Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 11 lipca 2024 r.
Znak sprawy: DRE.prz.058.1.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 3028 Pana Daniela Milewskiego w sprawie interwencji państwa
względem rolnictwa i przetwórstwa rolno-spożywczego
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 3028 z dnia 10 czerwca 2024 r. dotyczącą
interwencji państwa względem rolnictwa i przetwórstwa rolno-spożywczego, informuję
co następuje.
Pytanie 1: Jakie są główne cele i założenia w zakresie interwencji państwa w sektorze
rolnictwa i przetwórstwa rolno-spożywczego, zwłaszcza w kontekście zapewnienia
bezpieczeństwa żywnościowego oraz wsparcia dla rolników i producentów żywności?
Odpowiedź: Zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego oraz stabilizacji sektora rolno-
spożywczego należy do głównych priorytetów rządu RP. W tym celu na bieżąco
monitorowana jest sytuacja rynkowa i podejmowane są działania z wykorzystaniem
dostępnych instrumentów wsparcia, zarówno krajowego jak i unijnego, w ramach
różnego rodzaju programów pomocowych UE.
Zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego jest również głównym celem Wspólnej
Polityki Rolnej (WPR) UE, na realizację którego przeznaczane jest około 1/3 unijnego
budżetu. Zatem należy wskazać, iż interwencje w sektorze rolnictwa i przetwórstwa
rolno-spożywczego realizowane z WPR zostały zaprogramowane w oparciu o wspólne

-- 1 of 18 --

2
cele UE określone w rozporządzeniu o planach strategicznych1 oraz o potrzeby
zdiagnozowane w trakcie prac nad Planem Strategicznym dla WPR na lata 2023-2027
(PS WPR). Do celów wokół których zostały zaprogramowane interwencje zaliczamy:
 wspieranie godziwych dochodów gospodarstw i odporności sektora rolnictwa
w całej Unii w celu zwiększenia długoterminowego bezpieczeństwa
żywnościowego oraz różnorodności w rolnictwie, a także zapewnienia stabilności
ekonomicznej produkcji rolnej w Unii;
 zwiększenie zorientowania na rynek i konkurencyjności gospodarstw, zarówno
w perspektywie krótkoterminowej, jak i długoterminowej, w tym większe
ukierunkowanie na badania naukowe, technologię i cyfryzację;
 poprawa pozycji rolników w łańcuchu wartości;
 przyciąganie i wspieranie młodych rolników i innych nowych rolników oraz
ułatwienie zrównoważonego rozwoju przedsiębiorczości na obszarach wiejskich;
 promowanie zatrudnienia, wzrostu, równości płci, w tym udziału kobiet
w rolnictwie, włączenia społecznego i rozwoju lokalnego na obszarach wiejskich,
w tym biogospodarki o obiegu zamkniętym i zrównoważonego leśnictwa;
 poprawa reagowania unijnego rolnictwa na potrzeby społeczne dotyczące
żywności i zdrowia, w tym na wysokiej jakości, bezpiecznej i pożywnej żywność
produkowanej w sposób zrównoważony, ograniczenie marnowania żywności, jak
również poprawa dobrostanu zwierząt i zwalczanie oporności na środki
przeciwdrobnoustrojowe.
Należy ponadto podkreślić, iż przedmiotowe wsparcie w ramach WPR zaprogramowano
także wokół celów, nakierowanych na zrównoważony rozwój rolnictwa,
a w konsekwencji, na długofalową jego konkurencyjność, tj.:
1) przyczynianie się do łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej,
w tym poprzez redukcję emisji gazów cieplarnianych i zwiększenie sekwestracji
węgla, a także promowanie zrównoważonej energii;
1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiające
przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach
wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu
Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
(EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013.

-- 2 of 18 --

3
2) wspieranie zrównoważonego rozwoju i efektywnego zarządzania zasobami
naturalnymi, takimi jak woda, gleba i powietrze, w tym poprzez ograniczenie
uzależnienia od produktów chemicznych;
3) przyczynianie się do zatrzymania i odwrócenia procesu utraty różnorodności
biologicznej, wzmacnianie usług ekosystemowych oraz ochrona siedlisk
i krajobrazów.
Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 ma na celu wspieranie
przede wszystkim zrównoważonego rozwoju polskich gospodarstw i sektora
przetwórstwa rolno-spożywczego. Ponadto PS WPR wspiera zrównoważone metody
gospodarowania, przyjazne klimatowi i środowisku, chroniące wodę, glebę i powietrze
oraz bioróżnorodność. Przedmiotowe wsparcie sprzyjać będzie produkcji i wykorzystaniu
zrównoważonej energii, wzmacniana będzie różnorodność gospodarcza, w tym
wykorzystanie możliwości związane biogospodarką. Jednocześnie upowszechniane
i wdrażane będą rozwiązania naukowe i innowacyjne, w tym cyfrowe, usuwające bariery
rozwojowe wsi i rolnictwa. PS WPR 2023-2027 wpisuje się w Strategię Zrównoważonego
Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Rybactwa 2030.
Pytanie 2: Czy istnieją konkretne programy wsparcia finansowego dla rolników
i przedsiębiorstw przetwórstwa rolno-spożywczego, które mają na celu zminimalizowanie
skutków niskich cen produktów rolnych na rynku?
Odpowiedź: Wsparcie rozwoju przetwórstwa rolno-spożywczego w Polsce nakierowane
jest przede wszystkim na rozwój mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), które
należą do polskiego kapitału i są głównym odbiorcą produktów rolnych wytwarzanych
przez lokalnych producentów, co wpływa na integrację kluczowych ogniw łańcucha
żywnościowego (rolnik – przetwórca).
Polska od lat wspiera rozwój przetwórstwa rolno-spożywczego. Integracja z UE wywołała
duże ożywienie inwestycyjne w polskim przemyśle spożywczym. Pierwsze jego
symptomy wystąpiły bezpośrednio przed integracją i były spowodowane koniecznością
dostosowania zakładów przetwórczych do wymogów i standardów unijnych. Źródłami
pomocy strukturalnej dla sektora rolno-spożywczego w Polsce były w tym okresie
fundusze przedakcesyjne: SAPARD i PHARE (ang. Poland and Hungary: Assistance for
Restructuring of the Economy). W kolejnych latach wsparcie działań inwestycyjnych
w przemyśle spożywczym środkami unijnymi było kontynuowane za pośrednictwem

-- 3 of 18 --

4
Sektorowego Programu Operacyjnego „Restrukturyzacja i modernizacja sektora
żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006” w ramach Działania 1.5.
„Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych”, a następnie w ramach
Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 – Działanie 123.
„Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej” oraz PROW 2014-
2020 Poddziałanie 4.2. „Wsparcie inwestycji w przetwarzanie produktów rolnych, obrót
nimi lub ich rozwój”.
Od 2022 roku realizowane są mechanizmy wsparcia podmiotów sektora rolno-
spożywczego w ramach Inwestycji A1.4.1. Krajowego Planu Odbudowy i Wzmacniania
Odporności (KPO) – „Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw
produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów uczestniczących
w łańcuchu” w ramach następujących inwestycji:
1. Wsparcie mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) na wykonywanie
działalności w zakresie przetwórstwa lub wprowadzania do obrotu produktów
rolnych, rybołówstwa lub akwakultury
Nabór wniosków został przeprowadzony przez Agencję Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa, jako Jednostkę Wspierającą KPO, w dniach 17 października
do 18 listopada 2022 r.
Nabór dotyczył wsparcia inwestycji w infrastrukturę, maszyny, urządzenia i środki
transportu służące do prowadzenia działalności w zakresie przetwarzania lub
wprowadzania do obrotu produktów rolnych, rybołówstwa i akwakultury. Wsparcie
dotyczy takich branż przetwórstwa jak: mleczarstwo, przemysł mięsny, owocowo-
warzywny, młynarstwo, piekarnie itd.)
W ramach naboru złożono rekordową liczbę wniosków 2 056 na kwotę 6,2 mld zł.
Na dzień 1 lipca 2024 r. zawarto 727 umów i wypłacono 462 mln zł.
2. Wsparcie w zakresie przechowywania lub wprowadzania do obrotu produktów
rolnych, rybołówstwa lub akwakultury oraz artykułów rolno-spożywczych
(tzw. centra przechowalniczo-dystrybucyjne oraz regionalne rolno-spożywcze rynki
hurtowe)

-- 4 of 18 --

5
Nabór wniosków został przeprowadzony przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa, jako Jednostkę Wspierającą KPO, w dniach 01 – 30 czerwca 2023 r.
Nabór dotyczył wsparcia inwestycji w budowę i modernizację centrów przechowalniczo-
dystrybucyjnych oraz modernizację rynków hurtowych jako miejsc magazynowania
towarów w czasach zakłóceń dostaw, co będzie pozytywnie wpływać na możliwości
eksportu krajowych produktów rolnych i rybołówstwa. Centra przechowalniczo-
dystrybucyjne, będą pełniły ważną rolę buforów magazynowych, szczególnie istotnych
w obliczu kryzysów żywnościowych oraz konieczności zagospodarowania i przechowania
nadwyżek produktów rolnych, w tym zbóż.
Nabór zakończył się sukcesem potwierdzonym bardzo dużym zainteresowaniem
wnioskodawców, bowiem złożono 875 wniosków na rekordową kwotę ponad 4,5 mld zł.
Na dzień 9 czerwca 2024 r. zawarto 33 umowy i wypłacono 21,8 mln zł.
Należy także wskazać, że dla MŚP sektora przetwórczego przewidziano wsparcie
z Krajowego Planu Strategicznego WPR 2023-2027 w ramach instrumentu „Poprawa
pozycji rolników w łańcuchu wartości”, które nakierowane jest na realizację działań
inwestycyjnych, mających wzmocnić pozycję rynkową przedsiębiorców MŚP, a także
wpłynąć na dywersyfikację i skracanie etapów łańcucha żywnościowego oraz promować
współpracę w ramach łańcucha wartości. Zgodnie z obecnymi założeniami, pierwszy
nabór wniosków planowany jest na drugą połowę 2025 r., czyli po zakończeniu realizacji
naborów w ramach Inwestycji KPO A.1.4.1.
3. Wsparcie rolników i rybaków w zakresie przetwarzania lub wprowadzania do obrotu
produktów rolnych, spożywczych, rybołówstwa lub akwakultury (tzw. małe
przetwórstwo)
Nabór wniosków został przeprowadzony w dniach 17 października - 18 listopada 2022 r.
Nabór dotyczył wsparcia małego przetwórstwa w ramach rolniczego handlu detalicznego
(RHD), sprzedaży bezpośredniej i działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej (MOL),
tworzenie miejsc bezpośredniej sprzedaży dla spożywczych produktów lokalnych
(miejsca obsługi podróżnych na obszarze dróg – tzw. MOP-y oraz warzywniaki
i zieleniaki), w celu skracania łańcuchów żywnościowych i wzmocnienia pozycji rolnika
oraz zapewnienia dodatkowych dochodów.

