Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Podsekretarz stanu
Piotr Malepszak
Znak pisma: DST-3.054.2.2024
Warszawa, 07 lipca 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3035 z 10 czerwca 2024 r. w sprawie realizacji
zrównoważonego terytorialnie rozwoju kraju, wystosowaną przez Posła na Sejm RP Pana
Daniela Milewskiego, przedstawiam następujące stanowisko.
3. W jaki sposób rząd promuje rozwój infrastruktury w regionach słabiej rozwiniętych, aby
zmniejszyć różnice w dostępie do podstawowych usług, edukacji, opieki zdrowotnej,
transportu czy infrastruktury technicznej?
Podstawowym dokumentem strategicznym określającym kierunki rozwoju transportu
w Polsce jest Strategia Zrównoważonego Rozwoju Transportu do 2030 roku (dalej SZRT).
SZRT zakłada m.in. równomierne nasycenie infrastrukturą transportową Polski oraz
dążenie do wyrównania dysproporcji. Głównym celem krajowej polityki transportowej
jest zwiększenie dostępności transportowej oraz poprawa bezpieczeństwa uczestników
ruchu i efektywności sektora transportowego poprzez utworzenie spójnego,
zrównoważonego, innowacyjnego i przyjaznego użytkownikowi systemu transportowego
w wymiarze krajowym, europejskim i globalnym.
W celu wypełnienia powyższych założeń Ministerstwo Infrastruktury realizuje
następujące programy rządowe oraz działania.
W ramach Rządowego Programu Budowy Dróg Krajowych do 2030 r. (z perspektywą do
2033 r.) (dalej RPBDK), który określa cele polityki transportowej w zakresie budowy
drogowej sieci TEN-T na terenie Polski oraz drogowych połączeń komplementarnych,
realizowane są inwestycje w ciągu dróg krajowych, dróg ekspresowych oraz autostrad
o łącznej długości ponad 6,1 tys. km. Jest to największy program drogowy w historii Polski.
RPBDK pozwoli na zbudowane podstawowej sieci szkieletowej, co pozwoli na zapewnienie
sprawnego i bezpiecznego transportu drogowego w skali kraju. Przebieg autostrad i dróg
ekspresowych zapewnia podstawowe połączenia między największymi ośrodkami
miejskimi w Polsce, natomiast węzły stanowiące elementy dostępowe do sieci znajdują
się również w mniejszych miejscowościach, przez które przebiegają trasy o wysokiej

-- 1 of 5 --

2
przepustowości. Budowa autostrad i dróg ekspresowych to także nowe inwestycje
w pobliżu węzłów, takie jak lekki przemysł czy magazyny. Budując nowe odcinki drogowe
poprawiamy dostępność komunikacyjną regionów.
Ponadto w ramach Programu Budowy 100 Obwodnic zrealizowane zostaną nowe
inwestycje na sieci dróg krajowych o łącznej długości ok. 820 km. Będą to trasy
o najwyższych parametrach technicznych, które pozwolą na wyprowadzenie ruchu
tranzytowego z centrów miejscowości. Obwodnicom będą towarzyszyły urządzenia
bezpieczeństwa ruchu drogowego, w tym oświetlenie spełniające wytyczne
prawidłowego oświetlenia przejść dla pieszych, ale i także m.in. przystanki komunikacji
miejskiej.
Oprócz budowy dróg szybkiego ruchu, w celu zwiększenia dostępności transportowej,
realizowane są tzw. działania na istniejącej sieci dróg krajowych. Obejmują one przede
wszystkim kompleksową przebudowę/rozbudowę odcinków dróg krajowych oraz
punktowe zadania ukierunkowane na zwiększenie bezpieczeństwa lub przepustowości
infrastruktury drogowej. Zadania te są realizowane w ramach Programu Wzmocnienia
Krajowej Sieci Drogowej do 2030 roku, zgodnie z którym do 2030 roku na tego typu
działania zapewniono pulę środków w wysokości 58,3 mld zł oraz Programu Bezpiecznej
Infrastruktury Drogowej 2021 – 2024. Sieć dróg krajowych, zapewniając połączenia
komplementarne do sieci autostrad i dróg ekspresowych, w znaczącym stopniu zwiększa
dostępność drogową małych i średnich ośrodków miejskich, zwiększa ich atrakcyjność
inwestycyjną oraz zapobiega zjawiskom wykluczenia transportowego.
Mimo, że realizacja zadań na drogach samorządowych leży po stronie zarządców dróg
samorządowych (poszczególnych samorządów), to Minister Infrastruktury ma
świadomość, że kluczowym znaczeniem dla zrównoważonego rozwoju społeczno-
gospodarczego wspólnot samorządowych jest rozwój bezpiecznej, spójnej, funkcjonalnej
oraz efektywnej infrastruktury drogowej. Rozwój infrastruktury drogowej przyczynia się
natomiast do zwiększenia dostępności komunikacyjnej w całym kraju oraz ułatwia rozwój
transportu lokalnego.
W gestii Ministra Infrastruktury znajduje się także Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg,
którego celem jest wsparcie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego.
Wsparcie dla inwestycji na drogach gminnych, powiatowych i wojewódzkich jest
przyznawane na podstawie wniosków o dofinansowanie, składanych przez jednostki
samorządu terytorialnego w ramach przeprowadzanych naborów. Celem Funduszu jest
przyspieszenie powstawania nowoczesnej i bezpiecznej infrastruktury drogowej
na szczeblu lokalnym oraz poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego i parametrów
technicznych lokalnej sieci drogowej. Dofinansowanie ze środków Funduszu przyczynia się
również do poprawy oraz zwiększenia atrakcyjności i dostępności terenów
inwestycyjnych. Jednostki samorządu terytorialnego z niższym dochodem mogą
otrzymywać większą wartość dofinansowania (nawet do 80% kosztów zadania),

