telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPG.050.5.2024.JS
Warszawa, 02 lipca 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3034 Pana Daniela Milewskiego, Posła na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej, w sprawie odpowiedzi rządu na wyzwania demograficzne,
zwracam się z uprzejmą prośbą o przyjęcie poniższych informacji.
Dostrzegając wyzwania dla systemu ochrony zdrowia związane z zachodzącymi w Polsce
zmianami demograficznymi oraz wynikającą z nich konieczność dostosowania opieki
zdrowotnej do rosnącej liczby osób starszych i osób z niepełnosprawnościami,
Ministerstwo Zdrowia (MZ) podejmuje wielokierunkowe działania mające na celu poprawę
dostępności świadczeń opieki zdrowotnej i infrastruktury medycznej dla tych osób. Poniżej
zostały wskazane poszczególne inicjatywy podejmowane w tym zakresie.
Ministerstwo Zdrowia wraz z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ) na bieżąco
monitoruje potrzeby w zakresie zapewnienia odpowiedniej jakości świadczeń opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Funkcjonujące rozwiązania są
analizowane pod względem ich efektywności i ukierunkowane na zagwarantowanie
placówkom medycznym zachowania stabilności, a pacjentom bezpiecznego i swobodnego
dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej.
Działania zaplanowane przez MZ na najbliższe lata skupiają się na zmianach systemowych,
które pozwolą na stworzenie warunków prawno-organizacyjnych do „odwrócenia piramidy
świadczeń”, czyli m.in. przeniesienia ciężaru realizacji świadczeń z lecznictwa szpitalnego do
ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS) oraz podstawowej opieki zdrowotnej (POZ).
Opieka zdrowotna udzielana w ramach POZ odgrywa kluczową rolę, gdyż stanowi „punkt
wejścia” pacjentów do systemu opieki zdrowotnej. Dlatego też od jej sprawności i
skuteczności w dużym stopniu zależy efektywność całego systemu opieki zdrowotnej.
Wprowadzenie opieki koordynowanej w ramach POZ ma na celu zintegrowanie opieki
udzielanej w ramach POZ, wzrost efektywności działań prozdrowotnych, poprawę jakości i
dostępności opieki. Obecnie planuje się podjęcie prac polegających na poszerzeniu zakresu
istniejących świadczeń, a także dalszym wspieraniu podmiotów leczniczych realizujących tę
opiekę.
W ramach
Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia na lata 2022–2032 (NPChUK),
uwzględniono działania polegające w szczególności na poprawie koordynacji opieki nad
pacjentami z chorobami układu krążenia (ChUK). Działania te mają służyć wyrównaniu
poziomu opieki kardiologicznej niezależnie od miejsca zamieszkania i jak najbliżej miejsca

-- 1 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
zamieszkania. W ramach ww. Programu realizowany jest również zakup lub wymiana
sprzętu do diagnostyki i leczenia ChUK. W 2023 r. przekazano ok. 84 mln zł na zakup łącznie
ok. 1 800 sztuk sprzętu na potrzeby kardiologii. Na 2024 r. zaplanowano postępowania
konkursowe na dofinansowanie zakupu sprzętu o łącznej wartości ok. 147 mln zł.
Ponadto planowane jest szersze wykorzystanie rozwiązań telemedycznych, mających
poprawić dostępność lekarzy specjalistów na terenach wiejskich i terenach z ograniczonymi
zasobami kadrowymi. W ramach NPChUK trwają obecnie prace nad przygotowaniem
narzędzi profilaktycznych opartych o koncepcję tzw.
10-tki dla serca1, w tym
m.in.
Kalkulatora Stanu Zdrowia dostępnego dla pacjentów w
moim IKP oraz
Karty Ryzyka
ChUK jako narzędzia dla lekarzy do oceny ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych.
Dodatkowo NPChUK zakłada działania mające na celu zwiększenie liczby kardiologów
i specjalistów dziedzin pokrewnych.
Obecnie realizowany jest program pilotażowy koordynowanej i kompleksowej opieki
kardiologicznej w ramach sieci kardiologicznej2, w ramach którego jest oceniana
organizacja, jakość i efekty tej opieki. Pilotaż ten ma trwać do 31 marca 2025 r. Raportu
z ewaluacji ww. pilotażu ma posłużyć przygotowaniu
ustawy o Krajowej Sieci
Kardiologicznej (stanowiącej jeden z kamieni milowych KPO), która ma przyczynić się do
poprawy dostępu do wysokiej jakości opieki kardiologicznej. Wejście w życie tej ustawy
planowane jest na 1 stycznia 2025 r.
Starzenie się społeczeństwa wpływa również na wzrost liczby pacjentów onkologicznych.
Jedną z odpowiedzi na te niekorzystne trendy jest
Narodowa Strategia Onkologiczna na lata
2020–2030 (NSO). NSO określa kierunki rozwoju opieki onkologicznej w ramach 5
strategicznych obszarów inwestycji w: kadry medyczne, edukację, pacjenta, naukę i
innowacje oraz system opieki onkologicznej. Cele NSO obejmują m.in. poprawę profilaktyki,
wczesnego wykrywania, diagnostyki i leczenia chorób nowotworowych, zapewnienie
równego dostępu do wysokiej jakości opieki onkologicznej oraz poprawę jakości życia
pacjentów i ich rodzin. W NSO wspierana jest też modernizacja infrastruktury
i doposażenia podmiotów leczniczych w sprzęt do diagnostyki i leczenia nowotworów.
MZ wdrożyło również
Krajową Sieć Onkologiczną (KSO)3, która ma na celu realizację
NSO oraz poprawę jakości i bezpieczeństwa diagnostyki i leczenia nowotworów oraz
wzrostu poziomu satysfakcji pacjentów i optymalizacji kosztów opieki. KSO wprowadza
nową strukturę organizacyjną i nowy model zarządzania opieką onkologiczną. Priorytetem
KSO jest zapewnienie każdemu pacjentowi, niezależnie od miejsca zamieszkania, opieki
onkologicznej opartej o jednakowe standardy diagnostyczno-terapeutyczne.
Ponadto, w celu wyrównania dostępu do farmakoterapii, od dnia 30 sierpnia 2023 r.4
uprawnienie do bezpłatnego zaopatrzenie w leki, środki spożywcze specjalnego
przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne zostało rozszerzone o nowych pacjentów
tj. osoby do 18 r.ż. i po 65 r.ż., czyli grupy, w których zapotrzebowanie na te produkty jest
największe5.
Odpowiedzią na starzenie się populacji Polski był m.in. projekt pn.
Dostępność Plus dla
zdrowia, realizowany od 2019 r. Celem projektu było dostosowanie szpitali i placówek POZ
1 10 głównych czynników ryzyka ChUK specyficznych dla populacji polskiej) służących do oceny ryzyka ich wystąpienia.
2 Na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 maja 2021 r. w sprawie programu pilotażowego opieki
nad świadczeniobiorcą w ramach sieci kardiologicznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 23).
3 KSO została wprowadzona ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o Krajowej Sieci Onkologicznej (Dz. U. z 2023 r.
poz. 650 i z 2024 r. poz. 414).
4 Na mocy przepisów ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego
przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1733).
5 Dodatkowo, dla osób wieku 65+, czyli po okresie aktywności zawodowej, wydatki związane z leczeniem stanowią
poważne obciążenie dla domowego budżetu. Podobnie w przypadku osób nieletnich pozostających zazwyczaj na
utrzymaniu swych opiekunów, leczenie również powoduje duże obciążenie finansowe dla ich opiekunów.

