Interpelacja nr 2983
Interpelacja w sprawie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny
Interpelacja nr 2983
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny
Zgłaszający: Anna Wojciechowska, Marta Wcisło
Data wpływu: 27-05-2024
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego zgłaszają się przedsiębiorcy z całej Polski prowadzący lokalne sklepy o powierzchni do 500 m².
Wyrażają oni swoje zaniepokojenie wejściem w życie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny. Uważają oni, że wejście w życie ustawy w obecnym kształcie już 1 stycznia 2025 roku, stworzy ogromny chaos i bezpośrednio uderzy w polskich małych i średnich przedsiębiorców. Piszą, że system będzie eskalował problemy finansowe i organizacyjne prowadzonych przez nich sklepów, które i tak zmagają się w ostatnim czasie z wieloma wyzwaniami i wymagającym rynkiem, m.in. podniesioną płacą minimalną, zniesieniem zerowej stawki VAT czy utrzymaniem osłonowych taryf energii.
Sklepy te, to często jedyne źródło utrzymania całych rodzin, które z pokolenia na pokolenie, każdego dnia obsługują miliony konsumentów w całym kraju. Sklepy te, to również źródło utrzymania setek tysięcy pracowników w Polsce, a w przypadku mniejszych miejscowości, to także ważny element życia społecznego mieszkańców. Lokalni przedsiębiorcy wspierają swoje gminy i powiaty w wielu działaniach na rzecz mieszkańców, ośrodków edukacyjno-kulturalnych czy instytucji kościelnych.
Przedsiębiorcy zauważają, że ustawa, o której mowa, preferuje duże i dysponujące zasobami finansowymi sieci zagraniczne, które tym samym stać na szybką organizację i automatyzację wymaganych procesów. Sieci te zlokalizowane są głównie w miastach i stanowią odpowiedź na potrzeby dużych aglomeracji.
Wskazują oni także, że wg dostępnych szacunków ponad 55 tys. sklepów ze względu na swój metraż (tj. sklepy małoformatowe, poniżej 200 m²), znajdzie się poza systemem kaucyjnym, co dziś stanowi 80% wszystkich lokalnych sklepów w Polsce. Większość tych sklepów zlokalizowanych jest w mniejszych miejscowościach i na wsiach.
Zgłaszający problem przedsiębiorcy wnioskują, że system kaucyjny w obecnym brzmieniu może doprowadzić do zamknięcia placówek, co będzie stanowiło wykluczenie dla mieszkańców mniejszych miejscowości i terenów wiejskich, dla których lokalny, mały sklep, jest często jedynym punktem sprzedaży w okolicy.
Podkreślają oni, że wielu tych mieszkańców nie ma dostępu do dużych sklepów, co w konsekwencji może dla nich oznaczać brak zwrotu poniesionej już kaucji (wynikającej z obowiązku prawnego) i negatywnie wpłynąć na ich nastroje. Należy również zwrócić uwagę, że konsument najprawdopodobniej będzie chętniej robił zakupy w mniejszych sklepach, jeśli jednocześnie będzie mógł w nich oddać opakowanie zwrotne. Niezapewnienie możliwości zbiórki opakowań zwrotnych placówkom zlokalizowanym na tych obszarach, może spowodować stopniowe wykluczanie sklepów poniżej 200 m² z polskiego rynku, a w następstwie osłabienie lokalnej gospodarki.
Dodatkowo zgodnie z doświadczeniami z innych krajów - nieprzystąpienie do takiego systemu może spowodować spadek obrotów każdej z takich placówek nawet o ok. 30%, co w konsekwencji również negatywnie odbije się na polskim lokalnym handlu niezależnym.
Przy obecnych bardzo wysokich obciążeniach finansowych dla przedsiębiorców, niepewności rynkowej i niskiej rentowności biznesu, dodatkowe obciążenia związane z systemem kaucyjnym, a przede wszystkim brak jasnych uregulowań funkcjonowania całego systemu kaucyjnego, doprowadzi do problemów organizacyjnych oraz finansowych sklepów i w konsekwencji do kolejnych upadłości w branży. Właściciele małych sklepów będą musieli się zmierzyć z obowiązkiem pobierania i zwracania kaucji, fizycznym odbiorem opakowań od konsumentów, ich logistyką oraz współpracą z operatorami systemu kaucyjnego, czy również przechowywaniem zebranych surowców.
Ustawa z dnia 13 lipca 2023 o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw jest dokumentem ogólnym, w którym brakuje wielu istotnych zapisów. Powyższy fakt sprawia, że organizacja procesu zarówno po stronie producentów, potencjalnych operatorów, a przede wszystkim sklepów jest w zasadzie niemożliwa.
W związku z wyżej przedstawionym problemem, zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy możliwe jest wydłużenie terminu wprowadzenia systemu kaucyjnego do 1 stycznia 2026 r.?
2. Czy opakowania będą mogły być zgniatane, jeśli nie utrudni to ich przechowywania?
3. Jak przechowywane oraz transportowane mają być opakowania po produktach mlecznych stanowiące realne zagrożenie sanitarne?
4. Czy opłata manipulacyjna będzie zróżnicowana względem sposobu zbiórki oraz powierzchni sklepu?
5. Kim są operatorzy, którzy mają ustalić zasady współpracy i podpisać umowę ze sklepem?
6. Jaka będzie częstotliwość odbiorów odpadów?
7. Czy możliwe są do wprowadzenia przepisy umożliwiające stopniowe wprowadzanie systemu kaucyjnego na kolejne frakcje (opakowania po mleku w drugiej kolejności)?
8. Czy możliwe jest przedefiniowanie „opakowań podlegających systemowi kaucyjnemu” jako „niebędącymi odpadem”?
9. Czy możliwe jest wprowadzenie regulacji, która zobowiązywałaby do płacenia kaucji, podobnie jak dla butelki zwrotnej, każdemu podmiotowi na każdym etapie procesu jej użytkowania (począwszy od producenta)?
Z wyrazami szacunku
Anna Wojciechowska
Interpelacja nr 2983
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny
Zgłaszający: Anna Wojciechowska, Marta Wcisło
Data wpływu: 27-05-2024
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego zgłaszają się przedsiębiorcy z całej Polski prowadzący lokalne sklepy o powierzchni do 500 m².
Wyrażają oni swoje zaniepokojenie wejściem w życie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tworzącej nowy system kaucyjny. Uważają oni, że wejście w życie ustawy w obecnym kształcie już 1 stycznia 2025 roku, stworzy ogromny chaos i bezpośrednio uderzy w polskich małych i średnich przedsiębiorców. Piszą, że system będzie eskalował problemy finansowe i organizacyjne prowadzonych przez nich sklepów, które i tak zmagają się w ostatnim czasie z wieloma wyzwaniami i wymagającym rynkiem, m.in. podniesioną płacą minimalną, zniesieniem zerowej stawki VAT czy utrzymaniem osłonowych taryf energii.
Sklepy te, to często jedyne źródło utrzymania całych rodzin, które z pokolenia na pokolenie, każdego dnia obsługują miliony konsumentów w całym kraju. Sklepy te, to również źródło utrzymania setek tysięcy pracowników w Polsce, a w przypadku mniejszych miejscowości, to także ważny element życia społecznego mieszkańców. Lokalni przedsiębiorcy wspierają swoje gminy i powiaty w wielu działaniach na rzecz mieszkańców, ośrodków edukacyjno-kulturalnych czy instytucji kościelnych.
Przedsiębiorcy zauważają, że ustawa, o której mowa, preferuje duże i dysponujące zasobami finansowymi sieci zagraniczne, które tym samym stać na szybką organizację i automatyzację wymaganych procesów. Sieci te zlokalizowane są głównie w miastach i stanowią odpowiedź na potrzeby dużych aglomeracji.
Wskazują oni także, że wg dostępnych szacunków ponad 55 tys. sklepów ze względu na swój metraż (tj. sklepy małoformatowe, poniżej 200 m²), znajdzie się poza systemem kaucyjnym, co dziś stanowi 80% wszystkich lokalnych sklepów w Polsce. Większość tych sklepów zlokalizowanych jest w mniejszych miejscowościach i na wsiach.
Zgłaszający problem przedsiębiorcy wnioskują, że system kaucyjny w obecnym brzmieniu może doprowadzić do zamknięcia placówek, co będzie stanowiło wykluczenie dla mieszkańców mniejszych miejscowości i terenów wiejskich, dla których lokalny, mały sklep, jest często jedynym punktem sprzedaży w okolicy.