-- 2 of 5 --

3
co pomaga w eliminowaniu skutków wykluczenia tych samorządów z możliwości dalszego
rozwoju ze względu na ograniczenia budżetowe. Takie rozwiązanie pomaga eliminować
negatywne skutki odpływu ludności, takie jak pomniejszenie dochodów tych
samorządów.
W celu poprawy standardów i dostępności przewozów kolejowych, w tym poprawy
skomunikowania mniejszych ośrodków na rzecz przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu, Ministerstwo Infrastruktury realizuje m.in. Program Uzupełniania
Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej – Kolej + do 2029 roku (dalej: Program
Kolej +).
Podstawowym celem Programu Kolej + jest uzyskanie/usprawnienie połączenia
kolejowego miejscowości o populacji powyżej 10 tys. mieszkańców z miastami
wojewódzkimi. Przyczyni się to do eliminowania wykluczenia komunikacyjnego, dzięki
możliwości uzupełniania sieci kolejowej o nowe połączenia zapewniające pasażerom
przede wszystkim dostęp do komunikacji międzywojewódzkiej. Efektem Programu będzie
poprawa warunków życia mieszkańców, usprawnienie codziennych podróży oraz
możliwość przedstawienia bardziej dostosowanej do potrzeb lokalnej społeczności oferty
przewozowej.
Tego typu działania w sposób istotny wychodzą naprzeciw oczekiwaniom społeczności
lokalnych, które zostały wykluczone komunikacyjnie i istotnie wpłyną na ożywienie tych
obszarów pod względem komunikacyjnym, jak i gospodarczym.
Do końca 2023 r. jednostki samorządu terytorialnego, których projekty uzyskały
pozytywną ocenę formalną i zakwalifikowały się Programu Kolej +, podpisały umowy
realizacyjne z PKP PLK S.A. Obecnie realizowane są umowy na dokumentacje projektowe,
prowadzone są postępowania przetargowe lub przygotowywana jest dokumentacja
przetargowa.
Dodatkowo informuję, że Ministerstwo Infrastruktury zasygnalizowało potrzebę
przeanalizowania całej infrastruktury kolejowej zarządzanej przez PKP PLK S.A.
w kontekście m.in. efektywności ponoszonych nakładów na inwestycje oraz zwiększenia
przepustowości na poszczególnych liniach kolejowych. Wobec powyższego Spółka podjęła
działania dotyczące przeglądu zakresów rzeczowych planowanych do realizacji projektów
inwestycyjnych, jak również inwestycji już rozpoczętych.
Działania zarządcy infrastruktury kolejowej powinny być ukierunkowane tak,
aby parametry modernizowanej i budowanej infrastruktury na poszczególnych liniach
kolejowych zostały w sposób optymalny osiągnięte, przy racjonalnym wydatkowaniu
środków publicznych. Mając powyższe na uwadze należy dokładnie przeanalizować
zasadność realizacji inwestycji pod tym kątem. Celem jest efektywne gospodarowanie
środkami publicznymi poprzez jak najlepsze dopasowanie środka transportu do potrzeb
danego regionu, połączeń komunikacyjnych i potoków pasażerskich.

-- 3 of 5 --

4
Kolejnym działaniem realizowanym przez Ministerstwo Infrastruktury jest zachęcenie
jednostek samorządu terytorialnego do organizacji połączeń autobusowych. W tym
zakresie resort infrastruktury przygotował mechanizm wsparcia finansowego
w ramach ustawy z dnia 16 maja 2019 r. o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej (dalej Fundusz) (Dz. U. z 2023 r. poz. 2778).
Środki przewidziane w tej ustawie pomagają zmienić sytuację na rynku pozamiejskich
przewozów autobusowych. Jest to pierwszy program skierowany do organizatorów
publicznego transportu zbiorowego, którego celem jest wsparcie w realizacji zadań
własnych, w zakresie organizacji przewozów autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej.
Ustawa przewiduje wsparcie ze środków budżetowych organizatorów publicznego
transportu zbiorowego w uruchamianiu nowych linii komunikacyjnych oraz odtworzeniu
połączeń, które zostały zlikwidowane, z wyłączeniem przewozów realizowanych w ramach
komunikacji miejskiej.
Warunkiem uzyskania dopłaty jest sfinansowanie ze środków własnych organizatora
części ceny usługi w wysokości nie mniejszej niż 10% oraz zawarcie umowy o świadczenie
usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego.
Wsparcie jest przekazywane za pośrednictwem wojewodów jako dofinansowanie przez
rząd zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego w zakresie autobusowej
komunikacji publicznej. W ramach Funduszu organizatorzy otrzymują dopłatę do kwoty
deficytu pojedynczej linii komunikacyjnej w przewozach autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej w kwocie nie wyższej niż 3,00 zł do 1 wozokilometra tych
przewozów.
Rozwiązania przewidziane w ramach Funduszu dają organizatorom publicznego
transportu zbiorowego realne możliwości uruchamiania autobusowych przewozów
o charakterze użyteczności publicznej, a także tworzenia dobrze organizowanej sieci
transportu publicznego na ich obszarze z uwzględnieniem dofinansowania przewozów
ze środków Funduszu.
Należy wskazać, że Fundusz został nakierowany na wsparcie organizatorów
uruchamiających przewozy pozamiejskie. Środki z Funduszu są w szczególności
dedykowane samorządom organizującym przewozy na obszarach oddalonych od dużych
aglomeracji miejskich, gdzie komunikacja autobusowa nie występuje lub występuje
w wymiarze niezaspokajającym podstawowych potrzeb komunikacyjnych na tych
terenach.
Zainteresowanie wśród organizatorów publicznego transportu zbiorowego środkami
z Funduszu rok do roku wzrasta, co przekłada się na większą dostępność komunikacji
autobusowej dla pasażerów, a także pozwala rozwijać sieć połączeń autobusowych
w przewozach pozamiejskich, w związku z tym program ten jest kontynuowany.
Niemniej jednak Ministerstwo Infrastruktury dostrzega potrzebę rewizji podstaw
prawnych z zakresu przepisów dotyczących przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu, zasad wykonywania publicznego transportu zbiorowego
i funkcjonowania Funduszu w taki sposób, aby pozwoliły one efektywniej przeciwdziałać
wykluczeniu komunikacyjnemu przez organizatorów publicznego transportu zbiorowego.

-- 4 of 5 --

5
W transporcie autobusowym, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r.
o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 2779) organizatorami
publicznego transportu są jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki. Do zadań
organizatora publicznego transportu zbiorowego, zgodnie z przepisami ww. ustawy,
należy między innymi planowanie rozwoju transportu, organizowanie i zarządzanie
publicznym transportem zbiorowym.
Ministerstwo Infrastruktury rozpoczęło rewizję rozwiązań w powyższym zakresie
w oparciu o dialog ze środowiskiem przewoźników drogowych oraz organizatorów
publicznego transportu zbiorowego odpowiedzialnych za stosowanie ww. przepisów.
W resorcie infrastruktury odbyło się spotkanie z organizatorami publicznego transportu
zbiorowego i przewoźnikami, w ramach którego zgłoszone zostały postulaty dotyczące
funkcjonowania Funduszu i przepisów ustawy o publicznym transporcie zbiorowym
dotyczących zasad wykonywania autobusowego publicznego transportu zbiorowego,
czyli przepisów nakierowanych na przeciwdziałanie wykluczeniu komunikacyjnemu.
Obecnie trwa analiza i ocena efektywności funkcjonujących obecnie rozwiązań
dotyczących zasad wykonywania publicznego transportu zbiorowego i funkcjonowania
Funduszu wraz z możliwością uwzględnienia postulatów zgłaszanych podczas
ww. spotkania, w taki sposób, aby ewentualne zmiany przepisów stanowiły skuteczną
odpowiedź na aktualne oczekiwania wszystkich podmiotów uczestniczących w rynku
publicznego drogowego transportu zbiorowego, przyczyniając się jednocześnie
do skuteczniejszego przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu przez
organizatorów publicznego transportu zbiorowego.
Z wyrazami szacunku
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu

-- 5 of 5 --

Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
tel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 20 lipca 2024 r.
znak sprawy: DSR-VIIa.054.12.2024.MU
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 3035 w sprawie realizacji
zrównoważonego terytorialnie rozwoju kraju
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pana Posła Daniela Milewskiego, w której zostały
postawione pytania dotyczące zrównoważonego terytorialnie rozwoju kraju,
przedstawiam następujące informacje.
Pytanie nr 1: Jakie konkretne działania podejmuje rząd w celu realizacji rozwoju
krajowego zrównoważonego terytorialnie, obejmującego wszystkie regiony
Polski, w tym te o różnym stopniu rozwoju ekonomicznego i społecznego?
Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego (KSRR) jest podstawowym
dokumentem strategicznym polityki regionalnej państwa w perspektywie do
2030 r. KSRR jest zorientowana na rozwój wszystkich regionów i uwzględnia
występujące pomiędzy oraz wewnątrz nich zróżnicowania. Celem KSRR jest
zwiększenie spójności rozwoju kraju, wzrost konkurencyjności regionów oraz
wzmacnianie kompetencji administracji samorządowej.
KSRR różnicuje również instrumenty w zależności od potencjału i potrzeb danego
terytorium. Wskazuje obszary strategicznej interwencji (OSI), jako te które ze
względu na koncentrację czynników społeczno-gospodarczych negatywnie
wpływających na ich dynamikę rozwoju, nie w pełni wykorzystują swoje
możliwości rozwojowe, i wymagają szczególnych mechanizmów wsparcia. Są to:
 obszary zagrożone trwałą marginalizacją (755 gmin wiejskich i miejsko-
wiejskich),

-- 1 of 13 --

2
 miasta średnie tracące funkcje społeczno-gospodarcze (139 miast
średnich),
 wschodnia Polska (województwa podlaskie, świętokrzyskie, warmińsko-
mazurskie, podkarpackie, lubelskie),
 województwo śląskie.
Obszary strategicznej interwencji, tj. obszary zagrożone trwałą marginalizacją
oraz miasta średnie trącące funkcje społeczno-gospodarcze wspierane były w
ramach projektu strategicznego Centrum Wsparcia Doradczego (CWD). Celem
tego projektu było również wzmocnienie sprawności administracyjnej jednostek
samorządu terytorialnego (ponad 700 JST, gminnych i powiatowych), w tym
poprawa ich kompetencji do zarządzania strategicznego oraz inicjowania
i realizacji kompleksowych przedsięwzięć rozwojowych, w partnerstwie
społeczno-gospodarczym i z innymi jednostkami samorządu.
Projekt dostarczył kompleksowego doradztwa w zakresie lokalnego planowania
strategicznego i wypracowywania strategicznych lub zintegrowanych projektów.
Co więcej działania realizowane w ramach projektu dały wymierne efekty,
ponieważ spowodowały wzmocnienie systemu wielopoziomowego zarządzania
rozwojem i komunikacji pomiędzy wszystkimi szczeblami zarządzania: kraj –
region – poziom lokalny. Oczekiwanym efektem projektu jest także wzmocnienie
zdolności administracyjnych partnerstw do współpracy, co przyczyni się do
popularyzacji modelu partnerskiej współpracy JST jako najbardziej efektywnego
w określaniu rozwiązań problemów rozwojowych i realizacji usług publicznych
dla mieszkańców.
W najbliższym czasie priorytetem w zakresie realizowanej polityki regionalnej
będzie wzmocnienie współpracy partnerskiej z samorządami. Resort planuje
podjęcie prac nad nową krajową strategią rozwoju regionalnego. Kluczowe
będzie określenie potencjałów i potrzeb terytorialnych, by na tej podstawie móc
podejmować decyzje o zakresie polityki regionalnej oraz celach krajowych do
realizacji w perspektywie kilku lub kilkunastu lat. Wypracowane zostanie również
wspólnie z samorządami podejście do obszarów strategicznej interwencji, tak aby
jak najlepiej ukierunkować wsparcie z poziomu krajowego i regionalnego. Nie bez
znaczenia będzie również analiza wniosków z realizowanych projektów
doradczych dla JST, w tym CWD, i wypracowanie systemowego i długofalowego
modelu wsparcia związanego ze wzmacnianiem kompetencji JST – zwłaszcza w
kontekście znacznych środków unijnych dostępnych na rynku.
Należy podkreślić, że środki UE mają istotny wpływ na rozwój naszego kraju.
Polska jest największym beneficjentem środków unijnych spośród wszystkich
państw członkowskich UE. Wartość unijnego dofinansowania dla projektów
realizowanych w ramach polityki spójności w latach 2004 -2021 wyniosła ok 700
mld zł. Najwięcej środków z tej puli trafiło do projektów z obszaru transportu (ok.
243 mld zł), wsparcia przedsiębiorczości i innowacyjności (ok. 126 mld zł) oraz
kapitału ludzkiego (105 mld zł). Otrzymane wsparcie pozwoliło zrealizować wiele

-- 2 of 13 --

3
projektów inwestycyjnych podnoszących konkurencyjność gospodarki,
poprawiających spójność społeczną i terytorialną kraju. Przyczyniło się do
włączenia Polski do europejskiej sieci transportowej, rozwoju infrastruktury
dostępu do Internetu, zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego. Fundusze
europejskie wspierają nie tylko infrastrukturę, ale również wiele działań z zakresu
edukacji, ochrony zdrowia, rozwoju zawodowego, czy szeroko pojętej
przedsiębiorczości. Ich efektem była poprawa jakości życia oraz warunków
prowadzenia działalności gospodarczej w kraju i regionach.
W okresie programowania 2021-2027 w ramach środków polityki spójności
wdrażane są krajowe i regionalne programy, które wspierają rozwój
konkurencyjności terytorium całego kraju lub poszczególnych województw
i innych obszarów. Nacisk położony jest na rozwój społecznie i terytorialnie
zrównoważony kraju poprzez zmniejszanie dysproporcji w poziomie rozwoju
społeczno-gospodarczego różnych terytoriów, a w szczególności obszarów
strategicznej interwencji. Jednocześnie w perspektywie finansowej na lata 2021-
2027 oprócz programów regionalnych w województwach kontynuowane jest
dodatkowe wsparcie z poziomu kraju dla makroregionu Polski Wschodniej
w ramach programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027
(FEPW). Działania realizowane w ramach FEPW skupiają się na wzmocnieniu
warunków sprzyjających konkurencyjności gospodarki oraz wyższej jakości życia
w makroregionie Polski Wschodniej.
Z kolei województwo śląskie może korzystać ze środków w ramach Funduszu na
rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST). Jest to nowe źródło finansowania
dostępne w perspektywie w latach 2021-2027. Jego celem jest ograniczenie
negatywnych skutków społecznych, gospodarczych oraz środowiskowych
transformacji energetycznej. Województwo śląskie w ramach funduszu otrzyma
ponad 2,2 mld EUR do wykorzystania na działania łagodzące skutki transformacji
energetycznej. To największa pojedyncza alokacja tego funduszu na region
węglowy w całej UE.
Pytanie nr 2: Czy istnieją plany strategiczne lub programy sektorowe, które
mają na celu zrównoważony rozwój wszystkich regionów Polski, uwzględniając
ich specyficzne potrzeby i potencjały.
Najważniejszym celem polityki regionalnej jest zapewnianie warunków dla
zrównoważonego rozwoju kraju oraz nacisk na zmniejszanie dysproporcji
w poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego różnych terytoriów, w
szczególności wspomaganie rozwoju obszarów, które nie mogą w pełni rozwinąć
swojego potencjału lub utraciły funkcje społeczno-gospodarcze.
KSRR różnicuje działania i instrumenty w zależności od potencjału i potrzeb
danego terytorium. Wskazuje OSI o znaczeniu krajowym, które otrzymują
szczególne wsparcie. Na poziomie kryteriów wyboru projektów uwzględnione
zostały mechanizmy preferowania obszarów zagrożonych trwałą marginalizacją.
Dzięki temu, projekty realizowane na obszarze miast średnich tracących funkcje
społeczno-gospodarcze lub na obszarze zagrożonym trwałą marginalizacją mogą