-- 2 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
do wymagań osób ze szczególnymi potrzebami poprzez stworzenie przyjaznej przestrzeni
dla tych osób dzięki odpowiednim dostosowaniom architektonicznym, cyfrowym i
komunikacyjnym. Projekt przewidywał również szkolenia dla personelu medycznego
uwrażliwiające na potrzeby zdrowotne tych pacjentów. Dotychczas podpisano i
zrealizowano łącznie 350 umów o powierzenie grantów, w tym 78 umów ze szpitalami i 272
umów z placówkami POZ, oraz przeszkolono ponad 1 100 pracowników POZ i szpitali.
Na podstawie wniosków, rekomendacji i doświadczeń z realizacji projektu
Dostępność Plus
dla zdrowia, uruchomiono kolejny projekt pn.
Dostępność Plus dla AOS. Na pierwszym
etapie projektu opracowywane są
Standardy Dostępności dla AOS w celu poprawy dostępu
osób ze szczególnymi potrzebami do AOS. Priorytetem projektu ma być skierowanie
wsparcia głównie do placówek AOS w małych miejscowościach. Zakłada się wsparcie
grantowe dla co najmniej 362 placówek AOS na działania podnoszące dostępność tych
placówek w obszarze architektonicznym, cyfrowym i informacyjno-komunikacyjnym oraz
na prowadzenie szkoleń stacjonarnych i e-learningu dla personelu.
Należy również podkreślić, że jednym z obszarów szczególnie istotnych z punktu widzenia
starzenia się społeczeństwa jest opieka długoterminowa. Dlatego też MZ podejmuje działania
mające na celu poprawę dostępności i jakości udzielanych świadczeń w tym zakresie.
Nakłady na świadczenia opieki długoterminowej w ostatnich latach sukcesywnie rosną –
z ponad 2,7 mld zł w 2022 r. do ponad 3,8 mld zł w 2024 r. (plan według stanu na dzień
20.06.2024 r.), tj. wzrost o ponad 1 mld zł (37,46%). Od dnia 1 lutego 2023 r. nastąpił też
wzrost wartości cen jednostek rozliczeniowych w umowach o udzielanie świadczeń
pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej o 17%, 14% i 10%. Dodatkowo, zgodnie
z decyzją Minister Zdrowia, NFZ6 opłacił w 2024 r. tzw. nadwykonania z 2023 r. o łącznej
wartości ponad 2,2 mld zł, w tym w odniesieniu do świadczeń opieki długoterminowej –
w wysokości ponad 116,3 mln zł.
Aktualnie w MZ prowadzone są również prace nad nowelizacją rozporządzenia Ministra
Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych
i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej7. Projektowane zmiany znoszą konieczność
zatrudniania lekarzy o określonej specjalizacji w zakładach opiekuńczych dla dorosłych,
co pozwoli na większą swobodę w obsadzie personelu umożliwiając optymalizację jego
wykorzystania, a tym samym ułatwi organizację opieki i zbliży regulacje prawne do realiów.
Działania na rzecz poprawy zdrowia seniorów i rozwoju opieki zdrowotnej nad osobami
starszymi w Polsce, w szczególności opieki długoterminowej i geriatrycznej, zostały
uwzględnione w głównym dokumencie strategicznym dla systemu ochrony zdrowia
pn.
Zdrowa Przyszłość. Ramy strategiczne rozwoju systemu ochrony zdrowia na lata
2021–2027, z perspektywą do 2030 r.8.
W celu przeniesienia ciężaru zdrowotnej opieki długoterminowej z opieki stacjonarnej na
opiekę środowiskową i domową oraz intensyfikacji dostępnego wsparcia zdrowotnego dla
osób starszych oraz ich opiekunów w środowisku lokalnym, opracowana została
Strategia
deinstytucjonalizacji: opieka zdrowotna nad osobami starszymi stanowiąca załącznik nr 1
do
Zdrowej przyszłości.
Celem nadrzędnym
Strategii deinstytucjonalizacji jest poprawa zdrowia i jakości życia
związanej ze zdrowiem u osób starszych i ich opiekunów oraz wsparcie w utrzymaniu ich
niezależności umożliwiającej im jak najdłuższe funkcjonowanie w środowisku lokalnym.
6 Na mocy zarządzenia Nr 24/2024/DEF Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 4 marca 2024 r. w sprawie
zmiany planu finansowego Narodowego Funduszu Zdrowia na 2024 rok.
7 Rozporządzenie z dnia 22 listopada 2013 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 253).
8 Dokument dostępny na stronie internetowej MZ: https://www.gov.pl/web/zdrowie/zdrowa-przyszlosc-ramy-
strategiczne-rozwoju-systemu-ochrony-zdrowia-na-lata-2021-2027-z-perspektywa-do-2030.

-- 3 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Działania na rzecz rozwoju opieki zdrowotnej nad osobami starszymi, w szczególności
opieki długoterminowej i opieki geriatrycznej, a także wsparcia opieki nieformalnej,
przewidziano też w ramach
Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).
W KPO zaplanowano przeprowadzenie reformy opieki długoterminowej w Polsce, która
ma umożliwić wzrost współczynnika aktywności zawodowej określonych grup poprzez
rozwój opieki długoterminowej9. Wdrożeniu reformy opieki długoterminowej ma służyć
realizacja dwóch kamieni milowych:
 kamień milowy A69G dot. przygotowania strategicznego przeglądu opieki
długoterminowej w Polsce w celu określenia priorytetów reform;
 kamień milowy A70G dot. wejścia w życie odpowiednich aktów prawnych w celu
wdrożenia priorytetów reform określonych w strategicznym przeglądzie opieki
długoterminowej w Polsce.10
Przegląd strategiczny miał obejmować m.in. zbadanie możliwych sposobów integracji
usług zdrowotnych i społecznych w ramach opieki długoterminowej, przyspieszenia
deinstytucjonalizacji tych usług, wprowadzenia dla nich ram jakości, zrewidowania
i zmniejszenia rozdrobnienia świadczeń oraz stworzenia stabilnego systemu finansowania.
W ramach KPO przewidziano również przeprowadzenie inwestycji mających na celu
wsparcie opieki długoterminowej i geriatrycznej udzielanych w trybie stacjonarnym.
W tym celu realizowana jest reforma D1.2, której założeniem jest wspieranie przekształceń
szpitali powiatowych lub ich części w jednostki/ośrodki opieki długoterminowej i geriatrycznej.
W oparciu o dokumenty opracowane przez MZ w ramach kamieni milowych D1L11 i D2L12
planowane jest wybranie w procedurze konkursowej 50 szpitali powiatowych do uzyskania
wsparcia finansowego ze środków KPO na utworzenie łóżek opieki długoterminowej lub
geriatrycznej (w ramach kamienia milowego D3L). W tym zakresie do końca maja 2026 r.
przewiduje się realizację inwestycji D1.2.1:
Rozwój opieki długoterminowej poprzez
modernizację infrastruktury podmiotów leczniczych na poziomie powiatowym.
W ramach przedmiotowych przedsięwzięć możliwe będzie otrzymanie dofinansowania
na prace budowlane/remontowe, zakup sprzętu oraz poprawę standardów dostępności
i jakości opieki poprzez realizację niezbędnych dostosowań infrastrukturalnych.
Działania komplementarne do inwestycji zaplanowanych w ramach KPO przewidziane
są ze środków
Funduszu Medycznego (FM), w ramach którego wyodrębniono:

Subfundusz infrastruktury strategicznej (SIS) – finansujący działania mające na celu
poprawę jakości i dostępności świadczeń opieki zdrowotnej oraz obniżenie wskaźnika
śmiertelności dzieci poprzez inwestycje w infrastrukturę strategiczną ochrony zdrowia.
Celem projektów finansowanych ze środków SIS jest skrócenie czasu oczekiwania na
9 W ramach reformy A.4.6:
Wzrost uczestnictwa w rynku pracy poprzez rozwój opieki długoterminowej w Celu A4:
Zwiększenie dopasowania strukturalnego, efektywności i odporności kryzysowej rynku pracy KPO.
10 Realizację obu kamieni milowych powierzono równolegle MRPiPS oraz MZ. Realizację kamienia milowego A69G
dodatkowo koordynuje MFiPR, a kamienia milowego A70G – Minister ds. Polityki Senioralnej. W celu wsparcia
realizacji kamienia milowego A69G, MFiPR nawiązało współpracę z Bankiem Światowym. Analiza i diagnoza
systemu opieki długoterminowej w Polsce w celu wypracowania priorytetów reformy opieki długoterminowej
została przeprowadzona w konsultacji z poszczególnymi zainteresowanymi stronami, a priorytety reformy zostały
poddane konsultacjom międzyresortowym.
11 Dokument został opublikowany przez MZ w 2022 r. – jest dostępny na stronie internetowej MZ pod adresem:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/kompleksowy-przeglad-mozliwosci-tworzenia-w-szpitalach-powiatowych-
osrodkow-opieki-dlugoterminowej-oraz-oddzialow-geriatrycznych-w-polsce.
12 Dokument został opublikowany przez MZ w 2023 r. – jest dostępny na stronie internetowej MZ pod adresem:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/wsparcie-zmian-struktury-organizacyjnej-szpitali-powiatowych-w-zakresie-
opieki-dlugoterminowej-lub-geriatrycznej.

-- 4 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
diagnozę i szybsze rozpoczęcie leczenia najmłodszych pacjentów, poprzez zwiększenie
dostępności do udzielanych świadczeń i zapewnieniu kompleksowej opieki13.

Subfundusz modernizacji podmiotów leczniczych (SMPL) – finansujący działania
w zakresie: rozwoju infrastruktury udzielania świadczeń opiekuńczo-leczniczych
w ramach opieki długoterminowej, opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz
opieki paliatywnej i hospicyjnej udzielanych w warunkach stacjonarnych, a także
wsparcia infrastruktury ratownictwa medycznego, łóżek szpitalnych i Centrów
Zdrowia 75+14. Celem działań finansowanych ze środków SMPL jest wsparcie finansowe
rozwoju infrastruktury ochrony zdrowia poprawiających jakość i dostępność oraz
bezpieczeństwo udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej oraz koncentrację
wokół potrzeb i jakości życia pacjentów i ich rodzin15.
Działania na rzecz wsparcia opieki zdrowotnej nad osobami ze szczególnymi potrzebami
są również finansowane w ramach programów operacyjnych finansowanych ze środków
unijnych, takich jak
Program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko
2021–2027 (FEnIKS), w ramach którego realizowane będą m.in. inwestycje w rozwój
opieki koordynowanej POZ, w infrastrukturę placówek opieki psychiatrycznej i AOS oraz
infrastrukturę i doposażenia Lotniczego Pogotowia Ratunkowego. W ramach FEnIKS
planowane jest zwiększenie dostępności opieki zdrowotnej oraz wsparcie realizacji modelu
włączenia społecznego i opieki nad osobami potrzebującymi wsparcia w codziennym
funkcjonowaniu, w tym osobami starszymi.
Wzrost rozpowszechnienia chorób związanych z wiekiem i niesprawności stanowi duże
wyzwanie dla systemu ochrony zdrowia m.in. ze względu na ograniczone zasoby kadr
medycznych udzielających świadczeń opieki zdrowotnej. Dlatego też jednym z głównych
kierunków działań rządu w zakresie poprawy dostępności usług zdrowotnych są działania
w celu zapewnienia odpowiedniej liczby personelu medycznego.
W tym celu m.in. wprowadzano zmiany prawne umożliwiające szybsze dostosowanie
umiejętności absolwentów studiów medycznych do pracy z pacjentami starszymi,
przewlekle chorymi i z niepełnosprawnością poprzez nowelizację standardów kształcenia
na kierunku lekarskim w tym zakresie16. Dodatkowo, w trakcie stażu podyplomowego17
absolwenci pogłębiają wiedzę i nabywają umiejętności udzielania świadczeń zdrowotnych
w warunkach długotrwałej opieki ambulatoryjnej w domu chorego oraz diagnostyki,
leczenia, zapobiegania i rehabilitacji, w tym również w odniesieniu do pacjentów w starszym
wieku i z niepełnosprawnością. Ponadto, wszyscy lekarze odbywający moduł podstawowy
z chorób wewnętrznych oraz później moduł specjalistyczny, pogłębiają swoją wiedzę
m.in. w zakresie zagadnień dotyczących osób starszych i z niepełnosprawnością. Szkolenie
w zakresie rehabilitacji medycznej zawiera natomiast zagadnienia związane m.in. opieką
nad pacjentami z niepełnosprawnością.
13 W tym celu zorganizowano konkurs dla szpitali pediatrycznych, w ramach którego wyłoniono 14 szpitali
zakwalifikowanych do najwyższych poziomów systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia. Łączna kwota
dofinansowania w ramach SIS dla szpitali pediatrycznych wynosi ok 3,1 mld zł.
14 Centra Zdrowia 75+, o których mowa w ustawie z dnia 17 sierpnia 2023 r. o szczególnej opiece geriatrycznej
(Dz. U. 2023 r., poz. 1831). Przepisy ustawy weszły w życie w dniu 1 stycznia 2024 r. Określają one cele,
organizację i zasady funkcjonowania szczególnych form geriatrycznej opieki zdrowotnej nad osobami w wieku
75+. Przyjęte rozwiązania są wstępem do przemodelowania geriatrii w stronę podejścia środowiskowego.
15 Dofinansowanie ze środków SMPL odbywa się w formie dotacji celowej w ramach procedury konkursowej na
wniosek w zakresie konkretnego obszaru wsparcia.
16 Na mocy rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 29 września 2023 r. zmieniające rozporządzenie
w sprawie standardów kształcenia przygotowujących do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty,
farmaceuty, pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego
(Dz. U. 2152).
17 Na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 lutego 2023 r. w sprawie stażu podyplomowego lekarza
i lekarza dentysty (Dz. U. poz. 377).

