tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/9
Warszawa, 27 czerwca 2024 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 3041 w sprawie stabilnego,
efektywnego i zrównoważonego zarządzania finansami publicznymi
Znak sprawy: PM10.054.1.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczpospolitej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 3041, Pana Daniela Milewskiego, w
sprawie stabilnego, efektywnego i zrównoważonego zarządzania finansami
publicznymi przesyłam poniższe wyjaśnienia.
Ad. 1. Jakie konkretnie działania podejmuje rząd w celu zapewnienia stabilności
finansowej państwa, zwłaszcza w kontekście utrzymania równowagi budżetowej
i kontrolowania zadłużenia publicznego?
Utrzymanie stabilności finansowej państwa gwarantowane jest zarówno przez
obowiązujące krajowe reguły (m.in. maksymalny limit wydatków budżetu państwa
ustalany na podstawie stabilizującej reguły wydatkowej, konstytucyjny limit długu
publicznego) jak i regulacje unijne.
W kwietniu br. weszła w życie reforma ram zarządzania gospodarczego w UE, w tym
reguł fiskalnych. Pakiet aktów prawnych obejmuje dwa rozporządzenia dotyczące
średniookresowych planów budżetowo-strukturalnych i procedury nadmiernego
deficytu (EDP) oraz znowelizowaną dyrektywę w sprawie krajowych ram
budżetowych. Nowy sposób nadzoru finansów publicznych państw członkowskich
przez Komisję Europejską i Radę UE ma wzmocnić stabilności finansów publicznych
w średnim okresie oraz sprzyjać zrównoważonemu wzrostowi gospodarczemu i
zwiększeniu odporności gospodarki UE.
W centrum zreformowanych ram zarządzania gospodarczego znajdą się plany
średniookresowe przygotowywane przez państwa członkowskie na minimum 4
kolejne lata, które zastąpią obecne programy stabilności lub konwergencji i krajowe
programy reform oraz będą determinowały ścieżkę wydatków wiążącą dla 4-7
kolejnych ustaw budżetowych.
Procedura nadmiernego deficytu inicjowana z powodu przekroczenia przez deficyt
sektora instytucji rządowych i samorządowych progu 3% PKB pozostanie bez zmian.
Wydłużeniu ulegnie jednak okres korekty nadmiernego deficytu (obecnie co do

-- 1 of 9 --

2/9
zasady 1 rok od stwierdzenia przez Radę, że w danym kraju deficyt przekracza 3%
PKB). Wzmocniona zostanie natomiast EDP podejmowana ze względu na dług.
Reformy zarządzania gospodarczego, nakładają również na państwa członkowskie
obowiązek posiadania niezależnej instytucji fiskalnej, której rolę w Polsce ma pełnić
Rada Fiskalna. Powołanie Rady Fiskalnej jest częścią pakietu przejrzystości
finansów publicznych opracowanego przez Ministerstwo Finansów (dalej MF), w
skład którego wchodzi również projekt nowelizacji ustawy o finansach publicznych
w zakresie Stabilizującej Reguły wydatkowej (dalej SRW).
Wszelkie działania w obszarze zagadnień finansowych muszą pozostawać w
zgodności z ustawą o finansach publicznych (dalej: „uofp”), zawierającą przepisy
systemowe wprowadzające stosowne ograniczenia i ustalające uprawnienia
zmierzające do właściwej realizacji budżetu państwa.
Rząd podejmuje działania, mające na celu uszczelnienie Stabilizującej Reguły
Wydatkowej, których celem jest zapewnienie spójności krajowej polityki
budżetowej z wymogami reguł UE. 19 czerwca br. Rada Ministrów przyjęła projekt
ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych. Projekt przewiduje rozszerzenie
zakresu jednostek objętych SRW o instytucje gospodarki budżetowej, agencje
wykonawcze, ZUS i państwowe osoby prawne, o których mowa w art. 9 pkt 14
ustawy o finansach publicznych. W wyniku tego rozszerzenia wszystkie jednostki,
których plany finansowe są zamieszczane w ustawie budżetowej w formie
załączników, będą objęte SRW. W sumie do stabilizującej reguły wydatkowej
zostanie włączonych około 90 nowych jednostek sektora finansów publicznych. Do
SRW zostaną włączone skarbowe papiery wartościowe (SPW), które są
przekazywane nieodpłatnie jednostkom sektora instytucji rządowych i
samorządowych przez jednostki i organy objęte SRW. Przekazywanie SPW zamiast
dotacji stosowane jako ominięcie limitu wydatków powoduje obniżenie wielkości
wydatków budżetu państwa lub wykreowanie przestrzeni na dodatkowe wydatki.
Objęcie SRW skarbowych papierów wartościowych przekazywanych jednostkom
sektora instytucji rządowych i samorządowych oznacza zrównanie takiego
przekazania z wydatkiem w ramach SRW. Planuje się, że nowa SRW, w tym
rozszerzenie zakresu SRW, będzie zastosowana po raz pierwszy do projektu ustawy
budżetowej na 2025 rok.
Ad. 2. Czy istnieją programy lub mechanizmy mające na celu ochronę finansów
publicznych przed nieprzewidzianymi szokami ekonomicznymi i kryzysami, a
także zapewnienie odpowiedniej rezerwy finansowej dla nieprzewidzianych
wydatków?
Podstawy prawne funkcjonowania odpowiednich mechanizmów mających na celu
ochronę finansów publicznych przed nieprzewidzianymi szokami ekonomicznymi i
kryzysami, a także zapewnienie odpowiedniej rezerwy finansowej dla
nieprzewidzianych wydatków zawarte są w ustawie o finansach publicznych.
Jednym z mechanizmów ochrony finansów publicznych w przypadku
nieprzewidzianego szoku ekonomicznego jest możliwość zawieszenia Stabilizującej
Reguły Wydatkowej. Tzw. klauzula wyjścia to mechanizm, który może zostać
uruchomiony w wyniku pojawienia się stanów nadzwyczajnych określonych w art.
112d ustawy o finansach publicznych.
W obecnym kształcie, po zmianach ustawy o finansach publicznych z 11 sierpnia
2021 r., klauzulę wyjścia SRW stosuje się w wypadku wprowadzenia stanu
wojennego, stanu wyjątkowego na całym terytorium RP, stanu klęski żywiołowej na
całym terytorium RP lub ogłoszenia stanu epidemii na całym obszarze RP i

-- 2 of 9 --

3/9
jednoczesnego znacznego pogorszenia sytuacji makroekonomicznej. Znaczne
pogorszenie się sytuacji makroekonomicznej rozumiane jest poprzez niższą realną
dynamikę wzrostu PKB o więcej niż 2 punkty procentowe od wskaźnika
średniookresowej dynamiki realnego wzrostu PKB.
Przyjęty przez Radę Ministrów 19 czerwca br. projekt ustawy o zmianie ustawy o
finansach publicznych zakłada zmiany w klauzuli wyjścia z SRW. Zmiany te obejmują
przesłanki zawieszenia funkcjonowania SRW, które będzie możliwe w momencie
wprowadzenia jednego ze stanów nadzwyczajnych lub w przypadku znacznego
spowolnienia gospodarczego. Obecnie, aby zastosować klauzulę wyjścia
(zawieszenie stosowania SRW) wprowadzenie jednego ze stanów nadzwyczajnych
musi być połączone ze znacznym spowolnieniem gospodarczym. Zmiana ta ma na
celu, zgodnie z zaleceniem Międzynarodowego Funduszu Walutowego,
uniezależnienie zastosowania klauzuli wyjścia w przypadku znacznego spowolnienia
gospodarczego od konieczności współistnienia innych czynników (wystąpienie
jednego ze stanów nadzwyczajnych). Wprowadzone rozwiązanie pozwoli na szybsze
reagowanie w sytuacjach kryzysowych, przy zachowaniu stabilności finansów
publicznych.
W przypadku uruchomienia klauzuli wyjścia, automatycznie uruchamiana jest
również klauzula powrotu, która umożliwia stopniowy powrót do pierwotnej
formuły stabilizującej reguły wydatkowej z art.112aa, w horyzoncie od 2 do 4 lat od
spełnienia warunków określonych w art. 112d ustawy o finansach publicznych.
Dodatkowo ustawa o finansach publicznych determinuje całokształt uchwalanej
corocznie ustawy budżetowej, która jest podstawą gospodarki finansowej państwa
w danym roku budżetowym i składa się z:
- budżetu państwa,
- załączników,
- postanowień, których obowiązek zamieszczenia w ustawie budżetowej wynika z
niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw.
Na wypadek wystąpienia negatywnych skutków wynikających z materializacji
nieprzewidzianych szoków lub kryzysów ekonomicznych oraz w celu zapewnienia
niezbędnej rezerwy finansowej ustawa o finansach publicznych dostarcza szeregu
instrumentów umożliwiających elastyczne zarządzenie budżetem oraz
przekierowanie środków finansowych w trakcie roku budżetowego na zadania,
które mogą wymagać wyższego niż to pierwotnie planowano finansowania. Wśród
tych instrumentów wskazać należy m.in.:
obowiązek utworzenia rezerwy ogólnej w budżecie państwa (art. 140 oraz 155
uofp). Rezerwa ogólna jest szczególnym instrumentem finansowym
umożliwiającym reagowanie m.in. w sytuacjach nagłych, których wystąpienia
nie można było przewidzieć, a wymagają niezwłocznego wsparcia finansowego;
spektrum obszaru interwencji nie jest tu ograniczone, bowiem może dotyczyć
wszystkich przestrzeni oddziaływania państwa, przy istnieniu podstawy
materialno-prawnej wynikającej z przepisów innych ustaw dla realizacji
wydatków;
tworzenie rokrocznie rezerw celowych m.in. przeznaczonych na
przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz na zobowiązania
wymagalne Skarbu Państwa - środki z tej rezerwy zostają przeznaczane na
sfinansowanie wymagalnych zobowiązań Skarbu Państwa wynikających z
prawomocnych wyroków sądowych i ugód zawartych przed sądem oraz innych
wypłat;

-- 3 of 9 --

4/9
możliwość zmiany przeznaczenia rezerw celowych (art. 154 uofp);
możliwość dokonywania wydatków nieprzewidzianych, których obowiązkowe
płatności wynikają z tytułów wykonawczych, wyroków sądowych lub ugód, bez
względu na poziom środków finansowych zaplanowanych na ten cel (art. 165
uofp);
możliwość przenoszenia wydatków budżetu państwa między rozdziałami i
paragrafami klasyfikacji wydatków (art. 171 uofp);
możliwość blokowania planowanych wydatków budżetowych (art. 177 oraz
179 uofp). Decyzję o blokowaniu planowanych wydatków budżetowych,
podejmują po wystąpieniu przesłanek wymienionych w ww. artykułach
dysponenci części budżetowych, Minister Finansów lub Rada Ministrów;
w przypadku wyczerpania dostępnego limitu środków na zobowiązania
wymagalne Skarbu Państwa, istnieje możliwość uzupełnienia tych środków
poprzez utworzenie nowej pozycji rezerw celowych z blokad wydatków w
innych częściach budżetu państwa. Taka rezerwa może być utworzona na cele
osobno wskazane w ustawie budżetowej.
Ponadto w trakcie realizacji ustawy budżetowej corocznie powstają tzw. „naturalne
oszczędności”. Są to takie wydatki, które nie są w pełni realizowane w stosunku do
ich pierwotnie zaplanowanej wysokości w wyniku obiektywnie występujących
okoliczności takich jak np. niższa niż przewidywano faktyczna liczba
świadczeniobiorców lub zmiana harmonogramu realizacji inwestycji. Tego typu
oszczędności mogą w trakcie roku zostać przekierowane na zadania wymagające
większego finansowania.
W przypadku gdy wyżej przedstawione możliwości zmiany pierwotnego poziomu
finansowania poszczególnych zadań są niewystarczające lub w sytuacji gdy
negatywne odchylenia po stronie dochodowej są na tyle istotne, że konieczna jest
rewizja pierwotnych założeń makroekonomicznych, Rada Ministrów może sięgnąć
po instrument polityki fiskalnej w postaci nowelizacji ustawy budżetowej w celu
dostosowania najważniejszych parametrów budżetowych, w tym dochodów,
wydatków oraz deficytu budżetu państwa, do panujących uwarunkowań i aktualnej
sytuacji makroekonomicznej.
Ad. 3. W jaki sposób rząd monitoruje i ocenia efektywność wydatków
publicznych, aby zapewnić optymalne wykorzystanie środków publicznych i
osiąganie zamierzonych celów polityki publicznej?
Jednym z narzędzi wspierających monitorowanie i ocenę efektywności wydatków
publicznych są przeglądy wydatków, które jako instrument wspierający zarządzanie
finansami publicznymi, zostały wprowadzone w 2023 r. do ustawy z dnia 27 sierpnia
2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 - art. 175a – 175h).
Wprowadzenie przeglądów wydatków stanowiło wypełnienie zaleceń Komisji
Europejskiej w zakresie poprawy zarządzania finansami publicznymi. Zgodnie z
zaleceniami OECD i innych organizacji międzynarodowych (np. Międzynarodowego
Funduszu Walutowego) informacje pochodzące z analizy efektywności
wydatkowania środków publicznych powinny być wykorzystywane w procesie
podejmowania decyzji w kolejnych latach budżetowych. Przeglądy wydatków mają
więc za zadanie wspierać efektywną konsolidację fiskalną przez wskazywanie
wydatków mało efektywnych. Ułatwiają przez to wprowadzanie zmian w strukturze
wydatków, służąc jednocześnie podnoszeniu ich jakości. Obecnie trwają prace nad

-- 4 of 9 --

5/9
opracowaniem pierwszego planu przeglądów, na podstawie którego będą
prowadzone w przyszłości przeglądy wydatków.
Ad. 4. Jakie kroki podejmuje rząd w celu zwiększenia przejrzystości i
odpowiedzialności w zarządzaniu finansami publicznymi, w tym poprzez
publikację budżetu i raportów finansowych oraz kontrolę nad wydatkami?
Jawność i przejrzystość finansów publicznych są jednymi z kluczowych warunków
dla właściwego funkcjonowania państwa dlatego przepisy ujęte w rozdziale 4 uofp
wprowadzają ogólną zasadę jawności gospodarki środkami publicznymi. Zasada ta
jest realizowana m.in. poprzez podawanie do publicznej wiadomości informacji o
przebiegu wykonania budżetu państwa.
Zgodnie z art. 34 ust.1 pkt 3 lit. d uofp zakres przedmiotowy informacji, objętych
obowiązkiem podania do publicznej wiadomości, obejmuje informacje o wykonaniu
budżetu państwa za okresy miesięczne. Natomiast zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 2 ww.
ustawy Minister Finansów jest zobowiązany do podawania danych zbiorczych
dotyczących wykonania budżetu państwa za okresy miesięczne, w tym kwot
deficytu lub nadwyżki. Wstępne szacunkowe dane o wykonaniu budżetu państwa
dostępne są na stronie MF1.
Zgodnie ze wskazanymi przepisami w Ministerstwie Finansów są przygotowywane
również miesięczne i roczne sprawozdania operatywne z wykonania budżetu
państwa. Sprawozdania operatywne są przygotowywane na podstawie sprawozdań
dysponentów części budżetowych, sporządzanych i przekazywanych zgodnie z
przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 stycznia 2022 r. w sprawie
sprawozdawczości budżetowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 454).
Ponadto, na podstawie przekazywanych do Ministerstwa Finansów sprawozdań
budżetowych są przygotowywane roczne sprawozdania z wykonania ustawy
budżetowej (tom I i II), w szczegółowości określonej w art. 182 uofp. Na podstawie
art. 34 ust. 2 uofp Minister Finansów podaje je do publicznej wiadomości po
przyjęciu przez Radę Ministrów, publikując na stronie internetowej Ministerstwa
Finansów. Natomiast na podstawie art. 183 Minister Finansów przedstawia
sejmowej komisji właściwej do spraw budżetu i Najwyższej Izbie Kontroli informację
o przebiegu wykonania ustawy budżetowej za pierwsze półrocze danego roku
budżetowego.
Dodatkowo na stronie MF publikowane są szczegółowe informacje dotyczące
sytuacji finansowej samorządów. Publikowane sprawozdania w układzie
kwartalnym są zarówno sprawozdaniami jednostkowymi, jak i zagregowanymi.
Publikowana jest także Wieloletnia Prognoza Finansowa dotycząca samorządów.
Zbiorcze informacje dotyczące stanu finansów publicznych wg metodyki ESA, czyli
sektora instytucji rządowych i samorządowych, są dostępne na stronie internetowej
Eurostatu (Europejskiego Urzędu Statystycznego) i są regularnie publikowane2.
Natomiast średniookresowe prognozy prezentowane są w corocznych Wieloletnich
Planach Finansowych Państwa, które zostaną zastąpione 4-letnim planem3.
1 https://www.gov.pl/web/finanse/szacunkowe-wykonanie-budzetu
2 https://ec.europa.eu/eurostat/web/government-finance-statistics/data
3 https://www.gov.pl/web/finanse/wieloletni-plan-finansowy-panstwa