-- 3 of 13 --

4
otrzymać dodatkowe punkty w procesie oceny wniosku o dofinansowanie.
Dodatkowo samorządy województw w ramach swych strategii rozwoju mogą
wskazywać kierunki działań adresowane do wyznaczonych własnych,
regionalnych obszarów strategicznej interwencji.
Ponadto 27 czerwca 2024 r. Podkomitet ds. wymiaru terytorialnego,
koordynowany Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR), zatwierdził
rekomendacje dot. wzmacniania wymiaru terytorialnego w politykach
publicznych. Podkomitet, w skład którego wchodzą przedstawiciele resortów,
regionów i związków JST, został powołany w ramach Komitetu Koordynacyjnego
ds. Polityki Rozwoju i służy realizacji KSRR 2030. Wypracowane w ramach prac
Podkomitetu rekomendacje mają na celu zwiększenie efektywności realizacji
polityk publicznych poprzez dostosowanie interwencji publicznej do potrzeb
i wyzwań różnego typu obszarów/terytoriów. Zostaną one wykorzystane w
ramach prac nad nową średniookresową strategią rozwoju kraju, innych strategii
rozwoju (strategii sektorowych i krajowej strategii rozwoju regionalnego) oraz
strategii rozwoju województw. Rekomendacje stanowić będą także ramy dla
prowadzenia polityk publicznych uwzględniających wymiar terytorialny, czyli
dostrzegających zróżnicowane potencjały i bariery rozwojowe poszczególnych
terytoriów obok działań prowadzonych horyzontalnie, mając na uwadze
zróżnicowania terytorialne kraju.
Pytanie nr 3: W jaki sposób rząd promuje rozwój infrastruktury w regionach
słabiej rozwiniętych, aby zmniejszyć różnice w dostępie do podstawowych
usług, edukacji, opieki zdrowotnej, transportu czy infrastruktury technicznej?
Działania prowadzone w ramach polityki publicznej przyczyniają się do
wzmacniania i unowocześniania gospodarki oraz rozwoju infrastruktury,
zwłaszcza w regionach słabiej rozwiniętych. Działania te obejmują realizację
wielu programów rządowych oraz dofinansowania inwestycji infrastrukturalnych
z funduszy celowych. Poniżej wymieniono niektóre z nich.
Każdego roku prowadzone są działania w ramach Rządowego Fundusz Rozwoju
Dróg (RFRD), który został przyjęty ustawą z dnia 23 października 2018 r.
o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg (Dz.U. poz. 2161). W związku ze zmianami
ww. ustawy, rozszerzony został katalog zadań w ramach realizacji inwestycji
powiatowych i gminnych o zadania mające na celu wyłącznie poprawę
bezpieczeństwa niechronionych uczestników ruchu, polegające w szczególności
na budowie, przebudowie lub remoncie przejść i dróg dla pieszych, rowerów,
peronów przystankowych, a także o zadania polegające wyłącznie na remoncie
dróg powiatowych lub gminnych oraz zadania wojewódzkie.
Rządowy Program Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Drogowej -
Mosty dla Regionów ma na celu wsparcie finansowe samorządów do 2028 r.
w działaniach na rzecz uzupełnienia lokalnej infrastruktury drogowej o brakujące
przeprawy mostowe. W Programie Mosty dla Regionów przeprawy mogą
powstawać w ciągach dróg zarządzanych przez samorządy, tj. dróg gminnych,
powiatowych i wojewódzkich. Program polega na dofinansowaniu z budżetu

-- 4 of 13 --

5
państwa przygotowania dokumentacji niezbędnej do uzyskania decyzji
umożliwiających realizację inwestycji polegającej na budowie przeprawy
mostowej. Natomiast dofinansowanie budowy mostu udzielane jest ze środków
Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg.
W celu zwiększenia bezpieczeństwa niechronionym uczestnikom ruchu w latach
2021-2024 na istniejącej sieci dróg krajowych realizowany jest Program
Bezpiecznej Infrastruktury Drogowej. Osiągnięcie założonych w ramach
Programu celów zakłada się poprzez realizację inwestycji drogowych, m.in.
budowę chodników, ścieżek pieszo-rowerowych, ścieżek rowerowych, efektywne
oświetlenie i doświetlenie przejść dla pieszych, przebudowa skrzyżowań, montaż
znaków drogowych i/lub sygnalizacji świetlnej na skrzyżowaniach i przejściach dla
pieszych.
Fundusz Rozwoju Przewozów Autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej został zaplanowany w perspektywie długookresowej. Jego celem jest
systematyczne wsparcie organizatorów publicznego transportu zbiorowego
w uruchamianiu regularnych linii autobusowych w przewozach o charakterze
użyteczności publicznej, sprzyjającym tworzeniu spójnej i funkcjonalnej sieci
komunikacyjnej odpowiadającej na bieżące zapotrzebowanie społeczne. Kolejny
rok funkcjonowania Funduszu pokazał rosnące zainteresowanie jednostek
samorządu terytorialnego programem odbudowy połączeń autobusowych przy
wsparciu z jego środków finansowych. Organizacja i uruchamianie przez
jednostki samorządu terytorialnego nowych linii komunikacyjnych w przewozach
autobusowych o charakterze użyteczności publicznej powoduje stopniową
likwidację wykluczenia komunikacyjnego w kraju i sprzyja systematycznemu
zwiększaniu dostępności publicznego transportu zbiorowego dla obywateli.
Działanie Funduszu poprzez wsparcie finansowe organizatorów publicznego
transportu zbiorowego stwarza warunki dla funkcjonowania linii
komunikacyjnych i przekłada się na dostępność przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej dla osób korzystających z tej formy
transportu autobusowego. Ustawa z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy
o publicznym transporcie zbiorowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz.
1720) m. in.: zwiększyła z 800 mln zł do 1 mld zł budżet Funduszu Rozwoju
Przewozów Autobusowych o charakterze użyteczności publicznej, dotyczy też od
2024 r. utrzymania na stałe obecnego poziomu dopłaty z Funduszu dla
organizatorów publicznego transportu w kwocie nie wyższej niż 3 zł do 1
wozokilometra przewozu, umożliwienia wojewodom zawierania z
organizatorami, oprócz rocznych umów o dopłatę, wieloletnich umów o dopłatę
z Funduszu rozwoju przewozów autobusowych, jak również utrzymania
możliwości ubiegania się o dopłatę z budżetu państwa ze względu na stosowanie
ulg ustawowych za przejazd przez przewoźników, którzy nie są operatorami
publicznego transportu zbiorowego.