-- 5 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
MZ wprowadziło również mechanizmy prawne i finansowe zwiększające możliwość
uzyskania większej liczby specjalizacji w dziedzinach priorytetowych, w tym z geriatrii
i chorób wewnętrznych, czyli dziedzin dedykowanych pacjentom w starszym wieku.
Uznanie danej dziedziny za priorytetową skutkuje tym, że lekarze realizujący specjalizację
w dziedzinie priorytetowej otrzymują wyższe wynagrodzenie zasadnicze, niż lekarze
realizujący specjalizację w dziedzinie niepriorytetowej. Ponadto, zgodnie z obowiązującymi
przepisami18, co roku w wyniku rewaloryzacji wzrasta od dnia 1 lipca wynagrodzenie
lekarzy rezydentów odbywających specjalizację w dziedzinach priorytetowych, w tym
z geriatrii i chorób wewnętrznych.
Umożliwiono również prowadzenie postępowania kwalifikacyjnego dla lekarzy na wolne
miejsca specjalizacyjne w całym kraju przyznając możliwość wskazania w priorytetowej
kolejności 15 wariantów wyborów. W przypadku niewykorzystanych miejsc można
przeprowadzić dodatkowy nabór wyłącznie dla dziedzin priorytetowych, co ma na celu
zwiększenie liczby lekarzy odbywających szkolenie specjalizacyjne w mniej popularnych
dziedzinach medycyny (w tym geriatrii).
Ponadto, począwszy od 2016 r. Minister Zdrowia znacznie zwiększył limity przyjęć na
kierunek lekarski. Obowiązujące przepisy umożliwiają także lekarzom, którzy ukończyli
przedostatni rok szkolenia specjalizacyjnego, przystąpienie o rok wcześniej niż dotychczas
do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego. Ponadto, pod koniec 2021 r. wprowadzono
regulacje, które przewidują wsparcie ze środków budżetu państwa dla osób podejmujących
odpłatne studia w języku polskim na kierunku lekarskim z obowiązkiem ich późniejszego
odpracowania w systemie publicznej ochrony zdrowia. Przewiduje się, że rozwiązania te
spowodują wzrost zainteresowania zawodem lekarza i wzrost liczby młodych lekarzy,
szczególnie w dziedzinach priorytetowych.
Opiekę nad pacjentami w starszym wieku, przewlekle chorymi i z niepełnosprawnością
zapewnia także personel pielęgniarski z kwalifikacjami specjalistycznymi lub przygotowany
na poziomie ogólnym do sprawowania opieki nad pacjentami w określonych stanach
zdrowia19. W trosce o wysoką jakość świadczeń udzielanych tym pacjentom personel
pielęgniarski może podnosić swoje kwalifikacje zawodowe uczestnicząc w różnych
formach kształcenia podyplomowego lub w ramach kursów kwalifikacyjnych i kursów
specjalistycznych, umożliwiających nabycie specjalistycznych kompetencji zawodowych20.
MZ prowadzi również działania w zakresie wsparcia personelu pielęgniarskiego w opiece
nad tymi pacjentami poprzez edukację specjalistyczną opiekunów medycznych. W okresie
od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. w MZ realizowany był projekt dedykowany
opiekunom medycznym pn.
Rozwój kompetencji zawodowych i kwalifikacji opiekunów
18 Zgodnie z ustawą z dnia 26 maja 2022 r. o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia
zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1352) oraz
rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 2 sierpnia 2023 r. w sprawie wysokości zasadniczego wynagrodzenia
miesięcznego lekarzy i lekarzy dentystów odbywających specjalizacje w ramach rezydentury (Dz. U. z 2023 r. poz. 1535).
19 W tym personel z kompetencjami m.in. w zakresie chorób wewnętrznych i pielęgniarstwa internistycznego,
anestezjologii i pielęgniarstwa w zagrożeniu życia, pielęgniarstwa opieki długoterminowej, neurologii
i pielęgniarstwa neurologicznego, geriatrii i pielęgniarstwa geriatrycznego, opieki paliatywnej, podstaw
rehabilitacji – zgodnie ze standardem kształcenia przygotowującym do wykonywania zawodu pielęgniarki
i położnej, który określa rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie
standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty,
pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego (Dz. U. z 2021 r.
poz. 755 z późn. zm.).
20 Informacje na temat liczby pielęgniarek posiadających dodatkowe kwalifikacje uzyskane w ramach kursów
kwalifikacyjnych i specjalistycznych znajdują się na stronie internetowej Centrum Kształcenia Podyplomowego
Pielęgniarek i Położnych pod adresem: https://ckppip.edu.pl/opracowania-i-analizy/.

-- 6 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
medycznych, odpowiadających na potrzeby epidemiologiczno-demograficzne kraju21,
w którym uczestniczyło 6 492 opiekunów medycznych.
Ponadto, MZ podejmuje również inicjatywy ukierunkowane na wsparcie kształcenia
przeddyplowowego i podyplomowego fizjoterapeutów, którzy także są istotnie
zaangażowani w opiekę nad pacjentami w starszym wieku, przewlekle chorymi i
niepełnosprawnością. Wykonywanie zawodu fizjoterapeuty ma istotne znaczenie
w kontekście zapewnienia właściwej opieki tym pacjentom, aby mogli jak najdłużej
funkcjonować we własnym środowisku.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
21 Przedmiotowy projekt nr POWR.07.01.00-00-0001/22 był finansowany przez UE ze środków Europejskiego
Funduszu Społecznego w ramach
Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój (POWER), Oś VII.
Wsparcie
REACT-EU dla obszaru zdrowia, Działanie: 7.1
Wzmocnienie zasobów kadrowych systemu ochrony zdrowia.
Wartość projektu wynosiła 73 mln zł.

-- 7 of 7 --

Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DST-3.054.4.2024
Warszawa, 05 sierpnia 2024
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3034 Posła na Sejm RP pana Daniela Milewskiego w sprawie
odpowiedzi rządu na wyzwania demograficzne, przekazuję informacje odnoszące się do pytań
postawionych w powyższej interpelacji, w kwestiach pozostających w zakresie właściwości
Ministra Infrastruktury:
 nr 1: Jakie konkretne działania podejmuje rząd w celu poprawy dostępności usług,
takich jak opieka zdrowotna, opieka społeczna, edukacja czy transport, w odpowiedzi
na wyzwania demograficzne, takie jak starzenie się społeczeństwa i zmiany
strukturalne?
 nr 6: W jaki sposób rząd promuje inwestycje w infrastrukturę transportową, aby
zapewnić łatwy dostęp do usług dla mieszkańców różnych regionów kraju, zwłaszcza
tam, gdzie istnieje problem z dostępnością transportu publicznego?
Działania Ministerstwa Infrastruktury w zakresie powyższych kwestii przedstawiono
w sposób uporządkowany wg rodzajów transportu.
Transport kolejowy
Ministerstwo Infrastruktury podejmuje działania na rzecz poprawy standardu
i dostępności przewozów kolejowych, a także poprawy skomunikowania mniejszych
ośrodków, podejmując działania na rzecz przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu
poszczególnych regionów Polski w ramach programów wieloletnich, tj.:
 Krajowego Programu Kolejowego do 2030 roku (z perspektywą do roku 2032)
(dalej: KPK),
 Programu Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej – Kolej +
do 2029 roku (dalej: Program Kolej +),
 Rządowego programu budowy lub modernizacji przystanków kolejowych na lata
2021-2025 (dalej: Program Przystankowy).
Największym z tych programów jest Krajowy Program Kolejowy (KPK) ustanawiający ramy
finansowe oraz warunki realizacji zamierzeń państwa w zakresie inwestycji kolejowych
przewidywanych do wykonania do 2032 roku.
W wyniku inwestycji w ramach Krajowego Programu Kolejowego, dostęp do kolei
pasażerskiej uzyskały dziesiątki miejscowości.
Wymienić można m.in. następujące miejscowości: Górzyca Reska (linia kolejowa 402)
woj. zachodniopomorskie, Chróstnik, Gorzelin, Koźlice, Lubin, Raszówka, Rynarcice,
Rzeszotary (linia kolejowa 289) woj. dolnośląskie, Mielec (linia kolejowa 25)

-- 1 of 5 --

2
woj. podkarpackie, Goszczowice (linia kolejowa 287) woj. opolskie, Nadolice Wielkie,
Dobrzykowice Wrocławskie, Wrocław Kowale, Wrocław Swojczyce, Wrocław Wojnów
(linia kolejowa 292) woj. dolnośląskie, Chorzele, Nowa Wieś Kościelna, Zabiele Wielkie,
Parciaki, Olszewka, Raszujka, Jastrząbka, Grabowo (linia kolejowa 35) woj. mazowieckie,
Zegrze Południowe (linia kolejowa 28) woj. mazowieckie i wiele innych miejscowości.
Następnym programem realizowanym przez Ministerstwo Infrastruktury jest Program
Kolej +, którego podstawowym celem jest uzyskanie/usprawnienie połączenia kolejowego
miejscowości o populacji powyżej 10 tys. mieszkańców z miastami wojewódzkimi,
co przyczyni się do eliminowania wykluczenia komunikacyjnego dzięki możliwości
uzupełniania sieci kolejowej o nowe połączenia.
Efektem Programu będzie poprawa warunków życia mieszkańców, usprawnienie
codziennych podróży oraz możliwość przedstawienia bardziej dostosowanej do potrzeb
lokalnej społeczności oferty przewozowej.
Tego typu działania w sposób istotny wychodzą naprzeciw oczekiwaniom społeczności
lokalnych, które zostały wykluczone komunikacyjnie i istotnie wpłyną na ożywienie tych
obszarów pod względem komunikacyjnym, jak i gospodarczym.
Do końca 2023 r. jednostki samorządu terytorialnego, których projekty uzyskały
pozytywną ocenę formalną i zakwalifikowały się Programu Kolej +, podpisały umowy
realizacyjne z PKP PLK S.A. Obecnie realizowane są umowy na dokumentacje projektowe,
prowadzone są postępowania przetargowe lub przygotowywana jest dokumentacja
przetargowa.
Natomiast w ramach Programu Przystankowego realizowane są projekty dotyczące
budowy lub modernizacji przystanków kolejowych, a także zadań związanych z miejscami
parkingowymi dla podróżnych. W całej Polsce zbudowane zostaną nowe przystanki
kolejowe, odbudowane te, które od lat nie istnieją oraz wydłużone perony tam, gdzie nie
mogą zatrzymywać się pociągi dalekobieżne. Aktualnie realizowane są umowy na roboty
budowlane, prowadzone są postepowania przetargowe lub przygotowywana jest
dokumentacja przetargowa.
Dodatkowo informujemy, że Ministerstwo Infrastruktury zasygnalizowało potrzebę
przeanalizowania całej infrastruktury kolejowej zarządzanej przez PKP PLK S.A.
w kontekście m.in. efektywności ponoszonych nakładów na inwestycje oraz zwiększenia
przepustowości na poszczególnych liniach kolejowych. Spółka podjęła odpowiednie
działania w tym zakresie. Celem jest efektywne gospodarowanie środkami publicznymi
poprzez jak najlepsze dopasowanie środka transportu do potrzeb danego regionu,
połączeń komunikacyjnych i potoków pasażerskich.
Transport drogowy
Na szczeblu krajowym Ministerstwo Infrastruktury realizuje projekty rozwoju sieci
autostrad i dróg ekspresowych. W ramach Rządowego Programu Budowy Dróg Krajowych
do 2030 r. (z perspektywą do 2033 r.), który określa cele polityki transportowej w zakresie
budowy drogowej sieci TEN-T na terenie Polski oraz drogowych połączeń
komplementarnych, realizowane są inwestycje w ciągu dróg krajowych, dróg
ekspresowych oraz autostrad o łącznej długości ponad 6,1 tys. km. Jest to największy
program drogowy w historii Polski. Rządowy Program Budowy Dróg Krajowych do 2030 r.

-- 2 of 5 --

3
(RPBDK) pozwoli na zbudowane podstawowej sieci szkieletowej dla transportu
drogowego, co pozwoli na zapewnienie sprawnego i bezpiecznego transportu drogowego
w skali kraju.
Przebieg autostrad i dróg ekspresowych zapewnia podstawowe połączenia między
największymi ośrodkami miejskimi w Polsce, natomiast węzły stanowiące elementy
dostępowe do sieci znajdują się również w mniejszych miejscowościach, przez które
przebiegają trasy o wysokiej przepustowości. Budowa autostrad i dróg ekspresowych to
także nowe inwestycje w pobliżu węzłów, takie jak lekki przemysł czy magazyny. Budując
nowe odcinki drogowe poprawiamy dostępność komunikacyjną regionów.
Ponadto na szczeblu ponadregionalnym w ramach Programu Budowy 100 Obwodnic
zrealizowane zostaną nowe inwestycje na sieci dróg krajowych o łącznej długości ok. 820
km. Będą to trasy o najwyższych parametrach technicznych, które pozwolą na
wyprowadzenie ruchu tranzytowego z centrów miejscowości. Obwodnicom będą
towarzyszyły urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego, w tym oświetlenie
spełniające wytyczne prawidłowego oświetlenia przejść dla pieszych, ale i także m.in.
przystanki komunikacji miejskiej.
Oprócz budowy dróg szybkiego ruchu, w celu zwiększenia dostępności transportowej
realizowane są tzw. działania na istniejącej sieci dróg krajowych. Obejmują one przede
wszystkim kompleksową przebudowę/rozbudowę odcinków dróg krajowych oraz
punktowe zadania ukierunkowane na zwiększenie bezpieczeństwa lub przepustowości
infrastruktury drogowej.
Zadania te są realizowane w ramach Programu Wzmocnienia Krajowej Sieci Drogowej do
2030 roku, zgodnie z którym do 2030 roku na tego typu działania zapewniono pulę
środków w wysokości 58,3 mld zł oraz Programu Bezpiecznej Infrastruktury Drogowej
2021 - 2024. Sieć dróg krajowych, zapewniając połączenia komplementarne do
realizowanych dzięki sieci autostrad i dróg ekspresowych w znaczącym stopniu zwiększa
dostępność drogową małych i średnich ośrodków miejskich, zwiększa ich atrakcyjność
inwestycyjną oraz zapobiega zjawiskom wykluczenia transportowego.
Na szczeblu lokalnym mimo, że realizacja zadań na drogach samorządowych leży po
stronie zarządców dróg samorządowych (poszczególnych samorządów), to Minister
Infrastruktury ma świadomość, że kluczowym znaczeniem dla zrównoważonego rozwoju
społeczno-gospodarczego wspólnot samorządowych jest rozwój bezpiecznej, spójnej,
funkcjonalnej oraz efektywnej infrastruktury drogowej. Rozwój infrastruktury drogowej
przyczynia się natomiast do zwiększenia dostępności komunikacyjnej w całym kraju oraz
ułatwia rozwój transportu lokalnego.
W gestii Ministra Infrastruktury na wsparcie zadań własnych jednostek samorządu
terytorialnego znajduje się Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg, który powołany został
ustawą z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg. Wsparcie dla
inwestycji na drogach gminnych, powiatowych i wojewódzkich jest przyznawane na
podstawie wniosków o dofinansowanie, składanych przez jednostki samorządu
terytorialnego w ramach przeprowadzanych naborów.
Celem Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg jest przyspieszenie powstawania nowoczesnej
i bezpiecznej infrastruktury drogowej na szczeblu lokalnym oraz poprawa bezpieczeństwa
ruchu drogowego i parametrów technicznych lokalnej sieci drogowej.

