Interpelacja nr 2888
Interpelacja w sprawie przymusowego wyłączania instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE) i tzw. godzin ujemnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przymusowego wyłączania instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE) i tzw. godzin ujemnych
Interpelacja nr 2888
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie przymusowego wyłączania instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE) i tzw. godzin ujemnych
Zgłaszający: Krzysztof Szczucki
Data wpływu: 19-05-2024
Szanowna Pani Minister,
zwracam się do Pani jako ministra właściwego ds. energii w sprawie przymusowego wyłączania instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE) i tzw. godzin ujemnych.
W ramach poselskich kontaktów z wytwórcami energii elektrycznej skupionymi lub współpracującymi z organizacjami branżowymi (Unią Producentów i Pracodawców Przemysłu Biogazowego i Biometanowego oraz Polskim Stowarzyszeniem Fotowoltaiki) zostałem zaalarmowany co do przymusowych wyłączeń instalacji odnawialnych źródeł energii i tzw. godzin ujemnych.
Przedstawiciele polskich prywatnych przedsiębiorców - wytwórców zielonej energii z OZE pochodzącej z wiatru, słońca oraz biogazu - zwracają uwagę na niekorzystne zjawisko redysponowania energią przez (należącą do Skarbu Państwa) spółkę Polskie Sieci Elektroenergetyczne, co oznacza odłączanie od sieci i pozbawianie ich możliwości wytwarzania energii elektrycznej, co jest jednoznaczne z narażaniem ich na ponoszenie strat i zachwianiem płynności finansowej oraz brakiem możliwości wywiązania się z kontraktów.
Przypadki wyłączania instalacji prywatnych wytwórców OZE, które obserwujemy w ostatnim okresie, bardzo negatywnie wpływają na sytuację finansową całego sektora zielonej energii, który powinien być szczególnie traktowany z racji korzyści dla środowiska naturalnego deklarowanych w Krajowym Planie na rzecz Energii i Klimatu.
Trudno zrozumieć sytuację, w której w przypadku tzw. nadprodukcji energii elektrycznej w pierwszej kolejności wyłączani są wytwórcy OZE będący w większości polskimi prywatnymi przedsiębiorcami, którzy zainwestowali własne środki w budowę farm wiatrowych czy fotowoltaicznych lub instalacji biogazowych i jednocześnie skazuje ich się na niebezpieczeństwo utraty płynności finansowej lub wręcz bankructwo, podczas gdy państwowe spółki energetyczne - molochy produkujące energię poprzez spalanie paliw kopalnych i degradujące przy tym środowisko naturalne - są traktowane priorytetowo, gdyż nie dotyczy ich ograniczenie wytwarzania energii.
Prywatni wytwórcy OZE, aby zrealizować swoje inwestycje, w większości byli zmuszeni do zaciągnięcia ogromnych kredytów i teraz, nie mając możliwości nie tylko zarobku, ale nawet pokrycia kosztów obsługi zobowiązań kredytowych, nie mają szans na utrzymanie finansowe inwestycji.
Zjawisko występowania tzw. godzin ujemnych powoduje, że wytwórcy energii OZE nie tylko oddają swoją produkcję za darmo, ale także nie mają możliwości wygenerowania i sprzedaży tzw. kolorowych certyfikatów, a przecież zawierając umowy sprzedaży energii, wytwórca zobowiązuje się do produkcji określonej ilości zarówno energii, jaki i certyfikatów. Brak wywiązania się z kontraktu powoduje narażenie się na kary umowne.
W przypadku wytwórców będących uczestnikami aukcyjnej sprzedaży energii istnieje zobowiązanie koniecznej sprzedaży w systemie aukcyjnym co najmniej 85% energii zadeklarowanej podczas przystępowania do systemu aukcyjnego. Jeżeli tego wymogu nie wypełniają, narażają się na dotkliwe kary nakładane przez prezesa URE. Rzadko który wytwórca może zrekompensować sobie straty powstałe w związku z wyłączeniem lub cenami ujemnymi, ponieważ rekompensaty nie uwzględniają cen energii oraz certyfikatów zawieranych w kontraktach, lecz wartości rynkowe.