-- 5 of 13 --

6
Priorytetowo w zakresie rozwoju infrastruktury transportowej w najbliższych
latach będą traktowane inwestycje kolejowe. Krajowy Program Kolejowy (KPK)
obejmuje realizację inwestycji na liniach kolejowych, w tym prace na głównych
ciągach. Usunięte zostaną występujące wąskie gardła, a także zaległości
w rozbudowie, modernizacji i rewitalizacji infrastruktury kolejowej. Połączone
zostaną najważniejsze ośrodki wzrostu z obszarami o niższej dynamice rozwoju.
W wyniku realizacji KPK na koniec 2023 r. długość przebudowanych linii
kolejowych, w tym torów głównych zasadniczych i szlakowych, wyniosła 7 282,82
km – 58,26% docelowej wielkości KPK. 16 sierpnia 2023 r. Rada Ministrów
przyjęła uchwałę w sprawie ustanowienia „Krajowego Programu Kolejowego do
2030 roku” (z perspektywą do roku 2032). Formalnie ten dokument jest
aktualizacją wcześniejszego KPK. Wartość łączna KPK2030 wynosi 170 mld zł,
w tym: 79 mld zł w zakresie perspektywy 2014-2020, 80 mld zł w zakresie
perspektywy 2021-2027 oraz 11 mld zł w zakresie KPO. Efektem realizacji tych
inwestycji będą też szybkie połączenia.
Równolegle z Krajowym Programem Kolejowym jest realizowany Rządowy
program budowy lub modernizacji przystanków kolejowych na lata 2021-2025,
który obejmuje zadania z zakresu infrastruktury punktowej przy liniach
kolejowych zarządzanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. oraz zadania
związane z dostępnością miejsc parkingowych dla podróżnych. Celem programu
jest zwiększenie dostępu lokalnych społeczności do transportu kolejowego.
Zostaną wybudowane lub zmodernizowane przystanki kolejowe, a także
sfinansowane zadania związane z dostępnością miejsc parkingowych dla
podróżnych. Program przyczyni się do ograniczenia wykluczenia
komunikacyjnego i zapewni ułatwienie dostępu do kolejowej komunikacji
wojewódzkiej i międzywojewódzkiej.
Przewidziane jest też realizacja Programu Uzupełnienia Lokalnej i Regionalnej
Infrastruktury Kolejowej Kolej + do 2029 r., którego celem jest wyeliminowanie
wykluczenia komunikacyjnego dzięki możliwości uzupełniania sieci kolejowej
o nowe połączenia, które zapewnią pasażerom dostęp do transportu kolejowego.
Dotyczyć to będzie głównie miejscowości liczących powyżej 10 tys. mieszkańców,
które nie posiadają dostępu do połączeń pasażerskich z miastami wojewódzkimi
lub takich, które posiadają dostęp do kolei, ale istniejące połączenia wymagają
usprawnienia. Program jest skierowany przede wszystkim do jednostek
samorządu terytorialnego, które byłyby zainteresowane rozwojem infrastruktury
kolejowej na swoim terenie, przy uwzględnieniu potrzeb komunikacyjnych
mieszkańców. Program zakłada realizację inwestycji liniowych – tj. modernizację
istniejącej lub budowę nowych linii kolejowych oraz inwestycje punktowe, jak
np. budowa nowych przystanków, mijanek czy łącznic kolejowych.
Ponadto, ze środków europejskich podejmowane są działania w zakresie
wsparcia i rozwoju systemu opieki nad dziećmi do lat 3. Przykładem takich
działań jest realizowany w perspektywie finansowej 2021-2027 program Aktywny
Maluch (wcześniej: Maluch+). Program łączy w sobie dofinansowanie krajowe ze

-- 6 of 13 --

7
środkami z EFS+ w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju
Społecznego (FERS) oraz środkami z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania
Odporności (KPO). Na ten cel przeznaczono środki w wysokości blisko 6,5 mld zł,
co pozwoli na stworzenie ponad 102 tys. nowych miejsc opieki nad najmłodszymi
dziećmi. Realizacja programu opiera się o wspólne zasady i uproszczoną formę
aplikowania o środki. Preferencje w pozyskaniu środków mają gminy,
w szczególności te, na terenie których nie funkcjonuje żadna instytucja opieki
nad dziećmi do lat 3 (tzw. białe plamy). Aby dodatkowo zachęcić samorządy do
udziału w tym programie, w FERS przy tej interwencji wykorzystuje się rozliczenie
oparte o finansowanie niepowiązane z kosztami (FNLC). Ze środków KPO
finansowane są działania inwestycyjne dot. tworzenia nowych miejsc opieki
(m.in. budowa lub remont budynków). Z EFS+ finansowane będą z kolei działania
dot. utworzenia i funkcjonowania miejsc opieki w początkowym okresie (tj. przez
pierwsze 36 miesięcy).
Z kolei program „Dobry start”, realizowany od lipca 2018 r., ma na celu
wyrównywanie szans edukacyjnych dzieci i młodzieży w wieku od siódmego do
dwudziestego roku życia, niezależnie od kapitału kulturowego, społecznego
i materialnego rodzin, w których się wychowują. Wsparciem, niezależnie od
wysokości osiąganego przez rodzinę dochodu, w kwocie 300 zł wypłacanego raz
w roku objęte są dzieci w okresie pobierania edukacji szkolnej. W 2023 r.
wsparciem objętych było 4 642 tys. uczniów.
Kolejnym ważnym priorytetem inwestycyjnym, poprawiającym dostępność usług
publicznych będzie dalsza ich cyfryzacja i rozbudowa sieci szerokopasmowych.
Środki z Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa na lata 2014-2020 (PO PC)
umożliwiły objęcie zasięgiem siecią szerokopasmową ponad 2 mln gospodarstw
domowych do 2023 r. Ponadto ogłoszono dwa nabory wniosków z Krajowego
Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) oraz jeden z programu
Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy (FERC), których celem jest realizacja
interwencji mających przyczynić się do wyeliminowania braku dostępu do usług
bardzo szybkiego Internetu w obszarach wykluczenia cyfrowego (tzw. białych
plamach NGA). Oczekiwanym efektem interwencji będzie pokrycie zasięgiem
nowoczesnych usług obszarów najbardziej nieopłacalnych z punktu widzenia
inwestycji komercyjnych, które wymagają wsparcia publicznego. W ramach KPO
przewiduje się, że do 30 czerwca 2026 r. co najmniej 931 tys. dodatkowych
gospodarstw domowych na obszarach tzw. białych plam NGA uzyska dostęp do
szybkiego Internetu. Natomiast w ramach FERC do 2029 r. blisko 675 tys.
dodatkowych lokali mieszkalnych oraz 138 tys. przedsiębiorstw będzie
dysponować dostępem do sieci o podobnych parametrach, jak w przypadku
interwencji z KPO.
Innym przykładem jest „Rządowy program rozwoju północno-wschodnich
obszarów przygranicznych na lata 2024-2030”. Jest on aktualizacją „Rządowego
programu rozwoju obszaru Karpat Wschodnich i Roztocza na lata 2023–2030”
dokonaną z uwagi na konsekwencje działań wojennych w Ukrainie oraz napiętą