-- 5 of 18 --

6
W ramach naboru złożono 674 wnioski na kwotę 207 mln zł. Na dzień 1 lipca 2024 r.
zawarto 109 umów na kwotę 26,1 mln zł, zaś wypłacono 7,4 mln zł.
W związku z dużym zainteresowaniem powyższym wsparciem, postanowiono
uruchomienie II naboru wniosków (od 3 stycznia 5 lutego 2024 r.).
W II naborze wprowadzono korzystniejsze warunki wsparcia, ukierunkowane
na zwiększenie atrakcyjności instrumentu poprzez podniesienie poziomu pomocy.
Zmiana wprowadzona dotyczy zwiększenia wsparcia z 50 % do 70% kosztów
kwalifikowalnych (w przypadku młodego rolnika) i do 60% kosztów kwalifikowalnych dla
pozostałych odbiorców wsparcia z wyłączeniem osób fizycznych uprawnionych
do chowu, hodowli lub połowu ryb.
W ramach II naboru wniosków złożono znacznie więcej wniosków tj. 4 300 wniosków
na kwotę 1,5 mld zł. Na dzień 1 lipca 2024 r. zawarto 18 umów na kwotę prawie 5,0 mln
zł.
Ponadto, w 2024 r. zostały uruchomione dwa programy pomocowe dla producentów
zbóż. Miały one na celu zminimalizowanie skutków niskich cen kukurydzy, pszenicy, żyta
jęczmienia, pszenżyta i mieszanek zbożowych ale przede wszystkim opróżnienie
magazynów przed nadchodzącymi żniwami. Do 5 czerwca br. do ARiMR mogli składać
wnioski producenci rolni, którzy dokonali sprzedaży pszenicy, żyta, jęczmienia, pszenżyta,
mieszanek zbożowych (na podstawie faktur VAT) podmiotom prowadzącym działalność
w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż jak również podmiotom skupującym
zboża w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą w okresie od dnia
1 stycznia do dnia 31 maja 2024 r. Stawki dopłat do sprzedanych zbóż wynosiły 200
do 300 zł/t w zależności od okresu sprzedaży. Łączne złożono 183 tys. wniosków
na uzyskanie przeznaczonego w budżecie krajowym wsparcia w wysokości 2,1 mld zł.
Dodatkowo, producenci kukurydzy mogli ubiegać się w 2024 r. o wsparcie, pod
warunkiem że uprawiali kukurydze w 2023 r. Stawka dopłat wynosiła 500, 700 oraz 1
000 zł do hektara (w zależności od województwa). Budżet krajowy na wsparcie wyniósł
1 mld zł. do ARiMR wpłynęło ponad 172 tys. wniosków.
Jednocześnie podkreślenia wymaga fakt, iż podobne programy wsparcia dla producentów
zbóż i rzepaku wprowadzone zostały w roku 2023. Była to forma wsparcia bardzo istotna

-- 6 of 18 --

7
dla rolników poszkodowanych na skutek drastycznego spadku cen płodów rolnych
i wzrostu kosztów produkcji będących skutkiem wybuchu wojny w Ukrainie.
Ponadto, niezwykle istotnym programem wsparcia był również przeprowadzony
w dniach 5 czerwca - 5 lipca 2023 r. nabór wniosków w ramach części nr 3a inwestycji
A1.4.1 Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności (KPO) – Wsparcie
w zakresie infrastruktury magazynowania służącej zwiększeniu odporności gospodarstw
rolnych na kryzysy (zakup i montaż silosów wraz z wyposażeniem). Wsparcie przysługiwało
na zakup nowego silosa, nowego wyposażenia lub urządzeń będących integralną częścią
wyposażenia takiego silosa oraz do kosztów montażu i transportu silosa wraz
z wyposażeniem. Celem wsparcia było skrócenie i dywersyfikacja łańcucha dostaw
poprzez wsparcie tworzenia infrastruktury magazynowej dla zbóż lub nasion roślin
oleistych, w celu zwiększenia odporności gospodarstw rolnych na obecne i przyszłe
kryzysy na rynkach rolnych. W ramach naboru złożono rekordową liczbę wniosków 12
983 na kwotę 505,4 mln zł. Na dzień 1 lipca 2024 r. zawarto 10 002 umowy i wypłacono
22,1 mln zł.
Dodatkowo na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia
2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, producenci rolni mogą ubiegać się
o preferencyjny kredyt na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych i działach
specjalnych produkcji rolnej, natomiast przetwórcy produktów rolnych mogą ubiegać się
o preferencyjny kredyt na realizację inwestycji w przetwórstwie produktów rolnych.
Kwota kredytu nie może przekroczyć:
1. 80% wartości nakładów inwestycyjnych i wynosić więcej niż 5 mln zł, w przypadku
inwestycji realizowanych w gospodarstwie rolnym;
2. 70% wartości nakładów inwestycyjnych i wynosić więcej niż 8 mln zł w przypadku
inwestycji realizowanych w dziale specjalnym produkcji rolnej;
3. 70% wartości nakładów inwestycyjnych i wynosić więcej niż 16 mln zł
w przetwórstwie produktów rolnych.
Aktualnie wszystkie nabory dotyczące programów wsparcia finansowego dla rolników
i przedsiębiorstw przetwórstwa rolno-spożywczego, które mają na celu zminimalizowanie
skutków niskich cen produktów rolnych na rynku zostały zakończone. Niemniej jednak
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na bieżąco monitoruje sytuację i w razie