Żeby zobrazować ogrom problemów prywatnych wytwórców z OZE, przytoczyć można dane publikowane w portalu globenergia.pl (https://globenergia.pl/wylaczenia-oze-9-dni-z-rzedu/):
„Majówka pod znakiem ograniczeń mocy fotowoltaiki i farm wiatrowych.
Wyłączenia fotowoltaiki miały miejsce codziennie od 27 kwietnia do 5 maja.
Moc elektrowni wiatrowych ograniczana była w tym czasie cztery razy (28.04, 1.05, 2.05, 5.05).
Ceny energii spadały poniżej zera pierwszego i drugiego maja.
Maj rozpoczął się w tym roku piękną pogodą. W związku z majówką zapotrzebowanie na energię elektryczną, czyli obciążenie systemu elektroenergetycznego, było niższe niż w dni robocze, a możliwości wytwórcze fotowoltaiki i elektrowni wiatrowych – duże. Z tego powodu w czasie długiego weekendu codziennie następowało nierynkowe rozdysponowanie jednostek wytwórczych, czyli wyłączenia OZE z uwagi na zbyt dużą wysokość produkcji.
Majówka z wyłączonym OZE
W ciągu majówki wyłączenia fotowoltaiki miały miejsce codziennie, natomiast moc farm wiatrowych została ograniczona w środę (1.05), czwartek (2.05) i niedzielę (5.05). W środę nastąpiło również wyłączenie PV o największej skali. Trwało od godziny, 7:00 do 18:00, czyli jedenaście godzin, a między 12:00 a 13:00 PSE zdecydowało o wyłączeniu aż 4749 MW mocy jednostek fotowoltaicznych, czyli prawie 75% mocy tych źródeł PV, które PSE może odłączyć (według danych ARE z lutego bieżącego roku).
Pomimo wyłączeń produkcja energii elektrycznej z OZE była wysoka – w najbardziej sprzyjających godzinach sama fotowoltaika odpowiadała za więcej niż połowę energii w sieci. Na przykład 55,9% (9,68 GWh) energii wyprodukowanej trzeciego maja między 10:00 a 11:00 pochodziło ze źródeł fotowoltaicznych. Drugiego maja, między 13:00 a 14:00, 61,7% (11,11 GWh) energii wyprodukowały źródła wiatrowe i fotowoltaiczne. Jeśli wziąć pod uwagę całą dobę, według danych instrat.energy pierwszego maja fotowoltaika i elektrownie wiatrowe były wspólnie odpowiedzialne za 43,2% produkcji (152,02 GWh), drugiego za 45,1% (163,98 GWh), trzeciego za 36,2% (124,99 GWh), czwartego za 29,1% (101,31 GWh) a piątego za 29,4% (97,95 GWh).
Ceny energii na rynku dnia następnego spadły poniżej zera w środę (1.05) i czwartek (2.05), otarły się też o zero w niedzielę (5.05) [źródło: https://energy.instrat.pl/ceny/].
Ograniczenia 9 dni z rzędu!
Dotąd w tym roku wyłączenia OZE zdarzyły się 20 razy – pierwsze nastąpiło trzeciego marca, ostatnie piątego maja. Majówkowe wyłączenia miały miejsce 5 dni z rzędu, ale w cztery ostatnie dni kwietnia PSE również wydało decyzję o wyłączeniach. W ten sposób od soboty 27 kwietnia do niedzieli 5 maja OZE odłączane było codziennie, aż przez dziewięć kolejnych dni”.
W związku z powyższym pragnę zapytać:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi bieżący monitoring wyłączeń wytwórców OZE i tzw. godzin ujemnych?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi bieżący szacunek strat finansowych ponoszonych przez prywatnych wytwórców OZE?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska identyfikuje przyczyny narastającego zjawiska wyłączeń wytwórców OZE i tzw. godzin ujemnych?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dysponuje i wdraża systemowe rozwiązania oddalające ryzyko systematycznych wyłączeń wytwórców OZE i tzw. godzin ujemnych?