-- 7 of 13 --

8
sytuację na granicy z Białorusią i związanymi z tym migracjami, destabilizacją oraz
spadkiem atrakcyjności tych obszarów. Program obejmie swoim zasięgiem pas
przygranicznych powiatów oraz miasta na prawach powiatu, znajdujące się
w bliskiej odległości od granicy, które wchodzą w skład obszarów strategicznej
interwencji wskazanych w śsrk oraz KSRR 2030. Program wpisuje się
w deklarowane przez rząd wsparcie dla obszarów przygranicznych. Z uwagi na to,
że wszystkie obszary przy północno-wschodniej granicy doświadczają podobnych
problemów w związku z inwazją rosyjską na Ukrainę lub nieprzyjaznymi
działaniami ze strony Białorusi oraz Federacji Rosyjskiej, otrzymają równe szanse
w dostępie do środków budżetu państwa, a sam Program staje się bardziej
solidarnym i kompleksowym instrumentem realizacji polityki rozwoju
w samorządach położonych na tych terenach. Spadek liczby turystów (w tym
rosyjsko i białoruskojęzycznych) wpłynął negatywnie zarówno na handel
detaliczny, jak i na sektor gastronomiczny, hotelarski i turystyczny, oddziałując
destrukcyjnie pod względem ekonomicznym na dwa najbiedniejsze pod
względem dochodów podatkowych województwa (podlaskie i warmińsko –
mazurskie). Dążąc do realizacji celu strategicznego Programu, który stanowi
poprawa jakości życia mieszkańców północno-wschodnich obszarów
przygranicznych RP przez ograniczenie negatywnych skutków inwazji Federacji
Rosyjskiej na Ukrainę oraz stworzenie trwałych podstaw umożliwiających rozwój
społeczno-gospodarczy, zakłada się prowadzenie działań dot. poprawy
infrastruktury drogowej, towarzyszącej oraz bezpieczeństwa drogowego; dot.
zielonej i niebieskiej infrastruktury dla ochrony środowiska naturalnego; dot.
stworzenia warunków do rozwoju zrównoważonej turystyki w oparciu
o endogeniczne potencjały oraz dot. poprawy stanu infrastruktury edukacyjnej,
zdrowotnej i społecznej w celu zwiększenia dostępności lub jakości usług
publicznych. Działania zostały zaplanowane w celu tworzenia efektu synergii
opierającej się na naturalnym potencjale obszaru objętego Programem. Działania
te będą prowadzone w ścisłej współpracy władz lokalnych, samorządów
województw oraz administracji rządowej
Pytanie nr 4: Jakie środki podejmuje rząd w celu promowania inwestycji
i tworzenia miejsc pracy w regionach wiejskich i małomiasteczkowych, aby
stymulować ich rozwój gospodarczy i społecznych.
Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2030 stanowi ramy strategiczne dla
działań podejmowanych w celu wspierania rozwoju wszystkich terytoriów Polski,
w tym również mniejszych ośrodków i obszarów wiejskich. Cele KSRR 2030
zakładają, iż zapewnienie wszystkim obszarom (aglomeracjom, miastom średnim
i małym, obszarom wiejskim) warunków do trwałego rozwoju jest kluczowym
elementem w procesie działań na rzecz osiągania celów rozwojowych,
związanych zarówno z konkurencyjnością gospodarki, jej innowacyjnością, jak
i rozwojem społecznie wrażliwym i terytorialnie zrównoważonym
Działania podejmowane przez MFiPR dążą do możliwie największego
wykorzystania potencjału gospodarczego wszystkich obszarów, w tym mniejszych

-- 8 of 13 --

9
ośrodków i obszarów wiejskich oraz do poprawy ich konkurencyjności, aby
uchronić je przed procesem marginalizacji, polepszyć standard życia ich
mieszkańców, a także przyczynić się do rozwoju polskiej gospodarki.
Polityka spójności w latach 2021-2027 realizuje cele polityki regionalnej, która
koncentruje się na zmniejszaniu dysproporcji w poziomie rozwoju społeczno-
gospodarczego różnych terytoriów, a w szczególności obszarów strategicznej
interwencji, do których należą m.in. obszary zagrożone trwałą marginalizacją, tj.
755 gmin wiejskich i miejsko-wiejskich na terenie całej Polski. Do dych obszarów
dedykowane jest specjalne wsparcie.
Obszary wiejskie położone są również w zasięgu obszarów funkcjonalnych OSI
miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze (139 miast) oraz miast
wojewódzkich. Jako takie wspierane są na preferencyjnych warunkach, np.
poprzez dedykowane im nabory, wsparcie eksperckie i doradcze.
W poprzedniej perspektywie finansowej 2014-2020 dofinansowanie unijne ze
środków polityki spójności na rzecz projektów na obszarach wiejskich (wg
przyporządkowania terytorialnego na poziomie gmin) wyniosło na koniec 2023 r.
ok. 43,8 mld zł (ok. 10,1 mld euro). W obecnej perspektywie finansowej na lata
2021-27 na wsparcie obszarów wiejskich w ramach polityki spójności w
programach krajowych i regionalnych przewidziano 10 mld euro. W ramach
programów krajowych przewiduje się ok. 4,1 mld euro (wkład UE), jednak są one
z definicji mniej ukierunkowane terytorialnie. Natomiast w ramach 16
programów regionalnych na rozwój obszarów wiejskich oraz powiązań miasto-
wieś przeznaczono ok. 5,6 mld euro (wkład UE) z EFRR oraz EFS+.
Ze środków programów krajowych zarówno gminy wiejskie, jak i miejsko-
wiejskie mogą być beneficjentami realizowanych w ramach programów
konkursów. Tematyczny rodzaj wsparcia jakie będzie mogło być udzielone na
rzecz obszarów wiejskich jest bardzo szeroki i dotyczy m.in. wzmacniania
ochrony i zachowania różnorodności biologicznej (Fundusze Europejskie dla
Polski Wschodniej), produkcji maszyn rolniczych i rozwoju sektora rolno-
spożywczego (Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027),
wsparcia osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin (Fundusze Europejskie dla
Rozwoju Społecznego), dostępu do szerokopasmowego Internetu i usług
cyfrowych (Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy), realizacji projektów
z zakresu adaptacji do zmian klimatu i rozwoju usług zdrowotnych (Fundusze
Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027).
Zakres tematyczny wsparcia obszarów wiejskich w ramach programów
regionalnych jest ukierunkowany m.in. na tworzenie miejsc pracy i promowanie
inwestycji w tym na: integrację społeczną osób zagrożonych ubóstwem lub
wykluczeniem społecznym, efektywność energetyczną i redukcję emisji gazów
cieplarnianych, energię odnawialną, łagodzenie skutków transformacji w
dziedzinie energii i klimatu, włączenie społeczno-gospodarcze społeczności
marginalizowanych czy rozwój opieki zdrowotnej na obszarach wiejskich.
W 2024 r. Instytucje Zarządzające programami regionalnymi zaplanowały 51

