tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 25 czerwca 2024 roku
Sprawa: Odpowiedź MF na interpelację 2935
Znak sprawy: DD3.054.21.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi interpelację pana posła Bartosza Józefa Kownackiego, w sprawie
zmian ustawowych w zakresie naliczania i poboru składki na ubezpieczenie
zdrowotne w przypadku pracujących emerytów, w porozumieniu z Ministrem
Zdrowia, przedstawiam poniższe wyjaśnienia.
Na przestrzeni ostatnich lat w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych1 nie
wprowadzono zmian w zakresie podstawy wymiaru oraz stawki składki na
ubezpieczenie zdrowotne dla osób pobierających emeryturę.
Od 2022 r.2 wprowadzono natomiast zmianę w ustawie o podatku dochodowym od
osób fizycznych3. Nowe regulacje, bezpośrednio wpływają na sposób rozliczania
składki zdrowotnej w zeznaniach podatkowych. Zmiana ta powoduje, że podatek
dochodowy, który obliczany jest według skali podatkowej, nie jest pomniejszany o
składkę zdrowotną.
Przy czym, brak tego odliczenia rekompensują zmiany wprowadzone w życie
odpowiednio 1 stycznia 2022 r.4 oraz 1 lipca 2022 r.5, które mają zastosowanie do
dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2022 r. Celem tych zmian jest
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 146, dalej jako „ustawa o świadczeniach”.
2 Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób
fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. poz. 2105, z późn. zm.).
3 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r.
poz. 226, z późn. zm.), dalej „ustawa PIT”.
4 Nowelizacja przywołana w odnośniku 2.
5 Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób
fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1265, z późn. zm.).

-- 1 of 3 --

2/3
zminimalizowanie wpływu nowych regulacji na wysokość należnego podatku
dochodowego. Mowa tu o podwyższeniu kwoty wolnej do 30 tys. zł, a także
podwyższeniu progu dochodów w skali podatkowej z 85 528 zł do 120 tys. zł oraz o
obniżeniu podstawowej stawki podatku o 5 pkt procentowych z 17% do 12%. Dzięki
tym zmianom osoby o rocznej podstawie opodatkowania nieprzekraczającej 30 tys.
zł nie płacą podatku dochodowego od osób fizycznych. Osoby o podstawie
opodatkowania mieszczącej się w przedziale od 30 001 zł do 120 000 zł płacą
podatek według stawki 12%. Natomiast stawka podatku w wysokości 32% ma
zastosowanie jedynie do nadwyżki dochodów ponad kwotę 120 000 zł rocznie.
Od 1 lipca 2022 r. przedsiębiorcy opodatkowani podatkiem liniowym, ryczałtem od
przychodów ewidencjonowanych i kartą podatkową mogą częściowo rozliczyć w
podatku dochodowym od osób fizycznych składki na ubezpieczenie zdrowotne.
W podatku liniowym rozliczeniu podlegają składki na ubezpieczenie zdrowotne
zapłacone z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej
podatkiem liniowym, w tym za osoby współpracujące z podatnikiem
opodatkowanym tym podatkiem, do wysokości przysługującego limitu (w 2024 r.
limit ten wynosi 11 600 zł).
W ryczałcie odliczeniu podlega 50% zapłaconych składek w roku podatkowym z
tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem, w tym za
osoby współpracujące.
W karcie podatkowej odliczeniu podlega 19% zapłaconych składek na
ubezpieczenie zdrowotne z tytułu opodatkowania w formie karty podatkowej. W
tym przypadku przepisy nie przewidują możliwości odliczenia składki na
ubezpieczenie zdrowotne zapłaconej za osoby współpracujące z podatnikiem
prowadzącym działalność opodatkowaną kartą podatkową.
Odnosząc się natomiast do kwestii poboru składki zdrowotnej, pozwolę sobie
przytoczyć wyjaśnienia Ministra Zdrowia. Wynika z nich, że od każdego osiąganego
przychodu, zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy
ubezpieczony otrzymuje przychody z więcej niż jednego tytułu (np. z tytułu
wykonywanej pracy oraz prowadzonej działalności gospodarczej) składka na
ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
Natomiast w myśl art. 81 ust. 2 ustawy o świadczeniach, w sytuacji gdy w ramach
jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego
wymienionych w art. 66 ust. 1 ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód,
składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych
przychodów odrębnie.
Oznacza to, że osoba taka obowiązana jest do opłacania składki od każdego z
osiąganych przychodów. W tym miejscu podkreślić należy, że obowiązek opłacania
składki od każdego z przychodów odnosi się do wszystkich ubezpieczonych, a nie
tylko do emerytów. Ustawa nie nakłada więc na emerytów dodatkowych obciążeń,
którymi nie są objęte inne grupy osób podlegające ubezpieczeniu zdrowotnemu.

-- 2 of 3 --

3/3
Obciążenie każdego przychodu składką na ubezpieczenie zdrowotne znajduje
uzasadnienie nie tylko fiskalne, lecz również wynika z właściwości składki jako
obciążenia publicznoprawnego o charakterze celowym. Środki zgromadzone
tytułem składki przeznaczane są na finansowanie bieżących świadczeń opieki
zdrowotnej, udzielanych osobom uprawnionym, przy uwzględnieniu aktualnych
potrzeb zdrowotnych, w oderwaniu od indywidualnej sytuacji ubezpieczonego (m.
in. wysokości odprowadzanej składki, czy okresu pozostawania w ubezpieczeniu
zdrowotnym).
Wyjątki od powyższych zasad opłacania składki na ubezpieczenie mogą być
ustanowione wyłącznie przez przepisy ustawowe. Uzasadnieniem dla takich
wyjątków mogą być względy społeczne lub aksjologiczne. Z tych też powodów
ustawodawca wprowadził nieliczne wyjątki od przedmiotowych zasad opłacania
składki (art. 82 ust. 8–11 ww. ustawy o świadczeniach). Od wskazanej reguły ustawa
o świadczeniach przewiduje wyjątek, w stosunku do osób pobierających emeryturę,
których świadczenie emerytalne nie przekracza kwoty minimalnego wynagrodzenia
za pracę. Osoba ta zwolniona jest z obowiązku opłacania składki zdrowotnej z tytułu
prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli przychody z tego tytułu
nie przekraczają miesięcznie 50 % kwoty najniższej emerytury lub jeśli opłaca
podatek dochodowy w formie karty podatkowej (art. 82 ust. 8 ustawy o
świadczeniach). Poza wskazaną sytuacją ustawa nie daje możliwości zwolnienia
osoby pobierającej emeryturę z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie
zdrowotne z drugiego tytułu.
Końcowo należy podkreślić, że składka na ubezpieczenie zdrowotne jest
obowiązkową daniną, ale nie jest podatkiem. Obowiązek opłacania składek oraz ich
wysokość określa ustawa o świadczeniach, która jest regulacją odrębną w stosunku
do ustawy PIT. Podatek jest świadczeniem bezzwrotnym i nieodpłatnym, służącym
finansowaniu ogólnych wydatków publicznych, co oznacza, że jest płacony bez
żadnego świadczenia wzajemnego od państwa. Natomiast składka na ubezpieczenie
zdrowotne jest daniną, która skutkuje otrzymaniem świadczenia wzajemnego.
Osoby ją opłacające uzyskują bezpośrednie korzyści w postaci dostępu do usług i
świadczeń zdrowotnych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu

-- 3 of 3 --