Jakie konkretne przepisy zaproponuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w nadchodzących nowelizacjach ustawy o OZE, które byłyby reakcją i remedium na zjawisko wyłączeń wytwórców OZE i tzw. godzin ujemnych?
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Szczucki
Interpelacja nr 2888
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie przymusowego wyłączania instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE) i tzw. godzin ujemnych
Zgłaszający: Krzysztof Szczucki
Data wpływu: 19-05-2024
Szanowna Pani Minister,
zwracam się do Pani jako ministra właściwego ds. energii w sprawie przymusowego wyłączania instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE) i tzw. godzin ujemnych.
W ramach poselskich kontaktów z wytwórcami energii elektrycznej skupionymi lub współpracującymi z organizacjami branżowymi (Unią Producentów i Pracodawców Przemysłu Biogazowego i Biometanowego oraz Polskim Stowarzyszeniem Fotowoltaiki) zostałem zaalarmowany co do przymusowych wyłączeń instalacji odnawialnych źródeł energii i tzw. godzin ujemnych.
Przedstawiciele polskich prywatnych przedsiębiorców - wytwórców zielonej energii z OZE pochodzącej z wiatru, słońca oraz biogazu - zwracają uwagę na niekorzystne zjawisko redysponowania energią przez (należącą do Skarbu Państwa) spółkę Polskie Sieci Elektroenergetyczne, co oznacza odłączanie od sieci i pozbawianie ich możliwości wytwarzania energii elektrycznej, co jest jednoznaczne z narażaniem ich na ponoszenie strat i zachwianiem płynności finansowej oraz brakiem możliwości wywiązania się z kontraktów.
Przypadki wyłączania instalacji prywatnych wytwórców OZE, które obserwujemy w ostatnim okresie, bardzo negatywnie wpływają na sytuację finansową całego sektora zielonej energii, który powinien być szczególnie traktowany z racji korzyści dla środowiska naturalnego deklarowanych w Krajowym Planie na rzecz Energii i Klimatu.
Trudno zrozumieć sytuację, w której w przypadku tzw. nadprodukcji energii elektrycznej w pierwszej kolejności wyłączani są wytwórcy OZE będący w większości polskimi prywatnymi przedsiębiorcami, którzy zainwestowali własne środki w budowę farm wiatrowych czy fotowoltaicznych lub instalacji biogazowych i jednocześnie skazuje ich się na niebezpieczeństwo utraty płynności finansowej lub wręcz bankructwo, podczas gdy państwowe spółki energetyczne - molochy produkujące energię poprzez spalanie paliw kopalnych i degradujące przy tym środowisko naturalne - są traktowane priorytetowo, gdyż nie dotyczy ich ograniczenie wytwarzania energii.
Prywatni wytwórcy OZE, aby zrealizować swoje inwestycje, w większości byli zmuszeni do zaciągnięcia ogromnych kredytów i teraz, nie mając możliwości nie tylko zarobku, ale nawet pokrycia kosztów obsługi zobowiązań kredytowych, nie mają szans na utrzymanie finansowe inwestycji.
Zjawisko występowania tzw. godzin ujemnych powoduje, że wytwórcy energii OZE nie tylko oddają swoją produkcję za darmo, ale także nie mają możliwości wygenerowania i sprzedaży tzw. kolorowych certyfikatów, a przecież zawierając umowy sprzedaży energii, wytwórca zobowiązuje się do produkcji określonej ilości zarówno energii, jaki i certyfikatów. Brak wywiązania się z kontraktu powoduje narażenie się na kary umowne.
W przypadku wytwórców będących uczestnikami aukcyjnej sprzedaży energii istnieje zobowiązanie koniecznej sprzedaży w systemie aukcyjnym co najmniej 85% energii zadeklarowanej podczas przystępowania do systemu aukcyjnego. Jeżeli tego wymogu nie wypełniają, narażają się na dotkliwe kary nakładane przez prezesa URE. Rzadko który wytwórca może zrekompensować sobie straty powstałe w związku z wyłączeniem lub cenami ujemnymi, ponieważ rekompensaty nie uwzględniają cen energii oraz certyfikatów zawieranych w kontraktach, lecz wartości rynkowe.