-- 9 of 13 --

10
naborów na łączną kwotę 5,1 mld zł wkładu UE, z czego znaczna ich część będzie
ukierunkowana wyłącznie na rzecz obszarów wiejskich.
Ponadto, podejście LEADER, funkcjonujące już od kilku okresów programowania
funduszy UE, realizowane w ramach wielofunduszowego instrumentu Rozwój
Lokalny Kierowany przez Społeczność (RLKS), daje szansę rozwoju lokalnym
społecznościom, działającym głównie na obszarach wiejskich i w małych
miastach, na tworzenie i realizację lokalnych strategii rozwoju (LSR), i przez to
zwiększa ich udziału w procesach rozwojowych. Podejście LEADER obejmuje
wiele elementów służących rozwojowi społeczności lokalnej obszarów wiejskich
i małych miast oraz zwiększeniu ich udziału w procesach rozwojowych, m.in.
poprzez:
 wspieranie włączenia społeczności lokalnej w rozwój obszarów wiejskich;
 przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu;
 wykorzystywanie zasobów lokalnych w ramach realizacji LSR, takich jak
surowce, miejscową infrastrukturę, lokalizację, dziedzictwo, potencjał
mieszkańców;
 zwiększenie dostępności technologii informacyjno-komunikacyjnych na
obszarach wiejskich, a także podnoszenie poziomu korzystania z nich i
poprawianie ich jakości.
Pytanie nr 5 i 6:
Czy istnieją programy wsparcia dla przedsiębiorstw działających w regionach
o niższym stopniu rozwoju, które mają na celu promowanie przedsiębiorczości
lojalnej i wzmacnianie bazy ekonomicznej?
W jaki sposób rząd wspiera rozwój sektorów gospodarki, takich jak rolnictwo,
turystyka czy przemysł kreatywny, które maja potencjał wzrostu w regionach
o niższym stopniu rozwoju?
Wsparcie dla przedsiębiorstw działających w regionach o niższym stopniu
rozwoju realizowane jest m.in. w ramach Funduszy Europejskich dla Polski
Wschodniej (FEPW). W ramach tego programu oferowane jest wsparcie na rzecz
środowiska sprzyjającego tworzeniu i rozwojowi innowacyjnych przedsiębiorstw
(start-up’ów) opierających swój model biznesowy na nowych technologiach.
Dalsze zakorzenienie i rozwój w makroregionie kultury sprzyjającej rozwojowi
przedsiębiorczości startupowej i ekosystemu jej wsparcia jest możliwe dzięki
kontynuacji instrumentu Platformy startowe dla nowych pomysłów. Wsparcie
dostępne w ramach POPW 2014-2020 zapoczątkowało proces budowy
ekosystemu startupowego w Polsce wschodniej, który obecnie znajduje się we
wczesnej fazie aktywizacji i ma wymierny potencjał do dalszego rozwoju. W
ramach Platform startowych zapewnione zostanie indywidualne wsparcie dla
innowacyjnych przedsiębiorstw obejmujące usługi niezbędne do
przeprowadzenia prac nad rozwojem pomysłu biznesowego, w tym: testowanie
i weryfikowanie pomysłów i koncepcji aż do momentu przygotowania

-- 10 of 13 --

11
odpowiedniego modelu biznesowego. Wsparcie będzie dostarczane przez
wyspecjalizowane ośrodki innowacji, działające w partnerstwie z innymi
podmiotami wchodzącymi w skład ekosystemu wsparcia przedsiębiorczości
startupowej (m.in. uczelnie, fundusze VC, aniołowie biznesu, przedsiębiorcy,
akceleratory), które dysponują potencjałem i zasobami niezbędnymi do
wyświadczenia na rzecz startupów szerokiej gamy usług ściśle dopasowanych do
indywidualnych potrzeb związanych z rozwojem pomysłu. Tym samym
makroregion dysponować będzie ofertą dla przedsiębiorczych osób z
makroregionu, jak również spoza niego, która umożliwi rozwój pomysłów
biznesowych i zakładanie nowych firm typu startup w Polsce Wschodniej.
Jednocześnie działania na rzecz wsparcia przedsiębiorczości i zwiększenia
poziomu innowacyjności realizowane są w ramach Programu Fundusze
Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), który wdrażany jest na
obszarze całej Polski.
Cele Programu to przede wszystkim zwiększenie potencjału w zakresie badań
i innowacji oraz wykorzystywania zaawansowanych technologii, wzrost
konkurencyjności MŚP, rozwinięcie umiejętności na rzecz inteligentnych
specjalizacji, transformacji przemysłowej i przedsiębiorczości oraz transformacja
gospodarki w kierunku Przemysłu 4.0 oraz zielonych technologii.
Program w ramach priorytetu Wsparcie dla przedsiębiorców oferuje
dofinansowanie w obszarach B+R, wdrożeń nowych rozwiązań, infrastruktury
B+R, internacjonalizacji, rozwoju kompetencji, cyfryzacji, zielonej gospodarki.
Natomiast w ramach priorytetu Środowisko przyjazne innowacjom, wspierane są
projekty o strategicznym znaczeniu dla polskiej gospodarki, w tym m.in.
rozbudowy publicznej infrastruktury badawczej, transferu i komercjalizacji
technologii powstających na uczelniach i w instytutach, wzmacnianie potencjału
instytucji otoczenia biznesu takich jak akceleratory, klastry, instytucje
badawcze, szerokie wsparcie start-upów oraz rozwój przedsiębiorstw
rozpoczynających działalność innowacyjną - Innovation Coach.
Znaczna część środków z polityki spójności została również przeznaczona na
programy regionalne w celu zaspokojenia potrzeb oraz wykorzystania
potencjałów rozwojowych poszczególnych regionów, w tym w zakresie
zwiększania inwestycji, przedsiębiorczości, wzmacniania bazy ekonomicznej oraz
tworzenia miejsc pracy. Wiele środków polityki spójności trafia również na
obszary wiejskie, co stanowi uzupełnienie działań ukierunkowanych na wsparcie
tych obszarów w ramach Wspólnej Polityki Rolnej.
Należy również zaznaczyć, że zarówno na poziomie kraju, jak i w poszczególnych
regionach zidentyfikowano sektory gospodarki będące źródłem przewag
konkurencyjnych (tzw. inteligentne specjalizacje). Powyższe działania mają na
celu koncentrowanie interwencji publicznej na obszarach wyróżniających się
największym potencjałem innowacyjnym jak i potrzebę pobudzania kreatywności
w sektorach silnie zakorzenionych w gospodarce danego regionu. Wśród
sektorów, na których koncentruje się wsparcie ze środków publicznych,

