tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 30 lipca 2024 r.
znak sprawy: DSR-IXa.054.4.2024.JT
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 3036 Pana Posła Daniela Milewskiego
w sprawie podniesienia skuteczności i jakości wdrażania polityk
ukierunkowanych terytorialnie
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację, przekazuję następujące informacje.
Odpowiedzi na pytania:
1. Jakie konkretne działania podejmuje rząd w celu podniesienia skuteczności
wdrażania polityk ukierunkowanych terytorialnie, takich jak programy
rozwoju regionalnego, regionalne strategie rozwoju czy fundusze
strukturalne?
Działaniem podejmowanym przez rząd w tym zakresie jest integracja planowania
społeczno-gospodarczego i przestrzennego. Pierwsza część reformy została
wprowadzona ustawą z dnia 15 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o zasadach
prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw. W efekcie
wprowadzono zmiany w poszczególnych wymiarach systemu zarządzania
rozwojem kraju, tj. w podsystemie: programowym, wdrożeniowym,
instytucjonalnym, finansowym i monitoringowym. Wśród nich doprecyzowano
zawartość strategii rozwoju – wprowadzając do niej m.in. komponenty
przestrzenne: model struktury funkcjonalno-przestrzennej oraz ustalenia
i rekomendacje w zakresie kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej.
Model struktury funkcjonalno-przestrzennej jest częścią strategii rozwoju.
W odniesieniu do jednostek terytorialnych opisuje i obrazuje –
w zgeneralizowanej formie – uwarunkowania rozwojowe (wnioski dotyczące
stanu obecnego) oraz wynikające z nich cele strategiczne i kierunki działań wraz

-- 1 of 10 --

2
z ich oczekiwanymi rezultatami (stan po realizacji celów strategii). Model
struktury funkcjonalno-przestrzennej jest komponentem przestrzennym strategii
rozwoju województwa i gminy, umocowanym prawnie, odpowiednio w: ustawie
o samorządzie województwa oraz w ustawie o samorządzie gminnym. Przepisy
w tym zakresie wzeszły w życie w listopadzie 2020 roku.
Obecnie trwają prace nad aktualizacją dokumentów wchodzących w skład
systemu zarządzania rozwojem kraju. Jednym z nich jest średniookresowa
strategia rozwoju kraju (śsrk), której elementem będzie także krajowy model
struktury funkcjonalno-przestrzennej.
Skuteczne wdrażanie polityk to przede wszystkim współpraca i komunikacja
między resortami, ale również z regionami, m.in. w ramach prac Komitetu
Koordynacyjnego ds. Polityki Rozwoju oraz jego Podkomitetu ds. wymiaru
terytorialnego (patrz odpowiedź na pytanie 3). W ramach Podkomitetu zostały
wypracowane Rekomendacje dot. wzmocnienia wymiaru terytorialnego polityk
publicznych. Nad rekomendacjami pracowali zarówno przedstawiciele
ministerstw, jak i samorządów wojewódzkich. Jednym z celów opracowania
rekomendacji jest zwiększeniu efektywności realizacji polityk publicznych
poprzez dostosowanie interwencji publicznej do potrzeb i wyzwań różnego typu
terytoriów, w tym regionów, miast, obszarów wiejskich, obszarów
funkcjonalnych (wdrożenia podejścia ukierunkowanego terytorialnie).
Rekomendacje są dostępne pod adresem: https://www.gov.pl/attachment/925e8074-
fe6e-4fd7-9f31-4682f2981a54.
2. Czy istnieją mechanizmy monitorowania i oceny efektywności wdrażania
polityk terytorialnych, które umożliwiają ocenę osiągniętych rezultatów
i dostosowywanie strategii rozwoju do zmieniających się warunków?
Jednym z mechanizmów monitorowania i oceny efektywności wdrażania polityk
terytorialnych jest sprawozdanie z realizacji średniookresowej strategii rozwoju
kraju. Jest ono sporządzane corocznie, począwszy od 2018 r. Opracowywanie
sprawozdania z realizacji strategii krajowej wynika z przepisów ustawy z dnia
6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, zgodnie z którą
minister właściwy ds. rozwoju regionalnego odpowiada m.in. za okresową ocenę
realizacji celów i priorytetów średniookresowej strategii rozwoju kraju.
Kolejnym mechanizmem jest opracowywany corocznie Raport z monitoringu
Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2030 (raport regionalny). Sporządzanie
raportu monitorującego KSRR jest koordynowane przez Krajowe Obserwatorium
Terytorialne, umiejscowione w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej.
Zgodnie z zapisami KSRR w monitorowaniu strategii uczestniczy również Główny
Urząd Statystyczny, który odpowiada za szczegółowe opracowanie analityczne
pn. Rozwój regionalny Polski – raport analityczny. Dokument przedstawia istotne
zmiany w sytuacji społeczno-gospodarczej i przestrzennej kraju, regionów, miast,