Żeby zobrazować ogrom problemów prywatnych wytwórców z OZE, przytoczyć można dane publikowane w portalu globenergia.pl (https://globenergia.pl/wylaczenia-oze-9-dni-z-rzedu/):
„Majówka pod znakiem ograniczeń mocy fotowoltaiki i farm wiatrowych.
Wyłączenia fotowoltaiki miały miejsce codziennie od 27 kwietnia do 5 maja.
Moc elektrowni wiatrowych ograniczana była w tym czasie cztery razy (28.04, 1.05, 2.05, 5.05).
Ceny energii spadały poniżej zera pierwszego i drugiego maja.
Maj rozpoczął się w tym roku piękną pogodą. W związku z majówką zapotrzebowanie na energię elektryczną, czyli obciążenie systemu elektroenergetycznego, było niższe niż w dni robocze, a możliwości wytwórcze fotowoltaiki i elektrowni wiatrowych – duże. Z tego powodu w czasie długiego weekendu codziennie następowało nierynkowe rozdysponowanie jednostek wytwórczych, czyli wyłączenia OZE z uwagi na zbyt dużą wysokość produkcji.
Majówka z wyłączonym OZE
W ciągu majówki wyłączenia fotowoltaiki miały miejsce codziennie, natomiast moc farm wiatrowych została ograniczona w środę (1.05), czwartek (2.05) i niedzielę (5.05). W środę nastąpiło również wyłączenie PV o największej skali. Trwało od godziny, 7:00 do 18:00, czyli jedenaście godzin, a między 12:00 a 13:00 PSE zdecydowało o wyłączeniu aż 4749 MW mocy jednostek fotowoltaicznych, czyli prawie 75% mocy tych źródeł PV, które PSE może odłączyć (według danych ARE z lutego bieżącego roku).
Pomimo wyłączeń produkcja energii elektrycznej z OZE była wysoka – w najbardziej sprzyjających godzinach sama fotowoltaika odpowiadała za więcej niż połowę energii w sieci. Na przykład 55,9% (9,68 GWh) energii wyprodukowanej trzeciego maja między 10:00 a 11:00 pochodziło ze źródeł fotowoltaicznych. Drugiego maja, między 13:00 a 14:00, 61,7% (11,11 GWh) energii wyprodukowały źródła wiatrowe i fotowoltaiczne. Jeśli wziąć pod uwagę całą dobę, według danych instrat.energy pierwszego maja fotowoltaika i elektrownie wiatrowe były wspólnie odpowiedzialne za 43,2% produkcji (152,02 GWh), drugiego za 45,1% (163,98 GWh), trzeciego za 36,2% (124,99 GWh), czwartego za 29,1% (101,31 GWh) a piątego za 29,4% (97,95 GWh).
Ceny energii na rynku dnia następnego spadły poniżej zera w środę (1.05) i czwartek (2.05), otarły się też o zero w niedzielę (5.05) [źródło: https://energy.instrat.pl/ceny/].
Ograniczenia 9 dni z rzędu!
Dotąd w tym roku wyłączenia OZE zdarzyły się 20 razy – pierwsze nastąpiło trzeciego marca, ostatnie piątego maja. Majówkowe wyłączenia miały miejsce 5 dni z rzędu, ale w cztery ostatnie dni kwietnia PSE również wydało decyzję o wyłączeniach. W ten sposób od soboty 27 kwietnia do niedzieli 5 maja OZE odłączane było codziennie, aż przez dziewięć kolejnych dni”.
W związku z powyższym pragnę zapytać:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi bieżący monitoring wyłączeń wytwórców OZE i tzw. godzin ujemnych?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi bieżący szacunek strat finansowych ponoszonych przez prywatnych wytwórców OZE?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska identyfikuje przyczyny narastającego zjawiska wyłączeń wytwórców OZE i tzw. godzin ujemnych?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska dysponuje i wdraża systemowe rozwiązania oddalające ryzyko systematycznych wyłączeń wytwórców OZE i tzw. godzin ujemnych?
