Interpelacja nr 2884
Interpelacja w sprawie wsparcia dla rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wsparcia dla rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi
Interpelacja nr 2884
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wsparcia dla rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 17-05-2024
Zwracam się z prośbą o udzielenie szczegółowych informacji na temat zmian w systemie wsparcia dla rodzin wychowujących niepełnosprawne dzieci, które zostały wprowadzone od dnia 13 grudnia 2023 roku.
Wspieranie rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi powinno być jednym z priorytetów polityki społecznej, stąd istotne jest, aby te zmiany były szeroko komunikowane i przejrzyste.
Proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie konkretnie zmiany w zakresie wsparcia dla rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi zostały wprowadzone od dnia 13 grudnia 2023 roku? Proszę o szczegółowe informacje dotyczące nowych przepisów, programów oraz inicjatyw, które zostały wdrożone.
Jakie były główne cele tych zmian? Jakie problemy miały być rozwiązane poprzez wprowadzenie nowych rozwiązań i w jaki sposób nowe przepisy mają poprawić sytuację rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi?
Jakie są plany rządu na najbliższe miesiące i lata w zakresie dalszego wsparcia dla rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi? Proszę o informacje na temat projektów ustaw, rozporządzeń oraz programów, nad którymi obecnie toczą się prace.
Jakie są przewidywane efekty wprowadzonych zmian? Czy zostały przeprowadzone analizy lub badania oceniające wpływ nowych rozwiązań na jakość życia rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi?
Uprzejmie proszę o udzielenie wyczerpującej odpowiedzi na powyższe pytania.
Interpelacja nr 2884
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wsparcia dla rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 17-05-2024
Zwracam się z prośbą o udzielenie szczegółowych informacji na temat zmian w systemie wsparcia dla rodzin wychowujących niepełnosprawne dzieci, które zostały wprowadzone od dnia 13 grudnia 2023 roku.
Wspieranie rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi powinno być jednym z priorytetów polityki społecznej, stąd istotne jest, aby te zmiany były szeroko komunikowane i przejrzyste.
Proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie konkretnie zmiany w zakresie wsparcia dla rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi zostały wprowadzone od dnia 13 grudnia 2023 roku? Proszę o szczegółowe informacje dotyczące nowych przepisów, programów oraz inicjatyw, które zostały wdrożone.
Jakie były główne cele tych zmian? Jakie problemy miały być rozwiązane poprzez wprowadzenie nowych rozwiązań i w jaki sposób nowe przepisy mają poprawić sytuację rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi?
Jakie są plany rządu na najbliższe miesiące i lata w zakresie dalszego wsparcia dla rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi? Proszę o informacje na temat projektów ustaw, rozporządzeń oraz programów, nad którymi obecnie toczą się prace.
Jakie są przewidywane efekty wprowadzonych zmian? Czy zostały przeprowadzone analizy lub badania oceniające wpływ nowych rozwiązań na jakość życia rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi?
Uprzejmie proszę o udzielenie wyczerpującej odpowiedzi na powyższe pytania.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
14%
Konkretność
86%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.7 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7622 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.307.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 2884 Pana Posła Dariusza Mateckiego, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W 2023 r. został przeprowadzony proces legislacyjny ustawy z dnia 7 lipca 2023 r.
o świadczeniu wspierającym1, która weszła w życie 1 stycznia 2024 r. Ustawa zmieniła
dotychczasowy system świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami oraz ich opiekunów
poprzez wprowadzenie do systemu prawnego nowego świadczenia wspierającego,
skierowanego bezpośrednio do dorosłych osób z niepełnosprawnościami. Zmodyfikowała
też warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego przeznaczonego dla opiekunów
osób niepełnosprawnych, w związku ze zmianą ustawy z 28 listopada 2003 r.
o świadczeniach rodzinnych.
W świetle nowych przepisów, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunom
sprawującym opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi do ukończenia przez nie 18. roku życia.
Rozszerzono też na ich podstawie krąg osób uprawnionych do pobierania świadczenia. Od
1 stycznia 2024 r. o świadczenie pielęgnacyjne może ubiegać się rodzic dziecka, inna osoba
na której ciąży obowiązek alimentacyjny, małżonek, opiekun faktyczny dziecka w trakcie
adopcji, a także rodzina zastępcza, osoba prowadząca rodzinny dom dziecka, dyrektor
placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektor regionalnej placówki opiekuńczo-
terapeutycznej albo dyrektor interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego.
Ważną zmianą jest także możliwość łączenia przez opiekuna - bez żadnych ograniczeń -
aktywności zawodowej z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego, co stanowi realizację
głównego postulatu zgłaszanego przez opiekunów osób niepełnosprawnych. Świadczenie
pielęgnacyjne - na nowych zasadach - przysługuje także, gdy opiekun dziecka ma ustalone
prawo do własnej emerytury, renty lub innego świadczenia emerytalno-rentowego.
Przeszkody dla pobierania świadczenia nie stanowi także posiadany przez opiekuna osoby
niepełnosprawnej status rolnika, małżonka rolnika, czy domownika rolnika.
W przypadku gdy opiekun otrzymujący świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach
sprawuje opiekę nad więcej niż jedną osobą w wieku poniżej 18. roku życia, legitymującą się
odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności, nowe przepisy przewidują podwyższenie
1 Dz. U. poz. 1429.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
o 100% wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą
sprawowana jest opieka.
Nowe regulacje realizują też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r.
(sygn. akt K38/13) poprzez skreślenie z ustawy o świadczeniach rodzinnych artykułu 17 ust.
1b, uzależniającego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania
niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki.
Dodatkowo, ustawa przewiduje szeroką ochronę praw nabytych opiekunów osób
z niepełnosprawnościami, które nabyły bądź nabędą - na starych zasadach, obowiązujących
do 31 grudnia 2023 r. - prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku
opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna. Osoby te mogą w dalszym ciągu pobierać
wymienione świadczenia, zgodnie z dotychczasowymi przepisami.
Jednocześnie, jak już wspomniano, ustawa wprowadza, od 1 stycznia 2004 roku, nowe
świadczenie dedykowane dorosłym osobom niepełnosprawnym, którego wysokość jest
powiązana z wysokością renty socjalnej i wynosi od 40 % do 220% renty socjalnej –
w zależności od ustalonego poziomu potrzeby wsparcia. Co istotne, ta forma wsparcia
przysługuje osobie uprawnionej bez względu na wysokość jej dochodu lub dochodu jej
opiekuna czy innych członków rodziny. Ustawa o świadczeniu wspierającym nie zawiera
także żadnych zapisów ograniczających możliwość podejmowania aktywności zawodowej
przez opiekuna osoby z niepełnosprawnością, uprawnionej do świadczenia wspierającego.
Oznacza to, że opiekun sam zadecyduje o tym czy i w jakim wymiarze podjąć lub
kontynuować zatrudnienie.
Ustawa o świadczeniu wspierającym realizuje główny postulat środowisk osób
z niepełnosprawnościami i ich opiekunów, jakim jest ukierunkowanie polityki państwa na
upodmiotowienie osoby z niepełnosprawnością poprzez zapewnienie jej możliwości
decydowania o tym, jaki rodzaj czy forma dostępnego wsparcia zostanie sfinansowana
z przyznanych jej środków.
Ustawa stanowi też realizację Priorytetu V Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami
2021 – 2030 przyjętej przez Radę Ministrów 16 lutego 2021 r.2, gdzie założono, że zostanie
przygotowana zmiana dotychczasowego systemu świadczeń dla opiekunów osób
z niepełnosprawnościami, a zakres przekazanej pomocy będzie zależał od stopnia wsparcia
potrzebnego osobie z niepełnosprawnością ze strony opiekuna. Przedmiotowa ustawa
przewiduje - po roku funkcjonowania ustawy - dokonanie przez Ministra Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej oceny jej działania, co będzie stanowić podstawę decyzji
o ewentualnych zmianach lub korektach jej zapisów.
Inną formą wsparcia są programy resortowe Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
finansowane ze środków Funduszu Solidarnościowego, które m. in. są adresowane do dzieci
z niepełnosprawnościami oraz członków ich rodzin/opiekunów. Należą do nich:
usługa asystencji osobistej realizowana w ramach programów „Asystent osobisty osoby
z niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego oraz „Asystent
osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Organizacji Pozarządowych. Programy te
mają zapewniać możliwość skorzystania przez osoby z niepełnosprawnościami, w tym
dzieci do 16 roku życia, z pomocy asystenta przy wykonywaniu codziennych czynności
2 M.P. z 2021 poz. 218.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i funkcjonowaniu w życiu społecznym, stymulowanie osoby niepełnosprawnej do
podejmowania aktywności i umożliwienie realizowania prawa do niezależnego życia
oraz przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu spowodowanemu
niepełnosprawnością.
usługa opieki wytchnieniowej, dostępna w ramach programów „Opieka wytchnieniowa
dla Jednostek Samorządu Terytorialnego” i „Opieka wytchnieniowa dla Organizacji
Pozarządowych”.
Głównym celem tych programów jest odciążenie członków rodzin i opiekunów osób
z niepełnosprawnościami od codziennych obowiązków łączących się ze sprawowaniem
opieki poprzez zapewnienie im czasowego zastępstwa w tym zakresie.
Powyższe programy realizowane są na podstawie art. 7 ust. 5 ustawy z 23 października 2018
r. o Funduszu Solidarnościowym3, zaś źródłem ich finansowania są środki ujęte w projekcie
planu finansowego Funduszu, którego dysponentem jest minister właściwy do spraw
zabezpieczenia społecznego.
W 2024 r. zostaną ogłoszone przyszłoroczne edycje ww. programów.
Ponadto, w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają zaawansowane prace
na projektem rządowej ustawy o asystencji osobistej, która - zgodnie z założeniami - wejdzie
w życie w 2025 r.
Nadmieniam, że usługa świadczona w ramach programu „Asystent Osobisty Osoby
z Niepełnosprawnością” zarówno dla Jednostek Samorządu Terytorialnego jak
i dla Organizacji Pozarządowych, pozostanie dostępna na zasadzie komplementarności.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
3 Dz. U. z 2023 r. poz. 647, 1407 i 1429.
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.307.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 2884 Pana Posła Dariusza Mateckiego, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W 2023 r. został przeprowadzony proces legislacyjny ustawy z dnia 7 lipca 2023 r.
o świadczeniu wspierającym1, która weszła w życie 1 stycznia 2024 r. Ustawa zmieniła
dotychczasowy system świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami oraz ich opiekunów
poprzez wprowadzenie do systemu prawnego nowego świadczenia wspierającego,
skierowanego bezpośrednio do dorosłych osób z niepełnosprawnościami. Zmodyfikowała
też warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego przeznaczonego dla opiekunów
osób niepełnosprawnych, w związku ze zmianą ustawy z 28 listopada 2003 r.
o świadczeniach rodzinnych.
W świetle nowych przepisów, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunom
sprawującym opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi do ukończenia przez nie 18. roku życia.
Rozszerzono też na ich podstawie krąg osób uprawnionych do pobierania świadczenia. Od
1 stycznia 2024 r. o świadczenie pielęgnacyjne może ubiegać się rodzic dziecka, inna osoba
na której ciąży obowiązek alimentacyjny, małżonek, opiekun faktyczny dziecka w trakcie
adopcji, a także rodzina zastępcza, osoba prowadząca rodzinny dom dziecka, dyrektor
placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektor regionalnej placówki opiekuńczo-
terapeutycznej albo dyrektor interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego.
Ważną zmianą jest także możliwość łączenia przez opiekuna - bez żadnych ograniczeń -
aktywności zawodowej z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego, co stanowi realizację
głównego postulatu zgłaszanego przez opiekunów osób niepełnosprawnych. Świadczenie
pielęgnacyjne - na nowych zasadach - przysługuje także, gdy opiekun dziecka ma ustalone
prawo do własnej emerytury, renty lub innego świadczenia emerytalno-rentowego.
Przeszkody dla pobierania świadczenia nie stanowi także posiadany przez opiekuna osoby
niepełnosprawnej status rolnika, małżonka rolnika, czy domownika rolnika.
W przypadku gdy opiekun otrzymujący świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach
sprawuje opiekę nad więcej niż jedną osobą w wieku poniżej 18. roku życia, legitymującą się
odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności, nowe przepisy przewidują podwyższenie
1 Dz. U. poz. 1429.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
o 100% wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą
sprawowana jest opieka.
Nowe regulacje realizują też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r.
(sygn. akt K38/13) poprzez skreślenie z ustawy o świadczeniach rodzinnych artykułu 17 ust.
1b, uzależniającego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od daty powstania
niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki.
Dodatkowo, ustawa przewiduje szeroką ochronę praw nabytych opiekunów osób
z niepełnosprawnościami, które nabyły bądź nabędą - na starych zasadach, obowiązujących
do 31 grudnia 2023 r. - prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku
opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna. Osoby te mogą w dalszym ciągu pobierać
wymienione świadczenia, zgodnie z dotychczasowymi przepisami.
Jednocześnie, jak już wspomniano, ustawa wprowadza, od 1 stycznia 2004 roku, nowe
świadczenie dedykowane dorosłym osobom niepełnosprawnym, którego wysokość jest
powiązana z wysokością renty socjalnej i wynosi od 40 % do 220% renty socjalnej –
w zależności od ustalonego poziomu potrzeby wsparcia. Co istotne, ta forma wsparcia
przysługuje osobie uprawnionej bez względu na wysokość jej dochodu lub dochodu jej
opiekuna czy innych członków rodziny. Ustawa o świadczeniu wspierającym nie zawiera
także żadnych zapisów ograniczających możliwość podejmowania aktywności zawodowej
przez opiekuna osoby z niepełnosprawnością, uprawnionej do świadczenia wspierającego.
Oznacza to, że opiekun sam zadecyduje o tym czy i w jakim wymiarze podjąć lub
kontynuować zatrudnienie.
Ustawa o świadczeniu wspierającym realizuje główny postulat środowisk osób
z niepełnosprawnościami i ich opiekunów, jakim jest ukierunkowanie polityki państwa na
upodmiotowienie osoby z niepełnosprawnością poprzez zapewnienie jej możliwości
decydowania o tym, jaki rodzaj czy forma dostępnego wsparcia zostanie sfinansowana
z przyznanych jej środków.
Ustawa stanowi też realizację Priorytetu V Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami
2021 – 2030 przyjętej przez Radę Ministrów 16 lutego 2021 r.2, gdzie założono, że zostanie
przygotowana zmiana dotychczasowego systemu świadczeń dla opiekunów osób
z niepełnosprawnościami, a zakres przekazanej pomocy będzie zależał od stopnia wsparcia
potrzebnego osobie z niepełnosprawnością ze strony opiekuna. Przedmiotowa ustawa
przewiduje - po roku funkcjonowania ustawy - dokonanie przez Ministra Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej oceny jej działania, co będzie stanowić podstawę decyzji
o ewentualnych zmianach lub korektach jej zapisów.
Inną formą wsparcia są programy resortowe Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
finansowane ze środków Funduszu Solidarnościowego, które m. in. są adresowane do dzieci
z niepełnosprawnościami oraz członków ich rodzin/opiekunów. Należą do nich:
usługa asystencji osobistej realizowana w ramach programów „Asystent osobisty osoby
z niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego oraz „Asystent
osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Organizacji Pozarządowych. Programy te
mają zapewniać możliwość skorzystania przez osoby z niepełnosprawnościami, w tym
dzieci do 16 roku życia, z pomocy asystenta przy wykonywaniu codziennych czynności
2 M.P. z 2021 poz. 218.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i funkcjonowaniu w życiu społecznym, stymulowanie osoby niepełnosprawnej do
podejmowania aktywności i umożliwienie realizowania prawa do niezależnego życia
oraz przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu spowodowanemu
niepełnosprawnością.
usługa opieki wytchnieniowej, dostępna w ramach programów „Opieka wytchnieniowa
dla Jednostek Samorządu Terytorialnego” i „Opieka wytchnieniowa dla Organizacji
Pozarządowych”.
Głównym celem tych programów jest odciążenie członków rodzin i opiekunów osób
z niepełnosprawnościami od codziennych obowiązków łączących się ze sprawowaniem
opieki poprzez zapewnienie im czasowego zastępstwa w tym zakresie.
Powyższe programy realizowane są na podstawie art. 7 ust. 5 ustawy z 23 października 2018
r. o Funduszu Solidarnościowym3, zaś źródłem ich finansowania są środki ujęte w projekcie
planu finansowego Funduszu, którego dysponentem jest minister właściwy do spraw
zabezpieczenia społecznego.
W 2024 r. zostaną ogłoszone przyszłoroczne edycje ww. programów.
Ponadto, w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają zaawansowane prace
na projektem rządowej ustawy o asystencji osobistej, która - zgodnie z założeniami - wejdzie
w życie w 2025 r.
Nadmieniam, że usługa świadczona w ramach programu „Asystent Osobisty Osoby
z Niepełnosprawnością” zarówno dla Jednostek Samorządu Terytorialnego jak
i dla Organizacji Pozarządowych, pozostanie dostępna na zasadzie komplementarności.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
3 Dz. U. z 2023 r. poz. 647, 1407 i 1429.
-- 3 of 3 --