki.
Wpływ na to mają z pewnością postanowienia Polityki, w której zaproponowano (Program
realizacji: Alokacja budżetu zamawiających) aby wszyscy zamawiający – do końca 2025 r. -
na potrzeby zamówień B+R i zakupów w formule „pierwszy klient” (PPI) wydzieli
odpowiednią dla swojej skali część środków budżetowych. Ponadto zamawiającym zalecono
dążenie do osiągnięcia następujących celów:
➢ 3% całego budżetu na dane zamówienie będzie przeznaczone na badania i rozwój (np.
PCP – Pre-Commercial Procurement, Konkurs, partnerstwo innowacyjne);
➢ 20% wszystkich zamówień (ich element lub część) będzie zawierało zakup w formule
pierwszy klient innowacji;
➢ 30% wszystkich zamówień będzie uwzględniać aspekty środowiskowe (sprzyja
ekoinnowacjom).
Szczegółowe analizy dotyczące potrzeby modyfikacji dotychczasowych celów
strategicznych lub ustanowienia nowych zostaną przeprowadzone za etapie prac nad
Polityką na lata 2026 – 2029.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Jacek Tomczak
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
-- 5 of 5 --