Jakie konkretne przepisy zaproponuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w nadchodzących nowelizacjach ustawy o OZE, które byłyby reakcją i remedium na zjawisko wyłączeń wytwórców OZE i tzw. godzin ujemnych?
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Szczucki
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Miłosz Motyka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7575 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DELG-WRE.050.4.2024.PK
3235499.12762999.10266171
Warszawa, 28-06-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Krzysztofa Szczuckiego w sprawie przymusowego
wyłączania instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE) i tzw. godzin ujemnych, nr
K10INT2888 przekazuje następujące wyjaśnienia.
Na wstępie należy podkreślić, że operator systemu przesyłowego (Polskie Sieci
Elektroenergetyczne S.A.) (dalej OSP) jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo pracy sieci
przesyłowej oraz bilansowanie handlowo-techniczne krajowego systemu
elektroenergetycznego (dalej KSE). Realizując te zdania, operator podejmuje niezbędne
działania celem równoważenia podaży i popytu na energię elektryczną uwzględniając
uwarunkowania pracy sieci, jednostek wytwórczych oraz wymagań dotyczących
bezpieczeństwa pracy systemu.
Ze względu na szybko postępujący przyrost mocy źródeł odnawialnych w KSE, coraz częściej
dochodzi do szybkich zmian podaży energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł OZE.
Jednocześnie, bezpieczna praca KSE wymaga pracy określonej liczby sterowalnych i
dyspozycyjnych jednostek wytwórczych pracujących niezależnie od warunków
pogodowych. W rezultacie, wytwarzanie energii elektrycznej w jednostkach OZE oraz
w jednostkach konwencjonalnych okresowo może przewyższać zapotrzebowanie na energię
elektryczną krajowych odbiorców oraz jej eksport do innych państw. Skutkiem tego jest
niezbilansowanie KSE, które w przypadku jego niewyeliminowania zakłóciłoby bezpieczną
pracę systemu elektroenergetycznego.
W warunkach funkcjonowania rynku energii elektrycznej, w okresach nadwyżki podaży
energii elektrycznej ponad popyt, podstawowym środkiem równoważenia bilansu powinny
być środki rynkowe, do których należą w szczególności oferty redukcji generacji za
wynagrodzeniem, składane na rynek bilansujący oraz oferty na świadczenie usług
systemowych dla operatorów systemu. Oferty takie mogą być składane także w odniesieniu
do źródeł odnawialnych.
W przypadku, gdy wykorzystanie mechanizmów rynkowych jest niewystarczające, OSP jest
zmuszony do wykorzystania redysponowania nieopartego na zasadach rynkowych. Należy
jednak podkreślić, że wykorzystanie redysponowania nieopartego na zadach rynkowych jest
środkiem „last resort” i jest stosowane przez operatora w sytuacji, w której operator
wykorzystał wszystkie inne możliwe sposoby zbilansowania pracy KSE takie jak:
zmniejszenie wytwarzania energii elektrycznej w krajowych elektrowniach systemowych
-- 1 of 3 --
czy międzyoperatorski eksport nadwyżek energii elektrycznej do sąsiednich systemów.
Redukcją nierynkową objęte są jednostki wytwórcze tych wytwórców, którzy jeszcze nie
zdecydowali się uczestniczyć w mechanizmach rynkowych. Zasady stosowania
redysponowania nieopartego na zasadach rynkowych określa art. 13 ust. 6 rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie rynku
wewnętrznego energii elektrycznej (dalej rozporządzenie 2019/943) oraz art. 9c ust. 7a
ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266).
Należy również podkreślić, że wytwórcom, którzy spełniają wymogi określone w art. 13
ust. 7 rozporządzenia 2019/943, przysługuje rekompensata finansowa z tytułu wydania
polecenia redukcji generacji energii elektrycznej przez właściwego operatora systemu
elektroenergetycznego (przesyłowego lub dystrybucyjnego).