-- 11 of 13 --

12
w szczególności ze środków unijnych, znalazły się zarówno rolnictwo, przemysły
kreatywne czy też turystyka.
Pytanie nr 7 i 8:
Jakie są główne wyzwania związane z realizacją rozwoju krajowego
zrównoważonego terytorialnie, a także jakie działania podejmuje rząd w celu
ich przezwyciężania?
Jakie są perspektywy długoterminowe dla realizacji zrównoważonego rozwoju
terytorialnego w Polsce, a także jakie cele strategiczne rząd wyznacza w tej
dziedzinie?
Zmieniające się uwarunkowania rozwojowe powodują, że wyzwania, z którymi
mierzy się polityka regionalna ulegają ewolucji. Globalizacja, cyfryzacja, zmiany
demograficzne i klimatyczne, niedobór zasobów, urbanizacja to globalne
megatrendy, które będą w najbliższych latach kształtować społeczeństwa
i gospodarki. Procesy te wpływają na zmiany w regionach i tym samym na
kierunki interwencji publicznej, natomiast wczesne ich dostrzeżenie oraz
dostosowanie się do nowych warunków pozwoli uzyskać istotną przewagę
rozwojową regionów.
Wiele regionów ma problemy z dostosowaniem się do bieżących trendów
rozwojowych, związanych z procesami globalizacyjnymi i demograficznymi,
ulegając stopniowej marginalizacji. W związku z tym głównym wyzwaniem dla
polityki regionalnej jest zmniejszenie dysproporcji w poziomie rozwoju
społeczno-gospodarczego podregionów oraz przeciwdziałanie kumulacji
problemów społeczno-gospodarczych, szczególnie na obszarach peryferyjnych,
położonych z dala od dużych ośrodków miejskich i na styku województw. Istotne
jest również zmniejszanie zróżnicowań wewnątrzmiejskich oraz poprawa
warunków i jakości życia mieszkańców na obszarach zdegradowanych, poprawa
atrakcyjności inwestycyjnej oraz rozwój przedsiębiorczości. W kontekście
zapewnienia spójności terytorialnej znaczenie ma także zwiększenie poziomu
dostępu do usług (edukacyjnych, zdrowotnych, z zakresu kultury, społecznych,
transportowych, doradztwa biznesowego) i podstawowych dóbr warunkujących
włączenie się mieszkańców tych obszarów w procesy rozwojowe w szczególności
z wykorzystaniem potencjału społeczności lokalnych i sektora ekonomii
społecznej i solidarnej.
Polski rząd wyznacza strategiczne cele, które mają na celu zapewnienie
zrównoważonego rozwoju kraju, z uwzględnieniem różnorodnych potrzeb
i możliwości terytorialnych.
Finalizowana aktualnie przez MFiPR Koncepcja Rozwoju Kraju 2050 (KRK) to
dokument wizyjny, który będzie kierunkowskazem w zarządzaniu rozwojem
Polski. Koncepcja jest dokumentem łączącym zarówno planowanie rozwoju
społeczno-gospodarczego oraz przestrzennego, jak i środowisko. W przestrzeni
zachodzi większość procesów rozwojowych, które bezpośrednio lub pośrednio
kształtują nasze środowisko życia. Różne obszary Polski potrzebują odmiennego

-- 12 of 13 --

13
spojrzenia i własnych ścieżek rozwoju, dlatego istotnym celem jest zachowanie
różnorodności wszystkich obszarów przy jednoczesnym wzmacnianiu spójności
terytorialnej i zrównoważonym wykorzystaniu zasobów naturalnych.
KRK zakłada realizację długoterminowych planów rozwoju, które dążą do
zaspokojenia współczesnych potrzeb z zachowaniem zdolności przyszłych
pokoleń do zaspokojenia ich własnych potrzeb zwłaszcza w zakresie:
 Dostosowania paradygmatu rozwoju kraju do globalnych wyzwań, których
skutki w największym stopniu kształtują i będą kształtować przyszłość
planety.
 Podniesienia rangi planowania przestrzennego i zarządzania opartego na
współpracy jednostek samorządu terytorialnego (podejście funkcjonalne)
w systemie zarządzania krajem, aby lepiej planować przestrzeń – by sprzyjała
rozwojowi społeczno-gospodarczemu, respektowała środowisko, umożliwiała
łatwy i szybki dostęp do usług publicznych w miejscu zamieszkania i nie
powodowała dodatkowych kosztów obsługi
 Zagwarantowania dalszego rozwoju państwa poprzez wielodziedzinową
transformację, przede wszystkim w zakresie: edukacji, transformacji
energetycznej, modelu rozwoju gospodarczego oraz wdrażania
nowoczesnych technologii do szeregu istotnych dla funkcjonowania państwa
i jego gospodarki obszarów.
 Priorytetowego i wielowymiarowego podejście do budowania spójności
społecznej, aby różne wyzwania z obszaru: politycznego, społecznego,
gospodarczego czy technologicznego nie pogłębiały nierówności, co mogłoby
doprowadzić do atomizacji państwa i społeczeństwa.
 Podejścia place-based (polityka ukierunkowana terytorialnie), które opiera
się o wykorzystywanie potencjałów poszczególnych terytoriów i służy
osiąganiu długoterminowego, zrównoważonego rozwoju gospodarczego,
sprzyja włączeniu społecznemu oraz budowaniu odporności terytoriów.
Ponadto rozpoczęliśmy również prace nad nową edycją dokumentów
strategicznych, w tym nad nową średniookresową strategią rozwoju kraju,
w ramach której rozpoczęto prace nad koncepcją nowego podejścia do
wyznaczania obszarów strategicznej interwencji. Prace nad nową krajową
strategią rozwoju regionalnego rozpoczną się w przyszłym roku. Z pewnością
kwestia zmniejszenia dysproporcji w poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego
oraz przeciwdziałanie kumulacji problemów społeczno-gospodarczych będzie
jednym z priorytetów polityki regionalnej.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/

-- 13 of 13 --