Interpelacja w sprawie opracowania zasad lokalizowania wielohektarowych farm fotowoltaicznych na obszarach chronionego krajobrazu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2854
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie opracowania zasad lokalizowania wielohektarowych farm fotowoltaicznych na obszarach chronionego krajobrazu
Zgłaszający: Maciej Wróbel
Data wpływu: 16-05-2024
Szanowna Pani Minister,
do Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego oraz biura poselskiego wpływają sygnały mieszkańców regionu zaniepokojonych licznymi projektami budowy wielkohektarowych farm fotowoltaicznych, które miałyby być zlokalizowane na terenach obszarów chronionego krajobrazu, w pobliżu domów mieszkalnych.
Mieszkańcy Warmii i Mazur są zaniepokojeni negatywnym wpływem inwestycji fotowoltaicznych na niezwykle cenny krajobraz. Ponadto obawiają się skutków środowiskowych i zdrowotnych tak silnego przekształcania krajobrazu, a także mają przekonanie, że ich zdanie w tej kwestii jest pomijane.
Brak doprecyzowanych przepisów dotyczących lokalizowania wielkohektarowych farm fotowoltaicznych może powodować negatywne konsekwencje społeczne.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy resort planuje stworzenie przepisów regulujących zasady lokalizacji farm fotowoltaicznych na terenach wiejskich oraz w bliskim sąsiedztwie domów jednorodzinnych i gospodarstw rolnych?
Czy ministerstwo wykonywało badania, które mówiłyby o wpływie tak olbrzymich skupisk urządzeń prądotwórczych na zdrowie i życie ludzkie?
Czy resort dysponuje wynikami badań i analiz dotyczących wpływu farm fotowoltaicznych na otoczenie, w tym na zdrowie ludzi i zwierząt?
Kiedy można spodziewać się zmiany w przepisach i doprecyzowania prawnych aspektów przepisów lokalizowania inwestycji w elektrownie fotowoltaiczne?
Z poważaniem
Maciej Wróbel
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10430 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Departament Ochrony Przyrody
DOP-WŚ.050.55.2024.DK
3235392.12745798.10469019
Warszawa, 29-07-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Pana Posła Macieja Wróbla z dnia 10 czerwca 2024 r.,
znak: K10INT2854, w sprawie opracowania zasad lokalizowania wielohektarowych farm
fotowoltaicznych na obszarach chronionego krajobrazu, proszę przyjąć następujące
informacje.
Ad. 1. Czy resort planuje stworzenie przepisów regulujących zasady lokalizacji farm
fotowoltaicznych na terenach wiejskich oraz w bliskim sąsiedztwie domów jednorodzinnych
i gospodarstw rolnych?
Ad. 4. Kiedy można spodziewać się zmiany w przepisach i doprecyzowania prawnych
aspektów przepisów lokalizowania inwestycji w elektrownie fotowoltaiczne?
Przepisy obowiązujące w Polsce weryfikują powstające inwestycje pod kątem ich wpływu
na środowisko, które jest rozumiane nie tylko jako środowisko przyrodnicze, ale także jako
środowisko społeczne.
W przypadku instalacji fotowoltaicznych, każdorazowo, gdy powierzchnia zabudowy
instalacji fotowoltaicznej przekracza 0,5 ha na obszarach objętych formami ochrony
przyrody lub 2 ha na pozostałych obszarach, organ właściwy do wydania decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach (co do zasady będzie to wójt, burmistrz lub prezydent
miasta) stwierdza czy istnieje obowiązek przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania
przedsięwzięcia na środowisko, a tym samym czy zapewniony zostanie udział
społeczeństwa w postępowaniu. Podczas stwierdzania istnienia powyższego obowiązku,
opinie wydają regionalny inspektor ochrony środowiska oraz organ państwowej inspekcji
sanitarnej. Jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny zostanie stwierdzony, w jej ramach
sporządzany jest raport oddziaływania instalacji fotowoltaicznej na środowisko.
Ponadto, należy również zwrócić uwagę, że zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami,
samorządy lokalne posiadają władztwo planistyczne. W ramach miejscowego planu
zagospodarowania przestrzennego (MPZP) uchwalanego przez gminę w ramach
długotrwałej i wieloetapowej procedury miejscowy samorząd może wskazać miejsca, na
których mogą powstawać wielkopowierzchniowe instalacje OZE, w tym farmy
fotowoltaiczne. Dotychczas w przypadku gdy dany teren nie był objęty MPZP konieczne
jest ubieganie się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu
(WZ) wydawanej w postępowaniu administracyjnym bezpośrednio na rzecz inwestora.