Należy wskazać, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska (dalej MKiŚ) na bieżąco analizuje
sytuację na rynku energii, w tym poziom oraz zmienność cen energii elektrycznej oraz
występowanie redysponowania nieopartego na zasadach rynkowych. Jednakże
szczegółowe dane dotyczące stosowania nierynkowej redukcji oraz kosztów finansowych
zgłaszanych w postepowaniach o rekompensatę są znane jedynie OSP i OSD, do których
takie wnioski są kierowane celem rozpatrzenia.
Jedną z głównych przyczyn narastającego problemu występowania cen ujemnych jest stale
rosnąca liczba nowych instalacji OZE przyłączanych do KSE przy równoczesnym okresowym
braku popytu na tę energię. Cena energii elektrycznej na rynku hurtowym jest ustalana na
podstawie tzw. ceny krańcowej, tj. ceny oferowanej przez najdroższą jednostkę wytwórczą
pokrywającą zapotrzebowanie w danym momencie. Rynek energii elektrycznej w UE
zorganizowano w taki sposób, aby w pierwszej kolejności do systemu elektroenergetycznego
trafiała energia produkowana przez jednostki o najniższym koszcie zmiennym wytwarzania
(tzw. reguła merit order). Im większe zapotrzebowanie na energię elektryczną, tym więcej
coraz droższych jednostek wytwórczych angażowanych jest do zaspokojenia
zapotrzebowania. Ceny energii elektrycznej maleją zatem wraz ze spadkiem
zapotrzebowania na energię elektryczną lub też, gdy więcej jednostek o niższym koszcie
zmiennym jest w stanie pokryć zapotrzebowanie (w momentach zwiększonej generacji
energii elektrycznej z OZE). Cena energii natomiast rośnie w sytuacji odwrotnej, tj.
większego zapotrzebowania bądź mniejszej ilości energii produkowanej z jednostek o
niższym koszcie zmiennym. Zatem rosnąca liczba nowych instalacji OZE może skutkować
występowaniem ujemnych cen energii.
Należy wskazać, że MKiŚ nie ma możliwości bezpośredniej ingerencji w sposób
kształtowania się cen energii elektrycznej, ponieważ jest to mechanizm rynkowy, w którym
cena jest ustalana jako wynik gry popytu i podaży, a nie w sposób administracyjny.
Dodatkowo, polski rynek energii elektrycznej jest częścią unijnego wewnętrznego rynku
energii, który jest oparty o szereg regulacji unijnych, które określają zasady obrotu energią
elektryczną, w tym zakaz stosowania maksymalnego lub minimalnego limitu hurtowej ceny
energii elektrycznej. Problem ujemnych cen energii elektrycznej jest zauważalny w coraz
większej skali w całej Unii.
MKiŚ analizuje na bieżąco dostępne mechanizmy oraz dostosowuje prawo krajowe do prawa
UE. Działania te mają na celu zapewnienie jak największej dostępności różnego rodzaju
produktów, mechanizmów, które będą zwiększały elastyczność systemu
elektroenergetycznego, gdyż to ona może pozytywnie przyczynić się do ograniczania
zjawiska cen ujemnych i występowania nierynkowej redukcji instalacji OZE. W tym celu, w
-- 2 of 3 --
szczególności analizowane są możliwości w zakresie tzw. odpowiedzi odbioru (demand side
response) oraz zwiększenia udziału magazynów energii w systemie elektroenergetycznym.
Analizowana jest również możliwość wprowadzenia przepisów pozwalających istniejącym
instalacjom PV na dobudowanie w tej samej lokalizacji magazynu energii elektrycznej. Takie
rozwiązanie pozwoli instalacjom nowym oraz istniejącym na magazynowanie wytworzonej
energii elektrycznej w celu dostarczenia do sieci w okresach, kiedy pojawi się zwiększone
zapotrzebowanie na energię elektryczną.
