Odpowiedź na interpelację w sprawie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego "Mama 4+" Odpowiedź na interpelację nr 294 w sprawie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego "Mama 4+" Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Sebastian Gajewski Warszawa, 09-02-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację znak: K10INT294 pani poseł Anny Dąbrowskiej-Banaszek w sprawie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego „Mama 4+”, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień. Odnosząc się do pierwszego z pytań pragnę na wstępie zauważyć, że przewidziane w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 roku o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1051) świadczenie jest specjalnym świadczeniem nieskładkowym, finansowanym z budżetu państwa. Prawo do ubiegania się o to świadczenie jest uzależnione od spełnienia ściśle określonych w ustawie kryteriów. Nie jest ono skierowane do wszystkich rodzin wielodzietnych, ale do osób najbardziej potrzebujących, ponieważ ma na celu zapewnienie minimalnego dochodu osobom, które poświęciły się wychowaniu dzieci i nie wypracowały prawa do emerytury lub ich emerytura jest niższa od najniższej emerytury. Do Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wpływa wiele rozmaitych stanowisk w sprawie będącej przedmiotem wystąpienia pani poseł Anny Dąbrowskiej-Banaszek. Pragnę poinformować, że wszystkie napływające do resortu sygnały, wnioski i postulaty od ubezpieczonych, świadczeniobiorców i interesariuszy, w tym również dotyczące zmiany obowiązujących przepisów są wnikliwie analizowane, odpowiednio co do wagi i zasadności przedłożonych argumentów a następnie oceniane, pod kątem możliwości ewentualnego wprowadzenia ich w życie. Należy zauważyć, że nieustannie trwają prace nad poszukiwaniem jak najlepszych rozwiązań i modyfikacji systemu emerytalnego, w szczególności w zakresie niedyskryminowania rodziców obniżonym wymiarem świadczeń emerytalnych. Przykładem takich działań jest znowelizowanie przepisów odnośnie opieki nad dzieckiem dla pracowników przebywających na urlopie wychowawczym. Do 31 grudnia 1998 r. nie było obowiązku odprowadzania za te okresy składek i wliczały się one do emerytury, jako okresy nieskładkowe, co znacznie obniżało świadczenia. Dopiero od 1 stycznia 1999 r. za okres sprawowania opieki nad dzieckiem na urlopie wychowawczym pracownicy mają opłacane składki z budżetu państwa. Ponadto wprowadzona w maju 2015 r. nowelizacja ustawy emerytalnej dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. czas sprawowania opieki nad dzieckiem w trakcie urlopu wychowawczego oraz bezpłatnego (w systemie zabezpieczenia społecznego) pozwala uwzględniać w emeryturze (w kapitale), jako okres składkowy niezależnie, w jakim okresie kobieta z niego korzystała. W praktyce oznacza to, że również kobiety, które wychowywały dzieci w latach 80-tych, mają szansę na przeliczenie, a zarazem podwyższenie emerytury. Jak wynika z powyższego, obowiązujący stan prawny zawiera regulacje mające na celu zrekompensowanie konieczności przerwania pracy z powodu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, natomiast nie przewiduje dodatkowego zwiększenia emerytury z tytułu urodzenia dzieci. Świadczenia emerytalno-rentowe mają bowiem charakter praw podmiotowych, nabytych przez ubezpieczonego w związku z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Odpowiadając na drugie z zawartych w interpelacji pytań należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, iż w obowiązującym od dnia 1 stycznia 1999 r. nowym systemie emerytalnym, określonym przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 z późn. zm.), źródłem finansowania świadczeń emerytalno-rentowych jest fundusz tworzony ze składek pracowników i pracodawców. Z systemu tego usunięto większość elementów nieubezpieczeniowych i socjalnych, tak aby powiązać wysokość przyszłego świadczenia z sumą składek odprowadzanych od przychodów ubezpieczonego w całym okresie jego aktywności zawodowej. Obecnie na gruncie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wypłacane są jedynie dwa rodzaje dodatków – dodatek pielęgnacyjny oraz dodatek dla sierot zupełnych. Obydwa dodatki są świadczeniami o charakterze ubezpieczeniowym, związanymi z ryzykami ubezpieczeniowymi w postaci niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji oraz utraty żywiciela. Wypłata tych dodatków ma miejsce w sytuacji spełnienia się wskazanych ryzyk oraz wiąże się z obowiązkiem opłacania składki ubezpieczeniowej. Tak więc istniejące obecnie dodatki do świadczeń emerytalno-rentowych są powiązane z innymi świadczeniami, odrębnym ryzykiem i odrębnymi warunkami nabycia prawa do świadczenia. Mając na uwadze powyższe Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie prowadzi w tej chwili prac nad wprowadzeniem do systemu nowych dodatków, co nie oznacza, że takie prace nie mogą zostać podjęte w dalszej przyszłości. Niemniej w każdym przypadku ich podjęcia należy mieć świadomość, że ich obecność w systemie emerytalnym będzie miała szczególny i wyjątkowy charakter. Pragnę jednocześnie poinformować, że zgodnie z szacunkami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych koszt wprowadzenia dodatku w wysokości 100 zł miesięcznie do emerytury dla matek, które urodziły i wychowały co najmniej czwórkę dzieci wyniósłby około 700 mln zł rocznie. Odnosząc się do ostatniego z pytań należy wskazać, iż w okresie od 1 marca 2019 r. (wejście w życie ustawy rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym) do 31 grudnia 2023 r. świadczenie to przyznano ok. 77,8 tys. osób, a wydatki w tym okresie na rodzicielskie świadczenie uzupełniające wyniosły prawie 2,4 mld zł . W okresie od stycznia do czerwca 2023 r. wydatki na rodzicielskie świadczenie uzupełniające wyniosły ok. 300 mln zł (w ZUS – 287 553,5 tys. zł, a w KRUS 12 104,6 tys. zł.). Pragnę podkreślić, że Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na bieżąco monitoruje realizację ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Z wyrazami szacunku z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni Podsekretarz Stanu