-- 7 of 18 --

8
wystąpienia konieczności uruchamia w razie potrzeb nowe programy wsparcia
finansowego dla rolników i przedsiębiorstw przetwórstwa rolno-spożywczego, które
mają na celu zminimalizowanie skutków niskich cen produktów rolnych na rynku.
Należy także wskazać, że dla sektora przetwórczego przewidziano wsparcie z Krajowego
Planu Strategicznego WPR 2023-2027 w ramach instrumentu „Poprawa pozycji rolników
w łańcuchu wartości”. W okresie 2025-2027 przewidziano wsparcie dla beneficjentów
(rolnik, domownik, małżonek rolnika, mikrofirma oraz sektor MŚP), które nakierowane
jest na realizację działań inwestycyjnych, mających wzmocnić pozycję rynkową
rolników/mikroprzedsiębiorców/ przedsiębiorców (MŚP), a także wpłynąć
na dywersyfikację i skracanie etapów łańcucha żywnościowego oraz promować
współpracę w ramach łańcucha wartości. Zgodnie z obecnymi założeniami, pierwszy
nabór wniosków planowany jest na drugą połowę 2025 r., czyli po zakończeniu realizacji
naborów w ramach Inwestycji KPO A.1.4.1.
Pytanie 3: Jakie środki podejmuje rząd w celu promowania zrównoważonego rozwoju
rolnictwa, w tym wspierania praktyk ekologicznych, ochrony środowiska i dobrostanu
zwierząt?
Odpowiedź: Definicja rolnictwa zrównoważonego wskazuje, że są to wszelkie działania
ograniczające wpływ rolnictwa na środowisko, umożliwiające bardziej efektywne
i przyjazne dla środowiska wykorzystanie zasobów, np. gleby, ziemi, wody, maszyn,
środków ochrony roślin, nasion, nawozów czy energii, przy zachowaniu opłacalności
produkcji rolniczej i jej akceptacji społecznej. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
mając na uwadze zatem znaczenie zrównoważonego rozwoju rolnictwa realizuje szereg
działań informacyjno-edukacyjnych dotyczących rolnictwa, wspierania praktyk
ekologicznych, ochrony środowiska i dobrostanu zwierząt.
Działania resortu rolnictwa w obszarze informacji i edukacji nt. praktyk ekologicznych,
ochrony środowiska czy dobrostanu zwierząt realizowane są na rynku krajowym na kilku
płaszczyznach. Dedykowane przekazy kierowane są do rolników/producentów,
do konsumentów oraz do dzieci. Zatem w odniesieniu do praktyk ekologicznych celem
działań skierowanych do producentów jest zwiększanie zainteresowania rolnictwem
ekologicznym i produkcją ekologiczną, z przekazaniem jasnych wskazówek, przepisów,
know-how oraz przedstawieniem dobrych praktyk. W tych projektach, informacja
i edukacja w zakresie zasad produkcji ekologicznej to budowanie rozbudowanych

-- 8 of 18 --

9
przekazów z konkretnymi wskazówkami dla wszystkich zainteresowanych. Intensywne,
ogólnopolskie działania mające na celu edukację w zakresie żywności ekologicznej
prowadzone były dotąd przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w telewizji, prasie,
radiu, na warszawskich rowerach miejskich, w szkolnym dzienniczku elektronicznym,
w Internecie, w tym w mediach społecznościowych oraz z wykorzystaniem reklamy
outdoor. Kampania kontynuowana jest również w 2024 r., zaś kolejne projekty będą
systematycznie uruchamiane.
Ponadto MRiRW prowadzi kampanię #KupujŚwiadomie PRODUKT EKOLOGICZNY
w ramach której edukuje w zakresie świadomych decyzji zakupowych oraz zwracania
uwagi na informacje na etykietach produktów spożywczych.
W odniesieniu do ochrony środowiska realizowany jest obecnie trzeci już krajowy plan
działania na rzecz ograniczenia ryzyka związanego ze stosowaniem środków ochrony
roślin na lata 2023-2027, zwany dalej „krajowym planem działania”, który stanowi
wykonanie zobowiązań wynikających z postanowień dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady 2009/128/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającej ramy
wspólnotowego działania na rzecz zrównoważonego stosowania pestycydów
(Dz. Urz. UE L 309 z 24.11.2009, str. 71, z późn. zm.). Podstawę prawną dla ogłoszenia
krajowego planu działania są przepisy art. 47 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 2013 r.
o środkach ochrony roślin (Dz. U. z 2024 r. poz. 630), a czas ich realizacji został
zaplanowany w odstępach czasu nie dłuższych niż 5 lat.
Kluczowym celem dla Polski w związku z realizacją krajowego planu jest upowszechnienie
ogólnych zasad integrowanej ochrony roślin oraz zapobieganie zagrożeniom związanym
ze stosowaniem środków ochrony roślin. Wdrożenie zasad integrowanej ochrony roślin,
w szczególności przez promowanie nie chemicznych metod ochrony, prowadzi bowiem
do zmniejszenia zależności produkcji roślinnej od preparatów chemicznych i w efekcie
ogranicza ryzyko związane z ich użyciem – zarówno dla konsumentów płodów rolnych,
osób wykonujących zabiegi, jak i środowiska.
Sposobem promowania integrowanej ochrony roślin, a tym samym podnoszenia wiedzy
o zrównoważonych metodach ochrony upraw, jest właściwa edukacja producentów
rolnych oraz doradców, a także dostarczenie im niezbędnych narzędzi do wdrożenia zasad
integrowanej ochrony roślin. Istotną rolę pełni tu strona internetowa poświęcona
integrowanej ochronie roślin tj. Platforma Sygnalizacji Agrofagów, www.agrofagi.com.pl.

