Interpelacja w sprawie tzw. afery upadłościowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 286
do ministra sprawiedliwości
w sprawie tzw. afery upadłościowej
Zgłaszający: Aleksandra Gajewska
Data wpływu: 19-12-2023
Szanowny Panie Ministrze,
dziennikarze Onetu na podstawie przeprowadzonego przez siebie śledztwa informowali w serii artykułów w latach 2022-2023: („Afera upadłościowa. Syndyk, wielkie kancelarie, układy w sądach i politycy”) o niepokojących zjawiskach w postępowaniach upadłościowych prowadzonych przez jednego z warszawskich syndyków, którego kancelaria była oskarżana przez przedsiębiorców o wykorzystywanie spraw upadłościowych dla osobistych korzyści. Zarzuty stawiane wobec syndyka obejmują celowe przedłużanie postępowań, zwiększanie kosztów poprzez niepotrzebne ekspertyzy i opłaty prawne oraz czerpanie korzyści z wynajmu powierzchni biurowej spółkom w upadłości. Osoba wspomniana w artykule od czerwca 2023 r. widnieje w wykazie osób posiadających licencję doradcy restrukturyzacyjnego jako zawieszony (stan na listopad 2023 r.). W kwietniu 2023 r., według doniesień prasowych, trwać miał audyt finansowo-księgowy zlecony firmie zewnętrznej. Audyt miał kosztować 1 mln zł a w jego trakcie badana ma być dokumentacja dotycząca 75 postępowań mających związek ze sprawą.
Biorąc pod uwagę powagę tych zarzutów, które wpływają nie tylko na rzetelność procesu upadłościowego, ale także na życie wielu osób i firm, proszę o odpowiedzi na wszystkie poniższe pytania:
1. Jakie były zakres, metodologia i cele audytu finansowo-księgowego prowadzonego na zlecenie Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie tzw. afery upadłościowej?
2. Jaka firma została wybrana do prowadzenia tego audytu i na jakiej podstawie?
3. Jaki był dokładny koszt audytu działań syndyka w tzw. aferze upadłościowej?
4. Kiedy zakończył się audyt działań syndyka zlecony firmie zewnętrznej?
5. Z jakiego powodu raport z ww. audytu nie został dotąd przedstawiony opinii publicznej?
6. Kiedy raport z ww. audytu zostanie przekazany opinii publicznej?
7. Czy w sprawie tzw. afery upadłościowej i syndyka prowadzone jest postępowanie prokuratorskie?
8. Jakie mechanizmy monitorujące i regulujące działania doradców restrukturyzacyjnych, w szczególności w zakresie konfliktu interesów i potencjalnego nadużycia władzy zostały wprowadzone od października 2022 roku?
9. Od kiedy do Ministerstwa Sprawiedliwości zaczęły docierać informacje o nieprawidłowościach opisywanych przez Onet w tzw. aferze upadłościowej?
Z wyrazami szacunku Aleksandra Gajewska
Posłanka na Sejm RP
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9629 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.275.2023
Warszawa, 25 stycznia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na Interpelację nr 286 z dnia 22 grudnia 2023 r. dotyczącą tzw. afery
upadłościowej ujawnionej przez dziennikarzy portalu Onet.pl w latach 2022-2023,
uprzejmie wyjaśniam, co następuje.
W dniu 24 października 2022 r. Minister Sprawiedliwości powziął informację o możliwych
nieprawidłowościach podczas czynności podejmowanych przez doradcę
restrukturyzacyjnego Krzysztofa Gołąba. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przed
datą publikacji artykułu w serwisie Onet.pl Służba Nadzoru Ministra Sprawiedliwości
prowadziła już wobec doradcy restrukturyzacyjnego Krzysztofa Gołąba czynności
kontrolne związane z bieżącą analizą skarg składanych przez uczestników postępowań
upadłościowych. Odnotowania wymaga również, że w ramach właściwości Wydziału
Nadzoru nad Doradcami Restrukturyzacyjnymi rozpoznawane były skargi na działalność
innych syndyków wymienionych w publikacji portalu Onet.pl, przy czym dotyczyły one
konkretnych postępowań upadłościowych prowadzonych przez syndyka pod nadzorem
sędziego-komisarza. Skargi te nie wskazywały jednak na nieprawidłowości o charakterze
systemowym, obejmującym całą działalność danego doradcy restrukturyzacyjnego.
Doniesienia medialne tzw. afery upadłościowej stanowiły impuls zlecenia przez Ministra
Sprawiedliwości audytu Kancelarii doradcy restrukturyzacyjnego Krzysztofa Gołąba oraz
postępowań prowadzonych z jego udziałem. W tym celu w dniu 6 grudnia 2022 r. zawarta
została między Skarbem Państwa-Ministrem Sprawiedliwości a Polskim Instytutem
Kontroli Wewnętrznej sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (KRS 0000259063) umowa
o sporządzenie pisemnego autorskiego raportu, przygotowanego na podstawie kontroli
przeprowadzonej w zakresie prawidłowości dokonywania rozliczeń wydatków
poniesionych przez Krzysztofa Gołąba w procesie prowadzenia postępowań
upadłościowych i restrukturyzacyjnych. Zawarcie w/w umowy poprzedzone zostało
czynnościami zmierzającymi do zabezpieczenia środków na jej realizację. Wybór firmy
audytorskiej poprzedzony został wstępnym badaniem rynku - zgodnie z założeniami
przyjętymi w Regulaminie udzielania zamówień publicznych oraz obiegu dokumentacji
związanej z umowami cywilnoprawnymi zawieranymi w Ministerstwie Sprawiedliwości
stanowiącym załącznik do zarządzenia NR 1/21/BF Dyrektora Generalnego Ministerstwa
-- 1 of 4 --
Sprawiedliwości z dnia 13 stycznia 2021 r. Z tytułu realizacji umowy audytu Polski Instytut
Kontroli Wewnętrznej sp. z o.o. otrzymał wynagrodzenie w wysokości 97.200,00 złotych
plus należny podatek VAT.
Odpowiadając na pytanie o cele, zakres i metodologię zleconego przez Ministra
Sprawiedliwości audytu, należy wyjaśnić, że miał on na celu zbadanie, czy w procesie
prowadzenia przez Krzysztofa Gołąba postępowań insolwencyjnych nie dochodziło do
naruszeń prawa poprzez bezpodstawne wyprowadzanie środków z masy upadłości. Audyt
obejmował także ustalenie, czy podejmowane przez doradcę restrukturyzacyjnego
działania były właściwie raportowane nadzorującemu jego czynności sędziemu-
komisarzowi. W trakcie czynności audytowych przeprowadzona została analiza 75
postępowań, którą stanowiło 49 postępowań pozostających w toku oraz 26 postępowań
zakończonych. W wielu przypadkach badano wielotomowe sprawy, w tym takie które
obejmowały ponad 30 000 kart (I tom to ok. 200 kart). Do tego należy dodać dużą liczbę
dokumentów źródłowych, pozostających poza aktami sądowymi i pozyskiwanych
z archiwów.
Kontroli zostały poddane procedury związane z zarządzaniem syndyka masą upadłościową
z uwzględnieniem:
1. zasad przeprowadzenia inwentaryzacji masy upadłościowej;
2. prawidłowości dokonywania zapytań ofertowych na wykonane na rzecz masy
upadłości usługi wraz z kontrolą prawidłowości późniejszego ich rozliczenia;
3. prawidłowości dokumentowania kosztów w analizowanych przez audytora
postępowaniach;
4. prawidłowości stosowanych procedur w trakcie zawierania przez audytowanego
umów o pracę oraz umów cywilno-prawnych;
5. ewentualnego występowania powiązań między osobami zatrudnianymi na
potrzeby prowadzonych przez audytowanego postępowań;
6. poprawności dokumentowania przez audytowanego procesów likwidacji masy
upadłości.
Sporządzony przez audytora raport opierał się na zgromadzonej dokumentacji finansowo-
księgowej, która obejmowała: faktury zakupu i sprzedaży, raporty kasowe, wyciągi
bankowe, notatki służbowe, protokoły inwentaryzacji, zapytania ofertowe, protokoły
z wyboru oferenta/wykonawcy, protokoły odbioru zleconych prac, korespondencję,
załączniki do dokumentów źródłowych, zawarte umowy, dokumentację kadrową
i płacową, dokumentację rozliczeniową z ZUS, umowy cywilnoprawne oraz rachunki do
umów cywilnoprawnych.
Na podstawie ustaleń stron umowy zawartej dnia 6 grudnia 2022 r. oraz aneksu do umowy
nr 1 zawartego dnia 27 kwietnia 2023 r. audytor złożył raport w dniu 31 lipca 2023 r.
Należy mieć jednak na uwadze, że w tej dacie został złożony raport wstępny, który został
uzupełniony w dniu 11 sierpnia 2023 r. o przedstawione przez audytora załączniki. W dniu
18 września 2023 r. w oparciu o odpowiedzi Krzysztofa Gołąba na zadane pytania w celu
wyjaśnienia wątpliwości audytora, złożony został raport ostateczny.
-- 2 of 4 --
Odpowiadając na pytanie o termin udostępnienia raportu audytora opinii publicznej
należy wyjaśnić, że raport z czynności audytora stanowi element postępowania
administracyjnego prowadzonego przez służbę nadzoru Ministra Sprawiedliwości
w sprawie DPG-IV.647.78.2022, które zostało wszczęte z urzędu w następstwie czynności
nadzorczych przeprowadzonych w ramach nadzoru Ministra Sprawiedliwości nad
działalnością osób posiadających licencję doradcy restrukturyzacyjnego. Akta
postępowania administracyjnego na podstawie art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca
1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z dnia 17 kwietnia 2023 r. Dz.U.
z 2023 r. poz.775, dalej „k.p.a.”) są jawne wyłącznie dla stron postępowania
administracyjnego – co wynika z zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Jedynie
posiadanie przymiotu strony postępowania administracyjnego pozwala na uzyskanie
uwierzytelnionych kopii akt sprawy, a także przeglądania akt i sporządzania z nich notatek
i odpisów. Pojęcie strony postępowania administracyjnego reguluje art. 28 k.p.a., zgodnie
z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy
postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub
obowiązek. Zważyć należy, że interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. musi mieć
oparcie w przepisach prawa, to przepis bowiem decyduje o tym, czy konkretny podmiot
ma w danej sprawie chroniony interes. Kryterium „interesu prawnego" ma zatem
charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych
praw i obowiązków wnioskodawcy a przedmiotem sprawy. Musi to być nadto interes
o charakterze osobistym, zindywidualizowany i skonkretyzowany. Od tak pojętego
interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany
podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy
administracyjnej, jednakże zainteresowanie to nie znajduje podstawy prawnej rozumianej
jako uprawnienie do skierowania do organu administracji żądania podjęcia określonej
czynności. Innymi słowy, o posiadaniu przez dany podmiot interesu prawnego decyduje
co do zasady norma prawa materialnego, a nie interes faktyczny. Interes prawny musi być
rozumiany jako obiektywna, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes
prawny charakteryzuje się więc następującymi cechami: jest indywidualny, konkretny,
aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie
w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa
materialnego (wyrok WSA w Łodzi, II SA/Łd 785/18, Legalis nr 1834596). Wyniki analizy
przeprowadzonej w ramach audytu będą wykorzystane w pracach legislacyjnych
ukierunkowanych na usprawnienie systemu upadłościowego i w takim zakresie będą
komunikowane opinii publicznej.
Odnosząc się do zagadnienia przygotowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości
mechanizmów regulujących działania doradców restrukturyzacyjnych przygotowany
został projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo restrukturyzacyjne oraz niektórych innych
ustaw (UC 120, aktualnie UC 1), który zawiera usystematyzowanie reguł wyboru, osoby
do pełnienia funkcji syndyka, tak aby mechanizm wyboru był mechanizmem prostym oraz
czytelnym zarówno dla sądu jak i uczestników postępowania. Instrumentem służącym do
usystematyzowania wyboru będzie sądowa lista doradców restrukturyzacyjnych. Lista
będzie prowadzona w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie
sądowe, przy każdym sądzie upadłościowym/restrukturyzacyjnym. Sąd będzie wyznaczał
syndyka według kolejności na sądowej liście doradców restrukturyzacyjnych w danej
kategorii spraw.
-- 3 of 4 --
W uzasadnionych przypadkach sąd będzie mógł wyznaczyć, powołać osobę na ten organ
z pominięciem powyższej reguły, przy czym wówczas wybór ten będzie podlegał
uzasadnieniu i możliwości zaskarżenia.
Odpowiadając na pytanie o postępowanie prokuratorskie w sprawie tzw. afery
upadłościowej, należy wskazać, że Prokuratura Okręgowa Warszawa-Praga Wydział 2 ds.
Przestępczości Gospodarczej prowadzi postępowanie w tym przedmiocie, sygn.
3042-2 Ds.73.2022.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --