Interpelacja w sprawie polityki zakupowej państwa
Treść wystąpienia poselskiego
Treść wystąpienia poselskiego jest w trakcie pobierania...
Sekretarz stanu Jacek Tomczak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
17835 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DDR-VI.054.5.2024
Warszawa, 27 czerwca 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 3060
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Pana Posła Daniela Milewskiego, w sprawie polityki zakupowej
państwa, poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane pytania.
Ad 1
Działania Rady Ministrów mające na celu ukierunkowanie zakupów publicznych na
innowacyjne i zrównoważone produkty oraz usługi polegają na wdrażaniu odpowiednio
zdefiniowanej Polityki zakupowej państwa, przyjętej uchwałą Rady Ministrów z dnia
11 stycznia 2022 r. Jest to dokument o charakterze średniookresowej strategii
przyjmowany raz na 4 lata, który stanowi instrument powiązania wydatków dokonywanych
poprzez zamówienia publiczne z realizacją kluczowych polityk oraz celów strategicznych
państwa w obszarze gospodarczym, społecznym oraz środowiskowym.
Służy ona odejściu od postrzegania zamówień publicznych wyłącznie w kategoriach
sformalizowanych procedur, których dochowanie jest głównym i najważniejszym celem
zamawiającego. Ukierunkowuje zakupy na usługi, dostawy oraz roboty budowlane
o kluczowym znaczeniu z punktu widzenia interesów państwa. Jest ona uzupełnieniem
systemowych zmian wprowadzonych ustawą z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień
publicznych.
W Polityce zakupowej państwa zdefiniowano trzy priorytety: I. Profesjonalizacja, II. Rozwój
potencjału MŚP, III. Zrównoważone i innowacyjne zamówienia publiczne.
-- 1 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Profesjonalizacja to postawienie na kompetencje i rozwój pracowników zamawiających, co
będzie miało pozytywny wpływ na sposób przygotowywania i przeprowadzania procesów
zakupowych, w tym większą otwartość zamawiających na innowacyjne oraz przyjazne
środowisku produkty oraz usługi. Wzrost poziomu profesjonalizacji to także większa
efektywność procesów zakupowych.
Wsparcie rozwoju potencjału MŚP realizowane jest poprzez dalsze otwieranie rynku
zamówień publicznych na potrzeby i możliwości MŚP. Dzięki temu następuje wzrost liczby
przedsiębiorców ubiegających się i pozyskujących zamówienia. Spojrzenie na procesy
zakupowe z perspektywy MŚP stanowi istotny wyznacznik działań zamawiających
należących do administracji rządowej. Większa liczba zamówień innowacyjnych oraz
zrównoważonych, w ramach realizacji poniższego priorytetu Polityki zakupowej państwa,
będzie również odgrywał znaczącą rolę w zwiększaniu zainteresowania MŚP rynkiem
zamówień publicznych.
Głównym założeniem priorytetu Zrównoważone i innowacyjne zamówienia publiczne jest
zwiększenie liczby zamówień społecznie odpowiedzialnych, zamówień zielonych oraz
zamówień innowacyjnych. Wpisuje się to w model zrównoważonego rozwoju, który stanowi
fundament polityki środowiskowej, społecznej oraz gospodarczej krajów rozwiniętych.
Polska poczyniła w ostatnich latach znaczne postępy w tym zakresie, lecz podejmowane są
dalsze działania wspierające realizację przyjętych celów.
W ramach powyższego priorytetu przewidziano m.in. przeznaczenie przez zamawiających
określonej części środków publicznych wydatkowanych poprzez zamówienia publiczne na
zamówienia zrównoważone i innowacyjne, a także powołano Zespół ds. zielonych
zamówień, który będzie ustalał katalog zamówień objętych obowiązkiem stosowania
określonych aspektów środowiskowych.
Ad 2
Wytyczne dotyczące udzielania zamówień innowacyjnych oraz zrównoważonych zostały
sformułowane w Polityce zakupowej państwa.
W zakresie zielonych zamówień publicznych zobowiązano zamawiających z administracji
rządowej do możliwie szerokiego uwzględniania aspektów środowiskowych
w prowadzonych postępowaniach o udzielenie zamówienia, z uwzględnieniem ich potrzeb
oraz interesów. Stwierdzenie przez zamawiającego, że w konkretnym postępowaniu istnieje
możliwość zastosowania określonych aspektów środowiskowych, bez jednoczesnego
uszczerbku dla jego interesów oraz poziomu i jakości zaspokojenia jego potrzeb
-- 2 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
zakupowych, powinno skutkować uwzględnieniem wspomnianych aspektów. W przypadku
zamówień o wartości równej lub przekraczającej progi unijne zamawiający powinni
korzystać z wyników analizy potrzeb i wymagań, o której mowa w art. 83 ustawy z dnia
11 września 2029 r. – Prawo zamówień publicznych. Jednocześnie wskazano na konkretne
rozwiązania prawne, które zamawiający mogą wykorzystać na potrzeby zielonych zamówień
publicznych.
Jeżeli chodzi o zamówienia społeczne to w Polityce zakupowej państwa wskazano, że
zamawiający, udzielając zamówień publicznych, powinni formułować względem
wykonawców wymagania dotyczące m.in. społecznej odpowiedzialności biznesu oraz
poszanowania praw człowieka, także w stosunku całego łańcucha dostaw. Wymagania te,
zgodnie z regulacjami ww. ustawy, muszą być związane z przedmiotem udzielanego
zamówienia publicznego.
W zakresie zamówień innowacyjnych w Polityce zakupowej państwa zaproponowano, aby
wszyscy zamawiający – do końca 2025 r. - na potrzeby zamówień B+R i zakupów w formule
„pierwszy klient” (PPI) wydzieli odpowiednią dla swojej skali część środków budżetowych.
Ponadto zamawiającym zalecono dążenie do osiągnięcia następujących celów:
➢ 3% całego budżetu na dane zamówienie będzie przeznaczone na badania i rozwój (np.
PCP – Pre-Commercial Procurement, Konkurs, partnerstwo innowacyjne);
➢ 20% wszystkich zamówień (ich element lub część) będzie zawierało zakup w formule
pierwszy klient innowacji;
➢ 30% wszystkich zamówień będzie uwzględniać aspekty środowiskowe (sprzyja
ekoinnowacjom).
Odnosząc się do kwestii kryteriów wyboru wykonawcy należy wyjaśnić, że zgodnie
z art. 242 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych, zamawiający
mogą dokonywać oceny ofert w oparciu o kryteria oceny ofert, które mogą odnosić się m.in.
do:
jakości, w tym do parametrów technicznych, właściwości estetycznych, funkcjonalnych,
aspektów środowiskowych, w tym efektywności energetycznej,
aspektów innowacyjnych,
aspektów społecznych, w tym integracji zawodowej i społecznej wybranych kategorii
osób.
-- 3 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Ustawa nie precyzuje konkretnych kryteriów dotyczących zamówień innowacyjnych
i zrównoważonych w celu pozostawienia swobody decyzyjnej zamawiającym, tak aby mogli
dostosować przedmiotowe kryteria do specyfiki konkretnego przedmiotu zamówienia.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że ww. ustawa przewiduje ograniczenie w stosowaniu
ceny jako jedynego kryterium oceny ofert.
Należy również podkreślić, że na stronie internetowej Urzędu Zamówień Publicznych
znajdują się publikacje zawierające przykładowe kryteria środowiskowe oraz wytyczne
odnoszące się do zamówień na innowacje, które są dostępne dla wszystkich zamawiających.
Ad 3
Stymulowanie wzrostu popytu sektora publicznego na innowacje poprzez zamówienia
publiczne stanowi jedno z głównych zagadnień w kontekście kierunków dalszego rozwoju
systemu zamówień publicznych w Polsce. Ministerstwo Rozwoju i Technologii wraz
z Urzędem Zamówień Publicznych od dłuższego czasu podejmuje starania, aby zamówienia
publiczne przestały być postrzegane wyłącznie w kategoriach sformalizowanej procedury
i stały się instrumentem realizacji strategicznych celów państwa, szczególnie w obszarze
innowacji, społecznym, a także ochrony środowiska i klimatu.
Powyższe podejście znalazło pełne odzwierciedlenie w obowiązującej Polityce zakupowej
państwa Podkreślono w niej, że celem jest włączenie środków wydatkowanych w ramach
systemu zamówień publicznych do działań państwa w zakresie rozwoju polskich innowacji.
Zamawiający publiczni mają bowiem potencjał, aby jako klienci na innowacje, przy
wykorzystaniu środków, jakim dysponują, stali się ważnym impulsem dla rozwoju
technologii. Branże, które są zależne od klientów należących do sektora publicznego, mają
być zachęcane do wypracowywania innowacyjnych rozwiązań i przyjmowania nowych
technologii przez generowanie odpowiedniego popytu w sektorze publicznym.
W Polityce wskazano szereg rekomendacji bezpośrednio ukierunkowanych na wzrost liczby
zamówień publicznych na innowacje. Ich przykłady wskazano powyżej, w odpowiedzi na
pytanie 2.
Ad 4
W ocenie Ministerstwa Rozwoju i Technologii głównym wyzwaniem związanym
z wdrażaniem celów obowiązującej Polityki zakupowej państwa, ukierunkowanej na
innowacyjność i zrównoważone zakupy, jest niewystarczający stopień profesjonalizacji
zamawiających oraz wąskie spojrzenie na kwestię kosztów nabywanych zamówień.
-- 4 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Dlatego też, Polityka zakupowa państwa jako jeden z priorytetów wskazuje zwiększenie
profesjonalizacji w zamówieniach publicznych. Jest to kluczowy element dalszego rozwoju
systemu zamówień publicznych, który może wspomagać efektywne i prorozwojowe
wydatkowanie środków publicznych. Szczególny nacisk położono na program szkoleń dla
zamawiających oraz na uwzględnienie w programach szkoleń zagadnień związanych
z aspektami środowiskowymi i innowacyjnymi.
Istotną kwestią pozostaje również potrzeba zmiany podejścia zamawiających do kwestii
zarządzania kosztami nabywanych robót budowalnych, dostaw i usług. Zamówienia
uwzględniające aspekty innowacyjne i środowiskowe wymagają często zaangażowania
większych środków publicznych na etapie ich zakupu, co zniechęca do nich wielu
zamawiających. Natomiast biorąc pod uwagę cały cykl życia przedmiotu zamówienia,
okazuje się, że większe koszty na etapie zakupu są później równoważone na etapie
eksploatacji, która wymaga ponoszenia niższych kosztów. Dlatego też niezwykle ważne jest
prowadzenie działań mających na celu promowanie pozacenowych kryteriów oceny ofert,
w szczególności tych uwzględniających kryterium kosztu w oparciu o rachunek kosztów
cyklu życia, związanych z nabyciem, użytkowaniem (zużyciem energii i innych zasobów),
utrzymaniem czy też wycofaniem z eksploatacji przedmiotu zamówienia.
Ad 5
System monitorowania i oceny efektywności Polityki zakupowej państwa opisany został
w rozdziale XI System realizacji Polityki Zakupowej Państwa. Dotyczy on stopnia wdrażania
wszystkich trzech priorytetów Polityki, w tym zamówień zrównoważonych i innowacyjnych.
System ten został podzielony na 3 części związane z oceną efektywności, analizą postępów
wdrażania oraz monitorowaniem realizacji Polityki.
Poziom wykorzystania instrumentów oraz narzędzi rekomendowanych przez Politykę
zakupową państwa jest monitorowany przez ministra właściwego do spraw gospodarki we
współpracy z Prezesem Urzędu Zamówień Publicznych przy wykorzystaniu:
corocznego Sprawozdania Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z funkcjonowania
systemu zamówień publicznych;
corocznych ankiet dotyczących uwzględniania instrumentów i narzędzi wskazanych w
Polityce.
-- 5 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Należy dodatkowo podkreślić, że Ministerstwo we współpracy z Bankiem Światowym
pracuje nad wypracowaniem nowych ram monitoringu wdrażania polityki zakupowej
państwa. Zostaną one wykorzystane w przypadku Polityki na lata 2026 – 2029.
Ad 6
Obecna Polityka zakupowa państwa obowiązuje do końca 2025 r. Aktualnie rozpoczynają
się analizy i prace przygotowawcze dotyczące projektu Polityki zakupowej państwa na lata
2026 – 2029.
Ze wstępnych analiz wynika, że kluczowe znaczenie dla rozwoju rynku zamówień
publicznych w dalszym ciągu będzie miało podnoszenie poziomu profesjonalizacji
zamawiających, która w znaczący sposób wpływa na ich gotowość do sięgania po bardziej
innowacyjne i zielone rozwiązania w ramach prowadzonych procesów zakupowych. Lepsze
przygotowanie zamawiających to również bardziej efektywne wykorzystanie
obowiązujących regulacji prawnych, które - w powszechnej opinii uczestników rynku - są
adekwatne do najbliższych wyzwań stojących przed systemem zamówień publicznych.
Szczególny nacisk położony zostanie na zmiany w obszarze szkolenia praktyków zamówień
publicznych.
Mając na uwadze cele środowiskowe i społeczne formułowane w innych politykach,
zarówno na szczeblu krajowym, jak i unijnym, niezbędne z pewnością będzie kontynuowanie
działań na rzecz wzrostu wolumenu zamówień zrównoważonych i innowacyjnych, w tym na
ekotechnologie.
Istotnym zadaniem będzie również dalsza elektronizacja zamówień publicznych, w tym
zapewnienie interesariuszom dostępu do adekwatnych danych na temat zamówień
publicznych.
Strategiczne i szczegółowe cele Polityki zakupowej państwa na lata 2026 – 2029 zostaną
wypracowane w szerokim dialogu z uczestnikami rynku zamówień publicznych.
Ad 7
Ministerstwo Rozwoju i Technologii prowadzi wewnętrzne analizy rozwiązań i trendów
występujących w innych państwach członkowskich UE. Analizujemy najlepsze wzorce
i dobre praktyki implementowane przez inne kraje członkowskie. Szczególną uwagę
zwracamy na możliwość ich implementacji do polskiego systemu zamówień publicznych.
Monitorujemy efekty jakie przynoszą polityki zakupowe w takich krajach jak Szwecja czy
Francja.
-- 6 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Ministerstwo Rozwoju i Technologii podjęło również współpracę z Bankiem Światowym
w celu dokonania pogłębionej analizy stanu krajowego systemu zamówień publicznych
w zakresie udzielania zielonych zamówień publicznych, sytuacji wykonawców MŚP oraz
stanu profesjonalizacji uczestników rynku. Efektem współpracy będzie wypracowanie
szczegółowych rekomendacji, które będą uwzględniały najlepsze wzorce międzynarodowe.
Zostaną one wykorzystane do prac nad kolejną odsłoną polityki zakupowej państwa.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Jacek Tomczak
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
Klauzula informacyjna przetwarzania danych osobowych
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z
przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych
oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 z późn. zm.), zwanego
dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i
Technologii z siedzibą w Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507
Warszawa, e-mail: kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48 222 500 123, adres skrytki na
ePUAP: /MRPiT/SkrytkaESP. Wykonującym obowiązki Administratora jest
Dyrektor Departamentu Doskonalenia Regulacji Gospodarczych.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych,
a także przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować
z Inspektorem Ochrony Danych w MRiT wysyłając informację na skrzynkę:
iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO
tj. w celu wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na
podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu
mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2022 r. poz.1339 z późn. zm. ), w celu
udzielenia odpowiedzi na interpelację lub zapytanie poselskie.
4. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne
lub działające na zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w
celach, które wynikają z przepisów powszechnie obowiązującego prawa
(np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych, Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z
MRiT przetwarzają dane osobowe, dla których Administratorem jest
-- 7 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Minister Rozwoju i Technologii (np. podmioty świadczące usługi prawne,
dostawcy systemów informatycznych i usług IT oraz
telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
5. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do
realizacji celu ich przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały
one zebrane, a następnie – w przypadkach, w których wymagają tego przepisy
ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz.
U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych przepisach.
6. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu
decyzji lub profilowaniu.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do
organizacji międzynarodowych.
8. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia
odpowiedzi na interpelację/zapytanie poselskie.
9. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują
Pani/Panu następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art.
15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych jeśli są błędne lub
nieaktualne, zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
10. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje
Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego właściwego w
sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych
Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa.
-- 8 of 8 --