Interpelacja w sprawie ochrony rzeki Odry
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2914
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie ochrony rzeki Odry
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 21-05-2024
Zwracam się z interpelacją dotyczącą działań podjętych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu ochrony rzeki Odry przed wymieraniem ryb oraz zanieczyszczeniem od dnia 13 grudnia 2023 roku do chwili obecnej.
W związku z obietnicami wyborczymi składanymi przez obecnie rządzącą większość oraz rosnącymi obawami społecznymi i koniecznością zapewnienia skutecznej ochrony środowiska naturalnego, uprzejmie proszę o udzielenie szczegółowych informacji na temat:
Jakie konkretne działania zostały podjęte od dnia 13 grudnia 2023 roku w celu zapobieżenia wymieraniu ryb w Odrze?
Jakie kroki zostały podjęte w tym czasie w celu monitorowania i kontrolowania poziomu zanieczyszczeń w Odrze?
Jakie programy i inicjatywy zostały uruchomione w ramach ochrony ekosystemu Odry od 13 grudnia 2023 roku?
Jakie środki finansowe zostały przeznaczone na realizację działań mających na celu ochronę Odry w podanym okresie?
Czy zostały wprowadzone nowe regulacje prawne lub zmienione istniejące przepisy w celu wzmocnienia ochrony Odry? Jeśli tak, proszę o przedstawienie szczegółów tych zmian.
Jakie są wyniki przeprowadzonych kontroli i badań jakości wody w Odrze od 13 grudnia 2023 roku?
Sekretarz stanu Urszula Zielińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10273 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DSA-ZASK.050.6.2024.AZ
3235500.12799911.10282652
Warszawa, 01-07-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Dariusza Mateckiego w sprawie ochrony rzeki
Odry, K10INT2914, poniżej przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w ww.
interpelacji.
Ad. 1 - Jakie konkretne działania zostały podjęte od dnia 13 grudnia 2023 roku w celu
zapobieżenia wymieraniu ryb w Odrze?
Uprzejmie informuję, że podejmowane są działania w poniższych obszarach:
W ramach działań interwencyjnych/kryzysowych od dnia 5 marca 2024 r. co tydzień
odbywały się spotkania Zespołu Zarządzania Kryzysowego Ministra Klimatu i Środowiska
(ZZK MKiŚ). Realizując zadania wynikające z art. 12 ust. 2c pkt. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia
2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 122) ww. Zespół na bieżąco
wypracowywał rekomendacje oraz wnioski w obszarze zapobiegania, a także
przeciwdziałania powstałym zagrożeniom. Natomiast od dnia 19 czerwca br., w związku ze
wzrostem zagrożenia wynikającego z obecności „złotej algi” w rzece, spotkania ZZK MKiŚ
zostały zastąpione cotygodniowymi spotkaniami Międzyresortowego Zespołu do spraw
Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece Odrze1.
Na spotkaniach Zespół opracowuje rekomendacje w celu ochrony ekosystemu rzeki Odry
i monitoruje wdrażanie tych zaleceń przez właściwe instytucje.
Głównym narzędziem do bieżącego monitorowania ryzyka powstania zakwitu „złotej algi”
jest monitoring interwencyjny przeprowadzany przez Główny Inspektorat Ochrony
Środowiska (GIOŚ) na podstawie „Procedury monitorowania interwencyjnego Prymnesium
parvum „złotej algi”. Jest to monitoring specjalnie przekierowany do zagrożenia związanego
ze „złotą algą”. Pozwala on śledzić dynamikę wzrostu „złotej algi” na rzece Odrze oraz w już
skażonych akwenach i potwierdzić jej obecność w potencjalnych ogniskach jej rozwoju.
Pierwszym rezultatem monitoringu interwencyjnego jest analiza stopnia zagrożenia (stopień
ostrzegawczy oraz I, II i III stopień zagrożenia), która jest udostępniona na stronie
www.gov.pl/web/odra/analiza-stopnia-zagrozenia.
1 Zarządzenie nr 256 Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie Międzyresortowego Zespołu ds.
Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece Odrze (M.P. 2023, poz. 696).
-- 1 of 5 --
W odniesieniu do środków systemowych, uprzejmie informuje, że takie rozwiązania są w
chwili obecnej analizowane w ramach posiedzeń Międzyresortowego Zespołu ds.
Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece Odrze.