Podkreślają oni, że wielu tych mieszkańców nie ma dostępu do dużych sklepów, co w konsekwencji może dla nich oznaczać brak zwrotu poniesionej już kaucji (wynikającej z obowiązku prawnego) i negatywnie wpłynąć na ich nastroje. Należy również zwrócić uwagę, że konsument najprawdopodobniej będzie chętniej robił zakupy w mniejszych sklepach, jeśli jednocześnie będzie mógł w nich oddać opakowanie zwrotne. Niezapewnienie możliwości zbiórki opakowań zwrotnych placówkom zlokalizowanym na tych obszarach, może spowodować stopniowe wykluczanie sklepów poniżej 200 m² z polskiego rynku, a w następstwie osłabienie lokalnej gospodarki.
Dodatkowo zgodnie z doświadczeniami z innych krajów - nieprzystąpienie do takiego systemu może spowodować spadek obrotów każdej z takich placówek nawet o ok. 30%, co w konsekwencji również negatywnie odbije się na polskim lokalnym handlu niezależnym.
Przy obecnych bardzo wysokich obciążeniach finansowych dla przedsiębiorców, niepewności rynkowej i niskiej rentowności biznesu, dodatkowe obciążenia związane z systemem kaucyjnym, a przede wszystkim brak jasnych uregulowań funkcjonowania całego systemu kaucyjnego, doprowadzi do problemów organizacyjnych oraz finansowych sklepów i w konsekwencji do kolejnych upadłości w branży. Właściciele małych sklepów będą musieli się zmierzyć z obowiązkiem pobierania i zwracania kaucji, fizycznym odbiorem opakowań od konsumentów, ich logistyką oraz współpracą z operatorami systemu kaucyjnego, czy również przechowywaniem zebranych surowców.
Ustawa z dnia 13 lipca 2023 o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw jest dokumentem ogólnym, w którym brakuje wielu istotnych zapisów. Powyższy fakt sprawia, że organizacja procesu zarówno po stronie producentów, potencjalnych operatorów, a przede wszystkim sklepów jest w zasadzie niemożliwa.
W związku z wyżej przedstawionym problemem, zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy możliwe jest wydłużenie terminu wprowadzenia systemu kaucyjnego do 1 stycznia 2026 r.?
2. Czy opakowania będą mogły być zgniatane, jeśli nie utrudni to ich przechowywania?
3. Jak przechowywane oraz transportowane mają być opakowania po produktach mlecznych stanowiące realne zagrożenie sanitarne?
4. Czy opłata manipulacyjna będzie zróżnicowana względem sposobu zbiórki oraz powierzchni sklepu?
5. Kim są operatorzy, którzy mają ustalić zasady współpracy i podpisać umowę ze sklepem?
6. Jaka będzie częstotliwość odbiorów odpadów?
7. Czy możliwe są do wprowadzenia przepisy umożliwiające stopniowe wprowadzanie systemu kaucyjnego na kolejne frakcje (opakowania po mleku w drugiej kolejności)?
8. Czy możliwe jest przedefiniowanie „opakowań podlegających systemowi kaucyjnemu” jako „niebędącymi odpadem”?
9. Czy możliwe jest wprowadzenie regulacji, która zobowiązywałaby do płacenia kaucji, podobnie jak dla butelki zwrotnej, każdemu podmiotowi na każdym etapie procesu jej użytkowania (począwszy od producenta)?
Z wyrazami szacunku
Anna Wojciechowska
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9642 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.24.2024.AK
3235884.12941156.10426616
Warszawa, 22-07-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na Interpelację Pani Poseł Anny Wojciechowskiej oraz Pani Poseł Marty
Wcisło w sprawie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
tworzącej nowy system kaucyjny (K10INT2983), przedstawiam szczegółowe wyjaśnienia.
Aktualne przepisy nakazują pełny udział w systemie kaucyjnym (pobieranie i zwrot kaucji,
zbieranie pustych opakowań i odpadów opakowaniowych) przedsiębiorcom prowadzącym
jednostki handlu detalicznego lub hurtowego o powierzchni sprzedaży powyżej 200 m2.
