Odpowiedź na interpelację w sprawie nałożenia sankcji w związku z importem rosyjskiej i białoruskiej żywności Odpowiedź na interpelację nr 3019 w sprawie nałożenia sankcji w związku z importem rosyjskiej i białoruskiej żywności Odpowiadający: minister rolnictwa i rozwoju wsi Czesław Siekierski Warszawa, 01-07-2024 Szanowny Panie Marszałku, przekazuję poniżej odpowiedź na interpelację nr 3019 Posłów na Sejm RP: Jarosława Sachajki oraz Anny Gembickiej w sprawie w sprawie nałożenia sankcji w związku z importem rosyjskiej i białoruskiej żywności. Działania na rzecz nałożenia sankcji na import rosyjskiej i białoruskiej żywności Uchwała w sprawie nałożenia sankcji w związku z importem rosyjskiej i białoruskiej żywności oraz produktów rolnych do Unii Europejskiej została przyjęta przez Sejm RP 7 marca 2024 r. W uchwale Sejm wzywa Komisję Europejską do przedłożenia propozycji nałożenia sankcji w tym zakresie. Jednocześnie Sejm wzywa Radę UE i Parlament Europejski do podjęcia działań chroniących wrażliwe sektory rynku unijnego przed nadmiernym importem z Ukrainy. W dokumencie stwierdza się także, że sytuacja europejskiego rolnictwa wymaga weryfikacji zapisów Zielonego Ładu. W ślad za powyższym działaniem 20 marca 2024 r. wspólnie z szefami resortów ds. rolnictwa Republiki Czeskiej, Litwy, Łotwy oraz Ministrem ds. Regionalnych Estonii przekazaliśmy do Wiceprzewodniczącego wykonawczego Komisji Europejskiej, Komisarza ds. Handlu Valdisa Dombrovskisa oraz Komisarza ds. Rolnictwa Janusza Wojciechowskiego pismo w sprawie importu zboża z Rosji do UE (pismo „Letter to the Commissioners” w załączeniu). W piśmie tym wezwaliśmy KE do opracowania projektu przepisów, które ograniczyłyby import zboża z Rosji i Białorusi na terytorium UE. Zwróciliśmy się do KE o zapewnienie współpracy i koordynacji państw członkowskich UE w celu skutecznego i jednolitego wdrożenia tych środków w całej UE. Wezwaliśmy KE do zwiększenia zakresu środków ograniczających dostęp Rosji do rynku UE. Poprosiliśmy KE o przeanalizowanie możliwości ograniczenia importu produktów spożywczych pochodzenia rosyjskiego i białoruskiego do UE. W odpowiedzi na postulaty m.in. Polski KE zaproponowała 22 marca 2024 r. podniesienie ceł na przywóz do UE zbóż (w tym pszenicy i kukurydzy), nasion oleistych i produktów pochodnych z Rosji i Białorusi oraz wykluczenie ww. produktów z tych krajów z dostępu do unijnych kontyngentów taryfowych (TRQ). Rozporządzenie w tej sprawie zostało zatwierdzone przez Radę UE 30 maja 2024 r. i wchodzi w życie (na terenie całej UE) 1 lipca 2024 r. Przyjęte środki mają spowodować, że import ww. produktów (oraz granulatu z wysłodków buraczanych i suszonego grochu) z obu krajów na rynek UE stanie się nieopłacalny, a więc ich efekt będzie podobny do embarga. Jednocześnie przyjęte rozporządzenie nie będzie miało wpływu na tranzyt tych produktów do krajów trzecich. Niektóre państwa członkowskie wezwały KE do rozszerzenia zakresu produktowego ww. środków. Z uwagi na interesy polskich przetwórców ryb (dla których Rosja jest istotnym dostawcą surowca rybnego) MRiRW nie popiera propozycji włączenia w zakres tego rozporządzenia produktów rybołówstwa. Należy pamiętać, że w przypadku wprowadzenia kolejnych sankcji na produkty rolno-spożywcze zarówno Rosja, jak i Białoruś mogłyby podjąć działania odwetowe (w postaci środków ograniczających import z UE). W 2023 r. wartość polskiego eksportu rolno- spożywczego do Federacji Rosyjskiej wyniosła 573 mln EUR (import do Polski 352 mln EUR), a na Białoruś 246 mln EUR (import do Polski 79 mln EUR). Mimo obowiązujących ograniczeń w handlu kraje te pozostają istotnymi odbiorcami towarów rolno-spożywczych z Polski. Należy jednocześnie zaznaczyć, że według danych za pierwsze cztery miesiące br. łączna wartość importu rolno-spożywczego z Rosji i Białorusi do Polski znacząco się zmniejszyła – o około 30% (w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku) i stanowiła niespełna 1% wartości całego importu tego rodzaju towarów do Polski. Aktywność Sekretarza Stanu w MRiRW Michała Kołodziejczaka na forum UE w obszarze wsparcia polskich producentów rolnych. 8 maja 2024 r. Sekretarz Stanu w MRiRW Michał Kołodziejczak wystosował pismo do Komisarz ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności Stelli Kyriakides, w którym wnioskował o zniesienie dodatkowych wymagań obowiązujących obecnie przy wysyłce ziemniaków w związku z ograniczeniem występowania bakteriozy pierścieniowej ziemniaka w Polsce. 