Analiza ta obejmuje m.in. działania zmierzające do obniżenia zasolenia wód rzeki Odry, w
tym odsalanie wód kopalnianych przez zakłady wydobywcze oraz zwiększanie możliwości
retencyjnych przez zakłady wydobywcze. W tym kontekście, w dniach 24 maja i 24
czerwca br. odbyły się spotkania MKiŚ z Zarządami KGHM S.A., JSW S.A. i SRK S.A, podczas
których przedyskutowano możliwe rozwiązania służące ograniczeniu presji zakładów na
rzekę Odrę.
Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy (IMGW-PIB)
opracował dynamiczny model hydrologiczny, który umożliwia prognozowanie sytuacji na
Odrze i przegląd zrzutów przemysłowych. Testowo działa na odcinku Odry od Chałupek do
miejscowości Brzeg, model umożliwia prognozowanie sytuacji na rzece z 3-7 dniowym
wyprzedzeniem. Do końca lipca br. model obejmie rzekę Odrę na całej długości . Dzięki
modelowi możliwe będzie uniknięcie akumulacji zanieczyszczeń w rzece. Podkreślić należy,
iż model ten jest opracowywany przez IMGW-PIB w wyniku decyzji Międzyresortowego
Zespołu do spraw Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i Zagrożeniom Środowiskowym
na Rzece Odrze.
Dialog ze stroną społeczną stanowi czwarty obszar działań MKiŚ, polega m.in na
zwiększeniu transparentności oraz zapewnianiu udziału zainteresowanym stronom. W tym
celu w dniu 28 marca 2024 r. odbyło się posiedzenie Międzyresortowego Zespołu ds.
Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece Odrze,
na które zostali zaproszeni przedstawiciele Polskiego Związku Wędkarskiego i organizacji
pozarządowych. Ponadto w dniu 29 maja br. odbyła się inauguracja prac Grupy Roboczej z
partnerami społecznymi, która stanowi platformę dialogu pomiędzy głównymi
interesariuszami w kontekście bezpieczeństwa ekologicznego Odry. Na spotkaniu ustalono
harmonogram prac Grupy Roboczej oraz konkretne tematy, które będą podejmowane na
kolejnych posiedzeniach (spotkania odbywają się w trybie comiesięcznym). Efekty prac
Grupy będą stanowiły merytoryczne wsparcie działań MKiŚ.
W odniesieniu do działań naukowych, Instytut Ochrony Środowiska-Państwowy Instytut
Badawczy (IOŚ-PIB) opracował szereg ekspertyz, raportów oraz zorganizował serię
konferencji naukowych. Ich celem było włączenie w działania na rzecz Odry naukowców i
ekspertów, a także wymiana wiedzy, doświadczeń i spostrzeżeń, które posłużył jako
wsparcie działań nakierowanych na skuteczną ochronę ekosystemu rzeki. Dodatkowo, pod
nadzorem IOŚ-PIB, funkcjonuje specjalny Zespół ekspercki ds. bieżącej sytuacji na Odrze.
W jego skład wchodzą specjaliści ze świata nauki oraz eksperci administracji. Spotkania
Zespołu odbywają się cyklicznie raz w tygodniu, a jego celem jest bieżąca analiza sytuacji
na rzece Odrze oraz przygotowywanie zaleceń i rekomendacji dla Ministerstwa Klimatu i
Środowiska.
-- 2 of 5 --
Dodatkowo w swoich działaniach Instytut prowadził badania/eksperymenty związane ze
zwalczaniem Prymnesium parvum tzw. „złotej algi”2. Szczegółowe wyniki badań są
udostępnione na stronie internetowej Instytutu.
Ad. 2 - Jakie kroki zostały podjęte w tym czasie w celu monitorowania i kontrolowania
poziomu zanieczyszczeń w Odrze ?
Jak już zostało wskazane, w podejmowanych działaniach, głównym narzędziem do
bieżącego monitorowania ryzyka powstania zakwitu „złotej algi” jest monitoring
interwencyjny przeprowadzany przez GIOŚ na podstawie „Procedury monitorowania
interwencyjnego Prymnesium parvum „złotej algi”.
W chwili obecnej monitoring interwencyjny obejmuje 12 punktów (11 punktów na rzece
Odrze oraz 1 punkt na rzece Wiśle). Ponadto w zależności od potrzeb dokonywane są
dodatkowe oznaczenia liczebności „złotej algi”.
W rzece Odrze i Kanale Gliwickim funkcjonuje sieć 32 automatycznych stacji pomiarowych,
które zostały utworzone w ramach umowy pomiędzy IRŚ-PIB – NFOŚiGW. Wyniki tych
stacji są udostępnione na stronie pomiary.gios.gov.pl/.
Ad. 3 i 4 - Jakie programy i inicjatywy zostały uruchomione w ramach ochrony ekosystemu
Odry od 13 grudnia 2023 roku? Jakie środki finansowe zostały przeznaczone na realizację
działań mających na celu ochronę Odry w podanym okresie?
W dniu 9 lipca br. odbędzie się we Wrocławiu spotkanie pomiędzy kierownictwem
Ministerstwa Klimatu i Środowiska, a kierownictwem właściwych WFOŚiGW i NFOŚiGW.
Spotkanie będzie poświęcone opracowaniu długofalowego i kompleksowego programu
finansowego dla rz. Odry.
W chwili obecnej funkcjonuje 5 programów związanych z odbudowa ekosystemu
i różnorodności biologicznej rzeki Odry:
1. „Odbudowa ekosystemu i różnorodności biologicznej rzeki Odry” - WFOŚiGW
w Katowicach,
2. „Odbudowa ekosystemu i różnorodności biologicznej rzeki Odry” - WFOŚiGW
w Opolu,
3. „Odbudowa ekosystemu i różnorodności biologicznej rzeki Odry” - WFOŚiGW
we Wrocławiu,
4. „Odbudowa ekosystemu i różnorodności biologicznej rzeki Odry” - WFOŚiGW
w Szczecinie,
5. „Odbudowa ekosystemu i różnorodności biologicznej rzeki Odry” - WFOŚiGW
w Zielonej Górze.
Celem ww. programów jest wybór i dofinansowanie zadań dotyczących wsparcia odbudowy
ekosystemu rzeki. Zadania przyczyniają się do lepszego zarządzania żywymi zasobami rzeki
oraz lepszej ich ochrony. Formą dofinansowania w tych programach są dotacje, a wysokość
dofinansowania - do 100% kosztów kwalifikowanych zadania.
2 Raport z wykonania eksperymentów w zakresie neutralizacji złotej algi w śluzach Kanału Gliwickiego - Instytut
Ochrony Środowiska (ios.edu.pl)
-- 3 of 5 --
W ramach ww. programów zaplanowano kwotę do wydatkowania 14 000 000 zł, z tego na
poszczególne WFOŚiGW:
wfośigw Kwota
WFOŚiGW w Katowicach 2 000 000,00 zł
WFOŚiGW w Opolu 3 000 000,00 zł
WFOŚiGW we Wrocławiu 4 000 000,00 zł
WFOŚiGW w Szczecinie 3 000 000,00 zł
WFOŚiGW w Zielonej Górze 2 000 000,00 zł
Razem 14 000 000,00 zł
Ad. 5 - Czy zostały wprowadzone nowe regulacje prawne lub zmienione istniejące przepisy
w celu wzmocnienia ochrony Odry? Jeśli tak, proszę o przedstawienie szczegółów tych
zmian?
W celu wzmocnienia ochrony rzeki Odry trwają obecnie prace nad nowelizacją ustawy
z dnia 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry (Dz.U. z 2023 r. poz. 1963). Instytucją
wiodącą w tym zakresie jest Ministerstwo Infrastruktury.
Ad. 6 Jakie są wyniki przeprowadzonych kontroli i badań jakości wody w Odrze od 13
grudnia 2023 roku?
W tym kontekście, jak również w uzupełnieniu odpowiedzi na pytanie nr 1, należy wskazać,
że jakość wód Odry jest uzależniona od wielkości przepływu rzeki oraz ilości i jakości
zrzutów dokonywanych przez podmioty korzystające z wód. Dla ochrony ekosystemu rzeki
Odry przed „złotą algą”, kluczowym parametrem jest zasolenie wód.
Wyniki badań jakości wód przeprowadzonych w ramach monitoringu interwencyjnego
GIOŚ oraz przez automatyczne stacje pomiarowe dostępne są na stronie:
https://www.gov.pl/web/odra/badania-odry.
Warto zaznaczyć, że na poziomie operacyjnym funkcjonuje Grupa robocza ds.
rekomendowania ograniczenia zrzutów. Celem cotygodniowych spotkań jest
przeciwdziałanie kumulacji ładunków zanieczyszczeń wprowadzanych do wód poprzez
retencjonowanie, ograniczenie rzutów oraz wykorzystanie możliwości gospodarki wodnej,
by zapobiegać pogorszeniu dotychczasowych parametrów wody. W skład grupy roboczej
wchodzą przedstawiciele PGW WP, IMGW-PIB, GIOŚ, MP, MKiŚ oraz zakładów
wydobywczych.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 4 of 5 --
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM.
-- 5 of 5 --