-- 5 of 9 --

6/9
Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom opinii publicznej – w kwietniu br. został
opublikowany dokument „STAN POLSKICH FINANSÓW PUBLICZNYCH 2016-
2023 BIAŁA KSIĘGA” - tzw. Biała Księga4. Został on przygotowany w celu
przedstawienia obrazu stanu finansów państwa oraz wywołania dyskusji na temat
poprawy zarządzania finansami publicznymi.
Jednym z pierwszych działań podjętych w celu zwiększenia przejrzystości i jawności
finansów publicznych było rozpoczęcie publikacji, na wniosek Ministra Finansów, na
stronie internetowej Banku Gospodarstwa Krajowego5 informacji planistycznych i
sprawozdawczych dotyczących funduszy umiejscowionych w tym banku, w tym
m.in.: Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 oraz Funduszu Pomocy.
Ponadto obecnie kwota wydatków wynikająca z SRW obejmuje, po włączeniu
państwowych funduszy celowych, zdecydowaną większość wydatków sektora
instytucji rządowych i samorządowych. W celu zwiększania przejrzystości i
odpowiedzialności w zarządzaniu finansami publicznymi zakres SRW jest stopniowo
rozszerzany.
Między innymi, w 2021 r. został zrealizowany kamień milowy A3G w ramach
polskiego Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), który miał
na celu wprowadzenie do porządku prawnego nowelizacji ustawy o finansach
publicznych rozszerzającej zakres SRW o państwowe fundusze celowe, tym samym
zapewniając zwiększenie transparentności oraz efektywności zarządzania
finansami publicznymi6. Nowelizacja umożliwiła automatyczne włączenie nowo
utworzonych funduszy celowych do zakresu SRW (podobnie w przypadku funduszy
w BGK), a nie jak poprzednio na skutek dyskrecjonalnych decyzji Rządu. Z kolei
nowelizacja ustawy o finansach publicznych z 2022 r.7 wprowadziła dalsze
poszerzenie zakresu SRW o Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (NFOŚiGW).
Stopniowe rozszerzenie zakresu SRW poza zwiększeniem jej transparentności,
zmniejsza możliwość wystąpienia nadmiernych nierównowag
makroekonomicznych umożliwiając bardziej efektywną i odpowiedzialną politykę
fiskalną. Zwiększenie poziomu objęcia pokrycia sektora instytucji rządowych i
samorządowych przez SRW sprzyja w szczególności przestrzeganiu wartości
referencyjnych dla deficytu i długu ustalonych zgodnie z Traktatem o
funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Przyjęty przez Radę Ministrów 19 czerwca br. projekt ustawy o zmianie ustawy o
finansach publicznych wprowadza dalsze poszerzenie zakresu SRW o instytucje
gospodarki budżetowej, agencje wykonawcze, ZUS i państwowe osoby prawne, a
także zmiany w algorytmie określającym kwotę wydatków SRW, dostosowujące
algorytm do nowych reguł unijnych. Proponowane zmiany uwzględniają wnioski z
przeglądu SRW przeprowadzonego we współpracy z MFW w ramach realizacji
kamienia milowego A4G Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, a
także wnioski pokontrolne Najwyższej Izby Kontroli w zakresie funkcjonowania
SRW.
4 https://www.gov.pl/web/finanse/stan-polskich-finansow-publicznych-2016-2023-biala-
ksiega2
5 https://www.bgk.pl/bip/fundusze/
6 Zakres SRW został poszerzony ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o
finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw weszła w życie 21 sierpnia 2021 r., to
jest przed końcem trzeciego kwartału 2021 r.
7 Ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz ustawy -
Prawo ochrony środowiska (Dz.U. poz. 1747).