Przedsiębiorcy prowadzący mniejsze jednostki, którzy zainteresowani udziałem w systemie
na analogicznych zasadach mają takie prawo. W takim wypadku mogą żądać od wybranego
podmiotu reprezentującego zawarcia umowy określającej zasady zbierania i przekazywania
opakowań i odpadów opakowaniowych oraz uzyskiwania związanego z tym finansowania.
Ponadto, w ramach procedowanych obecnie zmian każdy z podmiotów reprezentujących
będzie miał obowiązek zapewnienia w każdej gminie co najmniej jednego punktu odbierania
od użytkowników końcowych opakowań i odpadów opakowaniowych objętych systemem
kaucyjnym.
Projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami
i odpadami opakowaniowymi (UD45), w zakresie systemu kaucyjnego, ma celu
doprecyzowanie przepisów dotyczących wydawania, cofania i zmieniania zezwolenia na
prowadzenie systemu kaucyjnego, które wydaje minister właściwy do spraw klimatu, na
wniosek podmiotu reprezentującego (podmiotu, który będzie prowadził system kaucyjny).
Prace nad projektem zostały zainicjowane w związku z pojawiającymi się wątpliwościami,
czy obecne przepisy są wystarczające do zapewnienia planowego uruchomienia systemów
kaucyjnych oraz rzetelnego ich prowadzenia. Widząc potrzebę wdrażania efektywnych
metod zarządzania i nadzorowania realizacji projektów, istotnym jest zwiększenie roli
koordynującej jaka przypadać powinna ministrowi. Mając na uwadze, że ustawa wymaga
doprecyzowania, Ministerstwo przygotowało przepisy mające na celu zapewnienie aby
system, który zostanie uruchomiony w 2025 r., był atrakcyjny i bezpieczny dla
przedsiębiorców, przyjazny dla użytkowników i wyraźnie wpływał na zmniejszenie
problemu zaśmiecania. Obecnie uzgadniany projekt uwzględnia również część postulatów
przedstawicieli branż zgłaszane w ramach spotkań konsultacyjnych organizowanych na
początku 2024 r.
1. Czy możliwe jest wydłużenie terminu wprowadzenia systemu kaucyjnego do 1 stycznia
2026 r?
Na dzień opracowania niniejszej odpowiedzi do uruchomia systemu kaucyjnego pozostało
pół roku. Zarówno wprowadzający, jednostki handlowe jak i operatorzy systemów
wkraczają właśnie w decydującą fazę przygotowań. Wprowadzanie w tym momencie
jakichkolwiek przesunięć czy zmian dot. generalnych założeń systemu mogłoby negatywnie
-- 1 of 4 --
odbić się na tych przedsiębiorcach, którzy już ponieśli nakłady finansowe, logistyczne,
organizacyjne lub zaciągnęli zobowiązania kredytowe aby przygotować swoje jednostki do
uruchomienia sytemu o czasie. W świetle powyższego, nie jest planowane odsuwanie
wejścia w życie całego systemu.
W odpowiedzi na obawy zgłaszane w tym zakresie przyjęto rozwiązanie polegające na
przyjęciu istotnie niższej opłaty produktowej dla pierwszego roku obowiązywania systemu,
co prawdopodobnie przełoży się na odpowiednio niższy wolumen opakowań i odpadów
opakowaniowych w pierwszych miesiącach 2025 r.
2. Czy opakowania będą mogły być zgniatane, jeśli nie utrudni to ich przechowywania?
Zgodnie z art. 40j ust. 2 ustawy, wniosek podmiotu reprezentującego zawiera m.in.
szczegółowy opis zasad odbioru opakowań i odpadów opakowaniowych. O ile zwrot
opakowań za pomocą automatów wymagać będzie prowadzenia go na opakowaniach
niezgniecionych, gdyż ułatwi to automatyczne odczytywanie informacji zawartych na
oznakowaniu, to zbiórka ręczna może być przeprowadzona na opakowaniach w jakiś sposób
uszkodzonych lub zgniecionych. Wszystkie szczegółowe wytyczne i rozwiązania logistyczne
w tej kwestii będą określane przez operatorów sytemu kaucyjnego.
3. Jak przechowywane oraz transportowane mają być opakowania po produktach
mlecznych stanowiące realne zagrożenie sanitarne?
W odpowiedzi na apel branży oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaproponowano
w projekcie ustawy wyłączenie opakowań po produktach mlecznych z obowiązku objęcia
systemem kaucyjnym. Uwaga taka została zgłoszona w czasie konsultacji przez 25
podmiotów oraz temat ten był omawiany na spotkaniu uzgodnieniowym z MRiRW,
odwrotna propozycja została zgłoszona przez 4 podmioty – organizacje ekologiczne.
4. Czy opłata manipulacyjna będzie zróżnicowana względem sposobu zbiórki oraz
powierzchni sklepu?
Każdy operator może samodzielnie zaprojektować zasady działania, w tym ogólną budowę
systemu oraz sposób zarządzania nim, w szczególności sposoby rozliczeń pomiędzy
operatorami i wprowadzającymi zaangażowanymi w dany system kaucyjny.
Umowy zwierane pomiędzy podmiotem reprezentującym a przedsiębiorcami prowadzącymi
jednostki handlu detalicznego lub hurtowego, zgodnie z art. 44 ust. 8 ustawy, powinny
zawierać w szczególności: zasady rozliczania kaucji oraz zasady zbierania i przekazywania
opakowań i odpadów opakowaniowych powstałych z opakowań. Wszystkie dodatkowe
ustalenia będą wypracowywane przez operatorów wspólnie z jednostkami i zależeć będą
od stopnia włączenia danej jednostki w uczestnictwo w systemie kaucyjnym: czy w zakresie
jedynie pobierania kaucji czy w zakresie zwracania kaucji oraz zbierania pustych opakowań
i odpadów opakowaniowych (art. 44 ust. 1-3 ustawy). Każde ustalenie w zakresie rozwiązań
organizacyjnych powinno być częścią umów zawieranych z operatorem systemu.
5. Kim są operatorzy, którzy mają ustalić zasady współpracy i podpisać umowę ze
sklepem?
Prowadzenie systemu kaucyjnego, zgodnie z art. 40j ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o
gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1658, z późn.
zm.) (zwanej dalej „ustawą”), wymaga uzyskania zezwolenia wydawanego, w drodze decyzji,
przez ministra właściwego do spraw klimatu, zwanego dalej „zezwoleniem na prowadzenie
-- 2 of 4 --
systemu kaucyjnego”. Zezwolenie na prowadzenie systemu kaucyjnego wydaje się na
wniosek podmiotu reprezentującego.
W oparciu o przyjęte przepisy udzielono trzech zezwoleń na prowadzenie systemu
kaucyjnego. Pozytywne decyzje otrzymali operatorzy systemów: Krajowy System Kaucyjny
ZWROTKA S.A. (https://www.gov.pl/web/klimat/decyzja-ministra-klimatu-i-srodowiska-
o-wydaniu-zezwolenia-dla-operatora-systemu-kaucyjnego), „PolKa” Operator Systemu
kaucyjnego Not For Profit S.A (https://www.gov.pl/web/klimat/decyzja-ministra-klimatu-
i-srodowiska-o-wydaniu-zezwolenia-dla-drugiego-operatora-systemu-kaucyjnego) oraz
OK Operator Kaucyjny Spółka Akcyjna (informacja prasowa w przygotowaniu). Trzy kolejne
postępowania są w toku.
6. Jaka będzie częstotliwość odbiorów odpadów?
Zgodnie z art. 40j ust. 2 ustawy, wniosek o wydanie zezwolenia na prowadzenie systemu
kaucyjnego zawiera m.in. określenie zasad odbioru opakowań i odpadów opakowaniowych
(…), z jednostek handlu detalicznego i hurtowego oraz innych punktów zbierających
opakowania i odpady opakowaniowe, objętych systemem kaucyjnym oraz zasad
przekazywania tych opakowań do ponownego użycia lub tych odpadów opakowaniowych
do przetworzenia. Ustawa ta wprowadza jedynie ramy funkcjonowania systemu
kaucyjnego, natomiast szczegółowe rozwiązania w zakresie organizacji i prowadzenia
systemu, w tym również logistyki, harmonogramu i częstotliwości odbiorów opakowań
i odpadów opakowaniowych będą określane przez operatorów systemu.
7. Czy możliwe są do wprowadzenia przepisy umożliwiające stopniowe wprowadzanie
systemu kaucyjnego na kolejne frakcje (opakowania po mleku w drugiej kolejności)?
Rozszerzania systemu kaucyjnego o kolejne frakcje w dalszej przyszłości nie jest
wykluczone, jednak na chwilę obecną nie toczą się prace w tym zakresie. Tematami
najczęściej dyskutowanymi są: włączenie do systemu jednorazowych opakowań szklanych
oraz szklanych opakowań standardowych (butelki różnego typu i słoiki). Postulaty w tym
zakresie wymagają dalszych analiz dotyczących rodzaju opakowań, ich kształtu,
oznakowania i procesów logistycznych.
Opakowania po napojach mlecznych zostaną całkowicie wyłączone z systemu.
8. Czy możliwe jest przedefiniowanie „opakowań podlegających systemowi kaucyjnemu”
jako „niebędącymi odpadem”?
Puste pakowania wielokrotnego użytku z założenia nie stanowią odpadu. W odniesieniu do
opakowań jednokrotnego użytku, w projekcie nowelizacji ustawy przychylono się do
zgłaszanych uwag i uwzględniono postulaty zwolnienia z wymogu uzyskania zezwolenia na
zbieranie odpadów punktów zakresie logistyki zwrotnej tj. zbierania odpadów
opakowaniach objętych ustawą, odebranych od prowadzących nieprofesjonalną zbiórkę.
9. Czy możliwe jest wprowadzenie regulacji, która zobowiązywałaby do płacenia kaucji,
podobnie jak dla butelki zwrotnej, każdemu podmiotowi na każdym etapie procesu jej
użytkowania (począwszy od producenta)?
Obecny projekt nowelizacji ustawy zawiera przepisy wprowadzające pobór kaucji w całym
łańcuchu dystrybucji.
-- 3 of 4 --
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
dw. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 4 of 4 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.050.24.2024.AK
3235884.12941156.10426616
Warszawa, 22-07-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na Interpelację Pani Poseł Anny Wojciechowskiej oraz Pani Poseł Marty
Wcisło w sprawie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
tworzącej nowy system kaucyjny (K10INT2983), przedstawiam szczegółowe wyjaśnienia.
Aktualne przepisy nakazują pełny udział w systemie kaucyjnym (pobieranie i zwrot kaucji,
zbieranie pustych opakowań i odpadów opakowaniowych) przedsiębiorcom prowadzącym
jednostki handlu detalicznego lub hurtowego o powierzchni sprzedaży powyżej 200 m2.
Przedsiębiorcy prowadzący mniejsze jednostki, którzy zainteresowani udziałem w systemie
na analogicznych zasadach mają takie prawo. W takim wypadku mogą żądać od wybranego
podmiotu reprezentującego zawarcia umowy określającej zasady zbierania i przekazywania
opakowań i odpadów opakowaniowych oraz uzyskiwania związanego z tym finansowania.
Ponadto, w ramach procedowanych obecnie zmian każdy z podmiotów reprezentujących
będzie miał obowiązek zapewnienia w każdej gminie co najmniej jednego punktu odbierania
od użytkowników końcowych opakowań i odpadów opakowaniowych objętych systemem
kaucyjnym.
Projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami
i odpadami opakowaniowymi (UD45), w zakresie systemu kaucyjnego, ma celu
doprecyzowanie przepisów dotyczących wydawania, cofania i zmieniania zezwolenia na
prowadzenie systemu kaucyjnego, które wydaje minister właściwy do spraw klimatu, na
wniosek podmiotu reprezentującego (podmiotu, który będzie prowadził system kaucyjny).
Prace nad projektem zostały zainicjowane w związku z pojawiającymi się wątpliwościami,
czy obecne przepisy są wystarczające do zapewnienia planowego uruchomienia systemów
kaucyjnych oraz rzetelnego ich prowadzenia. Widząc potrzebę wdrażania efektywnych
metod zarządzania i nadzorowania realizacji projektów, istotnym jest zwiększenie roli
koordynującej jaka przypadać powinna ministrowi. Mając na uwadze, że ustawa wymaga
doprecyzowania, Ministerstwo przygotowało przepisy mające na celu zapewnienie aby
system, który zostanie uruchomiony w 2025 r., był atrakcyjny i bezpieczny dla
przedsiębiorców, przyjazny dla użytkowników i wyraźnie wpływał na zmniejszenie
problemu zaśmiecania. Obecnie uzgadniany projekt uwzględnia również część postulatów
przedstawicieli branż zgłaszane w ramach spotkań konsultacyjnych organizowanych na
początku 2024 r.
1. Czy możliwe jest wydłużenie terminu wprowadzenia systemu kaucyjnego do 1 stycznia
2026 r?
Na dzień opracowania niniejszej odpowiedzi do uruchomia systemu kaucyjnego pozostało
pół roku. Zarówno wprowadzający, jednostki handlowe jak i operatorzy systemów
wkraczają właśnie w decydującą fazę przygotowań. Wprowadzanie w tym momencie
jakichkolwiek przesunięć czy zmian dot. generalnych założeń systemu mogłoby negatywnie
-- 1 of 4 --
odbić się na tych przedsiębiorcach, którzy już ponieśli nakłady finansowe, logistyczne,
organizacyjne lub zaciągnęli zobowiązania kredytowe aby przygotować swoje jednostki do
uruchomienia sytemu o czasie. W świetle powyższego, nie jest planowane odsuwanie
wejścia w życie całego systemu.
W odpowiedzi na obawy zgłaszane w tym zakresie przyjęto rozwiązanie polegające na
przyjęciu istotnie niższej opłaty produktowej dla pierwszego roku obowiązywania systemu,
co prawdopodobnie przełoży się na odpowiednio niższy wolumen opakowań i odpadów
opakowaniowych w pierwszych miesiącach 2025 r.
2. Czy opakowania będą mogły być zgniatane, jeśli nie utrudni to ich przechowywania?
Zgodnie z art. 40j ust. 2 ustawy, wniosek podmiotu reprezentującego zawiera m.in.
szczegółowy opis zasad odbioru opakowań i odpadów opakowaniowych. O ile zwrot
opakowań za pomocą automatów wymagać będzie prowadzenia go na opakowaniach
niezgniecionych, gdyż ułatwi to automatyczne odczytywanie informacji zawartych na
oznakowaniu, to zbiórka ręczna może być przeprowadzona na opakowaniach w jakiś sposób
uszkodzonych lub zgniecionych. Wszystkie szczegółowe wytyczne i rozwiązania logistyczne
w tej kwestii będą określane przez operatorów sytemu kaucyjnego.
3. Jak przechowywane oraz transportowane mają być opakowania po produktach
mlecznych stanowiące realne zagrożenie sanitarne?
W odpowiedzi na apel branży oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaproponowano
w projekcie ustawy wyłączenie opakowań po produktach mlecznych z obowiązku objęcia
systemem kaucyjnym. Uwaga taka została zgłoszona w czasie konsultacji przez 25
podmiotów oraz temat ten był omawiany na spotkaniu uzgodnieniowym z MRiRW,
odwrotna propozycja została zgłoszona przez 4 podmioty – organizacje ekologiczne.
4. Czy opłata manipulacyjna będzie zróżnicowana względem sposobu zbiórki oraz
powierzchni sklepu?
Każdy operator może samodzielnie zaprojektować zasady działania, w tym ogólną budowę
systemu oraz sposób zarządzania nim, w szczególności sposoby rozliczeń pomiędzy
operatorami i wprowadzającymi zaangażowanymi w dany system kaucyjny.
Umowy zwierane pomiędzy podmiotem reprezentującym a przedsiębiorcami prowadzącymi
jednostki handlu detalicznego lub hurtowego, zgodnie z art. 44 ust. 8 ustawy, powinny
zawierać w szczególności: zasady rozliczania kaucji oraz zasady zbierania i przekazywania
opakowań i odpadów opakowaniowych powstałych z opakowań. Wszystkie dodatkowe
ustalenia będą wypracowywane przez operatorów wspólnie z jednostkami i zależeć będą
od stopnia włączenia danej jednostki w uczestnictwo w systemie kaucyjnym: czy w zakresie
jedynie pobierania kaucji czy w zakresie zwracania kaucji oraz zbierania pustych opakowań
i odpadów opakowaniowych (art. 44 ust. 1-3 ustawy). Każde ustalenie w zakresie rozwiązań
organizacyjnych powinno być częścią umów zawieranych z operatorem systemu.
5. Kim są operatorzy, którzy mają ustalić zasady współpracy i podpisać umowę ze
sklepem?
Prowadzenie systemu kaucyjnego, zgodnie z art. 40j ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o
gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1658, z późn.
zm.) (zwanej dalej „ustawą”), wymaga uzyskania zezwolenia wydawanego, w drodze decyzji,
przez ministra właściwego do spraw klimatu, zwanego dalej „zezwoleniem na prowadzenie
-- 2 of 4 --
systemu kaucyjnego”. Zezwolenie na prowadzenie systemu kaucyjnego wydaje się na
wniosek podmiotu reprezentującego.
W oparciu o przyjęte przepisy udzielono trzech zezwoleń na prowadzenie systemu
kaucyjnego. Pozytywne decyzje otrzymali operatorzy systemów: Krajowy System Kaucyjny
ZWROTKA S.A. (https://www.gov.pl/web/klimat/decyzja-ministra-klimatu-i-srodowiska-
o-wydaniu-zezwolenia-dla-operatora-systemu-kaucyjnego), „PolKa” Operator Systemu
kaucyjnego Not For Profit S.A (https://www.gov.pl/web/klimat/decyzja-ministra-klimatu-
i-srodowiska-o-wydaniu-zezwolenia-dla-drugiego-operatora-systemu-kaucyjnego) oraz
OK Operator Kaucyjny Spółka Akcyjna (informacja prasowa w przygotowaniu). Trzy kolejne
postępowania są w toku.
6. Jaka będzie częstotliwość odbiorów odpadów?
Zgodnie z art. 40j ust. 2 ustawy, wniosek o wydanie zezwolenia na prowadzenie systemu
kaucyjnego zawiera m.in. określenie zasad odbioru opakowań i odpadów opakowaniowych
(…), z jednostek handlu detalicznego i hurtowego oraz innych punktów zbierających
opakowania i odpady opakowaniowe, objętych systemem kaucyjnym oraz zasad
przekazywania tych opakowań do ponownego użycia lub tych odpadów opakowaniowych
do przetworzenia. Ustawa ta wprowadza jedynie ramy funkcjonowania systemu
kaucyjnego, natomiast szczegółowe rozwiązania w zakresie organizacji i prowadzenia
systemu, w tym również logistyki, harmonogramu i częstotliwości odbiorów opakowań
i odpadów opakowaniowych będą określane przez operatorów systemu.
7. Czy możliwe są do wprowadzenia przepisy umożliwiające stopniowe wprowadzanie
systemu kaucyjnego na kolejne frakcje (opakowania po mleku w drugiej kolejności)?
Rozszerzania systemu kaucyjnego o kolejne frakcje w dalszej przyszłości nie jest
wykluczone, jednak na chwilę obecną nie toczą się prace w tym zakresie. Tematami
najczęściej dyskutowanymi są: włączenie do systemu jednorazowych opakowań szklanych
oraz szklanych opakowań standardowych (butelki różnego typu i słoiki). Postulaty w tym
zakresie wymagają dalszych analiz dotyczących rodzaju opakowań, ich kształtu,
oznakowania i procesów logistycznych.
Opakowania po napojach mlecznych zostaną całkowicie wyłączone z systemu.
8. Czy możliwe jest przedefiniowanie „opakowań podlegających systemowi kaucyjnemu”
jako „niebędącymi odpadem”?
Puste pakowania wielokrotnego użytku z założenia nie stanowią odpadu. W odniesieniu do
opakowań jednokrotnego użytku, w projekcie nowelizacji ustawy przychylono się do
zgłaszanych uwag i uwzględniono postulaty zwolnienia z wymogu uzyskania zezwolenia na
zbieranie odpadów punktów zakresie logistyki zwrotnej tj. zbierania odpadów
opakowaniach objętych ustawą, odebranych od prowadzących nieprofesjonalną zbiórkę.
9. Czy możliwe jest wprowadzenie regulacji, która zobowiązywałaby do płacenia kaucji,
podobnie jak dla butelki zwrotnej, każdemu podmiotowi na każdym etapie procesu jej
użytkowania (począwszy od producenta)?
Obecny projekt nowelizacji ustawy zawiera przepisy wprowadzające pobór kaucji w całym
łańcuchu dystrybucji.
-- 3 of 4 --
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
dw. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 4 of 4 --