-- 2 of 10 --

3
obszarów wiejskich oraz wskazanych w KSRR obszarów strategicznej interwencji
na tle lat poprzednich.
Monitorowaniu i ocenie efektywności wdrażania polityk terytorialnych służy
także powołane w oparciu o zarządzenie nr 9 Ministra Infrastruktury i Rozwoju
z dnia 22 maja 2013 r. na podstawie art. 7 ust. 4 pkt. 5 ustawy z dnia 8 sierpnia
1996 r. o Radzie Ministrów, w związku z art. 3a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r.
o zasadach prowadzenia polityki rozwoju Krajowe Obserwatorium Terytorialne
(KOT). KOT to jednostka badawcza stworzona na potrzeby prowadzenia
skutecznej polityki rozwoju, zbudowania spójnego systemu analityczno-
monitoringowego oraz merytorycznego wsparcia w procesach decyzyjnych na
wszystkich poziomach zarządzania. Do zadań KOT należą:
• analiza procesów rozwoju społeczno-gospodarczego i jego trendów
w ujęciu terytorialnym i na tle całego kraju oraz wykorzystania funduszy
unijnych z prognozą zmian i uwzględnieniem porównań
międzynarodowych;
• wsparcie analityczne w zakresie wypracowania optymalnych podziałów
kraju na jednostki podziału statystycznego;
• promowanie dobrych praktyk w zakresie prac analitycznych
i upowszechniania efektów prac KOT i Regionalnych Obserwatoriów
Terytorialnych.
Wraz z KOT funkcjonują Regionalne Obserwatoria Terytorialne (ROT), stanowiące
zaplecze badawczo-analityczne, dostarczające informacji na potrzeby
kształtowania polityki rozwoju w każdym województwie. Monitorują one efekty
realizacji strategii rozwoju województwa, zbierają wyniki badań i analiz
prowadzonych przez inne podmioty, porządkują i udostępniają zasoby wiedzy
o regionie. ROT-y prowadzą także badania i analizy własne, zgodnie z potrzebami
samorządu województwa. Podlegają marszałkom poszczególnych województw.
Stałe mechanizmy monitorowania i oceny efektywności wdrażania polityk
terytorialnych uzupełniane są przez zlecane przez MFiPR, zgodnie z bieżącymi
potrzebami, badania ewaluacyjne, w tym w ramach Krajowej Jednostki Ewaluacji
(KJE), ulokowanej w strukturze Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej.
Zgodnie z art. 6b ust. 3. ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia
polityki rozwoju, KJE odpowiedzialna jest za koordynację całego systemu
ewaluacji (działań pozostałych jednostek ewaluacyjnych). KJE odpowiedzialna
jest także za prowadzenie ewaluacji strategii krajowych pozostających
w kompetencji ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, a także za
sporządzanie standardów i zaleceń dla krajowych dokumentów ewaluacyjnych.

-- 3 of 10 --

4
3. W jaki sposób rząd współpracuje z władzami lokalnymi i regionalnymi,
przedstawicielami społeczności lokalnych oraz sektorem prywatnym w celu
koordynacji działań i wypracowywania wspólnych rozwiązań dla
konkretnych obszarów terytorialnych?
Jednym z forów zapewniających współpracę rządu z władzami regionalnymi
w celu koordynacji działań i wypracowywania wspólnych rozwiązań dla
konkretnych obszarów terytorialnych jest Podkomitet ds. wymiaru
terytorialnego. Podkomitet został powołany w ramach Komitetu
Koordynacyjnego ds. Polityki Rozwoju (organ doradczy Rady Ministrów, którego
przewodniczącym jest minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego, jako
przedstawiciel Prezesa Rady Ministrów). Służy m.in. formułowaniu rekomendacji
dla polityk publicznych dotyczących skuteczności, efektywności i użyteczności
wdrażanej interwencji i stosowanych instrumentów. Celem działania
Podkomitetu jest też monitorowanie zmian zachodzących w regionach, miastach
i na obszarach wiejskich w zakresie oceny ich sytuacji społeczno-gospodarczej.
Stanowi on również forum dyskusji i współpracy administracji rządowej
z samorządami województw.
Rząd współpracuje z przedstawicielami samorządów realizując zadania określone
w Krajowej Polityce Miejskiej 2030 (KPM) – podstawowym dokumencie Państwa
w odniesieniu do obszarów miejskich. Prowadzenie polityki miejskiej należy do
kompetencji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej, który koordynuje
wdrażanie KPM 2030. Z uwagi na wielowątkowość tej polityki, takich jak m.in.:
planowanie przestrzenne, mobilność miejska, jakość środowiska przyrodniczego
w miastach i mitygacja zmian klimatu oraz mieszkalnictwo – Zarządzeniem nr 87
Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2023 r. w sprawie Rady Wykonawczej
do spraw wdrażania Krajowej Polityki Miejskiej 2030 – stworzono dedykowane
tej polityce forum.
Celem Rady Wykonawczej jest stworzenie platformy współpracy dla wszystkich
resortów zaangażowanych w realizację wyzwań związanych z wdrażaniem KPM
2030. Rada Wykonawcza skupia ministrów z kluczowych resortów z punktu
widzenia polityki miejskiej oraz przedstawicieli samorządów. Podstawą
wdrażania KPM dla Rady jest Plan Implementacji, który szczegółowo określa
zadania konieczne do realizacji, resort odpowiedzialny za wdrożenie oraz termin
realizacji.
Inną inicjatywą, skierowaną do samorządów lokalnych, jest Partnerska Inicjatywa
Miast (PIM). Jest to program wymiany i promocji wiedzy pomiędzy miastami oraz
innymi podmiotami zaangażowanymi w kształtowanie i realizację polityki
miejskiej w zakresie prowadzenia przez miasta zintegrowanej polityki miejskiej.
PIM jest odpowiedzią na zgłaszaną przez samorządy potrzebę wymiany wiedzy
i doświadczeń między miastami oraz innymi podmiotami zaangażowanymi
w kształtowanie i realizację polityki miejskiej, a także pozyskiwania pomysłów na
wzmacnianie potencjału rozwojowego polskich miast. Głównym celem inicjatywy

-- 4 of 10 --

5
jest poprawa warunków rozwojowych oraz wspomaganie zintegrowanego
i zrównoważonego rozwoju polskich miast, w tym w zakresie rozwiązań
przydatnych do poprawy efektywności zarządzania. W czerwcu br. MFiPR
zainicjowało trzecią edycję PIM.
Kolejną platformą służącą dyskusji, wymianie doświadczeń dot. bieżących
tematów w zakresie systemu zarządzania polityką rozwoju oraz wdrażania
polityki regionalnej i zagadnień ważnych z punktu widzenia samorządów
terytorialnych jest działający przy Konwencie Marszałków Zespół Ekspercki ds.
Europejskiej i Krajowej Polityki Strukturalnej. Zespół skupia przedstawicieli
wszystkich urzędów marszałkowskich, zajmujących się polityką rozwoju,
a w szczególności przygotowaniem i realizacją programów operacyjnych,
finansowanych z funduszy unijnych. W jego pracach regularnie biorą udział
przedstawiciele MFiPR i innych resortów.
MFiPR współpracuje również z samorządami lokalnymi w ramach projektu pn.
Centrum Wsparcia Doradczego (CWD). W latach 2020-2023 zrealizowano trzy
etapy projektu CWD, których celem było zwiększenie efektywności w zarządzaniu
rozwojem na poziomie ponadlokalnym wewnątrz danego regionu w oparciu
o partnerstwa JST. Ideą CWD było upowszechnianie i wzmacnianie partnerstw
samorządów lokalnych i współpracy ponadlokalnej ponad granicami
administracyjnymi pojedynczych samorządów. Akcent w projekcie został
położony również na partycypację społeczną oraz rolę partnerów społeczno-
gospodarczych w kreowaniu wizji strategii rozwoju partnerstwa oraz
w określaniu kluczowych inwestycji na jego terytorium.
4. Jakie narzędzia są stosowane w celu identyfikacji priorytetów rozwojowych
dla poszczególnych regionów i dostosowywania polityk publicznych do
specyficznych potrzeb i możliwości tych obszarów?
7. Jakie są główne wyzwania związane z podniesieniem skuteczności i jakości
wdrażania polityk ukierunkowanych terytorialnie, a także jakie działania
podejmuje rząd w celu ich rozwiązania?
Terytorializacja polityk publicznych to jeden z wyznaczników obecnego
paradygmatu polityki spójności Unii Europejskiej oraz polityki rozwoju Polski.
Resort funduszy i polityki regionalnej, jako odpowiedzialny za zasady
prowadzenia polityki rozwoju, dużą wagą przykłada do terytorializacji polityk
publicznych i praktycznego jej stosowania. Dostrzeżenie zróżnicowań
terytorialnych oraz dostosowanie interwencji publicznej do specyfiki terytoriów
podnosi efektywność realizacji polityk – pozwala lepiej dopasować działania do
potrzeb i wyzwań różnego typu terytoriów.
W ostatnich latach wymiar przestrzenny polityki rozwoju został znacznie
wzmocniony. Zmiany ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz
ustawy o samorządzie województwa i ustawy o samorządzie gminnym nadały
strategiom rozwoju charakter dokumentów zintegrowanych, które łączą w sobie

-- 5 of 10 --

6
kwestie społeczne, gospodarcze i przestrzenne. Wyrazem tego podejścia jest
m.in. model struktury funkcjonalno-przestrzennej, który pokazuje sytuację
społeczną, gospodarczą i środowiskową, kierunki rozwoju i zróżnicowanie
terytorium objętego strategią. Model struktury funkcjonalno-przestrzennej jest
podstawą wyznaczenia obszarów strategicznej interwencji.
Jednym z głównych i najbardziej widocznych narzędzi terytorialnie
ukierunkowanej polityki rozwoju są właśnie obszary strategicznej interwencji
(OSI). Obszary strategicznej interwencji są jednym z ustawowo określonych
elementów strategii rozwoju – na poziomie krajowym obowiązkowym, a na
niższych poziomach (regionalnym i lokalnym) fakultatywnym. OSI to określony
w strategii rozwoju obszar o zidentyfikowanych lub potencjalnych powiązaniach
funkcjonalnych lub o szczególnych warunkach społecznych, gospodarczych lub
przestrzennych, decydujących o występowaniu barier rozwoju lub trwałych
możliwych do aktywowania, potencjałów rozwojowych, do którego jest
kierowana interwencja publiczna łącząca inwestycje, w szczególności
gospodarcze, infrastrukturalne lub w zasoby ludzkie, finansowane z różnych
źródeł, lub rozwiązania regulacyjne. Narzędzie to pozwala na koncentrowanie
i komplementarność działań rozwojowych realizowanych w ramach
poszczególnych polityk publicznych na rzecz obszarów strategicznej interwencji.
Wskazanie OSI w strategii rozwoju to strategiczny wybór władz publicznych
określonego szczebla zarządzania. Wskazanie OSI powinno być m.in. pochodną
analizy przeprowadzonej na potrzeby modelu struktury funkcjonalno-
przestrzennej i w jej ramach identyfikacji obszarów o szczególnych potencjałach
rozwojowych oraz charakteryzujących się nagromadzeniem różnych problemów
czy barier rozwojowych. Wskazanie OSI jest ściśle powiązane z przyjętymi
w strategii rozwoju celami i kierunkami działań. Skuteczność i powodzenie
wdrażania OSI w zakresie wyznaczania i wspierania w sposób zintegrowany OSI
krajowych i regionalnych wymaga współpracy w ramach samego rządu, ale
również na linii rząd – samorząd terytorialny.
Ukierunkowanie terytorialne polityki rozwoju wymaga nowego sposobu myślenia
o planowaniu i zarządzaniu rozwojem i konsekwentnego uwzględniania podejścia
terytorialnego na wszystkich etapach procesu opracowania strategii rozwoju
począwszy od diagnozy po wyzwania, system realizacji i monitoring. Dla
upowszechnienia i efektywnego wdrożenia podejścia terytorialnego
w kształtowaniu polityk publicznych, zostały wypracowane wspólnie przez stronę
rządową i samorząd regionalny, a następnie przyjęte przez Podkomitet do spraw
wymiaru terytorialnego Rekomendacje dotyczące wzmocnienia wymiaru
terytorialnego polityk publicznych (patrz odpowiedź na pytanie 1).
Ponadto podejście terytorialne jest promowane w ramach innych działań MFiPR
tj. projektów Centrum Wsparcia Doradczego (patrz odpowiedź na pytanie 3),
podręczników dotyczących zintegrowanych strategii rozwoju (poradniki są
dostępne pod adresami: https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/strategia-
rozwoju-krok-po-kroku--podrecznik-dla-gmin oraz:

-- 6 of 10 --

7
https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/strategia-rozwoju-ponadlokalnego--
poradnik-dla-jednostek-samorzadu-terytorialnego), konferencji dotyczących
polityki rozwoju, spotkań z resortami czy z JST.
5. Czy istnieją programy wsparcia dla lokalnych i regionalnych instytucji
odpowiedzialnych za wdrażanie polityk terytorialnych, takie jak szkolenia,
doradztwo czy wsparcie finansowe?
Jednym z tego typu programów jest, opisane w odpowiedzi na pytanie 3,
Centrum Wsparcia Doradczego, którego głównym celem jest wspieranie
partnerstw gmin i powiatów w skutecznym kreowaniu zrównoważonej polityki
rozwoju odpowiadającej na lokalne potrzeby mieszkańców. Projekt CWD miał
duży wymiar praktyczny i systemowy. Główny nacisk położono na podniesienie
sprawności administracyjnej słabszych kompetencyjnie samorządów
terytorialnych (gminnych i powiatowych), w tym na poprawę ich kompetencji do
planowania i zarządzania strategicznego oraz inicjowania i realizacji
kompleksowych przedsięwzięć rozwojowych w partnerstwie z sąsiednimi
samorządami i z partnerami społeczno-gospodarczymi. Projekt podkreślał także
potrzebę podejścia terytorialnego w kształtowaniu i realizacji polityki regionalnej
i polityk rozwoju, m.in. poprzez identyfikowanie wspólnych potencjałów
rozwojowych JST szczebla lokalnego, wykorzystywanie doświadczeń partnerów,
popularyzowanie modelu partnerstwa w poszukiwaniu rozwiązań problemów,
wspólnym i bardziej efektywnym świadczeniu usług publicznych na rzecz
mieszkańców, realizację zintegrowanych projektów.
Pilotaż CWD realizowany był przez półtora roku, od września 2020 r. do marca
2022 r. Skierowany był do 38 partnerstw JST z 15 województw, które z własnej
inicjatywy zawiązały współpracę partnerską na obszarach zagrożonych trwałą
marginalizacją i obszarach funkcjonalnych małych miast powiatowych, liczących
do 20 tys. mieszkańców. Około 45% gmin należało do grupy gmin OSI, tj.
obszarów zagrożonych trwałą marginalizacją.
Kolejny etap CWD pod nazwą Centrum Wsparcia Doradczego Plus (CWD Plus)
realizowany był od kwietnia 2022 r. do czerwca 2023 r. Wsparciem objęto
partnerstwa uczestniczące w pilotażu CWD oraz nowe partnerstwa JST zgłoszone
przez samorządy województw. Obie grupy należą do obszarów funkcjonalnych
uwzględniających co do zasady dwa typy OSI: miasta średnie tracące funkcje
społeczno-gospodarcze i obszary zagrożone trwałą marginalizacją. W sumie
w projekcie udział wzięło ponad 700 samorządów lokalnych (gminnych
i powiatowych), w ramach zawiązanych 77 partnerstw JST z 16 województw.
Projekty został zrealizowane na ok. 1/3 terytorium Polski, zamieszkanej przez ok.
1/5 mieszkańców kraju.
Jednocześnie, ze względu na trwające ówcześnie prace w partnerstwach JST nad
dostosowywaniem strategii terytorialnych do wymogów programów
regionalnych na lata 2021-27, w połowie 2023 r. zdecydowano o przedłużeniu
okresu wsparcia doradczego o 6 miesięcy, tj. do końca 2023 roku. Wsparciem

-- 7 of 10 --

8
objęto wszystkie partnerstwa uczestniczące w edycji CWD Plus z naciskiem na
doradztwo eksperckie. Projekt przyjął nazwę CWD 2023.
Całość know-how wypracowanego w ramach ww. spotkań sieciujących oraz
całego projektu ujęto w bazie wiedzy na stronie dedykowanej projektowi:
https://cwd.info.pl/baza-wiedzy/.
Ponadto w MFiPR, z myślą o jednostkach samorządu terytorialnego,
przygotowano poradniki informacyjne dot. sporządzania strategii rozwoju:
 Strategia rozwoju gminy krok po kroku. Podręcznik został przygotowany
we współpracy z Fundacją Rozwoju Demokracji Lokalnej.
 Strategia rozwoju ponadlokalnego. Materiał został przygotowany we
współpracy z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Podręczniki w wersji papierowej trafiły do wszystkich lokalnych samorządów,
a w przypadku podręcznika dotyczącego strategii rozwoju ponadlokalnego
również do powiatów i województw. Są one także dostępne w internecie (patrz
odpowiedź na pytanie 4 i 7).
Oba ww. opracowania ułatwiają samorządom przygotowanie swoich strategii
rozwoju – opisują krok po kroku cały proces tworzenia dokumentu, określają
wszystkie etapy prac nad strategią oraz charakterystykę jej elementów
określonych w ustawie o samorządzie gminnym. W obu poradnikach został
położony szczególny nacisk na przybliżenie roli terytorialnego podejścia
i pokazanie przykładowych form i treści elementów przestrzennych strategii
rozwoju (model struktury funkcjonalno-przestrzennej, ustalenia i rekomendacje
w zakresie polityki przestrzennej), obszarów strategicznej interwencji, które są
wynikiem zapoczątkowanego procesu integracji systemu planowania społeczno-
gospodarczego i przestrzennego. Są to nowe elementy strategii rozwoju i w tym
zakresie MFIPR odpowiada na zgłaszane przez samorządy zapotrzebowanie.
6. W jaki sposób rząd promuje partnerstwo międzysektorowe i partycypację
społeczną w procesie planowania i wdrażania polityk terytorialnych, aby
zwiększyć ich zgodność z potrzebami społeczności lokalnych?
Jednym z zadań ministra właściwego ds. polityki rozwoju jest przewodniczenie
pracom Komitetu Koordynacyjnego do spraw Polityki Rozwoju (KK PR). W jego
skład wchodzą także Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
oraz Prezes Głównego Urzędu Statystycznego. Komitet jest roboczym forum
współpracy międzyresortowej: rozpatruje, omawia i opiniuje dokumenty
strategiczne i programowe, przyjmowane przez Radę Ministrów, oraz monitoruje
ich realizację. Do jego zadań należy także rozpatrywanie i opiniowanie raportów,
analiz i prognoz dotyczących sytuacji społeczno-gospodarczej oraz przestrzennej
kraju i regionów. W ramach tego gremium omawiane są zagadnienia dotyczące
wdrażania długo- i średniookresowych strategii rozwoju, a także kwestie do
rozstrzygnięcia, wymagające współdziałania podmiotów odpowiedzialnych za
realizację określonych zadań czy projektów wynikających ze strategii.
MFiPR rozpoczęło prace nad średniookresową strategią rozwoju kraju (śsrk).
Śsrk, w oparciu o wnioski z Koncepcji Rozwoju Kraju 2050 (dokument obecnie

-- 8 of 10 --

9
poddany konsultacjom publicznym: https://www.gov.pl/web/fundusze-
regiony/zapoznaj-sie-z-projektem-krk-2050) – określi cele i priorytety rozwojowe
w odniesieniu do wszystkich wymiarów rozwoju w najbliższych dziesięciu latach.
Prace wspierają eksperci resortowi i samorządowi różnych specjalizacji
związanych z gospodarką, energetyką, środowiskiem i przestrzenią, sprawami
społecznymi. Przyjęty, partycypacyjny sposób prac, pozwoli na zapewnienie
aktywnego udziału przedstawicieli samorządów województw już na etapie
formułowania celów i priorytetów tej strategii.
Zgodnie z tymi założeniami pracy nad śsrk KK PR, uchwałą z dnia 24 maja 2024
roku, powołał Międzyresortowy Zespół ds. opracowania śsrk. W Zespole pracują
przedstawiciele resortów i regionów oraz eksperci zewnętrzni. Ich zadaniem jest
przygotowanie poszczególnych elementów projektu średniookresowej strategii
rozwoju kraju. Poza posiedzeniami Zespołu, prace odbywają się w ramach
mniejszych tematycznych grup roboczych, odpowiadających za poszczególne
zagadnienia śsrk, oraz prac warsztatowych. Na kolejnych etapach prace nad
strategią będą uspołeczniane, tak aby jak najwcześniej (nie tylko w ramach
ustawowo wymaganych konsultacji społecznych gotowego projektu), włączyć
w opracowywanie strategii jak najszerszą grupę interesariuszy.
8. Jakie są perspektywy długoterminowe dla skuteczności i jakości wdrażania
polityk terytorialnych w Polsce, a także jakie cele strategiczne rząd
wyznacza w tej dziedzinie?
Efektywne programowanie i realizacja polityki rozwoju wymaga sprawnego
systemu zarządzania. Dynamiczne zmiany wpływające od kilku lat na naszą
rzeczywistość w sferze technologicznej, środowiskowej, społecznej,
ekonomicznej, przestrzennej jak i geopolitycznej, pokazały potrzebę
dostosowania systemu programowania polityk publicznych. W MFiPR
przygotowano dokument pn. Diagnoza systemu zarządzania rozwojem Polski –
główne wnioski i rekomendacje, który następnie został przyjęty przez KK PR.
Przeprowadzona diagnoza wykazała konieczność wzmocnienia systemu
zarządzania rozwojem kraju m.in. w zakresie dalszej integracji planowania
społeczno-gospodarczego z przestrzennym oraz stosowania podejścia
terytorialnego. Realizując te wytyczne, Podkomitet ds. wymiaru terytorialnego
opracował i przyjął Rekomendacje dot. wzmocnienia wymiaru terytorialnego
polityk publicznych. Rekomendacje wynikają m.in. z potrzeby wypracowania
standardów stanowiących ramy dla prowadzenia polityk publicznych
uwzględniających wymiar terytorialny, w tym dostosowania interwencji
publicznej do potrzeb i wyzwań różnego typu terytoriów. Rekomendacje mają
zostać wykorzystane w pracach nad średniookresową strategią rozwoju kraju
oraz innymi strategiami rozwoju, w tym krajową strategią rozwoju regionalnego,
strategiami rozwoju województw oraz strategiami rozwoju lokalnego.
Podkomitet zarekomendował m.in.:
 Programowanie polityk publicznych i rozwiązań legislacyjnych w modelu
partycypacyjnym z uwzględnieniem zróżnicowań terytoriów;

-- 9 of 10 --

10
 Koncentrację i komplementarność działań rozwojowych realizowanych
w ramach poszczególnych polityk publicznych na rzecz obszarów
strategicznej interwencji;
 Wzmocnienie zarządzania wielopoziomowego przez instytucje
odpowiedzialne za wdrażanie polityk oddziałujących terytorialnie;
 Budowanie potencjału instytucjonalnego podmiotów odpowiedzialnych
za realizację polityk publicznych ukierunkowanych terytorialnie we
współpracy strony rządowej z samorządami województw;
 Zapewnienie koordynacji systemów monitorowania i ewaluacji polityk
publicznych w zakresie ich ukierunkowania terytorialnego;
 Poszerzenie wiedzy i świadomości administracji wszystkich poziomów na
temat terytorializacji wsparcia w politykach publicznych;
 Wzrost zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego w planowanie,
podejmowanie decyzji oraz monitorowanie procesów rozwojowych
prowadzonych przez administrację publiczną różnych poziomów
zarządzania.
Działaniami już obecnie prowadzonymi, które w perspektywie długoterminowej
będą miały wpływ na skuteczność i jakość wdrażania polityk terytorialnych
w Polsce, są prace nad integracją planowania społeczno-gospodarczego
i przestrzennego i opracowywany w ich ramach krajowy model struktury
funkcjonalno-przestrzennej, który będzie częścią nowej średniookresowej
strategii rozwoju kraju. Model krajowy w dalszych etapach stanowić będzie
podstawę dla modeli wojewódzkich i gminnych, będących obligatoryjnym
komponentem przestrzennym strategii rozwoju województwa i strategii rozwoju
lokalnego.
Ponadto w opracowywanych założeniach średniookresowej strategii rozwoju
kraju wśród horyzontalnych warunków dla realizacji celów strategii jest
zapewnienie sprawnego systemu zarządzania i współrządzenia państwem oraz
stabilnego, przewidywalnego prawa, co przyczyni się do wzmocnienia odporności
państwa. Oznacza to m.in. dalszą integrację planowania przestrzennego
z polityką rozwoju – wzmocnienie roli planowania przestrzennego w politykach
publicznych, wzmocnienie planowania i współpracy w układach funkcjonalnych,
wzmocnienie terytorializacji polityk publicznych, przeciwdziałanie silosowości
w administracji publicznej i rozwój kooperacji międzysektorowej w planowaniu
polityk publicznych.
Z poważaniem
wz. Ministra
Jan Szyszko
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 10 of 10 --