W wyniku zmian w przepisach dotyczących planowania i zagospodarowania przestrzennego
lokalizacja komercyjnych instalacji OZE na użytkach rolnych klasy I-IV oraz na gruntach
-- 1 of 4 --
leśnych bez względu na ich moc, a na pozostałych gruntach o mocy powyżej 1 MW będzie
możliwa wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Przy czym, przepisy dopuszczają powstawanie instalacji OZE na podstawie decyzji
o warunkach zabudowy na gruntach rolnych klasy IV, jeżeli nie będą wykorzystywane do
prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii, a ich moc całkowita
nie przekroczy mocy 150 kW. W konsekwencji na gruntach klasy IV bez MPZP mogą
powstawać jedynie źródła OZE wykorzystywane na potrzeby własne, czyli instalacje
prosumenckie.
Należy więc podkreślić, że to w kompetencji władz gminy, która za pośrednictwem
władztwa planistycznego może mieć bezpośrednie przełożenie na lokalizowanie
wielkopowierzchniowych instalacji OZE.
Ad. 2. Czy Ministerstwo wykonywało badania, które mówiłyby o wpływie tak olbrzymich
skupisk urządzeń prądotwórczych na zdrowie i życie ludzkie?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi aktualnie m.in. prace analityczno-koncepcyjne
mające na celu implementację dyrektywy RED lII1, której nadrzędnym celem jest
przyspieszenie dekarbonizacji i osiągnięcie celu redukcji emisji CO2 w Unii Europejskiej
o 55% do roku 2030 względem emisji odnotowanych w 1990 r., a także osiągnięcie udziału
OZE na poziomie przynajmniej 42,5%.
Wśród najważniejszych wymogów dyrektywy RED III należy wyróżnić przepisy dotyczące
mapowania potencjału OZE oraz utworzenia obszarów przyspieszonego rozwoju energii ze
źródeł odnawialnych. Prace w tym zakresie mają charakter wielokierunkowy i są
przedmiotem współpracy z kluczowymi partnerami, takimi jak Generalna Dyrekcja Ochrony
Środowiska czy Ministerstwo Rozwoju i Technologii.
Obszary przyspieszonego rozwoju energii ze źródeł odnawialnych to nowe pojęcie,
oznaczające określone miejsce lub obszar na lądzie, na morzu lub wodach śródlądowych,
które państwo członkowskie wyznacza jako szczególnie odpowiednie do instalacji
elektrowni wytwarzających energię odnawialną. Zgodnie z dyrektywą, z obszarów
przyspieszonego rozwoju energii ze źródeł odnawialnych powinny zostać wyłączone
obszary Natura 2000 i obszary wskazane w ramach krajowych systemów ochrony przyrody
i różnorodności biologicznej, główne szlaki migracyjne ptaków i ssaków morskich, a także
inne obszary wyodrębnione na podstawie map wrażliwości i dostępnych narzędzi.
Docelowo obszary przyspieszonego rozwoju energii ze źródeł odnawialnych mają
obejmować sztuczne i zabudowane powierzchnie oraz tereny przemysłowe takie jak dachy,
parkingi, obszary infrastruktury transportowej czy składowiska odpadów. Organy, które
będą odpowiedzialne za uwzględnianie obszarów przyspieszonego rozwoju energii ze
źródeł odnawialnych, mają wykorzystywać wszystkie odpowiednie i proporcjonalne
narzędzia i zbiory danych w celu identyfikacji obszarów, na których elektrownie
wykorzystujące energię odnawialną nie będą miały znaczącego oddziaływania na
środowisko.
W pierwszej kolejności ww. obszary mają zostać wyznaczone dla lądowych instalacji
wiatrowych oraz fotowoltaiki. Sfinalizowanie tych prac ma zapewnić bardziej
1 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2413 z dnia 18 października 2023 r.
zmieniająca dyrektywę (UE) 2018/2001, rozporządzenie (UE) 2018/1999 i dyrektywę 98/70/WE
w odniesieniu do promowania energii ze źródeł odnawialnych oraz uchylająca dyrektywę Rady
(UE) 2015/652.
-- 2 of 4 --
zrównoważony rozwój energetyki odnawialnej przy jednocześnie szybszej realizacji
projektów OZE, służąc wzmocnieniu bezpieczeństwa energetycznego państwa.
Jednocześnie pragnę poinformować, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie wykonywało
badań, które mówiłyby o wpływie ,,olbrzymich skupisk urządzeń prądotwórczych na
zdrowie i życie ludzkie”.
Ad. 3. Czy resort dysponuje wynikami badań i analiz dotyczących wpływu farm
fotowoltaicznych na otoczenie, w tym na zdrowie ludzi i zwierząt?
Należy podkreślić, że jednym z powodów tak dynamicznego rozwoju fotowoltaiki, zarówno
na świecie, jak i w Polsce, jest fakt, iż energię promieniowania słonecznego powszechnie
uznaje się za jedno z najbardziej przyjaznych człowiekowi źródeł energii. Należy w tym
miejscu zaznaczyć, że każda technologia wytwarzania energii niesie za sobą określony
wpływ na otoczenie, który jednak w przypadku instalacji fotowoltaicznych należy uznać za
niewielki. Wiąże się on bowiem z emitowanym promieniowaniem elektromagnetycznym
albo promieniowaniem mikrofalowym o minimalnych wartościach.
Warto także zwrócić uwagę na fakt, że wyżej wymienione zjawiska występują w sposób
powszechny w każdym środowisku przydomowym. Związane jest to z występowaniem
wielu źródeł promieniowania elektromagnetycznego i nieuniknionym z tego powodu
kontaktem człowieka z bardzo szerokim pasmem częstotliwości pól elektromagnetycznych.
W gospodarstwach domowych i budynkach użyteczności publicznej najczęściej jest to
sprzęt RTV/AGD oraz sprzęt komputerowy, ale także pomniejsze urządzenia codziennego
użytku, takie jak np. suszarki do włosów, golarki elektryczne, kuchenki mikrofalowe oraz
inne źródła o stosunkowo dużych wartościach pola magnetycznego. W najbliższym
otoczeniu głównymi źródłami promieniowania mogą być natomiast linie wysokiego
napięcia, elektryczne trakcje kolejowe i tramwajowe czy wyładowania atmosferyczne.
Jednocześnie należy podkreślić, że przeprowadzane doświadczenia przy użyciu miernika
pola elektromagnetycznego pokazują, iż jego większe wartości w urządzeniach, takich jak
instalacje fotowoltaiczne, występują jedynie w bezpośredniej bliskości źródła. Przy
stopniowym oddalaniu miernika od źródła pola, wartość ta jednak szybko maleje do wartości
zupełnie bezpiecznych.
Innym aspektem, z uwagi na który instalacje PV należy uznać za nieszkodliwe dla człowieka
i środowiska jest ich wykonanie z materiałów, które w większości podlegają utylizacji bądź
recyklingowi. Komponenty takie jak aluminium, szkło, krzem krystaliczny czy tworzywa
sztuczne mogą zostać zutylizowane, podobnie jak konstrukcje na których ustawiane są
panele. Przede wszystkim należy jednak podkreślić, że w czasie swojej pracy panele nie
produkują żadnego rodzaju zanieczyszczeń, przyczyniając się do poprawy jakości powietrza
i zdrowia ludzi. Powyższe dowodzi, że funkcjonowanie i rozwój instalacji fotowoltaicznych
oraz innych technologii OZE nie tylko nie stanowi zagrożenia dla człowieka, lecz jest jednym
z głównych sposobów na ograniczenie negatywnego wpływu sektora energetycznego na
jego zdrowie oraz środowisko naturalne.
Niemniej jednak należy także wskazać, że przepisy obowiązujące w Polsce weryfikują
powstające inwestycje pod kątem ich wpływu na środowisko, które jest rozumiane nie tylko
jako środowisko przyrodnicze, ale także jako środowisko społeczne.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska w pełni popiera rozwój instalacji fotowoltaicznych,
podkreślając, że tego typu przedsięwzięcia, zarówno na etapie gromadzenia wstępnej
dokumentacji (pozyskiwania wszelkich niezbędnych decyzji, pozwoleń, umów), budowy
-- 3 of 4 --
instalacji, jak i jej funkcjonowania musi być zgodna z powszechnie obowiązującymi
przepisami prawa. Projekt wykonany w granicach obowiązującego prawa zapewnia
bezpieczną eksploatację instalacji, której funkcjonowanie przyczynia się do wzrostu
wykorzystania energii odnawialnej w Polsce, poprawy jakości powietrza, a także wpływa
pozytywnie na pobudzenie lokalnej gospodarki i tworzenie nowych miejsc pracy.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Premiera Rady Ministrów
-- 4 of 4 --