MKiŚ jest w ciągłym kontakcie ze wszystkimi uczestnikami rynku i prowadzi aktywne działania
mające na celu zwiększenie wykorzystania energii generowanej przez źródła OZE i ich lepszej
integracji z systemem elektroenergetycznym przy jednoczesnym zapewnieniu realizacji celów
jakimi są: bezpieczeństwo energetyczne i transformacja energetyczna w kierunku niskoemisyjności.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Miłosz Motyka
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DELG-WRE.050.4.2024.PK
3235499.12762999.10266171
Warszawa, 28-06-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Krzysztofa Szczuckiego w sprawie przymusowego
wyłączania instalacji odnawialnych źródeł energii (OZE) i tzw. godzin ujemnych, nr
K10INT2888 przekazuje następujące wyjaśnienia.
Na wstępie należy podkreślić, że operator systemu przesyłowego (Polskie Sieci
Elektroenergetyczne S.A.) (dalej OSP) jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo pracy sieci
przesyłowej oraz bilansowanie handlowo-techniczne krajowego systemu
elektroenergetycznego (dalej KSE). Realizując te zdania, operator podejmuje niezbędne
działania celem równoważenia podaży i popytu na energię elektryczną uwzględniając
uwarunkowania pracy sieci, jednostek wytwórczych oraz wymagań dotyczących
bezpieczeństwa pracy systemu.
Ze względu na szybko postępujący przyrost mocy źródeł odnawialnych w KSE, coraz częściej
dochodzi do szybkich zmian podaży energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł OZE.
Jednocześnie, bezpieczna praca KSE wymaga pracy określonej liczby sterowalnych i
dyspozycyjnych jednostek wytwórczych pracujących niezależnie od warunków
pogodowych. W rezultacie, wytwarzanie energii elektrycznej w jednostkach OZE oraz
w jednostkach konwencjonalnych okresowo może przewyższać zapotrzebowanie na energię
elektryczną krajowych odbiorców oraz jej eksport do innych państw. Skutkiem tego jest
niezbilansowanie KSE, które w przypadku jego niewyeliminowania zakłóciłoby bezpieczną
pracę systemu elektroenergetycznego.
W warunkach funkcjonowania rynku energii elektrycznej, w okresach nadwyżki podaży
energii elektrycznej ponad popyt, podstawowym środkiem równoważenia bilansu powinny
być środki rynkowe, do których należą w szczególności oferty redukcji generacji za
wynagrodzeniem, składane na rynek bilansujący oraz oferty na świadczenie usług
systemowych dla operatorów systemu. Oferty takie mogą być składane także w odniesieniu
do źródeł odnawialnych.
W przypadku, gdy wykorzystanie mechanizmów rynkowych jest niewystarczające, OSP jest
zmuszony do wykorzystania redysponowania nieopartego na zasadach rynkowych. Należy
jednak podkreślić, że wykorzystanie redysponowania nieopartego na zadach rynkowych jest
środkiem „last resort” i jest stosowane przez operatora w sytuacji, w której operator
wykorzystał wszystkie inne możliwe sposoby zbilansowania pracy KSE takie jak:
zmniejszenie wytwarzania energii elektrycznej w krajowych elektrowniach systemowych
-- 1 of 3 --
czy międzyoperatorski eksport nadwyżek energii elektrycznej do sąsiednich systemów.
Redukcją nierynkową objęte są jednostki wytwórcze tych wytwórców, którzy jeszcze nie
zdecydowali się uczestniczyć w mechanizmach rynkowych. Zasady stosowania
redysponowania nieopartego na zasadach rynkowych określa art. 13 ust. 6 rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/943 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie rynku
wewnętrznego energii elektrycznej (dalej rozporządzenie 2019/943) oraz art. 9c ust. 7a
ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266).
Należy również podkreślić, że wytwórcom, którzy spełniają wymogi określone w art. 13
ust. 7 rozporządzenia 2019/943, przysługuje rekompensata finansowa z tytułu wydania
polecenia redukcji generacji energii elektrycznej przez właściwego operatora systemu
elektroenergetycznego (przesyłowego lub dystrybucyjnego).
Należy wskazać, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska (dalej MKiŚ) na bieżąco analizuje
sytuację na rynku energii, w tym poziom oraz zmienność cen energii elektrycznej oraz
występowanie redysponowania nieopartego na zasadach rynkowych. Jednakże
szczegółowe dane dotyczące stosowania nierynkowej redukcji oraz kosztów finansowych
zgłaszanych w postepowaniach o rekompensatę są znane jedynie OSP i OSD, do których
takie wnioski są kierowane celem rozpatrzenia.
Jedną z głównych przyczyn narastającego problemu występowania cen ujemnych jest stale
rosnąca liczba nowych instalacji OZE przyłączanych do KSE przy równoczesnym okresowym
braku popytu na tę energię. Cena energii elektrycznej na rynku hurtowym jest ustalana na
podstawie tzw. ceny krańcowej, tj. ceny oferowanej przez najdroższą jednostkę wytwórczą
pokrywającą zapotrzebowanie w danym momencie. Rynek energii elektrycznej w UE
zorganizowano w taki sposób, aby w pierwszej kolejności do systemu elektroenergetycznego
trafiała energia produkowana przez jednostki o najniższym koszcie zmiennym wytwarzania
(tzw. reguła merit order). Im większe zapotrzebowanie na energię elektryczną, tym więcej
coraz droższych jednostek wytwórczych angażowanych jest do zaspokojenia
zapotrzebowania. Ceny energii elektrycznej maleją zatem wraz ze spadkiem
zapotrzebowania na energię elektryczną lub też, gdy więcej jednostek o niższym koszcie
zmiennym jest w stanie pokryć zapotrzebowanie (w momentach zwiększonej generacji
energii elektrycznej z OZE). Cena energii natomiast rośnie w sytuacji odwrotnej, tj.
większego zapotrzebowania bądź mniejszej ilości energii produkowanej z jednostek o
niższym koszcie zmiennym. Zatem rosnąca liczba nowych instalacji OZE może skutkować
występowaniem ujemnych cen energii.
Należy wskazać, że MKiŚ nie ma możliwości bezpośredniej ingerencji w sposób
kształtowania się cen energii elektrycznej, ponieważ jest to mechanizm rynkowy, w którym
cena jest ustalana jako wynik gry popytu i podaży, a nie w sposób administracyjny.
Dodatkowo, polski rynek energii elektrycznej jest częścią unijnego wewnętrznego rynku
energii, który jest oparty o szereg regulacji unijnych, które określają zasady obrotu energią
elektryczną, w tym zakaz stosowania maksymalnego lub minimalnego limitu hurtowej ceny
energii elektrycznej. Problem ujemnych cen energii elektrycznej jest zauważalny w coraz
większej skali w całej Unii.
MKiŚ analizuje na bieżąco dostępne mechanizmy oraz dostosowuje prawo krajowe do prawa
UE. Działania te mają na celu zapewnienie jak największej dostępności różnego rodzaju
produktów, mechanizmów, które będą zwiększały elastyczność systemu
elektroenergetycznego, gdyż to ona może pozytywnie przyczynić się do ograniczania
zjawiska cen ujemnych i występowania nierynkowej redukcji instalacji OZE. W tym celu, w
-- 2 of 3 --
szczególności analizowane są możliwości w zakresie tzw. odpowiedzi odbioru (demand side
response) oraz zwiększenia udziału magazynów energii w systemie elektroenergetycznym.
Analizowana jest również możliwość wprowadzenia przepisów pozwalających istniejącym
instalacjom PV na dobudowanie w tej samej lokalizacji magazynu energii elektrycznej. Takie
rozwiązanie pozwoli instalacjom nowym oraz istniejącym na magazynowanie wytworzonej
energii elektrycznej w celu dostarczenia do sieci w okresach, kiedy pojawi się zwiększone
zapotrzebowanie na energię elektryczną.
MKiŚ jest w ciągłym kontakcie ze wszystkimi uczestnikami rynku i prowadzi aktywne działania
mające na celu zwiększenie wykorzystania energii generowanej przez źródła OZE i ich lepszej
integracji z systemem elektroenergetycznym przy jednoczesnym zapewnieniu realizacji celów
jakimi są: bezpieczeństwo energetyczne i transformacja energetyczna w kierunku niskoemisyjności.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Miłosz Motyka
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --