Interpelacja w sprawie strategii transformacji energetycznej
Treść wystąpienia poselskiego
Treść wystąpienia poselskiego jest w trakcie pobierania...
Sekretarz stanu Urszula Zielińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 14 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
27817 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DSA-WPE.050.6.2024.EMD
3235609.12971424.10427180
Warszawa, 22-07-2024
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Daniela Milewskiego w sprawie strategii
transformacji energetycznej, K10INT3054 przedstawiam (przygotowane we współpracy
z Ministerstwem Rozwoju i Technologii - MRiT) poniższe wyjaśnienia.
Ad. 1 Jakie konkretne działania podejmuje rząd w celu opracowania i wdrożenia strategii
transformacji energetycznej, uwzględniającej identyfikację działań mających na celu
redukcję emisyjności i energochłonności gospodarki?
Obecny rząd chce zdynamizować transformację energetyczną, zmiany gospodarcze
i sektorowe, wpisując się w globalne trendy dążenia do niskoemisyjności
przy uwzględnieniu specyficznych krajowych uwarunkowań. Chcemy podjąć konkretne
kroki na rzecz przyspieszenia procesu niskoemisyjnego rozwoju Polski.
Transformacja naszego modelu gospodarczo-społecznego jest złożonym procesem,
w ramach którego prowadzone są szeroko zakrojone działania obejmujące różne sektory
i technologie. Silną podstawą nowego systemu będą źródła nisko i zero-emisyjne, w tym
OZE i energetyka jądrowa. Będą one stopniowo zastępować energetykę węglową,
obciążoną kosztami zakupu uprawnień do emisji gazów cieplarnianych. Kluczowym
elementem realizacji tych celów jest prowadzenie ww. procesów w duchu sprawiedliwej
transformacji.
W celu opracowania dokumentów strategicznych nakreślających kierunek dalszej
transformacji w MKIŚ trwają intensywne prace nad aktualizacją „Krajowego planu na rzecz
energii i klimatu”, który podlegać będzie konsultacjom publicznym i uzgodnieniom
zapewniając dostęp do procesu wszystkim interesariuszom. Zakończenie prac przewidziane
jest w tym roku. Aktualizacja „Polityki energetycznej Polski do 2040 r.” będzie drugim
w kolejności dokumentem, który zostanie zaktualizowany w ramach realizacji zobowiązań
prawnych wynikający z regulacji krajowych. Oba dokumenty będą spójne w kluczowych
aspektach. W aktualizacji KPEiK oraz PEP2040 uwzględnione zostaną kwestie
ukierunkowane m.in. na redukcję emisyjności, poprawę efektywności energetycznej,
wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego przy zachowaniu konkurencyjności
gospodarki.
Dodatkowo informuję, że w odniesieniu do konkretnych działań dedykowanych redukcji
emisyjności i energochłonności gospodarki Ministerstwo Rozwoju i Technologii w ramach
konsorcjum z Akademią Górniczo-Hutniczą realizuje projekt pn. „Strategia rozwoju
technologii wychwytu, transportu, utylizacji i składowania CO2 w Polsce oraz pilotaż
Polskiego Klastra CCUS” o akronimie CCUS.pl dofinansowany ze środków
redystrybuowanych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach programu
-- 1 of 8 --
„Społeczny i gospodarczy rozwój Polski w warunkach globalizujących się rynków” –
GOSPOSTRATEG edycja III. Jednym z produktów wypracowanych w ramach tej inicjatywy
będzie projekt pierwszej strategii rozwoju technologii CCUS w Polsce. Dodatkowo,
w ramach projektu przewidziano opracowanie propozycji nowych przepisów legislacyjnych
umożliwiających rozwój technologii CCUS w Polsce. Projekt realizowany będzie do końca
2024 r.
Ad. 2 Czy istnieją plany legislacyjne lub regulacyjne mające na celu wspieranie
transformacji energetycznej, a także jakie konkretnie środki rząd planuje wdrożyć w celu
zachowania konkurencyjności sektorów energetycznie intensywnych?
Od 2019 r. funkcjonuje instrument dla przemysłów energochłonnych narażonych na utratę
konkurencyjności ze względu na ich zapóźnienia w transformacji i wynikające z nich
uzależnienie od konieczności zakupu znacznych ilości pozwoleń na emisję CO2 - pomimo
posiadania informacji o tym, że ceny ETS będą docelowo rosły. System wsparcia został
znowelizowany w 2022 r. Sektory, które mogą otrzymać rekompensaty cechują się
wysokim zużyciem energii oraz (warunek łączny) ich produkty konkurują na rynku
globalnym tj. istnieje duża wymiana międzynarodowa z krajami poza UE.
W 2022 r. rekompensaty przyznano 92 podmiotom na kwotę prawie 800 mln zł,
zaś w 2023 r. rekompensaty otrzymało 95 podmiotów na kwotę 1,74 mld zł.
Program przewidziany jest do 2030 r., przy czym ostatnie rekompensaty zostaną wypłacone
w 2031 r. Przewidziany budżet na rekompensaty na lata 2022-2031 wynosi ok. 43 mld zł.
Dodatkowo, w związku z gwałtownie rosnącymi cenami energii w latach 2022-2023 MRiT
przygotowało dwa programy. Program „Pomoc dla sektorów energochłonnych związana
z nagłymi wzrostami cen gazu ziemnego i energii elektrycznej w 2022 r.” oraz program
„Pomoc dla przemysłu energochłonnego związana z cenami gazu ziemnego i energii
elektrycznej w 2023 r.”, które zostały przyjęte przez Radę Ministrów w oparciu o ustawę
z dnia 29 września 2022 r. o zasadach realizacji programów wsparcia przedsiębiorców
w związku z sytuacją na rynku energii w latach 2022–2024 (Dz.U. poz. 2088).
Celem ustawy i programów wsparcia jest odpowiedź na postulaty przedsiębiorców
wskazujących na konieczność przeciwdziałania negatywnym skutkom nagłego wzrostu cen
nośników energii, który spowodowany jest wojną na Ukrainie i wynikającym z niej
ograniczeniem importu węglowodorów z Rosji. Pomoc ta ma służyć przede wszystkim
zapewnieniu płynności i dostępu do finansowania dla przedsiębiorstw zmagających się
z wyzwaniami kryzysu, przy jednoczesnym zachowaniu warunków działania na jednolitym
rynku UE. Wsparcie może być udzielone na pokrycie zwiększonych kosztów energii
elektrycznej oraz gazu ziemnego. W ramach programu za koszty poniesione w 2022 r.
pomocy udzielono należnie (dane po rozliczeniu) 195 przedsiębiorcom w łącznej kwocie
2,372 mld zł. W ramach programu za koszty poniesione w 2023 r. pomocy udzielono
(dane przed rozliczeniem części pomocy) 346 przedsiębiorcom w łącznej kwocie 2,498
mld zł. Biorąc powyższe pod uwagę, zidentyfikowana w poprzednich latach potrzeba
udzielenia wsparcia finansowego polskim firmom przemysłowym, pozostaje aktualna.
Obecnie w MRiT prowadzone są prace nad nowym programem na 2024 r.,
gdzie zaplanowano alokację w wysokości ok. 1,5 mld zł.
Dla stabilizacji cen energii i wzmocnienia konkurencyjności kluczowe jest to, aby przemysł
– również energochłonny – podlegał dekarbonizacji. W tym celu przemysł może liczyć na
zachęty do transformacji – w postaci programów wspierających m.in. przedsięwzięcia
mające na celu przekształcenie procesów technologicznych, a także jednostek wytwórczych
w oparciu o niskoemisyjne źródła energii czy przedsięwzięcia polegające na zmniejszeniu
zużycia zasobów surowców pierwotnych wykorzystywanych do produkcji, poprawiające
gospodarowanie zasobami. Dla wzmocnienia efektu zachęt konieczne jest również
stopniowe wycofywanie bezpłatnych uprawnień do emisji gazów cieplarnianych.
-- 2 of 8 --
Ad. 3 W jaki sposób rząd promuje innowacje i technologie o niskiej emisyjności
w sektorach przemysłowych, energetycznych i transportowych, aby wspierać
transformację energetyczną kraju?
W ramach rządu MRiT było resortem wiodącym dla opracowania przepisów do projektu
unijnego rozporządzenia w sprawie ustanowienia ram dla środków na rzecz wzmocnienia
europejskiego ekosystemu produkcji technologii neutralnych emisyjnie
(akt w sprawie przemysłu neutralnego emisyjnie) dalej NZIA. Celem ogólnym
rozporządzenia jest ustanowienie ram prawnych wspierających rozwój technologii
energetycznych neutralnych emisyjnie w Unii, aby wspierać jej cele w zakresie obniżenia
emisyjności do 2030 r. i cel Unii w zakresie neutralności klimatycznej na 2050 r.
oraz zapewnić bezpieczeństwo dostaw technologii neutralnych emisyjnie niezbędnych
do ochrony odporności systemu energetycznego Unii.
Cel ogólny przekłada się na cele szczegółowe polegające na ułatwianiu inwestycji
w technologie neutralne emisyjnie (filar 1), zmniejszaniu emisji CO2 (filar 2), ułatwianiu
dostępu do rynków (filar 3), podnoszeniu umiejętności w celu tworzenia wysokiej jakości
miejsc pracy związanych z technologiami neutralnymi emisyjnie (filar 4), wspieraniu
innowacji (filar 5) oraz stworzeniu specjalnej struktury służącej realizacji tych celów zarówno
pod względem zarządzania, jak i monitorowania (filary 6 i 7).
Akt w sprawie przemysłu neutralnego emisyjnie jest częścią działań zapowiedzianych
w komunikacie Komisji Europejskiej (KE) w sprawie planu przemysłowego Zielonego Ładu1
z 1 lutego 2023 r. Celem tych działań jest uproszczenie ram regulacyjnych i poprawa
otoczenia inwestycyjnego w zakresie unijnych zdolności produkcji technologii kluczowych
dla osiągnięcia neutralności klimatycznej, zapewnienia odporności zdekarbonizowanego
systemu energetycznego, a finalnie przyczynienia się do zmniejszenia zanieczyszczenia, z
korzyścią dla zdrowia publicznego i dobrostanu środowiskowego planety. W maju 2024 r.
Rada UE przyjęła projekt rozporządzenia - po jego przyjęciu przez Parlament Europejski
rozporządzenie zostanie opublikowane.
Ad 4. Jakie są główne wyzwania związane z wdrażaniem strategii transformacji
energetycznej, a także jakie działania podejmuje rząd w celu ich rozwiązania?
Ważnym wyzwaniem – a jednocześnie szansą – pozostaje dekarbonizacja gospodarki.
Polska kontynuuje swe starania o skuteczną redukcję emisji gazów cieplarnianych we
wszystkich sektorach gospodarki (w ETS, ale również w non-ETS), tak aby nie stanowiło to
dużego obciążenia dla gospodarki. Ponadto priorytetem pozostaje poprawa jakości
powietrza w Polsce.
Ogromnym wyzwaniem i przestrzenią do działania są dalsze zmiany w dekarbonizacji
ciepłownictwa, zarówno systemowego, jak indywidualnego. Popularność, jaką zyskały
programy wsparcia wymiany starych pieców czy termomodernizacji budynków oraz
wsparcie ciepłownictwa systemowego wskazują trafność tych inicjatyw oraz to, jak ważne
są one dla społeczeństwa. Nie zwalniamy zatem tempa dalszych prac poprzez poszukiwanie
nowych rozwiązań, dostosowywania i kreowanie niezbędnych regulacji, tak aby rozwój
sektora energetycznego nie tylko nadążał, ale również napędzał rozwój gospodarczy.
W zamian otrzymujemy lepszą jakość życia.
1 Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu
Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Plan przemysłowy Zielonego Ładu na miarę epoki
neutralności emisyjnej, Bruksela, COM(2023) 62 final z 1.2.2023.
-- 3 of 8 --
Kolejnym istotnym zadaniem jest rozwój infrastruktury sieciowej dostosowanej
do przyrostu mocy z OZE i nowych funkcjonalności (inteligentne liczniki, dwukierunkowość,
automatyzacja, itp.). Najpilniejszym zadaniem jest rozwój sieci dystrybucyjnych. Realizacja
tego wyzwania znalazła swoje odzwierciedlenie również w podpisanej Karcie Efektywnej
Transformacji Sieci Dystrybucyjnych Polskiej Energetyki przez Urząd Regulacji Energetyki i
pięciu największych operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD): Enea Operator, PGE
Dystrybucja, Energa Operator, Tauron Dystrybucja i Stoen Operator. Rolą Karty jest
przyspieszenie rozwoju systemu dystrybucyjnego, który musi być przygotowany na coraz
bardziej dynamiczny rozwój energetyki rozproszonej. Karta identyfikuje najważniejsze
dla branży typy inwestycji oraz związane z nimi koszty ich realizacji.
Równolegle priorytetem pozostaje rozwijanie narzędzi do optymalizacji wykorzystania
dostępnych mocy przyłączeniowych do sieci (magazynowanie energii, instalacje
hybrydowe, cable pooling i linia bezpośrednia).
Ogromne znaczenie dla rządu ma także ochrona gospodarstw domowych przed ubóstwem
energetycznym poprzez działania mające na celu termomodernizację i renowację
budynków. Realizacja tego celu przebiega m.in. poprzez programy wsparcia
termomodernizacji, tj. „Czyste Powietrze” nastawione na umożliwienie wykorzystania
niskotemperaturowych źródeł ciepła przy zachowaniu komfortu cieplnego odbiorców.
Mając na względzie konieczność dalszego rozwoju OZE, MKiŚ zamierza utrzymać istniejące
systemy wsparcia ale również rozwijać nowe możliwości, które będą stanowiły większą
zachętę dla inwestorów do inwestycji w OZE (np. umowy PPA).
W tym dynamicznie rozwijającym się procesie pojawiają się także trudności o charakterze
legislacyjnym, administracyjno-proceduralnym m.in. długotrwałość procesu w zakresie
wydawania decyzji przyłączeniowych. W tym względzie MKiŚ zamierza uwolnić potencjał
energetyki wiatrowej przez tzw. ustawę odległościową (wprowadzenie minimalnej
odległości elektrowni wiatrowych od zabudowań na poziomie 500 m), ograniczać bariery
administracyjne m.in. poprzez przyspieszenie procedur wydawania zgód na przyłączenie
(permitting), a także ustalenie obszarów przyspieszonego rozwoju OZE.
Wśród głównych wyzwań dla transformacji energetycznej w Polsce należy wymienić między
innymi dostępność środków na finansowanie tego procesu. Skala kosztów związana
z budową nowego zeroemisyjnego systemu gospodarczego wymaga współdziałania
administracji, kapitału prywatnego, publicznego i instytucji finansowych.
Istotnym jest fakt, że inwestycje będą w zdecydowanej większości realizowane
w wykorzystaniem środków prywatnych i finansowania zwrotnego. Środki publiczne mają
stanowić element zachęty i wsparcia realizacji inwestycji. Wsparciem krajowych inwestycji
będą środki unijne i inne środki zagraniczne.
Ze swej strony rząd podejmuje działania na rzecz wsparcia tego procesu środkami
publicznymi oraz zachęcenia kapitału prywatnego w inwestycję służące przechodzeniu
na „zielone” rozwiązania.
Ad. 5 Czy rząd rozważa wprowadzenie zachęt finansowych lub podatkowych dla
przedsiębiorstw inwestujących w projekty związane z redukcją emisyjności i poprawą
efektywności energetycznej?
Sektor energetyczny jest beneficjentem programów współfinansowanych ze środków
europejskich i krajowych zakładających wsparcie finansowe inwestycji mających na celu
transformację energetyczną w kierunku zmniejszenia emisyjności.
Do końca 2023 r. na dofinansowanie inwestycji m.in. w sektorze energetycznym
wydatkowane były środki z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-
20201, w ramach którego na priorytet pn. „Zmniejszenie emisyjności gospodarki” dotyczący
szeroko pojętej poprawy efektywności energetycznej gospodarki w tym w budownictwie
przeznaczono 7,8 mld zł. W ramach ww. priorytetu przedsiębiorstwa z branży energetycznej
-- 4 of 8 --
mogły być bezpośrednimi beneficjentami wsparcia przede wszystkim w ramach działania
1.1 pn. „Wspieranie wytwarzania i dystrybucji energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych”,
gdzie udzielono dofinansowania w łącznej wysokości blisko 1,8 mld zł. Ponadto na projekty
z zakresu efektywnej dystrybucji ciepła i chłodu z działania 1.5 przeznaczono ok. 1 mld zł, a
kolejny miliard został wydatkowany na projekty z zakresu wykorzystania wysokosprawnej
kogeneracji w działaniu 1.6 pn. „Promowanie wykorzystywania wysokosprawnej kogeneracji
ciepła i energii elektrycznej w oparciu o zapotrzebowanie na ciepło użytkowe”.
W obecnej perspektywie finansowej (lata 2021-2027) z budżetu polityki spójności Unii
Europejskiej sektor energetyczny jest wspierany przede wszystkim ze środków Programu
Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-20272.
Dla przedsiębiorstw z branży energetycznej przewidziano m.in. środki na inwestycje
w zakresie rozwoju OZE w ramach działania 2.2 pn. „Rozwój OZE” w wysokości 1,5 mld zł.
Wsparcie w tym obszarze planuje się skierować głównie na inwestycje z zakresu produkcji
OZE z biogazu i produkcji biometanu. Z kolei sektor ciepłowniczy może skorzystać ze
wsparcia w inwestycje z zakresu efektywności energetycznej oraz zmniejszenia emisyjności
w ramach budżetu działania 2.1 Programu FEnIKS „Infrastruktura ciepłownicza”
wynoszącego 5 mld zł. Pełne informacje nt. wsparcia w ramach Programu FEnIKS, w tym
odnośniki do informacji o prowadzonych naborach wniosków dostępne są na stronie
www.feniks.gov.pl.
Dodatkowo warte zaznaczenia jest znaczne wsparcie finansowe skierowane na sektor
energetyki prosumenckej za pośrednictwem obsługiwanego przez Narodowy Fundusz
Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Programu „Mój prąd”. Do tej pory z budżetu
Programu (zasilanego również środkami europejskimi) wsparto ponad pół miliona instalacji
fotowoltaicznych wydatkując na ten cel ponad 2,6 mld zł. Program jest cały czas
realizowany (dokonywane wypłaty), a rozpoczęcie nowej 6-tej edycji naboru wniosków
planowane jest na wrzesień 2024 r.
W ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności realizowana będzie
inwestycja G3.1.4 Wsparcie na rzecz krajowego systemu energetycznego (Fundusz
wsparcia energetyki). Działanie to obejmuje inwestycje publiczne w określony instrument –
Fundusz Wsparcia Energetyki – w celu zachęcenia do realizacji inwestycji prywatnych
oraz poprawy dostępu do finansowania w tych sektorach polskiej gospodarki,
które bezpośrednio ponoszą koszty transformacji energetycznej. W ramach inwestycji
przewidziano m.in. możliwość uzupełnienia opracowanych do tej pory mechanizmów
wsparcia na rzecz efektywności energetycznej, w szczególności w dużych
przedsiębiorstwach (np. wsparcie projektów w zakresie instalacji redukujących emisje lub
energochłonność przedsiębiorstw (takich jak CCS (sekwestracja CO2) /CCUS (wychwyt,
transport, unieszkodliwianie CO2) oraz w zakresie rozwoju biometanu, a także inwestycji
w instalacje produkujące odnawialny wodór) – poprzez udzielanie pożyczek. Obecnie trwają
prace mające na celu uruchomienie inwestycji, w tym prace mające na celu określenie
warunków i wielkości oferowanego wsparcia. Instrumentem zarządzać będzie Bank
Gospodarstwa Krajowego (BGK) pełniący funkcję partnera wykonawczego, a do III kw. 2025
r. planowane jest podpisane wszystkich umów z beneficjentami. Wszystkie projekty,
które uzyskają wsparcie w ramach Funduszu muszą spełniać zasadę „nie czyń poważnych
szkód” – skrót ang. DNSH. Ostateczną decyzję inwestycyjną w ramach Instrumentu będzie
podejmował komitet inwestycyjny lub inny odpowiedni równoważny organ zarządzający –
musi ona zostać następnie zatwierdzona większością głosów niezależnych członków.
Całkowita alokacja przewidziana w ramach instrumentu wynosi 17 068 511 631 EUR
w części pożyczkowej,
-- 5 of 8 --
W ramach KPO przewidziana jest realizacja inwestycji B1.2.1 Efektywność energetyczna
i OZE w przedsiębiorstwach – inwestycje o największym potencjale redukcji gazów
cieplarnianych (z alokacją 300 000 000 EUR w części pożyczkowej). Celem tej inwestycji
jest wspieranie przedsięwzięć przyczyniających się do ograniczania konsumpcji energii
końcowej oraz redukcji emisji gazów cieplarnianych poprzez zwiększanie efektywności
energetycznej procesów przemysłowo-produkcyjnych, obniżenie emisyjności
przedsiębiorstw przemysłowych, w tym przedsiębiorstw sektora energetycznego,
wzrost udziału niskoemisyjnych źródeł wytwarzania energii w przedsiębiorstwach poprzez
inwestycje w OZE oraz niskoemisyjne i wydajne wykorzystanie wytworzonej energii.
Finansowane mogą być wyłącznie przedsięwzięcia spełniające kryteria określone w analizie
DNSH (nie czyń poważnych szkód). W ramach inwestycji możliwe jest uzyskanie wsparcia
na działania mające na celu m.in.:
- budowę, rozbudowę lub modernizację istniejących instalacji przemysłowych
i produkcyjnych, urządzeń przemysłowych i elektrycznych, instalacji
elektroenergetycznych;
- wymianę urządzeń i instalacji wykorzystywanych w procesach przemysłowych
lub procesach energetycznych.
Resortem odpowiedzialnym za tę inwestycję jest Ministerstwo Aktywów Państwowych.
W omawianym zakresie tematycznym ze środków krajowych tj. Narodowego Funduszu
Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej można wskazać w szczególności programy:
Kogeneracja dla Energetyki i Przemysłu Część 1) Inwestycje dotyczące budowy
lub/i przebudowy jednostek wytwórczych o łącznej mocy zainstalowanej
nie mniejszej niż 10 MW, pracujących w warunkach wysokosprawnej kogeneracji
Kogeneracja dla Ciepłownictwa,
Kogeneracja Powiatowa,
OZE – źródło ciepła dla ciepłownictwa,
Innowacje dla Środowiska.
Poniżej zawarto kluczowe informacje o ofercie finansowania NFOŚiGW w ramach
wskazanych programów priorytetowych. Szczegółowe informacje na temat
przedmiotowych oraz pozostałych programów NFOŚiGW znajdują się na stronie
internetowej NFOŚiGW: https://www.gov.pl/web/nfosigw/programy-2021.
Rozwój odnawialnych źródeł energii:
Dostrzegając krajowy potencjał odnawialnych źródeł energii wdrożono regulacje prawne
służące wsparciu operacyjnemu tych instalacji poprzez systemy premii gwarantowanych FIT
(feed in tarrif) i dopłaty do ceny rynkowej FIP (feed in premium), jak również system
aukcyjny. Z systemu FIT mogą korzystać wytwórcy energii elektrycznej z OZE w małej
instalacji OZE lub w mikroinstalacji (instalacje biogazowe, biomasowe, hydroenergetyczne),
o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 500 kW, którzy sprzedają energię
elektryczną do sprzedawcy zobowiązanego. System FIP natomiast przeznaczony jest dla
wytwórców energii elektrycznej z OZE w instalacji OZE (instalacje biogazowe, biomasowe,
hydroenergetyczne), o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 1 MW,
którzy sprzedają energię elektryczną, do wybranego podmiotu.
Stała cena zakupu w systemach FIT/FIP, zgodnie z art. 70e ust. 1 ustawy o odnawialnych
źródłach energii (dalej uOZE), wynosi 90% i 95% ceny referencyjnej określonej na dany rok
kalendarzowy w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw klimatu (por.
art. 77 ust. 3 pkt 1 uOZE), obowiązującej na dzień złożenia deklaracji FIT/FIP, odpowiednio
dla instalacji wykorzystującej dany rodzaj OZE. Należy podkreślić, że np. biogaz rolniczy
od lat ma wyznaczaną najwyższą cenę referencyjną, jako technologia wymagająca
-- 6 of 8 --
największego wsparcia operacyjnego i narażona na wahania cen surowców. W 2022 r.
została ona podniesiona do rekordowego poziomu, co oznaczało blisko 25% jej wzrost
w ujęciu rok do roku. W kolejnym roku ponownie została zwiększona i obecnie wynosi
dla instalacji o mocy:
do 0,5 MW z CHP– 1025 PLN/MWh;
od 0,5 MW do 1 MW z CHP – 941 PLN/MWh;
pow. 1 MW z CHP – 896 PLN/MWh.
Należy wskazać, że ceny referencyjne stanowią też o maksymalnym poziomie cen
w aukcjach OZE, przeprowadzanych przez Urząd Regulacji Energetyki. W tym kontekście
należy podkreślić, że aukcje OZE są najważniejszym mechanizmem wsparcia dla nowych
inwestycji. Łącznie w aukcjach przeprowadzonych w latach 2016-2023 zakontraktowano
ok. 12,2 GW nowych mocy, w tym blisko 6,8 GW w fotowoltaice i ponad 5,3 GW w wietrze
na lądzie. Część z nich już powstała, a pozostałe zostaną wybudowane w najbliższych latach.
Nowelizacja ustawy o OZE z 17 września 2021 r. m.in. przedłużyła możliwość wejścia
zainteresowanym inwestorom OZE do aukcyjnego systemu wsparcia do 2027 r. W wyniku
aukcji w latach 2024-2027 przewiduje się, że powstaną instalacje OZE o mocy ponad
11 GW .
Ponadto, w ramach ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o odnawialnych
źródłach energii i niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1762) wprowadzono wsparcie stricte
operacyjne (bez uwzględnienia w cenie referencyjnej zamortyzowanych nakładów
inwestycyjnych) dla instalacji OZE, które mają wysokie koszty eksploatacji, mimo
zakończenia pierwotnego okresu wsparcia (tj. biomasa, biogaz lub hydroenergetyka), a także
wsparcie dla instalacji zmodernizowanych.
W przypadku wsparcia operacyjnego dla instalacji o mocy zainstalowanej elektrycznej
nie większej niż 1 MW, wykorzystujących różne rodzaje biogazu, hydroenergię czy też
biomasę zaprojektowano system dopłat do ceny rynkowej (FIP). Wsparcie w tym systemie
jest przewidziane na maksymalnie 10 lat od daty pierwszego dnia sprzedaży energii
elektrycznej, ale nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2034 r. Z kolei dla instalacji o łącznej mocy
zainstalowanej elektrycznej większej niż 1 MW przewidziano możliwość przystąpienia
do aukcji na wsparcie operacyjne. Wygrana aukcja zapewni zwycięzcy wsparcie przez rok,
po czym będzie on uprawniony do udziału w kolejnej. Maksymalny okres wsparcia również
potrwa nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2034 r. System wsparcia operacyjnego wejdzie w
życie w dniu 1 lipca 2025 r. Z kolei system wsparcia dla instalacji zmodernizowanych został
wpisany w istniejące systemy wsparcia FIT/FIP oraz aukcyjnego dla nowych instalacji.
Wytwórcy energii elektrycznej z OZE w zmodernizowanych instalacjach OZE otrzymają
wsparcie zależne od poziomu przeprowadzonej modernizacji w odniesieniu do kosztów
wybudowania nowej referencyjnej instalacji OZE. Oba nowe systemy wsparcia (operacyjny
i dla zmodernizowanych instalacji OZE) wymagają notyfikacji Komisji Europejskiej.
Ad. 6 Jakie są perspektywy długoterminowe dla transformacji energetycznej w Polsce,
a także jakie cele strategiczne rząd wyznacza w tej dziedzinie?
Obecnie trwają w Ministerstwie Klimatu i Środowiska prace nad Strategią długoterminową
transformacji klimatyczno-energetycznej z perspektywą do 2050 r. Konkretne cele liczbowe
są w jeszcze przedmiotem analiz, w tym przy zastosowaniu modeli ekonometrycznych.
Można już jednak wskazać na szereg kierunków działań oraz założeń, z których
najważniejsze to:
Poprawa efektywności energetycznej budynków mieszkalnych, wspieranie
programów termomodernizacyjnych oraz redukcja ubóstwa energetycznego.
-- 7 of 8 --
Rozbudowa i modernizacja infrastruktury sieci przesyłowej i dystrybucyjnej,
aby sprostać wzrastającemu zapotrzebowaniu i integracji OZE.
Dynamiczny rozwój magazynowania energii oraz integracji tych instalacji
z systemem elektroenergetycznym.
Rozwój lokalnych społeczności energetycznych, takich jak klastry energii
i spółdzielnie energetyczne, które mogą być samowystarczalne i przyczynić się
do decentralizacji produkcji energii.
Stopniowe odchodzenie od węgla, w tym ustalone z sektorem zamykanie bloków
opartych na węglu kamiennym i brunatnym oraz całkowite wycofanie węgla
z ogrzewnictwa indywidualnego gospodarstw domowych do 2040 r.
Zapewnienie sprawiedliwej transformacji regionów węglowych poprzez wsparcie
dla pracowników oraz rozwój nowych branż przemysłowych w tych regionach,
takich jak OZE, gospodarka wodorowa, elektromobilność i magazynowanie energii.
Wdrożenie energetyki jądrowej, która pozwoli redukować emisyjność sektora
energetycznego i ma zastąpić częściowo istniejące jednostki węglowe oraz gazowe.
Redukcja emisji GC w kierunku osiągnięcia celu 55% redukcji emisji CO2 do roku
2030 (w porównaniu z rokiem 1990) oraz neutralności klimatycznej do roku 2050,
poprzez dekarbonizację sektora elektroenergetycznego, ciepłownictwa, transportu,
przemysłu, rolnictwa oraz powiększanie powierzchni terenów zielonych dla
zwiększenia pochłaniania CO2 z atmosfery dzięki zasobom naturalnym Polski.
Ad. 7 W jaki sposób rząd monitoruje postępy w realizacji strategii transformacji
energetycznej, a także jakie są planowane kroki w celu dostosowania strategii do
zmieniających się warunków i potrzeb?
W ramach unijnych regulacji rządy państw członkowskich są zobowiązane do regularnego
(co 2 lata) przedkładania zintegrowanego sprawozdania z postępów w dziedzinie energii
i klimatu za lata 2021-2030. Pierwsze sprawozdanie2 zostało opracowane, opublikowane
i przekazane do KE w 2023 r. Ponadto, na poziomie krajowych strategii rządowych,
Główny Urząd Statystyczny monitoruje rozwój w obszarach Energia i Ochrona środowiska
poprzez system Strateg (https://strateg.stat.gov.pl/#/). Baza ta zawiera obszerny zestaw
mierników kluczowych dla monitorowania rozwoju na poziomie ogólnokrajowym
oraz lokalnym.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Pani Rita Kameduła-Tomaszewska, Dyrektor Departamentu Spraw Parlamentarnych
w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
2 https://www.gov.pl/web/klimat/zintegrowane-krajowe-sprawozdanie-z-postepow-w-dziedzinie-energii-i-
klimatu
-- 8 of 8 --