Interpelacja w sprawie nieuznawania przy ustalaniu minimalnego wynagrodzenia zasadniczego wykształcenia kierunkowego i egzaminów specjalistycznych pielęgniarek i położnych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3011
do ministra zdrowia
w sprawie nieuznawania przy ustalaniu minimalnego wynagrodzenia zasadniczego wykształcenia kierunkowego i egzaminów specjalistycznych pielęgniarek i położnych
Zgłaszający: Barbara Bartuś
Data wpływu: 29-05-2024
Podczas dyżuru poselskiego zgłosiły się pielęgniarki, które podniosły problem nieuznawania przez dyrektorów szpitali wyższych kwalifikacji zawodowych pielęgniarek, jako wymaganych na danym stanowisku.
Według przedstawicielek środowiska pielęgniarek i położnych wśród dyrektorów placówek medycznych istnieje duża dowolność w uznawaniu kwalifikacji zawodowych. Uznaniowość ta wynika z faktu, iż według obecnie obowiązujących przepisów, podstawą ustalenia współczynnika pracy na danym stanowisku, a co za tym idzie także wynagrodzenia, jest wymagane na tym stanowisku wykształcenie lub specjalizacja. Często dochodzi więc do sytuacji, w których pielęgniarka lub położna posiada tytuł mgr. z pielęgniarstwa i specjalizację, a dyrektor szpitala do ustalania poziomu minimalnego wykształcenia nie uznaje jej kwalifikacji, twierdząc, że wykształcenie magisterskie nie jest wg niego konieczne. Jak twierdzą pielęgniarki, jest to sytuacja bardzo korzystna dla dyrektorów placówek medycznych, gdyż w ten sposób dysponują bardzo dobrą, profesjonalną kadrą, której nie muszą płacić w pełni za jej umiejętności, posiadane wykształcenie i wiedzę, a posiadane środki finansowe mogą wykorzystać na inny cel, np. na remonty placówek opieki zdrowotnej.
Jest to praktyka, która nie zachęca pielęgniarek i położnych do podnoszenia swoich kwalifikacji.
Dlatego też, aby jej przeciwdziałać, środowisko pielęgniarek i położnych proponuje zamienić przesłankę wymagania określonego wykształcenia lub specjalizacji na danym stanowisku, na przesłankę ich posiadania.
Warto też zaznaczyć, iż w poprzednich latach kierujący placówkami medycznymi masowo zachęcali pielęgniarki do podnoszenia swoich kwalifikacji. Nie szło jednak za tym podnoszenie wynagrodzenia.
Zmiana sposobu wynagradzania jest istotna także w kontekście przyciągnięcia nowych osób do zawodu. Obecnie pielęgniarki stanowią najliczniejszą grupę wśród pracowników medycznych. Mimo to wciąż jest ich za mało. W Norwegii na 1000 mieszkańców przypada średnio 8-10 pielęgniarek. W Polsce są to tylko 4 pielęgniarki.
Zwiększenie liczby i wyższy profesjonalizm kadry medycznej w efekcie skutkować będzie wyższym poziomem bezpieczeństwa zdrowotnego oraz lepszą jakością i dostępnością świadczeń zdrowotnych.
Z tego powodu środowisko pielęgniarek i położnych wystąpiło z obywatelskim projektem ustawy o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych. Projekt ten zakłada zobowiązanie podmiotu leczniczego do ustalenia na nowo wynagrodzenia zasadniczego pracownika, który po dniu 1 lipca uzyskał kwalifikacje zawodowe powodujące zaliczenie go do grupy zawodowej o wyższym współczynniku pracy, określonym w załączniku do ustawy. Ustalenie na nowo wynagrodzenia zasadniczego następowałoby od następnego miesiąca po udokumentowaniu przez pracownika kwalifikacji stanowiących podstawę zaliczenia do grupy zawodowej o wyższym współczynniku pracy.
W tym przypadku zostałaby zlikwidowana dowolność decyzyjna dyrektorów placówek, z którą mamy obecnie do czynienia, a uznawanie kwalifikacji następowałoby automatycznie.