-- 3 of 5 --

4
Dofinansowanie ze środków Funduszu przyczynia się również do poprawy oraz
zwiększenia atrakcyjności i dostępności terenów inwestycyjnych. Jednostki samorządu
terytorialnego z niższym dochodem mogą otrzymywać większą wartość dofinansowania
(nawet do 80% kosztów zadania), co pomaga w eliminowaniu skutków wykluczenia tych
samorządów z możliwości dalszego rozwoju ze względu na ograniczenia budżetowe. Takie
rozwiązanie pomaga eliminować negatywne skutki odpływu ludności, takie jak
pomniejszenie dochodów tych samorządów.
Przewozy autobusowe
W celu zachęcenia jednostek samorządu terytorialnego do organizacji połączeń
autobusowych resort infrastruktury przygotował mechanizm wsparcia finansowego
w ramach ustawy z dnia 16 maja 2019 r. o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 2778). Przepisy tej ustawy
weszły w życie z dniem 18 lipca 2019 roku.
Środki przewidziane w tej ustawie pomagają zmienić sytuację na rynku pozamiejskich
przewozów autobusowych. Jest to pierwszy program skierowany do organizatorów
publicznego transportu zbiorowego, którego celem jest ich wsparcie w realizacji ich zadań
własnych, w zakresie organizacji przewozów autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej.
Ustawa przewiduje wsparcie ze środków budżetowych organizatorów publicznego
transportu zbiorowego w uruchamianiu nowych linii komunikacyjnych oraz odtworzeniu
połączeń, które zostały zlikwidowane, z wyłączeniem przewozów realizowanych w ramach
komunikacji miejskiej. Warunkiem uzyskania dopłaty jest sfinansowanie ze środków
własnych organizatora części usługi w wysokości nie mniejszej niż 10% ceny oraz zawarcie
umowy o świadczenie usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego.
Wsparcie jest przekazywane za pośrednictwem wojewodów jako dofinansowanie przez
rząd zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego w zakresie autobusowej
komunikacji publicznej. W ramach Funduszu organizatorzy otrzymują dopłatę do kwoty
deficytu pojedynczej linii komunikacyjnej w przewozach autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej w kwocie nie wyższej niż 3,00 zł do 1 wozokilometra tych
przewozów.
Rozwiązania przewidziane w ramach Funduszu dają organizatorom
publicznego transportu zbiorowego realne możliwości uruchamiania autobusowych
przewozów o charakterze użyteczności publicznej, a także tworzenia dobrze
organizowanej sieci transportu publicznego na ich obszarze z uwzględnieniem
dofinansowania przewozów ze środków Funduszu.
Należy wskazać, że Fundusz został nakierowany na wsparcie organizatorów
uruchamiających przewozy pozamiejskie. Środki z Funduszu są w szczególności
dedykowane samorządom organizującym przewozy na obszarach oddalonych od dużych
aglomeracji miejskich, gdzie komunikacja autobusowa nie występuje lub występuje
w wymiarze niezaspokajającym podstawowych potrzeb komunikacyjnych na tych
terenach.
Zainteresowanie wśród organizatorów publicznego transportu zbiorowego środkami
z Funduszu rok do roku wzrasta, co przekłada się na większą dostępność komunikacji

-- 4 of 5 --

5
autobusowej dla pasażerów, a także pozwala rozwijać sieć połączeń autobusowych
w przewozach pozamiejskich, w związku z tym program ten jest kontynuowany.
Niemniej jednak Ministerstwo Infrastruktury dostrzega potrzebę rewizji podstaw
prawnych z zakresu przepisów dotyczących przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu, zasad wykonywania publicznego transportu zbiorowego
i funkcjonowania Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej w taki sposób, aby pozwoliły one efektywniej przeciwdziałać
wykluczeniu komunikacyjnemu przez organizatorów publicznego transportu zbiorowego.
W transporcie autobusowym, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r.
o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 2779) organizatorami
publicznego transportu zbiorowego są jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki.
Do zadań organizatora publicznego transportu zbiorowego, zgodnie z przepisami ww.
ustawy, należy między innymi planowanie rozwoju transportu, organizowanie
i zarządzanie publicznym transportem zbiorowym.
Ministerstwo Infrastruktury rozpoczęło rewizję rozwiązań w powyższym zakresie
opierając się na dialogu ze środowiskiem przewoźników drogowych oraz organizatorów
publicznego transportu zbiorowego odpowiedzialnych za stosowanie ww. przepisów.
W resorcie infrastruktury odbyło się spotkanie z organizatorami publicznego transportu
zbiorowego i przewoźnikami, w ramach którego zgłoszone zostały liczne postulaty
dotyczące funkcjonowania Funduszu i przepisów ustawy o publicznym transporcie
zbiorowym.
Obecnie trwa analiza i ocena efektywności funkcjonujących obecnie rozwiązań
dotyczących zasad wykonywania publicznego transportu zbiorowego i funkcjonowania
Funduszu wraz z możliwością uwzględnienia postulatów zgłaszanych na ww. spotkaniu,
w taki sposób, aby ewentualne zmiany przepisów stanowiły odpowiedź na aktualne
oczekiwania wszystkich podmiotów uczestniczących w rynku publicznego drogowego
transportu zbiorowego przyczyniając się do skuteczniejszego przeciwdziałania
wykluczeniu komunikacyjnemu przez organizatorów publicznego transportu zbiorowego.
Z poważaniem
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.

-- 5 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.279.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Daniela Milewskiego, nr 3034, proszę przyjąć
wyjaśnienia pozostające we właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Uchwałą Rady Ministrów przyjęto dokument pod nazwą Strategia rozwoju usług
społecznych polityka publiczna do roku 2030 (z perspektywą do 2035 r.). Jednym z ujętych
tam celów strategicznych jest zbudowanie trwałego systemu świadczenia usług społecznych
osobom potrzebującym wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. Planowane kierunki
działań w jego ramach to m.in. wdrożenie systemu koordynacji oraz standaryzacji usług
społecznych, wsparcie rodziny i osób pełniących opiekę nad potrzebującymi wsparcia
w codziennym funkcjonowaniu oraz rozwój środowiskowych form wsparcia. Proces
wprowadzania zmian legislacyjnych, mających na celu wdrażanie kierunków zawartych
w Strategii, już się rozpoczął. Do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono regulacje
umożliwiające świadczenie usług wsparcia krótkoterminowego przez domy pomocy
społecznej (w formie pobytu całodobowego, jak i dziennego). Usługa będzie przyznawana na
czas określony, nie dłuższy niż 30 dni w roku, z możliwością przedłużenia - w szczególnie
uzasadnionych przypadkach – o okres do kolejnych 30 dni. Dodatkowo ustawa zakłada
ograniczenie do minimum formalności związanych z przyznaniem usługi, a w przypadku, gdy
osoba deklaruje ponoszenie za nią pełnej odpłatności, odstępuje się również od ustalenia jej
sytuacji dochodowej i majątkowej. Wprowadzono też możliwość świadczenia usług
opiekuńczych w formie usług sąsiedzkich oraz regulacje dotyczące mieszkalnictwa
treningowego i wspomaganego.
Ponadto w MRPiPS podjęto działania mające na celu przygotowanie instytucji pomocy
i integracji społecznej do procesu deinstytucjonalizacji. W związku z tym planowana jest,
w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027, realizacja
projektów zakładających:
1. Wsparcie instytucji regionalnych w procesie deinstytucjonalizacji usług społecznych.
Celem projektu jest stworzenie platformy wymiany doświadczeń i koordynacji działań
dla instytucji regionalnych zaangażowanych w planowanie i realizację polityki
w zakresie usług społecznych na poziomie regionalnym. W ramach realizacji projektu
zostanie wypracowany mechanizm wsparcia jednostek samorządu terytorialnego, m.in.
poprzez przygotowanie zaleceń dla programów regionalnych w zakresie
deinstytucjonalizacji i poprawy dostępu do usług społecznych. Pracownicy placówek
opieki długoterminowej zostaną przygotowani do wdrażania procesu
deinstytucjonalizacji. Jednym z rezultatów projektu będzie opracowanie propozycji
zmian prawnych w zakresie utworzenia interdyscyplinarnego systemu monitorowania
sytuacji, jakości życia, przestrzegania praw człowieka oraz możliwości zapewniania

-- 1 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
możliwie niezależnej egzystencji osobom przebywającym w instytucjach opieki
długoterminowej oraz będącym odbiorcami usług społecznych.
2. Wsparcie instytucji zajmujących się pomocą i integracją społeczną. Celem projektu
jest wsparcie kadr i podnoszenie kompetencji pracowników instytucji zajmujących się
tworzeniem oraz wdrażaniem polityki z zakresu pomocy i integracji społecznej na
poziomie regionalnym oraz umożliwienie im wymiany doświadczeń. W ramach realizacji
projektu powstanie ogólnopolski model świadczenia zdeinstytucjonalizowanych usług
wsparcia osobom w kryzysie bezdomności i osobom zagrożonym bezdomnością
z uwzględnieniem metody „Najpierw mieszkanie”. Wypracowane zostaną też standardy
programu szkoleń m.in. dla Specjalisty ds. opieki oraz Specjalisty ds. terapii
w instytucjach pomocy i integracji społecznej. Wsparcie w formie podniesienia
kompetencji otrzyma również grupa pracowników systemu pomocy społecznej
zatrudnionych na stanowiskach opiekunów medycznych. Zostaną także opracowane
założenia do zmian prawnych regulujących kwestie profesji i zawodów pomocowych,
w tym zawodu specjalisty ds. opieki oraz propozycja rozwiązań systemowych na
podstawie wypracowanych standardów szkoleń i przeprowadzonych w ramach
projektu pilotaży.
3. Równy i szybki dostęp do dobrej jakości usług skoncentrowanych na osobie
potrzebującej, poprzez rozwój centrów usług społecznych. Na podstawie wyników
realizacji projektu (w tym przeprowadzonej analizy funkcjonowania centrów usług
społecznych, wypracowanych narzędzi wsparcia oraz mapowania i sieciowania CUS)
zostanie opracowana propozycja zmian ustawy o realizowaniu usług społecznych przez
CUS i innych przepisów prawnych, mających zastosowanie w ich działalności.
Zostanie też opracowany model współpracy CUS z podmiotami ekonomii społecznej
i lokalnymi instytucjami zaangażowanymi w realizację usług społecznych.
Znaczącą pomocą w zapewnieniu opieki długoterminowej osobom starszym w ich
środowisku lokalnym są też Programy realizowane ze środków Funduszu
Solidarnościowego. W 2024 r. przewiduje się realizację niżej wskazanych programów
resortowych Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, na podstawie art. 7 ust. 5 ustawy
o Funduszu Solidarnościowym:
 Program pn. „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego –
edycja 2024;
 Program pn. „Opieka wytchnieniowa” dla Organizacji Pozarządowych – edycja 2024;
 Program pn. „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Jednostek
Samorządu Terytorialnego – edycja 2024;
 Program pn. „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Organizacji
Pozarządowych – edycja 2024;
 Program pn. „Centra opiekuńczo-mieszkalne” I edycja, (realizatorem są
gminy/powiaty);
 Program pn. „Centra opiekuńczo-mieszkalne” II edycja, (realizatorem są
gminy/powiaty);
 Program pn. „Centra opiekuńczo-mieszkalne” III edycja, (realizatorem są
gminy/powiaty).
Program „Opieka wytchnieniowa” jest kierowany do członków rodzin lub opiekunów,
którzy wymagają wsparcia w sprawowaniu bezpośredniej opieki nad dziećmi z orzeczeniem
o niepełnosprawności, a także nad osobami posiadającymi orzeczenie o znacznym stopniu
niepełnosprawności bądź orzeczenie traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym

-- 2 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
stopniu niepełnosprawności. Program realizowany jest za pośrednictwem i z udziałem
samorządów szczebla gminnego i powiatowego, a także przez organizacje pozarządowe,
których oferty zostały zatwierdzone w ramach przeprowadzonego konkursu ofert.
Program Asystent Osobisty Osoby z Niepełnosprawnościami jego adresatami są dzieci do
16. roku życia posiadające orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami
konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie
ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału
na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz osoby
z niepełnosprawnościami, posiadające orzeczenie: o znacznym stopniu niepełnosprawności
bądź o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności albo traktowane na równi
z orzeczeniami wymienionymi w lit. a i b, zgodnie z art. 5 i art. 62 ustawy z dnia 27 sierpnia
1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
(Dz. U. z 2023 r. poz. 100, z późn. zm.). Program ma zapewniać m. in. możliwość skorzystania
przez osoby z niepełnosprawnościami z pomocy asystenta przy wykonywaniu codziennych
czynności i funkcjonowaniu w życiu społecznym, stymulowanie osób
z niepełnosprawnościami do podejmowania aktywności i umożliwienie im realizowania
prawa do niezależnego życia oraz przeciwdziałanie dyskryminacji ze względu na
niepełnosprawność. Zakres usług asystencji osobistej obejmuje następujące obszary:
wsparcie w czynnościach samoobsługowych, w tym utrzymaniu higieny osobistej
i czynnościach pielęgnacyjnych, wsparcie w prowadzeniu gospodarstwa domowego
i wypełnianiu ról społecznych, wsparcie w przemieszczaniu się poza miejscem zamieszkania
oraz wsparcie w podejmowaniu aktywności życiowej i komunikowaniu się z otoczeniem.
Program realizowany jest za pośrednictwem samorządów szczebla gminnego
i powiatowego, a także przez organizacje pozarządowe, których oferty zostały zatwierdzone
w ramach ogłoszonego konkursu.
Program „Centra opiekuńczo-mieszkalne” ma na celu stworzenie warunków dla jednostek
samorządu terytorialnego szczebla gminnego/powiatowego, pozwalających na tworzenie
i utrzymanie placówek pobytu osób niepełnosprawnych. Centra opiekuńczo-mieszkalne
przeznaczone są dla dorosłych osób niepełnosprawnych ze znacznym lub umiarkowanym
stopniem niepełnosprawności, które obok różnorodnego wsparcia (w tym w zakresie
potrzeb zdrowotnych, pielęgnacyjnych, zapobiegania wtórnym powikłaniom, stymulowania
i rozwijania sprawności ruchowej, kompetencji poznawczych oraz społecznych), będą mogły
mieć zapewnioną możliwość niezależnego/samodzielnego i godnego funkcjonowania na
miarę swoich potrzeb. Program jest realizowany w dwóch modułach: moduł I dotyczy fazy
tworzenia centrum i zakłada 3-letni okres realizacji inwestycji, moduł II obejmuje 5-letni
okres funkcjonowania centrum opiekuńczo-mieszkalnego.
Ponadto departament Pomocy Społecznej w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej uczestniczy w realizacji reformy nr A 4.6 w ramach Krajowego Planu Odbudowy
i Zwiększania Odporności pn. „Wzrost współczynnika aktywności zawodowej określonych
grup poprzez rozwój opieki długoterminowej”. Reforma jest realizowana wspólnie przez
MRPiPS i Ministerstwo Zdrowia, we współpracy z Ministerstwem Funduszy i Polityki
Regionalnej oraz przy udziale Ministry do Spraw Polityki Senioralnej. W reformie nr A.4.6
przewidziano dwa kamienie milowe: A69G i A70G. Aktualnie realizowany jest, w celu
określenia priorytetów reformy, kamień milowy A69G, tj. „Strategiczny przegląd opieki
długoterminowej w Polsce”. Kwestie dotyczące rozwoju systemu usług społecznych, w tym
związanych z opieką długoterminową, są również przedmiotem planowanych projektów
MRPiPS przewidzianych do wsparcia ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus

-- 3 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w ramach programu Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (Program FERS 2021-
2027).
Programy dla rodzin z dziećmi: 12 czerwca 2024 r. w Dzienniku Ustaw Rzeczpospolitej
Polskiej ogłoszona została ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców
w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – „Aktywny rodzic”(Dz. U. poz.858),
będąca częścią kompleksowej reformy systemu wspierania opieki nad dziećmi do lat 3.
„Aktywny rodzic” stanowi realizację zapowiedzi wskazanej w expose Prezesa Rady
Ministrów Donalda Tuska. Ustawa wprowadzająca do polskiego systemu prawnego 3 nowe
świadczenia:
 świadczenie „aktywni rodzice w pracy”;
 świadczenie „aktywnie w żłobku” ;
 świadczenie „aktywnie w domu” .
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” kierowane jest do aktywnych zawodowo rodziców
dziecka w wieku od 12 do 35 miesiąca życia. Ustawa definiuje aktywność zawodową, której
poziom i rodzaj będzie uprawniał do otrzymywania świadczenia. „Aktywni rodzice w pracy”
będzie przysługiwać w wysokości 1500 zł miesięcznie przez okres 24 miesięcy od 12 do 35
miesiąca życia dziecka. W przypadku dzieci legitymujących się orzeczeniem
o niepełnosprawności - łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki
lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej
egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie
jego leczenia, rehabilitacji i edukacji - powyższe świadczenie będzie przysługiwało
w podwyższonej wysokości 1900 zł miesięcznie.
Natomiast świadczenie „aktywnie w żłobku” zastąpi obecnie funkcjonujące i zdecydowanie
mniej korzystne dofinansowanie opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub
u dziennego opiekuna, uregulowane w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi
do lat 3 i przysługujące w wysokości do 400 zł miesięcznie
Świadczenie „aktywnie w żłobku” będzie przysługiwało rodzicom dzieci uczęszczających do
żłobka, klubu dziecięcego albo dziennego opiekuna w wysokości do 1500 zł miesięcznie na
dziecko lub do 1900 zł miesięcznie na dziecko niepełnosprawne, nie przekroczy
jednak wysokości opłaty, jaką rodzic ponosi za pobyt dziecka w instytucji opieki (nie wliczając
do niej opłaty za wyżywienie). Podobnie jak dofinansowanie opłaty rodzica za pobyt dziecka
w instytucji opieki, świadczenie „aktywnie w żłobku” nie będzie trafiało bezpośrednio do
rodziców. Wniosek o przyznanie świadczenia będzie składał rodzic, natomiast jego kwota
będzie przekazywane co miesiąc podmiotowi prowadzącemu instytucję opieki (na wskazany
rachunek bankowy) z przeznaczeniem obniżenia o nią opłat ponoszonych przez rodziców.
Wraz z wprowadzeniem świadczenia „aktywnie w żłobku” uchylone zostaną dotychczas
obowiązujące przepisy ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, dotyczące
dofinansowania pobytu dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna.
Rodzic będzie mógł zachować prawo do wcześniej przyznanego dofinansowania na zasadzie
ochrony praw nabytych z możliwością przejścia na „aktywnie w żłobku” lub inne świadczenia.
Trzecim filarem programu „Aktywny rodzic” będzie świadczenie „aktywnie w domu” które
zastąpi dotychczas funkcjonujący i mniej korzystny, gdyż nie przysługujący na pierwsze
dziecko, rodzinny kapitał opiekuńczy. „Aktywnie w domu” będzie przysługiwało na każde
dziecko w rodzinie w wieku od 12 do 35 miesiąca życia i będzie wypłacane w wysokości
500 zł miesięcznie przez 24 miesiące. Jest to wsparcie kierowane do tych rodziców małych

-- 4 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
dzieci, którzy nie będą uprawnieni lub z własnej woli nie zdecydują się na skorzystanie
z dwóch wcześniej opisanych świadczeń.
Wprowadzenie świadczenia „aktywnie w domu” będzie wiązało się z uchyleniem dotychczas
obowiązującej ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym, przy jednoczesnym zachowaniu
praw nabytych, tj. zagwarantowaniu rodzicowi prawa do zachowania wcześniej przyznanego
rodzinnego kapitału opiekuńczego z możliwością przejścia na nowe świadczenie, jeśli będzie
ono dla niego bardziej korzystne.
Ustawa przewiduje, że wybór jednego z trzech powyższych świadczeń zależny będzie od
decyzji rodzica - przy założeniu, że na to samo dziecko, za dany miesiąc, może być wypłacone
tylko jedno ze świadczeń. Rodzic będzie miał też możliwość wielokrotnej zmiany świadczeń,
tj. rezygnacji z jednej formy wsparcia i przejścia na inną.
Wnioski o powyższe świadczenia będzie można składać od 1 października 2024 r.
Podobnie jak w przypadku świadczenia wychowawczego, świadczenia dobry start,
rodzinnego kapitału opiekuńczego i dofinansowania opłaty żłobkowej, wnioski
o świadczenia „aktywny rodzic” będzie przyjmował i wypłacał Zakład Ubezpieczeń
Społecznych.
Ustawa o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka –
„Aktywny rodzic”, wprowadza regulacje pozwalające na realizację dodatkowych programów
związanych z rozwojem opieki wczesnodziecięcej, w tym szerokich programów
szkoleniowych, służących wzrostowi jakość opieki żłobkowej w całej Polsce.
W związku z wyzwaniami demograficznymi wprowadzane są też rozwiązania
instytucjonalne, wśród których wymienić należy:
1. Powołanie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Rady do spraw Polityki
Rodzinnej i Demograficznej,
2. W celu koordynacji działań rządu w obszarze demografii planowane jest rozpoczęcie prac
Zespołu Międzyresortowego do spraw Przeciwdziałania Negatywnym Zjawiskom
Demograficznym;
3. Powołanie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej 12 lutego
2024 r. Rady do spraw Kobiet na Rynku Pracy.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 5 of 5 --