-- 9 of 18 --

10
Na przedmiotowej stronie udostępniane są informacje dotyczące systemów
wspomagania podejmowania decyzji w ochronie roślin, informacje na temat zwalczania
agrofagów, a także metodyki integrowanej ochrony roślin i metodyki integrowanej
produkcji roślin (dobrowolnego systemu jakości i certyfikacji żywności), programy
ochrony roślin (dla blisko 80 upraw rolniczych, ogrodniczych i sadowniczych) oraz
poradniki sygnalizatora, a także różnego rodzaju ulotki i broszury. Na Platformie
Sygnalizacji Agrofagów regularnie zamieszczane są także informacje dotyczące
integrowanej ochrony upraw, komunikaty dotyczące sygnalizacji agrofagów oraz
zapewniona jest interaktywności przez możliwość zadawania pytań ekspertowi.
Promowaniu zrównoważonych metod gospodarowania służą także ekoschematy
w ramach Planu Strategicznego dla WPR, w ramach których wprowadzono 5
ekoschematów obszarowych oraz ekoschemat Dobrostan zwierząt, które realizowane
są na zasadzie rocznych praktyk na rzecz środowiska i klimatu oraz dobrostanu zwierząt.
Dodatkowo od 2024 roku możliwe jest wnioskowanie o płatność do nowego
ekoschematu Grunty wyłączone z produkcji.
Ekoschematy są rodzajem płatności bezpośrednich, za realizację praktyk korzystnych dla
klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt, które wykraczają ponad obowiązujące
wymogi, w tym również te określone w ramach warunkowości. Ekoschematy zostały
zaprojektowane tak, żeby promować praktyki, które przekładają się na dochody rolnicze
poprzez zwiększenie żyzności gleby, racjonalne nawożenie, poprawę jakości plonów.
Służy temu przede wszystkim ekoschemat Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami
odżywczymi, w ramach którego rolnicy z ośmiu dostępnych praktyk mogą wybrać te, które
najlepiej odpowiadają na potrzeby ich gospodarstwa.
Na szczególną uwagę zasługują ekoschematy dedykowane ochronie biologicznej oraz
integrowanej produkcji roślin. Integrowana produkcja roślin (IP) jest nowoczesnym
system jakości żywności, wykorzystującym w sposób zrównoważony postęp techniczny
i biologiczny w uprawie, ochronie roślin i nawożeniu oraz zwracającym szczególną uwagę
na ochronę środowiska i zdrowie ludzi. Uczestnictwo w systemie IP pozwala
na otrzymanie zdrowej żywności pochodzenia roślinnego, w której nie zanotowano
przekroczeń dopuszczalnych poziomów pozostałości środków ochrony roślin, metali
ciężkich, azotanów i innych pierwiastków oraz substancji szkodliwych. Potwierdzeniem
wysokiej jakości plonów pochodzących z IP jest certyfikat i zastrzeżony znak IP.

-- 10 of 18 --

11
Natomiast poprzez ekoschemat Dobrostan zwierząt udzielane jest rolnikom wsparcie
finansowe za realizację zobowiązań w zakresie dobrostanu zwierząt, które wykraczają
ponad odpowiednie obowiązkowe normy wynikające z powszechnie obowiązującego
prawa oraz powszechnie stosowane praktyki. Celem tego wsparcia jest
zrekompensowanie rolnikom dodatkowych kosztów i utraconych dochodów w wyniku
prowadzenia praktyk hodowlanych związanych z podwyższonym dobrostanem zwierząt.
Płatnością dobrostanową objęto następujące gatunki zwierząt: świnie, bydło, owce, kozy,
konie oraz drób, a rolnik ma do dyspozycji 13 wariantów.
Pytanie 4: W jaki sposób państwo reguluje rynek rolny i przetwórstwa rolno-
spożywczego w kontekście zapobiegania nadmiernemu skupowaniu ziemi rolnej
i koncentracji własności w sektorze rolniczym?
Odpowiedź: W celu zapobiegania nadmiernemu skupowaniu ziemi rolnej i koncentracji
własności w sektorze rolniczym, wprowadzone zostały trzy istotne regulacje, które
zawarte zostały w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego
(Dz.U. z 2024 r. poz. 423), dalej – „ustawa UKUR”.
Zgodnie z art. 2a ust. 1 zw. z art. 6 ust. 1 ustawy UKUR nabywcą nieruchomości rolnej
może być wyłącznie rolnik indywidualny. Przy czym za rolnika indywidualnego uważa się
osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym
posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia
użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej
od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości
rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres
osobiście to gospodarstwo.
Ponadto w myśl art. 2a ust. 2 ustawy UKUR powierzchnia nabywanej nieruchomości rolnej
wraz z powierzchnią nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa
rodzinnego nabywcy nie może przekraczać powierzchni 300 ha użytków rolnych
ustalonej zgodnie z art. 5 ust. 2 i 3 ustawy UKUR.
Jednocześnie zgodnie z art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. c ustawy UKUR nabycie nieruchomości
rolnej przez osobę niebędącą rolnikiem indywidualnym i jednocześnie niezamierzającą
utworzyć gospodarstwa rodzinnego, jest to aby w wyniku nabycia nieruchomości rolnej
nie doszło do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych (w ustawie nie ma określonej

-- 11 of 18 --

12
powierzchni ale w orzecznictwie przyjmuje się, że punktem odniesienia do jej ustalenia
powinna też być powierzchnia 300 ha).
Pytanie 5: Czy rząd podejmuje działania w celu zwiększenia konkurencyjności rolnictwa
i przetwórstwa rolno-spożywczego na rynkach międzynarodowych, zwłaszcza poprzez
promocję polskich produktów na arenie międzynarodowej?
Odpowiedź: Promowanie polskiej żywności na krajowym, europejskich, jak
i na światowych rynkach zbytu jest jednym z priorytetowych działań Ministerstwa
Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Mając na celu zwiększenie konkurencyjności polskiej żywności
w kraju i na rynkach zagranicznych, MRiRW oraz podległy mu Krajowy Ośrodek Wsparcia
Rolnictwa, wdraża spójne działania informacyjne i promocyjne dotyczące polskiej
żywności wysokiej jakości, w tym żywności: wytwarzanej w ramach systemów jakości
żywności, takich jak: rolnictwo ekologiczne, Chroniona Nazwa Pochodzenia, Chronione
Oznaczenie Geograficzne, Gwarantowana Tradycyjna Specjalność, a także wyróżnionej
znakami jakości.
Wskazane działania informacyjne i promocyjne mają na celu przede wszystkim
kształtowanie pozytywnego wizerunku polskiej żywności, zwiększanie rozpoznawalności
marki polskiej żywności w kraju i na rynkach zagranicznych oraz zwiększenie wartości
eksportu polskiej żywności, w tym dywersyfikacja i otwieranie nowych rynków zbytu,
ze szczególnym uwzględnieniem rynków państw trzecich o największym potencjale
wzrostu.
Ponadto w celu kreowania pozytywnego wizerunku polskiej żywności, a także
zwiększenia konkurencyjności polskiego sektora spożywczego, resort rolnictwa realizuje
działania mające na celu promocję produktów rolno-spożywczych m.in. poprzez
organizowanie stoisk informacyjno-promocyjnych podczas krajowych i zagranicznych
wydarzeń wystawienniczo-targowych. Dzięki temu zarówno w kraju i za granicą
budowana jest silna i rozpoznawalna marka polskiej żywności.
Jednocześnie należy wskazać, iż priorytetowe kierunki dla sektora rolno-spożywczego
konsultowane są zarówno z przedsiębiorcami, jak i organizacjami oraz instytucjami
związanymi z rolnictwem. W ten sposób uzyskiwane są informacje na temat aktualnych
potrzeb poszczególnych branż, planowanych do realizacji przez nie działań promocyjnych
na wybranych rynkach oraz kierunków działań uznawanych przez dane sektory

-- 12 of 18 --

13
za perspektywiczne. Propozycje branż w zakresie wsparcia współpracy i rozeznania
rynków uznawanych za kluczowe analizowane są także w konsultacji z przedstawicielami
placówek dyplomatycznych RP we wskazanych krajach oraz przedstawicielami
Zagranicznych Biur Handlowych Polskiej Agencji Handlu i Inwestycji działających
na danych rynkach. Strategiczne rynki dla eksportu polskiej żywności wybierane
są również z uwzględnieniem aktualnego stanu i przewidywanego postępu prac służb
weterynaryjnych i fitosanitarnych w zakresie zapewnienia lub rozszerzenia dostępu
do rynku krajów trzecich dla polskich produktów rolno-spożywczych, a także wymiany
handlowej z krajami trzecimi.
MRiRW monitoruje również stan rozmów handlowych prowadzonych przez Komisję
Europejską (KE) z krajami trzecimi, zwłaszcza negocjacji umów handlowych. Zgłaszane
są na bieżąco postulaty służące uwzględnieniu przez KE ofensywnych i defensywnych
interesów sektora rolnego, które dotyczą m.in.: ograniczenia liberalizacji ceł w imporcie
UE z krajów trzecich towarów wrażliwych, uwzględnienia zapisów nt. możliwości
stosowania środków ochronnych na wypadek gwałtownego wzrostu importu
zagrażającego stabilności rynkowej, uzależnienia preferencji w dostępie do rynku UE
od spełnienia przez importowane produkty unijnych standardów i wymogów produkcji
rolnej, eliminacji bądź przynajmniej ograniczenia barier taryfowych oraz pozataryfowych,
w tym SPS, w dostępie do rynków krajów trzecich, na które napotyka polski eksport.
Działania te służą wzmocnieniu konkurencyjności polskich towarów wobec produkcji
rolnej z krajów pozaunijnych (na rynkach krajów trzecich oraz na rynku wewnętrznym
UE).
Pytanie 6: Jakie są główne wyzwania, z jakimi sektor rolnictwa i przetwórstwa rolno-
spożywczego musi się obecnie zmierzyć, i w jaki sposób państwo planuje odpowiedzieć
na te wyzwania?
Odpowiedź: Podstawowym dokumentem strategicznym polityki rolnej i rozwoju
obszarów wiejskich państwa, prezentującym cele, kierunki interwencji, działania, a także
projekty strategiczne, jakie powinny zostać podjęte w perspektywie roku 2030 jest

-- 13 of 18 --

14
Strategia zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa 2030 (dalej: „SZRWRiR
2030”)2 .
W długoterminowej wizji polskiego rolnictwa, zawartej w strategii, podkreśla się,
że „podstawą ustroju rolnego są gospodarstwa rodzinne podlegające szczególnej
ochronie państwa. Rolnictwo rozwija się w sposób zrównoważony i odpowiedzialny.
Krajowy sektor rolno-spożywczy gwarantuje bezpieczeństwo żywnościowe kraju,
wykorzystuje nowoczesne technologie i krótkie łańcuchy dostaw. W rolnictwie zostały
zatrzymane niekorzystne zmiany struktury demograficznej oraz znacząco zwiększono
odporność produkcji rolnej i rybackiej na kryzysy”.
Celem głównym Strategii zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa 2030 jest
wielofunkcyjny rozwój gospodarczy wsi zapewniający bezpieczeństwo żywnościowe
kraju i zwiększenie wartości dodanej z rolnictwa oraz trwały wzrost dochodów jej
mieszkańców przy minimalizacji rozwarstwienia ekonomicznego, społecznego
i terytorialnego oraz poprawie stanu środowiska naturalnego.
Cel główny SZRWRiR 2030 będzie realizowany w oparciu o trzy uzupełniające się cele
szczegółowe:
1. Cel szczegółowy I: Wzmocnienie bezpieczeństwa żywnościowego i odporności
na kryzysy
2. Cel szczegółowy II: Poprawa jakości życia, infrastruktury i stanu środowiska
3. Cel szczegółowy III: Rozwój przedsiębiorczości, pozarolniczych miejsc pracy
i aktywnego społeczeństwa
Warto podkreślić, że cel szczegółowy I Wzmocnienie bezpieczeństwa żywnościowego
i odporności na kryzysy zakłada:
 I.1. Zwiększanie opłacalności produkcji rolnej, rybackiej i przetwórstwa rolno-
spożywczego
 I.2. Budowę odporności produkcji rolnej i rybackiej, w tym odporności na zmiany
klimatu
 I.3. Zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego kraju i jakości żywności
 I.4. Transformację energetyczną sektora rolno-spożywczego i rozwój biogospodarki
2 Uchwała nr 193 Rady Ministrów z dnia 17 października 2023 r. w sprawie przyjęcia aktualizacji
„Strategii zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa 2030” (M.P. poz. 1214)
https://monitorpolski.gov.pl/MP/2023/1214

-- 14 of 18 --

15
 I.5. Przygotowanie polskiego sektora rolno-spożywczego do rozszerzenia
UE i nowych uwarunkowań handlu zagranicznego
W SZRWRiR 2030 zaplanowano szereg działań wspierających rozwój i konkurencyjność
gospodarstw w celu wzmocnienia bezpieczeństwa żywnościowego kraju. Do działań tych
należą m.in.:
 stabilizacja dochodów rolniczych z wykorzystaniem środków krajowych i UE,
 zwiększenie indywidualnych i hurtowych zdolności magazynowania produktów
rolnych,
 rozwój spółdzielczości rolniczej,
 dalsza modernizacja gospodarstw rolnych i rybackich uwzględniająca efektywność
wspieranych rozwiązań), w tym m.in. inwestycje ułatwiające produkcję w warunkach
zwiększającego się ryzyka wynikającego z niekorzystnych zjawisk pogodowych
powodujących straty w produkcji,
 kontynuacja zmian strukturalnych w rolnictwie, w tym poprawa struktury obszarowej
m.in. przez scalenia gruntów, zadania w ramach kształtowania ustroju rolnego oraz
racjonalne wykorzystanie potencjału produkcyjnego Zasobu Własności Rolnej
Skarbu Państwa,
 rozwój przetwórstwa i krótkich łańcuchów dostaw,
 restrukturyzacja zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne,
 tworzenie warunków dla rozwoju, upowszechniania i wdrażania innowacyjnych
rozwiązań, produktów i procesów w rolnictwie, rybactwie i sektorze rolno-
spożywczym, w tym odpowiadających także na potrzeby wynikające z procesów
demograficznych,
 optymalizacja wsparcia dla rolników w zakresie przeciwdziałania skutkom suszy,
 wsparcie rolników i rybaków w sytuacjach kryzysowych wynikających z wydarzeń
w skali makro-, takich jak m.in. wojna w Ukrainie,
 wprowadzenie kompleksowych rozwiązań z zakresu zarządzania ryzykiem
w gospodarstwach rolnych i sektorze rolno-spożywczym,
 upowszechnienie praktyk rolniczych na rzecz środowiska, klimatu i dobrostanu
zwierząt z wykorzystaniem instrumentów WPR,
 stabilizacja i monitorowanie rynków rolnych,
 zwiększanie retencji wodnej, w tym m.in. przez melioracje nawadniające
i ograniczające odpływ wody,

-- 15 of 18 --

16
 zapewnienie przestrzeni produkcyjnej dla produkcji rolniczej i ochrona gruntów
rolnych o najwyższej klasie przydatności przed jej pozarolniczym wykorzystaniem,
 zapewnienie przestrzeni produkcyjnej dla produkcji zwierzęcej,
 wyznaczenie krajowych specjalizacji w rolnictwie dostosowanych do potencjału
produkcyjnego,
 ułatwienie młodym rolnikom rozpoczęcia działalności i dostosowanie strukturalne
gospodarstw rolnych po rozpoczęciu działalności.
W Strategii zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa 2030 wskazano trendy,
pułapki rozwojowe i wyzwania sektora rolno-spożywczego i rozwoju obszarów wiejskich.
Jako horyzontalne wyzwania dla sektora rolnictwa i przetwórstwa rolno-spożywczego
wskazano: opłacalność produkcji, wzrost dochodów rodzin rolniczych i rybackich,
zagwarantowanie zrównoważonego rozwoju oraz sytuację geopolityczną związana
z wojną w Ukrainie, a także ewentualne członkostwo nowych państw w strukturach
UE (w tym m.in. Ukrainy posiadającej duży potencjał produkcyjny w rolnictwie).
Odnosząc się do perspektyw długoterminowych dla sektora rolnictwa i przetwórstwa
rolno-spożywczego w Polsce, informuję, że obecnie trwają konsultacje projektu
Koncepcji Rozwoju Kraju, opracowanego przez Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej
przy współpracy z pozostałymi resortami. Zgodnie z zaproponowaną w tym dokumencie
wizją: „Gospodarka kraju jest odporna na szoki i kryzysy. Sprawny system zbierania
i analizowania danych pozwala na wczesne diagnozowanie szans i zagrożeń dla rozwoju.
Realizowane są modele gospodarki o obiegu zamkniętym oraz gospodarki umiaru.
Wspólny wysiłek interesariuszy rozwoju obszarów wiejskich pozwolił wprowadzić
rolnictwo w nową erę – system żywnościowy jest sprawiedliwy, zdrowy, przyjazny dla
środowiska oraz odporny na kryzysy, w tym związane z długofalowymi skutkami zmiany
klimatu. Wysoka jakość polskiej żywności oraz wprowadzenie gospodarki o obiegu
zamkniętym w rolnictwie przyczyniają się do jego konkurencyjności na rynku
światowym.” oraz „Bezpieczeństwo żywnościowe jest zapewnione przez żywotne
gospodarstwa rolne. Zmniejszona została presja na gleby i wody, a ich wysoka jakość jest
świadomie i odpowiedzialnie chroniona.”
Pytanie 7: Czy istnieją programy szkoleniowe i doradcze dla rolników i przedsiębiorców
z sektora rolno-spożywczego, które mają na celu podniesienie ich umiejętności
zarządzania, technologicznych i handlowych?

-- 16 of 18 --

17
Odpowiedź: Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o jednostkach doradztwa rolniczego
(Dz.U. z 2024 r. poz. 76) w ramach zadań z zakresu doradztwa rolniczego, szkolenia dla
rolników prowadzą m.in. w zakresie stosowania nowych metod agrotechnicznych,
hodowli oraz przetwórstwa rolno-spożywczego, poprawy jakości artykułów rolno-
spożywczych i ich przetwórstwa, promocji produktów lokalnych i regionalnych i rozwoju
przedsiębiorczości na obszarach wiejskich wojewódzkie ośrodki doradztwa rolniczego
(ODR).
Jednocześnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazuje co roku priorytety
działalności doradczej do uwzględnienia w rocznych programach działalności ODR.
Wśród priorytetów na roku 2024 wskazano: „Produkcje żywności w gospodarstwie
i wprowadzanie jej na rynek”, w tym:
1. Na małą skalę, w tym w ramach takich form działalności jak: rolniczy handel
detaliczny, działalność marginalna, lokalna i ograniczona, sprzedaż bezpośrednia,
2. Zasady znakowania środków spożywczych oferowanych konsumentom w ramach
Rolniczego Handlu Detalicznego,
3. Upowszechnianie przepisów z zakresu bezpieczeństwa żywności oraz ochrony
zwierząt obowiązujących, w rzeźniach o małej zdolności produkcyjnej, położonych
na terenie gospodarstw, oraz przy uboju z konieczności zwierząt gospodarskich
kopytnych poza rzeźnią,
4. Zasady produkcji ekologicznej oraz źródłach i mechanizmach wsparcia producentów
ekologicznych,
5. Ograniczanie ryzyka rozprzestrzeniania się bakteriozy pierścieniowej ziemniaka oraz
agrofagów kwarantannowych ziemniaka.
Ponadto wszystkie ODR mają obowiązek realizować w ramach rocznych programów
działalności zadania wynikające zarówno z ustawy jak i priorytety Ministra, organizując
szkolenia, konferencje, targi, wystawy, konkursy, wyjazdy studyjne, warsztaty, publikując
artykuły w wydawanych przez siebie czasopismach i na stronie internetowej.
Centrum Doradztwa Rolniczego oddział w Radomiu utworzyło również Centrum
Praktycznego Szkolenia, w którym prowadzone są zajęcia dydaktyczne w zakresie
przetwórstwa rolno-spożywczego. W ramach Centrum funkcjonują następujące moduły:
- przetwórstwo zbóż, - przetwórstwo owoców i warzyw, - przetwórstwo mięsa, -

-- 17 of 18 --

18
przetwórstwo mleka. W Centrum prowadzone są szkolenia zarówno dla doradców
rolniczych, jak i dla rolników.
Pytanie 8: Jakie są perspektywy długoterminowe dla sektora rolnictwa i przetwórstwa
rolno-spożywczego w Polsce, a także jakie działania podejmuje rząd w celu zapewnienia
trwałego i zrównoważonego rozwoju tego sektora?
Odpowiedź: Analogicznie jak w pkt 6.
Z wyrazami szacunku
z. up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
Minister
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 18 of 18 --