Biorąc powyższe pod uwagę, zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
Czy zdaniem ministerstwa obecnie obowiązujące przepisy ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych dają dyrektorom placówek pełną swobodę w uznawaniu kwalifikacji zawodowych personelu medycznego?
Czy zdaniem ministerstwa prawidłowa jest sytuacja, w której pielęgniarki z wyższym wykształceniem medycznym i specjalizacją kierunkową nie są kwalifikowane do wyższej grupy zawodowej?
Jakie jest stanowisko Pani Minister oraz rządu wobec obywatelskiego projektu ustawy z druku sejmowego nr 33, który wpłynął do Sejmu RP 13 czerwca 2023 roku (druk nr 3421) i który miał pierwsze czytanie w poprzedniej kadencji Sejmu RP w lipcu ubiegłego roku, a ponowne w tej kadencji I czytanie odbyło się w dniu 29 listopada 2023 roku?
Czy obecny rząd podjął działania i jakie w celu poprawy warunków pracy oraz wynagrodzeń pielęgniarek i położnych?
Podsekretarz stanu Marek Kos
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7437 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DSW.050.12.2024.PJ
Warszawa, 28 czerwca 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację nr 3011 Pani Poseł Barbary Bartuś „w sprawie nieuznawania
przy ustalaniu minimalnego wynagrodzenia zasadniczego wykształcenia kierunkowego i
egzaminów specjalistycznych pielęgniarek i położnych” uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych informacji.
W odniesieniu do kwestii uznawania kwalifikacji personelu medycznego należy wskazać, że
w polskim porządku prawnym do kształtowania wysokości wynagrodzeń stosuje się zasadę
określoną w art. 78 § 1 Kodeksu pracy nakazującą tak ustalać wynagrodzenie za pracę, aby
"odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym
przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy”. Ta sama
kodeksowa zasada znajduje zastosowanie na gruncie ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o
sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników
zatrudnionych w podmiotach leczniczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2139) Przyjęcie przez
ustawodawcę regulacji opartej o kodeksową zasadę obowiązującą przy ustalaniu
wynagrodzeń pracowników powoduje, że dla powstania obowiązku ustalenia
wynagrodzenia danego pracownika objętego zakresem ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r.,
zgodnie z określonym w tej ustawie współczynnikiem pracy, niezbędne jest wprowadzenie
na gruncie regulacji zakładowej lub w umowie o pracę wymogu posiadania określonego
wykształcenia na danym stanowisku pracy.
Kierownik podmiotu leczniczego jako pracodawca ma możliwość decydowania - w
granicach określonych przepisami prawa, w tym m.in. przepisami:
• rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 lipca 2023 r. w sprawie kwalifikacji
wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w
podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami (Dz. U. poz. 1515),
• rozporządzeń określających warunki realizacji świadczeń gwarantowanych w
określonych zakresach, wydanych na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z
2024 r. poz. 146)
- o tym jakie wymogi mają spełniać osoby zatrudnione w podmiocie leczniczym przez niego
zarządzanym, pod takim jednak warunkiem, że zapewni udzielanie świadczeń zdrowotnych
wyłącznie przez osoby wykonujące zawód medyczny oraz spełniające wymagania
zdrowotne określone w odrębnych przepisach (art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15
kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej – Dz. U. z 2023 r. poz. 991, z późn. zm.), a także że
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
podejmowane przez niego jako pracodawcę czynności mieścić się będą w granicach norm
określonych przepisami prawa pracy.
Natomiast w odniesieniu do kwestii propozycji zawartych w obywatelskim projekcie
ustawy o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego
niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych (druk nr 33) uprzejmie
informuję, że Ministerstwo Zdrowia opowiedziało się za poprawkami do projektu
obywatelskiego, które zostały przyjęte na posiedzeniu w 27.06 przez Podkomisję
nadzwyczajną do rozpatrzenia obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o
sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników
zatrudnionych w podmiotach leczniczych (druk nr 33) w następującym zakresie:
Wprowadzenie podwyższonych współczynników pracy dla grupy 5 i 6 z załącznika
do ustawy, przy czym podwyższenie współczynników pracy dla tych grup odbywać
się powinno stopniowo - odpowiednio od 1 stycznia 2025 r. i 1 stycznia 2026 r.
Proponowane rozwiązanie ma na celu zmniejszenie różnicy w gwarantowanym
poziomie wynagrodzenia zasadniczego pomiędzy grupami 5 i 6 a grupą 2. Jest to
jeden z postulatów Komitetu Inicjatywy Ustawodawczej, który przygotował
projekt obywatelski.
Utrzymania kryterium kwalifikacji wymaganych jako podstawę kwalifikacji do grup
zawodowych określonych w załączniku do ustawy. Dodatkowo w poprawce
zakłada się taką modyfikację proponowanego w projekcie obywatelskim
mechanizmu obowiązkowego uznawania nowych kwalifikacji, który oparty będzie
o zasadę, że pracodawca zobowiązany będzie uznać tylko te kwalifikacje, które
pracownik zdobył w trybie art. 1031 Kodeksu pracy czyli w ramach szkolenia, na
które pracodawca skierował pracownika lub na które to szkolenie pracodawca
wydał zgodę. Celem tego rozwiązania jest dookreślenie, że podwyższenie
kwalifikacji powodujące zaliczenie pracownika do grupy zawodowej o wyższym
współczynniku pracy skutkowałoby po stronie pracodawcy powstaniem
obowiązku zmiany warunków zatrudnienia w przypadku, gdy podwyższenie
kwalifikacji następuje w trybie określonym w Kodeksie pracy, tj. odbywa się z
inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą. Takie podwyższenie kwalifikacji
następuje bowiem w ścisłym związku z potrzebami i profilem danego podmiotu
leczniczego czy oddziału szpitalnego.
Należy przy tym zauważyć, że ostateczny kształt nowelizowanej ustawy zależny będzie od
decyzji Parlamentu RP oraz Prezydenta RP.
Ponadto informuję, że w Ministerstwie Zdrowia realizowane są działania mające na celu
zwiększenie liczby aktywnych zawodowo pielęgniarek i położnych w systemie opieki
zdrowotnej, uatrakcyjnienie oraz zwiększenie prestiżu tych zawodów, a także zachęcenie
do podejmowania kształcenia na kierunkach pielęgniarstwo lub położnictwo, jak też w
ramach kształcenia podyplomowego w specjalizacjach i kursach w różnych dziedzinach
pielęgniarstwa. Dokładamy wszelkich starań, aby we współpracy z przedstawicielami
środowiska zawodowego pielęgniarek i położnych, wypracować korzystne rozwiązania.
Systematycznie wprowadzane są rozwiązania systemowe mające na celu rozwój
kompetencji i uprawnień zawodowych pielęgniarek i położnych, powodując większą
samodzielność zawodową, ale także większą odpowiedzialność. Sukcesywnie rozszerzamy
katalog kompetencji zawodowych pielęgniarek i położnych.
Poszerzyliśmy wykaz substancji czynnych zawartych w lekach, na które pielęgniarki i
położne będą mogły wystawiać recepty oraz wykaz badań diagnostycznych, na które
pielęgniarki i położne będą miały prawo wystawiać skierowania, w rezultacie
od 15 czerwca br. pielęgniarki i położne mogą ordynować kolejne leki oraz kierować na
nowe badania diagnostyczne.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Ponadto, w celu wzmocnienia roli pielęgniarek i położnych w systemie opieki zdrowotnej,
prowadzone są obecnie prace nad zmianą standardów kształcenia przygotowujących do
wykonywania zawodów pielęgniarki i położnej. Wspieramy także rozwój zawodowy
pielęgniarek i położnych poprzez dofinansowanie szkoleń specjalizacyjnych dla tych grup
zawodowych. W tym roku zaplanowaliśmy na ten cel 10 mln zł.
Zaplanowaliśmy także system zachęt do podejmowania i kontynuowania studiów na
wybranych kierunkach medycznych, w tym pielęgniarstwo i położnictwo, co pozwoli na
uruchomienie wsparcia planowanego dla pielęgniarek i położnych w ramach Krajowego
Planu Odbudowy (stypendia, współfinansowanie studiów odpłatnych, mentoring).
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --