tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/11
Warszawa, 22 lipca 2024 roku
Sprawa: Interpelacja poselska nr 3030
Pana Posła Daniela Milewskiego
Znak sprawy: PR10.054.1.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską numer 3030 Pana Posła Daniela Milewskiego
w sprawie strategicznej polityki prooszczędnościowej dla Polaków i edukacji
finansowej przesyłam poniższe wyjaśnienia.
1. Jakie kroki podejmuje rząd w celu promowania kultury oszczędzania wśród
obywateli Polski, zwłaszcza w kontekście wyzwań związanych z niskimi
stopami oszczędności i wzrostem zadłużenia?
Promowanie wśród obywateli Polski kultury oszczędzania, inwestowania i unikania
nadmiernego zadłużenia jest jednym z celów jakie stawia sobie Rząd. Kwestie te
znalazły odzwierciedlenie w Krajowej Strategii Edukacji Finansowej1 (Strategia),
przyjętej przez Radę Ministrów 25 czerwca 2024 r.2.
Strategia określa ogólne ramy w zakresie edukacji finansowej na najbliższe 7 lat oraz
pierwszy plan jej wdrażania na pierwsze trzy lata. W proces opracowania Strategii
zaangażowane były wszystkie najważniejsze podmioty działające na rzecz edukacji
finansowej w Polsce, w tym zarówno instytucje publiczne, jak również
przedstawiciele sektora finansowego (poprzez reprezentujące ich organizacje
branżowe), środowiska naukowego oraz organizacji pozarządowych. Strategia jest
wynikiem realizacji projektu Opracowanie krajowej strategii edukacji finansowej
zrealizowanego ze środków Instrumentu Wsparcia Technicznego Unii Europejskiej.
W projekt zaangażowanych było bezpośrednio 9 instytucji reprezentowanych
w Radzie Edukacji Finansowej, tj. Ministerstwo Finansów (koordynujące projekt),
1 https://www.gov.pl/web/finanse/krajowa-strategia-edukacji-finansowej
2 Uchwała Rady Ministrów nr 71 z dnia 25 czerwca 2024 r. w sprawie przyjęcia polityki publicznej
„Krajowa Strategia Edukacji Finansowej. Polityka na rzecz rozwijania kompetencji finansowych”

-- 1 of 11 --

2/11
Ministerstwo Edukacji Narodowej (wcześniej Ministerstwo Edukacji i Nauki),
Narodowy Bank Polski, Komisja Nadzoru Finansowego, Urząd Ochrony Konkurencji
i Konsumentów, Bankowy Fundusz Gwarancyjny, Giełda Papierów Wartościowych
w Warszawie, Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych i Rzecznik Finansowy.
Instytucje te, na zaproszenie Ministra Finansów, utworzyły krajową grupę roboczą
ds. strategii edukacji finansowej, która była wspierana merytorycznie przez
ekspertów Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). Efektami
projektu są: raport Znajomość zagadnień finansowych w Polsce: Znaczenie, dane i oferta
edukacyjna (OECD 2022)3 i propozycja Krajowej Strategii Edukacji Finansowej dla
Polski (OECD, 2023)4, która stanowiła podstawę opracowania Strategii przyjętej
przez Radę Ministrów.
Strategia określa sposób jej realizacji uwzględniający już istniejące ciała oraz modele
współdziałania w obszarze edukacji finansowej. Zakłada szeroką współpracę
instytucji publicznych, podmiotów prywatnych rynku finansowego, organizacji
pozarządowych i uczelni. Punktem odniesienia w monitorowaniu realizacji działań
jest opracowany zestaw wskaźników obrazujących oczekiwane rezultaty realizacji
Strategii.
Strategia odpowiada na potrzeby mieszkańców Polski w zakresie poprawy
kompetencji finansowych. Ma ona za zadanie usunięcie luk i pokonanie wyzwań
w obszarze edukacji finansowej zidentyfikowanych w ramach działań
przygotowawczych do opracowania Strategii. Jej celem jest zintegrowanie istotnych
dla edukacji finansowej interesariuszy i wypracowanie jednolitego pojmowania
znaczenia edukacji finansowej oraz zakładanych jej osiągnięć w perspektywie
krótko- i długoterminowej. Wyznacza strategiczne kierunki działań w obszarze
edukacji finansowej, które mają przynieść korzyści całemu polskiemu
społeczeństwu. Poprzez przyjęcie Strategii przez Radę Ministrów, Polska dołączyła
do ponad 60 krajów świata, które realizują już własne ogólnokrajowe strategie na
rzecz edukacji finansowej. Przyjęcie Strategii jest też ważnym wkładem wszystkich
zaangażowanych w jej powstanie podmiotów w działania związane
z ustanowieniem, decyzją Senatu RP, roku 2024 Rokiem Edukacji Ekonomicznej.
W pierwszym planie wdrażania Strategii przewidziano realizację 23 działań.
Kluczowymi wśród nich są działania mające na celu promowanie kultury
oszczędzania i inwestowania oraz przeciwdziałanie nadmiernemu zadłużeniu, np.:
- Realizacja programów edukacji finansowej dla grup docelowych, które mogą być
narażane na trudności finansowe (np. osoby o niskich dochodach, migranci
i uchodźcy, konsumenci zagrożeni nadmiernym zadłużeniem lub już nadmiernie
zadłużeni). Programy te będą koncentrować się na podstawowych
umiejętnościach finansowych, takich jak planowanie budżetu domowego,
zarządzanie finansami osobistymi, oszczędzanie w ramach tworzenia poduszki
finansowej, konieczność posiadania odpowiedniego ubezpieczenia, racjonalne
zaciąganie zobowiązań i zarządzanie nimi, oraz na działaniach podnoszących
świadomość na temat podatków i budżetów państwa i lokalnych.
- Nawiązanie współpracy z instytucjami pomocy społecznej lub organizacjami
udzielającymi porad w zakresie zadłużenia, w celu zbadania możliwości
dostarczania treści edukacji finansowej osobom borykającym się
3 https://www.oecd.org/pl/publications/znajomosc-zagadnien-finansowych-w-polsce_2ec08db8-
pl.html
4 https://www.oecd.org/pl/publications/krajowa-strategia-edukacji-finansowej-dla-polski_8ce6dea5-
pl.html

-- 2 of 11 --

3/11
z problemami zadłużenia (konsumenci zagrożeni nadmiernym zadłużeniem lub
już nadmiernie zadłużeni).
- Opracowanie i przeprowadzenie szeroko zakrojonych kampanii informacyjnych
na temat różnego rodzaju ryzyka związanego z zaciąganiem kredytów
i pożyczek oraz nadmiernym zadłużeniem, jak również na temat znaczenia
tworzenia „buforów” finansowych lub pozyskania ubezpieczenia w celu
ochrony odporności finansowej gospodarstw domowych w sytuacji
nieoczekiwanych zdarzeń finansowych (osoby o niskich dochodach,
konsumenci zagrożeni nadmiernym zadłużeniem lub już nadmiernie zadłużeni).
- Nawiązanie współpracy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych i innymi
podmiotami systemu emerytalnego w celu opracowania programów rozwijania
świadomości na temat znaczenia długoterminowego oszczędzania, znajomości
systemu emerytalnego oraz ustalania oczekiwanego poziomu dochodu na
emeryturze na podstawie kwoty wniesionych składek.
- Realizacja programów edukacji finansowej koncentrujących się na pomocy
w zrozumieniu systemu emerytalnego, podnoszeniu świadomości na temat
konieczności gromadzenia oszczędności w dłuższym okresie w celu
uzupełnienia emerytury oraz wsparciu w wyborze indywidualnych planów
emerytalnych lub jakiejkolwiek innej długoterminowej inwestycji, a także
gromadzeniu aktywów oraz oszczędności emerytalnych, z jednoczesnym
uwzględnieniem wpływu podwyższonej inflacji.
- Nawiązanie współpracy z instytucjami publicznymi oraz organizacjami
pracodawców, w celu promowania programów edukacji finansowej w miejscu
pracy, które koncentrują się, między innymi, na podnoszeniu wiedzy
pracowników, jak również kształtowaniu ich postaw oraz rozwoju umiejętności
w zakresie planowania/oszczędzania z myślą o emeryturze.
- Opracowanie programów edukacji finansowej koncentrujących się na
oszczędzaniu i inwestowaniu, prezentujących charakterystykę oraz ryzyka
związane z różnymi rodzajami produktów w tych obszarach. Tego typu
programy edukacji finansowej mogą być realizowane w miejscu pracy, na
uczelniach, w szkołach (koncentrując się na zagrożeniach związanych z takimi
produktami).
Wśród najważniejszych działań na rzecz promowania kultury oszczędzania należy
wymienić realizowany od 2019 roku program Pracownicze Plany Kapitałowe
(PPK), który jest dobrowolnym, prywatny system długoterminowego oszczędzania,
dostępnym dla wszystkich osób zatrudnionych w Polsce. Jest on tworzony nie przez
samego pracownika, lecz wspólnie – przy jednoczesnym udziale pracodawców oraz
państwa. PPK zostały opracowane po to, aby zwiększyć bezpieczeństwo finansowe
Polaków, wpłynąć na rozwój gospodarki, przedsiębiorstw i miejsc pracy oraz aby
pomnażać prywatne oszczędności emerytalne pracowników. PPK jako program
oszczędzania długoterminowego jest odporny na czasowe zawirowania rynku
finansowego. W ramach programu przygotowano bowiem rozwiązania, które
mitygują potencjalne ryzyka, wynikające z przebiegu cyklów koniunkturalnych.
Systematyczne odkładanie nawet małych kwot i trzymanie się tego przez wiele lat
jest niewątpliwie najlepszym sposobem budowania kapitału na przyszłość. Dzięki
temu programowi długoterminowe inwestowanie jest dostępne także dla osób
z małym doświadczeniem i mniejszą wiedzą o rynku kapitałowym – inwestycja w
PPK nie wymaga od oszczędzającego na cele emerytalne uczestnika żadnych
działań. Co najważniejsze, dzięki regularnemu (comiesięcznemu) lokowaniu nowych
środków, uczestnik PPK ma szansę skorzystać z mechanizmu uśredniania wartości
inwestycji w czasie. Oznacza to, że jeśli pojawią się zawirowania na rynku (a w długim
okresie trudno jest ich uniknąć), to w okresie spadków można nabyć więcej

-- 3 of 11 --

4/11
jednostek uczestnictwa po niższej cenie, co umożliwi wyższe zyski w okresach
wzrostów. Aby jednak ten mechanizm mógł zadziałać, należy utrzymać własny,
indywidualny horyzont inwestycyjny. Im jest on dłuższy, tym większa szansa, że
stopa zwrotu z wpłacanych środków będzie wyższa. Ponadto został utworzony
specjalny portal PPK w celu gromadzenia i udzielania informacji o funkcjonowaniu
programu. Portal ten jest prowadzony przez jego operatora, którym jest PFR Portal
PPK Sp. z o.o. – spółka zależna od Polskiego Funduszu Rozwoju. Do zadań operatora
portalu należy m.in.:
- informowanie osób zatrudnionych i uczestników programu o funkcjonowaniu
PPK oraz wynikających z tego uprawnieniach,
- informowanie podmiotów zatrudniających o obowiązkach i uprawnieniach
wynikających z programu,
- upowszechnianie wiedzy o pracowniczych planach kapitałowych, w tym
organizowanie szkoleń i konferencji na ten temat.
26 września 2023 r. w Polsce weszła w życie ustawa o ogólnoeuropejskim
indywidualnym produkcie emerytalnym (OIPE).
Jednym z długofalowych celów Ministerstwa Finansów jest zwiększenie skali
oszczędności krajowych poprzez budowę kultury oszczędzania, w tym
zainteresowania produktami oszczędnościowymi, takimi jak detaliczne obligacje
skarbowe. Obok budowania skłonności do oszczędzania i zachęcania do
pomnażania środków poprzez obligacje skarbowe, jest również zwiększenie udziału
nabywców detalicznych w strukturze finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu
państwa oraz dywersyfikacja bazy inwestorów. Realizując powyższe cele Minister
Finansów skupia się przede wszystkim na rozwijaniu różnorodności oferty
skarbowych produktów oszczędnościowych. Dodatkowo, dzięki współpracy
z agentami emisji, również na rozszerzaniu dostępności tych instrumentów.
Paleta możliwości, jaką tworzą skarbowe produkty oszczędnościowe jest szeroka,
a dostęp do nich jest prosty i bezpieczny. Rozległa sieć placówek oraz serwisy
internetowe on-line dają duże możliwości dokonania zakupu. Dodatkowo minimalna
granica lokowania to 100 zł, czyli koszt zakupu 1 sztuki obligacji. Niski tak zwany
próg wejścia jest więc ułatwieniem i jednocześnie atrakcyjnym wyborem, dla tych,
którzy chcą inwestować małe kwoty lub zdobywają dopiero wiedzę na temat
obligacji. Jest to produkt bezpieczny o prostej konstrukcji, która nie wymaga wiedzy
fachowej. Co ważne, w razie konieczności istnieje możliwość wcześniejszego
zakończenia inwestycji, bowiem obligacje można przedstawić do przedterminowego
wykupu przed ich terminem zapadalności.
Oferta obligacji oszczędnościowych jest różnorodna pod względem długości życia,
zasad oprocentowania i wypłaty odsetek. Dzięki temu każdy może wybrać produkt
dopasowany do własnych preferencji i potrzeb. W stałej ofercie znajdują się
obligacje o oprocentowaniu stałym, zmiennym oraz indeksowanym do inflacji. Te
ostatnie, jako jedyny produkt na rynku, gwarantują ochronę wartości nabywczej
ulokowanych środków. Skarbowe obligacje oszczędnościowe aktualnie są
sprzedawane za pośrednictwem sieci dystrybucji, utworzonej przez dwóch agentów
emisji, składającej się z ok. 1 300 placówek w całym kraju, serwisów internetowych
oraz sieci call center. W 2022 r. sieć sprzedaży obligacji oszczędnościowych została
rozszerzona. Od października 2022 r. do sieci dystrybucji dołączył Bank Pekao S.A.
Wcześniej sprzedaż prowadził jeden agent emisji - bank PKO BP. Kolejny agent
emisji, poza stacjonarnymi kanałami sprzedaży, udostępnił także możliwość
nabywania obligacji skarbowych w dodatkowych kanałach zdalnych – bankowości
internetowej Pekao24 i aplikacji mobilnej PeoPay. Dzięki podpisaniu umowy

-- 4 of 11 --

5/11
o pełnienie funkcji agenta emisji z kolejnym bankiem, obligacje oszczędnościowe są
jeszcze bardziej dostępne dla inwestorów. Agenci emisji biorą czynny udział
w procesie edukacji nabywców obligacji oszczędnościowych. Każdy z agentów,
oprócz sprzedaży i obsługi obligacji, z sukcesem realizuje również czynności
związane z prowadzeniem działań marketingowych oraz kampanii informacyjno-
promocyjnych na rzecz obligacji. Ich zadaniem jest rozpowszechnienie informacji
i wiedzy na temat detalicznych obligacji skarbowych oraz promowanie kultury
oszczędzania za ich pomocą.
Ponadto, należy zwrócić uwagę na programy i projekty mające na celu wsparcie
systematycznego oszczędzania na cele mieszkaniowe, które pozostają w zakresie
kompetencji Ministerstwa Rozwoju i Technologii (np. ustawa z dnia 1 października
2021 r. o rodzinnym kredycie mieszkaniowym i bezpiecznym kredycie 2% oraz
ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o pomocy państwa w oszczędzaniu na cele
mieszkaniowe).
2. Czy istnieją programy edukacyjne lub kampanie społeczne mające na celu
zwiększenie świadomości finansowej i promowanie oszczędzania wśród
różnych grup społecznych, w tym dzieci, młodzieży, dorosłych i osób
starszych?
W Polsce realizowanych jest wiele programów edukacyjnych i kampanii
społecznych mających na celu zwiększenie świadomości finansowej, w tym
promowanie oszczędzania, kierowanych do różnych grup wiekowych i społecznych.
W ramach prac przygotowawczych do opracowania Krajowej Strategii Edukacji
Finansowej dokonano przeglądu oferty edukacji finansowej oraz interesariuszy
aktywnych na polu tejże edukacji w Polsce. Dane w tym zakresie pozyskano głównie
za pomocą kwestionariusza inwentaryzacyjnego. Dzięki kwestionariuszowi
otrzymano informacje o 97 inicjatywach z zakresu edukacji finansowej.
Jednocześnie należy pamiętać, że inicjatyw może być znacznie więcej, gdyż zapewne
nie do wszystkich interesariuszy dotarł kwestionariusz.
Przegląd wykazał, że większość ze zgłoszonych inicjatyw edukacji finansowej
realizowanych w Polsce miało zasięg ogólnokrajowy (83%). Mają one często
charakter powtarzalny, co oznacza, że są wdrażane w regularnych odstępach czasu,
co najmniej raz w roku. Treść wielu z tych powtarzających się inicjatyw jest również
regularnie aktualizowana w oparciu o informacje zwrotne zebrane od grup
docelowych i badania satysfakcji lub w celu odzwierciedlenia zmian zachodzących
w systemie finansowym w Polsce. Spośród wszystkich zgłoszonych inicjatyw prawie
połowa (49%) jest skierowana do dzieci i młodzieży na różnych poziomach edukacji.
Większość z nich jest realizowana w szkołach, na uczelniach lub w ramach zajęć
pozalekcyjnych. Prawie jedna czwarta jest dostępna za pośrednictwem narzędzi
cyfrowych. W zakresie tematów inicjatyw to najczęściej dotyczyły one oszczędzania
(62%) oraz zarządzania budżetem osobistym (60%). Tematy będące przedmiotem
działań w zakresie edukacji finansowej są zróżnicowane, często w zależności od
rodzaju odbiorców, do których są kierowane. Na przykład projekty skierowane do
młodych ludzi obejmują najczęściej podstawowe kwestie z zakresu finansów
osobistych, takie jak budżetowanie czy oszczędzanie, podczas gdy projekty
skierowane do osób starszych częściej koncentrują się na zapobieganiu oszustwom.