-- 6 of 9 --

7/9
Ponadto w obecnym stanie prawnym wszystkie jednostki sektora finansów
publicznych (zarówno posiadające osobowość prawną jak i nieposiadające
osobowości prawnej) zobowiązane są do prowadzenia ksiąg rachunkowych i
sporządzania sprawozdań finansowych zgodnie z przepisami ustawy o
rachunkowości. Sprawozdania finansowe dużej części jednostek sektora finansów
publicznych podlegają badaniu przez biegłego rewidenta, zatwierdzaniu przez
właściwe organy, przekazaniu do Szefa KAS oraz publikacji w BIP. Sprawozdania
finansowe Instytucji Gospodarki Budżetowej (IGB) są publikowane w Krajowym
Rejestrze Sądowym. Jednocześnie w Ministerstwie Finansów trwają prace nad
reformą rachunkowości publicznej, której celem jest konsolidacja sprawozdań
finansowych jednostek sektora finansów publicznych.
Ad. 5. W jaki sposób rząd stymuluje efektywne zarządzanie finansami
publicznymi na poziomie lokalnym i regionalnym, aby zapewnić odpowiednie
alokowanie środków publicznych i realizację potrzeb społecznych?
Należy na wstępie podnieść, że Konstytucja RP w art. 16 ust. 2 stanowi, że „samorząd
terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w
ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu
własnym i na własną odpowiedzialność”. Zatem, cyt. „efektywne zarządzanie
finansami publicznymi na poziomie lokalnym i regionalnym” oznacza autonomiczne,
niezależne i w pełni samorządne realizowanie zadań publicznych przypisanych
samorządom ustawami. Konsekwentnie Konstytucja w art. 167 stanowi, że
jednostkom samorządu terytorialnego zapewnia się udział w dochodach
publicznych odpowiednio do przypadających im zadań. Dochodami JST są ich
dochody własne oraz subwencje ogólne i dotacje celowe z budżetu państwa.
Szczegółową specyfikację dochodów JST ustawa zasadnicza pozostawia ustawie
zwykłej8.
Aby poprawić obecnie istniejący system dochodów JST w tym także cyt. „zapewnić
odpowiednie alokowanie środków publicznych i realizację potrzeb społecznych”
przygotowywana jest, znajdująca się na końcowym etapie projektowania, rządowa
reforma dochodów JST mająca na celu m.in.:
 odseparowanie, uniezależnienie budżetów samorządowych od wpływu
zmian podatkowych w PIT i CIT,
 zapewnienie lepszej alokacji środków publicznych,
oparcie zasilenia finansowego JST na zwiększonych dochodach
własnych wynikających z bazy podatkowej PIT i CIT. Subwencja
ogólna będzie mieć charakter uzupełniający, a nie dominujący,
precyzyjny, algorytmiczny system ustalania dochodów JST,
kalkulowany na kategorie JST, w tym na wydzielone w odrębną
kategorię miasta na prawach powiatu oraz uwzględniający m.in.
potrzeby ekologiczne czy zróżnicowane potrzeby wydatkowe JST
(oparte na obiektywnych parametrach wg. metod wypracowanej
przez MF z Bankiem Światowym).
Ponadto zaprojektowano mechanizm pozwalający na wpływ strony samorządowej
na podział środków, a także, co dodatkowo niezwykle istotne wzmocnienie finansów
JST.
8 Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego Dz.U. 2003 Nr 203, poz. 1966,
t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 356.

-- 7 of 9 --

8/9
Ad. 6 i 7. Jakie są główne wyzwania związane ze stabilnym, efektywnym i
zrównoważonym zarządzaniem finansami publicznymi, a także jakie działania
podejmuje rząd w celu ich rozwiązania? Jakie są perspektywy długoterminowe dla
stabilnego, efektywnego i zrównoważonego zarządzania finansami publicznymi w
Polsce, a także jakie cele strategiczne rząd wyznacza w tej dziedzinie?
Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych (zgodnie z metodyką
ESA2010) w 2023 r., według wstępnych szacunków GUS, wyniósł 173,8 mld zł tj.
5,1 % PKB. Oznacza to pogorszenie o ok. 1,7 pkt. proc. w stosunku do 2022 r.
Zwiększenie deficytu w 2023 r. w porównaniu do 2022 r. było skutkiem m.in.
znaczącego zwiększenia nakładów na modernizację sił zbrojnych (ustawa o obronie
Ojczyzny) oraz działań osłonowych łagodzących skutki wzrostu cen energii,
wspierających gospodarstwa domowe, podmioty wrażliwe i przedsiębiorstwa w
ramach Tarcz: antyinflacyjnej, energetycznej i solidarnościowej.
W 2023 roku przekroczenie przez deficyt progu 3% PKB miało więc w Polsce
charakter wyjątkowy: przyczyniły się do niego wysokie wydatki obronne, środki
zastosowane w celu złagodzenia gospodarczych i społecznych skutków wysokich
cen energii oraz zapewnienia pomocy humanitarnej dla osób uciekających z Ukrainy
po inwazji Rosji.
Dług publiczny w relacji do PKB znajduje się w dalszym ciągu na relatywnie niskim
poziomie. W 2023 r. państwowy dług publiczny (wg definicji krajowej) wyniósł
38,9% PKB, a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych (wg definicji UE)
wyniósł 49,6% PKB. Dług w Polsce był znacząco niższy wobec średniej dla UE 81,7%
PKB i strefy euro 88,6% PKB. Polska jest jednym z 14 na 27 państw UE z długiem
poniżej wartości referencyjnej 60% PKB.
Zgodnie z przyjętym w dniu 30 kwietnia 2024 r. przez Radę Ministrów „Wieloletnim
Planem Finansowy Państwa na lata 2024-2027” w nadchodzących latach deficyt
sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie sukcesywnie ograniczany
natomiast w przypadku niepodjęcia dodatkowych działań konsolidacyjnych relacja
długu publicznego do PKB wg definicji UE wzrośnie - głównie za sprawą skokowo
zwiększonych nakładów na obronność - do 53,4% w 2024r., a następnie dalej będzie
rosnąć, osiągając poziom 61,3% na koniec 2027 r. Wartość referencyjna długu na
poziomie 60% PKB określona w Traktacie o funkcjonowaniu UE zostanie
przekroczona w 2026 r. Aby zapobiec tej sytuacji, rząd przedstawi na jesieni tego
roku strategię konsolidacji w ramach planu budżetowo – strukturalnego
wymaganego nowymi zasadami zarządzania gospodarczego UE. W efekcie jej
realizacji dług sektora nie przekroczy 60% PKB.
Wszelkie przedstawione powyżej, aktualne działania podejmowane przez rząd
nakierowane są na zwiększenie przejrzystości i odpowiedzialności w zarządzaniu
finansami publicznymi oraz wzmocnienie stabilności finansów publicznych poprzez
dostosowanie m.in. do wymogów wynikających z nowych zasad zarządzania
gospodarczego UE.
W opublikowanym przez Ministerstwo Finansów dokumencie „STAN POLSKICH
FINANSÓW PUBLICZNYCH 2016-2023 BIAŁA KSIĘGA” zostały wskazane
proponowane działania i kierunki zmian, których celem jest poprawa
transparentności i przejrzystości procesu budżetowego oraz finansów publicznych.

-- 8 of 9 --

9/9
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu

-- 9 of 9 --