Interpelacja w sprawie niekorzystnych zmian pogodowych, które wystąpiły w ostatnim czasie i dotknęły różne regiony Polski
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2955
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie niekorzystnych zmian pogodowych, które wystąpiły w ostatnim czasie i dotknęły różne regiony Polski
Zgłaszający: Anna Dąbrowska-Banaszek
Data wpływu: 23-05-2024
Panie Ministrze!
Niekorzystne zmiany pogodowe mające bardzo gwałtowny przebieg często przybierają skalę klęski żywiołowej. Między innymi do takich wydarzeń doszło w nocy z dnia 19 na 20 maja 2024 roku na Lubelszczyźnie, w gminach Chodel, Opole Lubelskie, Józefów nad Wisłą. Nawałnica gradowa doprowadziła do całkowitego zniszczenia wielu upraw rolniczych, sadowniczych, plantacji jagodowych, zalanych zostało wiele budynków mieszkalnych, budynków użyteczności publicznej, szkół. To nie są jedyne miejsca w Polsce, w których doszło do dużych zniszczeń wskutek nagłych zmian pogody w ostatnim czasie.
Konieczne jest podjęcie działań pomocowych, tak aby wspomóc osoby poszkodowane indywidualnie, ale też na wsparcie oczekują jednostki samorządowe, aby naprawić zaistniałe szkody i przywrócić funkcjonowanie zalanych obiektów – placów zabaw, szkół, ulic.
Zwracam się do Pana Ministra z pytaniami:
1. Czy na terenie wymienionych gmin na Lubelszczyźnie zostanie wprowadzony stan klęski żywiołowej?
2. Na jaką pomoc – doraźną i udzieloną w dłuższym czasie – mogą liczyć poszkodowani indywidualnie, na jaką samorządy i w jakim trybie będzie mogła być udzielona im taka pomoc?
3. Do jakich strat doszło wskutek gwałtownych zmian w pogodzie na terenie całej Polski od początku roku i jaka pomoc została udzielona?
Z wyrazami szacunku
Sekretarz stanu Stefan Krajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (9)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9876 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 01 lipca 2024 r.
znak sprawy: DBD.pp.058.13.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 2955 w sprawie niekorzystnych zmian pogodowych
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 2955 Pani Poseł Anny Dąbrowskiej-Banaszek w spawie
niekorzystnych zmian pogodowych, które wystąpiły w ostatnim czasie i dotknęły
różne regiony Polski, uprzejmie informuję, że zgodnie z ustawą o stanie klęski
żywiołowej z dnia 18 kwietnia 2002 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 558, z późn. zm.), przez
stan klęski żywiołowej rozumie się przez katastrofę naturalną lub awarię techniczną,
których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich
rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być
skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we
współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji
działających pod jednolitym kierownictwem.
Jednocześnie informuję, że na podstawie ww. przepisów stan katastrofy naturalnej -
to zdarzenie związane z działaniem sił natury, w szczególności wyładowania
atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne,
długotrwałe występowanie ekstremalnych temperatur, osuwiska ziemi, pożary, susze,
powodzie, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych,
masowe występowanie szkodników, chorób roślin lub zwierząt albo chorób zakaźnych
ludzi albo też działanie innego żywiołu.
-- 1 of 6 --
Stan klęski żywiołowej może być wprowadzony na obszarze, na którym wystąpiła
klęska żywiołowa, a także na obszarze, na którym wystąpiły lub mogą wystąpić skutki
tej klęski. Stan klęski żywiołowej wprowadza się na czas oznaczony, niezbędny dla
zapobieżenia skutkom klęski żywiołowej lub ich usunięcia, nie dłuższy niż 30 dni.
Mając na uwadze powyższe, Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może
wprowadzić stan klęski żywiołowej z własnej inicjatywy lub na wniosek właściwego
wojewody.
Należy jednak zauważyć, że ogłoszenie stanu klęski żywiołowej nie stanowi
samoistnej, czy nawet dodatkowej, przesłanki do otrzymania nadzwyczajnej pomocy
finansowej z budżetu państwa przez poszkodowane podmioty, w tym rolników.
Producenci rolni, w których gospodarstwach rolnych wystąpiły szkody w wyniku
niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, w tym gradobicia zgodnie z
obowiązującymi przepisami mogą ubiegać się zgodnie z obowiązującymi przepisami o
następujące formy wsparcia:
1. preferencyjny kredyty na wznowienie produkcji i odtworzenie środków
trwałych
Kredyt na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych
produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane niekorzystnymi
warunkami atmosferycznymi może zostać udzielony w terminie do 12 miesięcy od
daty sporządzenia protokołu przez komisję powołaną przez wojewodę.
Komisja powołana przez wojewodę, dokonuje oszacowania wysokości szkód poprzez
lustrację na miejscu:
1) w ciągu 2 miesięcy od dnia zgłoszenia przez producenta rolnego powstania tych
szkód, nie później jednak niż do czasu zbioru plonu głównego danej uprawy albo
jej likwidacji i nie wcześniej niż od wschodów upraw,
2) dwukrotnie, w przypadku szkód spowodowanych przez ujemne skutki
przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź lub grad w drzewach owocowych
-- 2 of 6 --
(dotyczy wyłącznie drzew owocowych jako środka trwałego natomiast nie
dotyczy szkód w owocach tj. plonie):
a) po raz pierwszy - w terminie do 2 miesięcy od dnia powstania tych szkód,
b) po raz drugi - nie później niż w terminie do 12 miesięcy od dnia powstania
tych szkód.
W pierwszym etapie szacowania szkód w drzewach owocowych sporządza się
protokół w formie notatki zawierający dane niezbędne przy powtórnym szacowaniu
szkód. Komisja dokonując szacowania po raz drugi sporządza protokół z oszacowania
szkód.
Oprocentowanie tych kredytów wynosi 0,5% dla producenta rolnego, który w dniu
wystąpienia szkód posiadał ubezpieczone 50% powierzchni upraw rolnych, z
wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, lub co najmniej 50% liczby zwierząt
gospodarskich, w przypadku pozostałych producentów rolnych oprocentowanie
obecnie wynosi 4,93%.
Kredyty udzielane są przez Banki współpracujące z Agencją Restrukturyzacji i
Modernizacji Rolnictwa.
2. udzielenie przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na
podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników pomocy w
opłaceniu bieżących składek na ubezpieczenie społeczne oraz
regulowaniu zaległości z tego tytułu w formie odroczenia terminu
płatności składek i rozłożenia ich na dogodne raty, a także umorzenie w
całości lub w części bieżących składek;
3. zastosowanie przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa na podstawie
ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
odroczenia i rozłożenia na raty płatności z tytułu umów sprzedaży i
dzierżawy nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz
ulg w opłatach czynszu, a także umorzenia raty płatności czynszu z tytułu
umów dzierżawy;
-- 3 of 6 --
4. udzielenie na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa przez wójtów,
burmistrzów lub prezydentów miast ulg w podatku rolnym, na
indywidualny wniosek producenta rolnego.
Podstawową formą pomocy mającą na celu zapewnienie uzyskania pełnej
rekompensaty w przypadku wystąpienia w uprawach rolnych szkód powstałych w
wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych są dopłaty do składek producentów
rolnych z tytułu zawarcia umów ubezpieczenia upraw rolnych i zwierząt
gospodarskich stosowane zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o
ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2019 r. poz. 477).
W 2023 r. ubezpieczeniem objętych było 41,5 tys. ha sadów, głównie od ryzyka
wystąpienia gradu i przymrozków wiosennych.
Jesienią 2023 r. zakłady ubezpieczeń oferowały sadownikom ubezpieczenie od
przymrozków wiosennych od indywidualnego ryzyka lub w pakiecie obejmującym
przymrozki wiosenne i grad.
Zakłady ubezpieczeń ustalają z reasekuratorem limit wartości ubezpieczenia na dany
rok.
Budżet państwa zapewnia 65 % dopłaty do składek ubezpieczenia do składki
taryfowej do kwoty nie przekraczającej:
a) 9 % sumy ubezpieczenia dla upraw prowadzonych na glebach klasy I – IV,
b) 12 % dla upraw prowadzonych na użytkach rolnych klasy V,
c) 15 % sumy ubezpieczenia dla upraw prowadzonych na VI klasie gleby.
W 2024 r. producenci rolni mają do wykorzystania 920,5 mln zł na dopłaty do
składek ubezpieczenia, co powinno zmniejszyć wysokość składki ubezpieczenia
płaconej przez producenta owoców.
Umowy ubezpieczenia producenci rolni mogą zawierać z jednym wybranym z 9
-- 4 of 6 --
zakładów ubezpieczeń, z którymi podpisane zostały umowy w sprawie stosowania w
2024 r. dopłat do składek ubezpieczenia.
Na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i
zwierząt gospodarskich Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazuje producentom
rolnym dopłatę do składki ubezpieczenia. Producent rolny samodzielnie podejmuje
decyzję dotyczącą zakresu ubezpieczanych upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.
Przedstawiając powyższe informuję, że w przedłożonym pod obrady Stałego
Komitetu Rady Ministrów projekcie ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniach
upraw rolnych i zwierząt gospodarskich zaproponowane zostały nowe rozwiązania
umożliwiające zniesienie barier w dostępie do dotowanych ubezpieczeń upraw
sadowniczych.
Niezależnie od powyższego, producenci rolni mogą również ubiegać się do 31
grudnia br. o kredyty na utrzymanie płynności finansowej - linia UP.
Pomoc polega na stosowaniu dopłat do oprocentowania kredytów bankowych
udzielonych producentowi rolnemu, w celu poprawy płynności finansowej w związku
z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej
wobec Ukrainy.
Może on zostać udzielony na uregulowanie zobowiązań finansowych związanych z
prowadzeniem działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym oraz ponoszenie przez
producentów rolnych bieżących nakładów przyczyniających się do poprawy
płynności finansowej.
Kwota kredytów udzielonych producentowi rolnemu nie może przekroczyć kwoty:
1) 100 000 zł – gdy producent rolny prowadzi gospodarstwo rolne w
rozumieniu przepisów o podatku rolnym o powierzchni nie większej niż 50 ha
użytków rolnych;
2) 200 000 zł – gdy producent rolny prowadzi gospodarstwo rolne w
rozumieniu przepisów o podatku rolnym o powierzchni powyżej 50 ha i nie
większej niż 100 ha użytków rolnych;
3) 400 000 zł – gdy producent rolny prowadzi gospodarstwo rolne w
-- 5 of 6 --
rozumieniu przepisów o podatku rolnym o powierzchni powyżej 100 ha
użytków rolnych.
Oprocentowanie należne bankowi płacone przez kredytobiorcę wynosi 2%.
Szczegółowe informacje o warunkach i zasadach udzielania kredytów oraz w jakich
bankach można starać o ww. kredyty znajdują się na stronie Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa: https://www.gov.pl/web/arimr/1-kredyty-preferencyjne
Przedstawiając powyższe uprzejmie informuję, że po oszacowaniu przez komisje
powołane przez wojewodów strat spowodowanych wystąpieniem niekorzystnych
zjawisk atmosferycznych na terenie kraju podjęta zostanie decyzja o uruchomieniu
dodatkowych programów pomocowych na ten cel.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Ustawa o Stanie Klęski Żywiołowej z dnia 18 kwietnia 2002 r. (Dz. U. Nr 62,
poz. 558, z późn. zm.).
(2) Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie
szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.).
(3) Uchwała nr 23 Komitetu Monitorującego Plan Strategiczny dla Wspólnej
Polityki Rolnej na lata 2023–2027 z 10 maja 2023 roku.
-- 6 of 6 --