-- 5 of 11 --

6/11
W realizację edukacji finansowej w Polsce zaangażowana jest duża liczba
interesariuszy - 45 podmiotów odpowiedziało na kwestionariusz inwentaryzacyjny
i wskazało, że przekazują treści z obszaru edukacji finansowej różnym grupom
docelowym. Organizacje te obejmują zarówno administrację publiczną, na poziomie
krajowym, regionalnym lub lokalnym, jak i sektor prywatny oraz organizacje
społeczeństwa obywatelskiego. Większość zgłoszonych projektów jest
realizowanych przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego i administrację
publiczną na szczeblu krajowym.
Szczegółowe informacje na temat wyżej opisanego przeglądu zawiera raport
Znajomość zagadnień finansowych w Polsce: Znaczenie, dane i oferta edukacyjna,
o którym mowa w punkcie 1.
3. Jakie narzędzia są dostępne dla obywateli, aby zachęcić ich do oszczędzania,
takie jak specjalne konta oszczędnościowe, programy premiowe czy ulgi
podatkowe?
W celu zachęcenia obywateli do oszczędzania na cele emerytalne w ramach tzw. III
filaru, wprowadzone zostały zachęty podatkowe w postaci zwolnienia
z opodatkowania dochodów (przychodów) z takich oszczędności albo w postaci
odliczania wpłat od dochodu (przychodu) do opodatkowania. Zwolnione
z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych są dochody
(przychody) z tytułu oszczędzania: na indywidulanym koncie emerytalnym (IKE),
w pracowniczym programie emerytalnym (PPE), pracowniczym planie kapitałowym
(PPK) oraz na subkoncie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu
emerytalnego (OIPE) prowadzonym zgodnie z przepisami obowiązującymi na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 21 ust. 1 pkt 58-58ac, 58c, 58d ustawy
PIT5). Zwolnienie ma zastosowanie tylko w przypadku gdy podatnik dokona wypłaty
tych środków na zasadach określonych w odrębnych przepisach regulujących
działanie każdego z tych produktów. Jeżeli jednak podatnik dokona wcześniejszego
zwrotu takich środków – uzyskane z tego tytułu dochody podlegają opodatkowaniu
19% zryczałtowanym podatkiem. Z kolei w przypadku oszczędzania na
indywidualnym koncie zabezpieczenia emerytalnego (IKZE), dokonane przez
podatnika w roku podatkowym wpłaty, do wysokości określonego rocznego limitu,
podlegają odliczeniu od dochodu (przychodu) do opodatkowania. Wpłaty
dokonywane na IKZE w roku kalendarzowym nie mogą przekroczyć kwoty
odpowiadającej 1,2-krotności przeciętnego prognozowanego miesięcznego
wynagrodzenia w gospodarce narodowej na dany rok określonego w ustawie
budżetowej, a w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność
gospodarczą w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 497), limit wpłat wynosi
1,8-krotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego6.
Skorzystać z tej preferencji mogą podatnicy uzyskujący dochody opodatkowane
skalą podatkową, liniowym 19% podatkiem z działalności gospodarczej lub
z działów specjalnych produkcji rolnej, oraz podatkiem od przychodów
ewidencjonowanych. Gdy podatnik dokona wypłaty tych środków po osiągnięciu
przez niego wieku 65 lat oraz dokonywania wpłat na IKZE co najmniej w 5 latach
kalendarzowych, wypłacone środki podlegają opodatkowaniu zryczałtowanym 10%
5 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r.
poz. 226, z późn.zm.)
6 Art. 13a ust. 1 i 1a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz
o indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 707)

-- 6 of 11 --

7/11
podatkiem dochodowym. Natomiast w przypadku wcześniejszego zwrotu środków,
przychód taki łączony jest z dochodami z innych źródeł i podlega opodatkowaniu
skalą podatkową.
Wprowadzone zostały również zachęty podatkowe dla oszczędzających na cele
mieszkaniowe. Zwolnione od opodatkowania są odsetki od środków pieniężnych
gromadzonych przez podatnika na Koncie Mieszkaniowym i Lokacie Mieszkaniowej,
o ile spełni on warunki oszczędzania na cele mieszkaniowe określone w ustawie z 26
maja 2023 r. o pomocy państwa w oszczędzaniu na cele mieszkaniowe (Dz. U. poz.
1114). Zwolnione z opodatkowania są również premie mieszkaniowe przyznane na
podstawie tej ustawy. W przypadku naruszenia warunków oszczędzania
określonych w tej ustawie, kwoty podatku dochodowego od osób fizycznych
niepobranego w okresie prowadzenia konta lub lokaty, w związku ze zwolnieniem,
o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 159 podlegają poborowi przez płatnika.
Ministerstwo Finansów, chcąc zachęcić do regularnego oszczędzania, skupia się na
rozwijaniu różnorodności oferty skarbowych produktów detalicznych. Na
przestrzeni ostatnich lat do oferty wprowadzono na stałe lub czasowo następujące
nowe produkty:
- obligacje premiowe (POS) – emisje miały miejsce w czerwcu 2018 r., w czerwcu
2019 r. oraz marcu 2022 r. Były to instrumenty o stałym oprocentowaniu
z premią możliwą do wygrania w drodze losowania,
- 6- i 12-letnie obligacje rodzinne (ROS i ROD) – wprowadzono na stałe do oferty
w październiku 2016 r. Są to instrumenty dedykowane osobom otrzymujących
świadczenie w ramach programu „Rodzina 800 plus”, które chcą oszczędzać na
przyszłe potrzeby swoich dzieci,
- 3-miesieczne obligacje o oprocentowaniu stałym (OTS) - wprowadzono na stałe
do sprzedaży w październiku 2017 r. Jest to produkt skierowany do osób
skłonnych angażować kapitał wyłącznie na krótki czas,
- 1-roczne (ROR) oraz 2-letnie (DOR) o zmiennym oprocentowaniu opartym
o stopę referencyjną NBP - zostały wprowadzone na stałe do oferty w czerwcu
2022. Konstrukcja ich oprocentowania zapewnia regularną comiesięczną
wypłatę odsetek,
- 3-letnie o oprocentowaniu stałym (TOS) - zostały wprowadzone na stałe do
oferty w sierpniu 2022 r. Zastąpiły 3-letnie obligacje o oprocentowaniu
zmiennym (TOZ), opartym na stawce WIBOR6M.
Tym samym, aktualnie w ofercie dostępnych jest sześć rodzajów obligacji
oszczędnościowych o oprocentowaniu zmiennym, których kupony w kolejnych
okresach odsetkowych dostosowują się do aktualnych warunków rynkowych: 1-
roczne, 2-letnie, 4-letnie, 10-letnie oraz 6-letnie i 12-letnie (obligacje rodzinne),
a także dwa rodzaje obligacji stałoprocentowych – 3-miesięczne oraz 3-letnie.
W efekcie prowadzonych działań obligacje oszczędnościowe wyrosły z instrumentu
niszowego na istotne źródło finansowania. Wartości sprzedażowe wskazują na to,
że Polacy chętnie wybierają obligacje skarbowe jako sposób na pomnażanie
oszczędności. W ostatnich latach obserwowany jest sukcesywny wzrost
skarbowymi instrumentami oszczędnościowymi. Przyczyn wzrostu sprzedaży
obligacji na rynku detalicznym można upatrywać w stopniowo rosnącej wiedzy na
temat skarbowych obligacji oszczędnościowych oraz kultury oszczędzania wśród
inwestorów indywidualnych. Dla porównania, w 2013 r. sprzedaż obligacji
oszczędnościowych wyniosła niecałe 3 mld zł, zaś w 2023 r. przekroczyła 48 mld zł.
Wysokie wyniki sprzedażowe są realizowane również w bieżącym roku. W okresie I-

-- 7 of 11 --

8/11
V 2024 r. wysokość sprzedaży ukształtowała się na poziomie ok 28,5 mld zł. Średnia
miesięczna sprzedaż od początku roku wynosi 5,7 mld zł (4,1 mld w roku ubiegłym).
4. Czy rząd współpracuje z instytucjami finansowymi i sektorem prywatnym
w celu tworzenia produktów i usług finansowych sprzyjających oszczędzaniu
i budowaniu stabilności finansowej dla obywateli?
Budowanie stabilności finansowej obywateli odbywa się m.in. poprzez edukację
finansową, dzięki której mogą oni zdobyć kompetencje finansowe umożliwiające im
zwiększenie swojej odporności finansowej na nieprzewidziane wydarzenia
gospodarcze (np. wysoka inflacja) lub w życiu prywatnym (np. utrata pracy).
Odpowiednie kompetencje finansowe pozwalają też na osiągnięcie dobrostanu
finansowego, który rozumiany jest jako sytuacja materialna, w której m.in. bez
problemu realizowane są terminowo wszystkie zobowiązania finansowe, unika się
nadmiernego zadłużenia oraz posiada tzw. poduszkę finansową na nieprzewidziane
wydatki w formie oszczędności i ubezpieczenia. Taki właśnie cel przyświeca
Krajowej Strategii Edukacji Finansowej, o której mowa w punkcie 1.
Aktualnie ważnym działaniem na rzecz poprawy sytuacji materialnej Polaków jest
zwiększanie świadomości na temat możliwości pomnażania oszczędności poprzez
ich inwestowanie. Zwłaszcza jako alternatywa dla tradycyjnego oszczędzania
w okresie podwyższonej inflacji.
Jednym z podstawowych elementów wzmacniania kultury inwestorskiej obywateli
jest zwiększanie oferty atrakcyjnych produktów inwestycyjnych. Dlatego
Ministerstwo Finansów dąży do umożliwienia Giełdzie Papierów Wartościowych
(GPW) do wprowadzania nowych produktów. W szczególności potrzebne są
produkty oszczędnościowe, które mogłyby stać się alternatywą dla innych form
inwestowania, w tym inwestowania bezpośrednio w nieruchomości. Chodzi
o wprowadzenie odpowiedników REIT-ów, nad czym prowadzone są aktualnie
prace analityczne, z udziałem przedstawicieli środowiska rynku finansowego.
W podobny sposób prowadzone są również prace mające na celu wypracowanie
nowej formuły dla niskomarżowych funduszy inwestycyjnych typu ETF-ów, tak aby
były one bardziej rozpoznawalne. Należy również zauważyć, że zwiększenie
atrakcyjności inwestowania w spółki notowane na GPW wymaga zaangażowania nie
tylko resortu finansów jako regulatora, giełdy i nadzorcy, ale również
zaangażowania notowanych spółek. Oczekiwane są częstsze organizowanie przez
nie ogólnodostępnych konferencji wynikowych oraz wcześniejsze prezentowanie
danych, i ogólniej inicjowanie realnej dyskusji o sektorze, w którym funkcjonują,
dodawaniu wartości, szansach i ryzykach.
5. Jakie są główne wyzwania związane z promowaniem oszczędzania
w społeczeństwie polskim, zwłaszcza w kontekście zmian demograficznych,
nierówności społecznych i zmieniających się nawyków konsumenckich?
Raport Znajomość zagadnień finansowych w Polsce: Znaczenie, dane i oferta edukacyjna
(raport), o którym mowa w punkcie 1, przedstawia i opisuje potrzeby mieszkańców
Polski w obszarze edukacji finansowej, podmioty zaangażowane w projektowanie
i realizację inicjatyw z zakresu edukacji finansowej oraz inicjatywy wdrażane
w ostatnim czasie, zwracając jednocześnie uwagę na ewentualne braki i związane
z nimi wyzwania.

-- 8 of 11 --

9/11
Analiza, której efekty przedstawiono w raporcie wskazuje m.in., że sektor finansowy
w Polsce jest dobrze rozwinięty i stosunkowo inkluzywny – 96% osób w wieku 15 lat
i więcej posiada rachunek bankowy. Coraz więcej Polaków twierdzi, że oszczędza
pieniądze, przy czym wydaje się, że pandemia COVID-19 uświadomiła wielu z nich,
jak ważne jest odkładanie środków finansowych na „czarną godzinę”. Jednocześnie
wiele osób oszczędza nieregularnie, posiada niewielkie oszczędności lub woli
utrzymywać płynność swoich oszczędności w postaci gotówki lub lokat bankowych,
tracąc potencjalnie możliwy do uzyskania zwrotu z inwestycji, zwłaszcza w sytuacji
niskich stóp procentowych i wysokiej inflacji. Prawie trzy czwarte Polaków obawia
się niedoboru oszczędności na starość, a tylko jedna czwarta ze spokojem myśli
o swoim zabezpieczeniu finansowym na okres emerytury.
Jednym z najistotniejszych wyzwań jest niski poziom wiedzy finansowej Polaków,
który znajduje odzwierciedlenie w stosunkowo niewielkiej liczbie Polaków
inwestujących na rynkach finansowych lub posiadających dodatkowe oszczędności
emerytalne. Prawie jedna trzecia Polaków ocenia poziom własnej wiedzy finansowej
jako niski lub bardzo niski. Polacy są bardziej skłonni skupiać się na
krótkoterminowych potrzebach finansowych i nie planują zabezpieczenia
finansowego na przyszłość. Większość dorosłych Polaków uważa, że radzi sobie
finansowo „na styk”, prawie połowa uważa, że ich finanse kontrolują ich życie,
a ponad jedna trzecia martwi się, czy pokryje swoje podstawowe wydatki na życie.
Raport wymieniając aspekty, które uzasadniają potrzebę rozwoju edukacji
finansowej w Polsce, mówi, że mieszkańcy Polski:
- potrzebują wsparcia w zwiększeniu swojej odporności finansowej, zwłaszcza ci
znajdujący się w trudnej lub zagrożonej sytuacji materialnej;
- powinni odzyskać pewność i zaufanie do sektora finansowego w celu
zwiększenia wykorzystania oferowanych przez instytucje finansowe produktów
oszczędnościowych, inwestycyjnych i emerytalnych;
- powinni mieć świadomość, że długoterminowe oszczędzanie jest ważne dla ich
przyszłego dobrostanu finansowego oraz posiadać umiejętności do
podejmowania długoterminowych decyzji inwestycyjnych;
- potrzebują wsparcia w celu dokonywania racjonalnych i korzystnych inwestycji
na rynkach kapitałowych;
- powinni umieć zarządzać kredytem konsumenckim i zadłużeniem;
- powinni poprawić swoją zdolność do zachowania bezpieczeństwa w Internecie
oraz czerpania korzyści z cyfrowych usług finansowych.
Wymienione wyżej potrzeby wskazują, że mieszkańcy Polski odnieśliby korzyści
z projektów edukacji finansowej, które zwiększają wiedzę, podnoszą umiejętności
i kształtują właściwe nawyki w odniesieniu do budżetowania, oszczędzania na
wypadek nieprzewidzianych wydatków, podejmowania przemyślanych decyzji
inwestycyjnych oraz unikania niepotrzebnego zadłużenia. Ponadto jest istotne, by
konsumenci w Polsce rozumieli, jak funkcjonują systemy finansowe i pomocy
społecznej, znali swoje prawa przy zakupie i korzystaniu z produktów finansowych
oraz byli świadomi potencjalnych zagrożeń związanymi z oszustwami.
W odniesieniu do inwestowania konsumenci powinni rozumieć, jaka jest realna
stopa zwrotu z danej inwestycji oraz jak rozpoznać instrumenty inwestycyjne,
których celem jest dokonanie oszustwa. Konsumenci powinni rozumieć, że
oczekiwane wysokie stopy zwrotu są zwykle związane z wysokim ryzykiem oraz że
stopy procentowe mogą z czasem ulegać zmianie. I wreszcie biorąc pod uwagę
postępujące ucyfrowienie systemu finansowego, konsumenci powinni być świadomi

-- 9 of 11 --

10/1
1
potencjalnych zagrożeń w zakresie cyberbezpieczeństwa i oszustw w Internecie,
a także wiedzieć, jak bezpiecznie poruszać się w sieci.
Raport stanowi diagnozę sytuacji edukacji finansowej w Polsce, która była podstawą
opracowania Krajowej Strategii Edukacji Finansowej (Strategia), o której mowa
w punkcie 1. Priorytety Strategii i działania przewidziane w pierwszym planie jej
wdrażania mają na celu realizację wyżej wymienionych potrzeb Polaków w zakresie
edukacji finansowej.
6. Czy istnieją konkretne strategie adresowane do różnych grup społecznych,
takich jak osoby młode, pracujący rodzice, seniorzy itp., aby wspierać ich
w procesie oszczędzania na przyszłość?
Najważniejszym dokumentem strategicznym, którego głównym celem jest
podniesienie kompetencji finansowych mieszkańców Polski, które pomogą im
w zwiększeniu odporności finansowej oraz osiągnięciu dobrostanu finansowego,
jest obecnie Krajowa Strategia Edukacji Finansowej (Strategia), o której mowa
w punkcie 1. Cele Strategii dotyczą całego społeczeństwa, ale wskazują też
priorytetowe grupy docelowe. Pierwszy plan wdrażania Strategii wskazuje grupy
osób, które wymagają pilnego wsparcia w zakresie edukacji finansowej - pierwsze
działania mające na celu podniesienie kompetencji finansowych będą kierowane
głównie do:
- dzieci, młodzieży, ich rodziców/opiekunów i nauczycieli,
- członków gospodarstw domowych o niskich dochodach,
- konsumentów narażonych na nadmierne zadłużenie lub już nadmiernie
zadłużonych,
- osób pracujących, zwłaszcza zbliżających się do wieku emerytalnego,
- migrantów, zwłaszcza z Ukrainy.
7. Jakie są perspektywy długoterminowe dla polskiej polityki
prooszczędnościowej i jakie działania podejmuje rząd w celu zapewnienia
trwałego wzrostu stóp oszczędności i stabilności finansowej
w społeczeństwie?
Wdrażanie Strategii Edukacji Finansowej przez najbliższe 7 lat ma celu zwiększenie
odporności finansowej mieszkańców Polski oraz poprawę ich dobrostanu
finansowego, m.in. poprzez zwiększenie poziomu ich oszczędności, inwestycji oraz
unikanie nadmiernego zadłużenia. Więcej informacji zamieszczono w powyższych
punktach.
W ramach polityki zachęcania obywateli do długoterminowego oszczędzania
planowane jest wprowadzenie preferencji w opodatkowaniu przychodów
(dochodów) z oszczędzania długoterminowego (co najmniej 1 rok). W tym celu
planuje się wprowadzenie kwoty ograniczenia poboru podatku z kapitałów
pieniężnych od dochodów (przychodów) z oszczędności, do wysokości ogłaszanego
corocznie limitu, ustalanego w odniesieniu do rocznej kwoty oszczędności
w wysokości 100 tys. zł.
Objęte tymi preferencjami podatkowymi mają zostać:
- przychody (dochody) z odsetek, dyskonta lub wykupu oszczędnościowych
obligacji skarbowych, o terminie wykupu co najmniej 1 rok,

-- 10 of 11 --

11/1
1
- przychody z terminowych lokat oszczędnościowych, zawartych na okres co
najmniej 1 roku.
W założeniu takie preferencje podatkowe skutkować mają tym, że w większości
podatnicy uzyskujący przychody (dochody) z oszczędności w wysokości do 100 tys.
zł rocznie nie będą od nich płacili podatku dochodowego. Tym samym spodziewany
jest wzrost liczby podatników, którzy będą zakładać długoterminowe lokaty lub
nabywać obligacje skarbowe o zapadalności co najmniej rok.
8. W jaki sposób rząd monitoruje skuteczność działań podejmowanych w ramach
polityki prooszczędnościowej i jakie są główne wskaźniki służące ocenie
postępów w tej dziedzinie?
Dwa z siedmiu priorytetów Strategii Edukacji Finansowej, o której mowa
w powyższych punktach, odnoszą się do oszczędzania i inwestowania, tj.:
1. „Poprawa zdolności mieszkańców Polski do podejmowania długoterminowych
decyzji finansowych oraz zabezpieczenia własnego dobrostanu finansowego
w perspektywie długoterminowej i na starość”,
2. „Poprawa zrozumienia i zdolności mieszkańców Polski do korzystania
z możliwości związanych z inwestycjami na rynku finansowym, przy
jednoczesnym zarządzaniu ryzykiem”.
Do monitorowania obu priorytetów przypisane są odpowiednie wskaźniki, które
będą monitorowane na podstawie odpowiednich badań. Dla pierwszego z nich są to:
- odsetek osób, które rozumieją podstawowe pojęcia z zakresu oszczędzania na
emeryturę,
- odsetek osób, które poprawnie rozumieją pojęcie procentu prostego, jaki
i procentu składanego,
- odsetek osób przekonanych o poprawności planowania swojego zabezpieczenia
finansowego na czas emerytury,
- odsetek osób, które przystąpiły do dobrowolnych programów emerytalnych
(takich jak PPK, PPE, IKE, IKZE).
Dla drugiego priorytetu są to:
- odsetek osób, które oszczędzają, regularnie odkładając pewną kwotę pieniędzy,
- odsetek osób, które inwestują na rynku kapitałowym,
- odsetek osób, które inwestują samodzielnie i uważają, że same są w stanie
wybrać dla siebie najlepsze formy inwestowania,
- odsetek osób, które nie planują samodzielnego inwestowania,
- odsetek osób, które rozumieją podstawowe pojęcia dotyczące dywersyfikacji
ryzyka oraz relacji pomiędzy ryzykiem a zyskiem z inwestycji,
- odsetek osób, które rozumieją pojęcie dywersyfikacji ryzyka.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu

-- 11 of 11 --