27 maja 2024 r. Wiceminister M. Kołodziejczak reprezentował Polskę na posiedzeniu Rady Ministrów UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w Brukseli (co do zasady szefem delegacji Polski na Radę AGRIFISH jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Czesław Siekierski, który uczestniczył we wszystkich pozostałych posiedzeniach tej formacji Rady od stycznia 2024 r.). W dyskusji na temat kryzysowej sytuacji w rolnictwie wiceminister Kołodziejczak zaapelował o podjęcie przez KE dalszych niezbędnych działań. Zwrócił uwagę, że obecne mechanizmy WPR oraz środki finansowe w budżecie UE nie są wystarczające, co wykazały doświadczenia kryzysów ostatnich lat. Sekretarz Stanu stwierdził, że konieczne jest kompleksowe spojrzenie na zarządzanie kryzysowe i włączenie wszystkich polityk UE w reagowanie na pojawiające się kryzysy o tak dużej skali. Dodał też, że regulacje dotyczące funkcjonowania rynków rolnych i zarządzania kryzysowego powinny uwzględniać specyfikę rolnictwa i warunków produkcyjnych krajów członkowskich. Wiceminister zwrócił również uwagę na transmisję cen w łańcuchu żywnościowym. Podkreślił, że w razie wystąpienia kryzysu spadek ceny płaconej producentowi nie zawsze ma wpływ na cenę rynkową. Wiceminister dodał, że doświadczenia z dotychczas wdrażanych instrumentów przeciwdziałania zmianom klimatu w rolnictwie pokazują, że konieczne jest lepsze dostosowanie narzędzi WPR do potrzeb rolników. Podkreślił, że koszty ponoszone na rzecz ograniczenia zmian klimatycznych muszą być sprawiedliwie podzielone między państwa członkowskie. Podczas debaty na temat sytuacji na rynkach rolnych wiceminister Kołodziejczak przedstawił wniosek Polski ws. trudnej sytuacji producentów owoców w związku ze spodziewanym spadkiem plonów spowodowanym niekorzystnymi warunkami pogodowymi. Poinformował, że obecnie największym problemem są skutki przymrozków i gradu, jakie wystąpiły pod koniec kwietnia bieżącego roku. Wskazał, że lokalnie straty mogą wynieść nawet 100% przewidywanych zbiorów, między innymi upraw jabłoni, śliw, czereśni, wiśni, malin, truskawek, borówek, porzeczek oraz winorośli. Wiceminister Kołodziejczak podkreślił, że KE powinna podjąć działania w celu uruchomienia nadzwyczajnej pomocy dla producentów owoców i winorośli, którzy ponieśli straty w wyniku tych przymrozków. Dodatkowo poinformował, że w Polsce nadal obserwowane są duże zaburzenia na różnych rynkach, w tym cukru, owoców i zbóż. Zwrócił uwagę, że ceny zbóż są obecnie na poziomie cen z 2020 roku, natomiast ceny rzepaku są poniżej poziomu cen z 2021 roku. Wiceminister M. Kołodziejczak brał też aktywny udział w dyskusji na temat kilku spraw zgłoszonych przez państwa członkowskie w ramach punktu „sprawy różne”. Sekretarz Stanu zabrał głos w dyskusji na temat noty delegacji Austrii ws. zagrożeń dla rolnictwa i obszarów wiejskich ze strony dużych drapieżników. Poinformował, że Polska popiera inicjatywy UE zmierzające do złagodzenia statusu ochrony wilka w Europie. Dodał, że również w Polsce rosnąca populacja tego gatunku zaczyna być problemem. Wiceminister odniósł się też do noty delegacji Niemiec i Austrii, wyzywającej nową KE do szybkiego przedstawienia wniosku legislacyjnego w sprawie rozszerzenia obowiązkowego oznaczania kraju pochodzenia środków spożywczych w całej UE. Sekretarz Stanu podkreślił, że potrzebę oznakowania informacją o kraju pochodzenia grup żywności, dla których taka informacja nie jest obecnie wymagana, będzie można szczegółowo ocenić dopiero po przedstawieniu przez Komisję Europejską raportu z oceny wpływu. Odnosząc się do noty delegacji Słowacji ws. podwójnej jakości produktów spożywczych, sekretarz stanu stwierdził, że wyeliminowanie praktyk wprowadzających konsumentów w błąd musi dotyczyć wspólnego rynku, a nie pojedynczych państw. Wiceminister poinformował również, że zjawisko tzw. podwójnej jakości żywności – jako niedozwolona i nieuczciwa praktyka na rynku konsumenckim – jest w Polsce pod stałym nadzorem inspekcji. Dodał, że w Polsce nie stwierdzono przypadków wystąpienia podwójnej jakości w żadnej z kontrolowanych dotychczas branż spożywczych. Wiceminister zabrał też głos w dyskusji na temat noty, w której delegacja Rumunii wezwała do ponownego przeglądu rozporządzeń Komisji Europejskiej zakazujących stosowania zapraw neonikotynoidowych, z uwagi na brak dostępnych skutecznych, alternatywnych środków ochrony roślin. Sekretarz Stanu zwrócił uwagę na potrzebę zmiany podejścia UE do wycofywania lub ograniczania możliwości stosowania kolejnych substancji czynnych. Podkreślił, że bezpieczeństwo żywnościowe jest obecnie priorytetem. Stwierdził, że dalsze zmniejszanie liczby dopuszczonych substancji będzie pogarszało warunki prowadzenia produkcji przez europejskich rolników i obniżało ich konkurencyjność na światowych rynkach. Na marginesie posiedzenia Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa Sekretarz Stanu Michał Kołodziejczak rozmawiał z przedstawicielami Prezydencji belgijskiej na temat projektu rozporządzenia ws. nowych technik genomowych. Wiceminister podtrzymał negatywne stanowisko Polski w tej sprawie. Wiceminister uczestniczył również w spotkaniu ministrów rolnictwa grupy wyszehradzkiej, którego tematem był projekt rozporządzenie ws. wylesiania. Uczestnicy spotkania omówili możliwe wspólne podejście GV4 do wniosku o odroczenie jego wdrożenia. Z wyrazami szacunku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Czesław Siekierski