+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DN-II.054.1.2024
Warszawa, 22 lutego 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 285, Pani Poseł Aleksandry Gajewskiej w sprawie uproszczenia
procedur administracyjnych związanych z budową inwestycji wodno-kanalizacyjnych
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z przekazaną przez Ministra Infrastruktury interpelacją nr 285 Pani Poseł
Aleksandry Gajewskiej w sprawie uproszczenia procedur administracyjnych związanych z
budową inwestycji wodno-kanalizacyjnych, uprzejmie przedstawiam następujące
informacje.
1. „Czy planowane jest uproszczenie procedury dla art. 124 UGN, w ten sposób, by nie trzeba
było szukać właścicieli lub ich spadkobierców przy gruntach o nieuregulowanym stanie
prawnym. Czy w takich przypadkach decyzje mogłyby być doręczane na zasadzie
obwieszczenia?”.
W ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r.,
poz. 344), dalej „ugn”, zagwarantowano rozwiązania pozwalające na pozyskanie
adekwatnego tytułu prawnego dla potrzeb realizacji celów publicznych, dedykowane
nieruchomościom o nieuregulowanym stanie prawnym.
Pozyskanie prawa do nieruchomości dla realizacji inwestycji liniowych może być
skutecznie realizowane na podstawie art. 124 ugn. Zgodnie z art. 124 ust. 1 ugn starosta,
wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji,
sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i
przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń
służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz
urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub
nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i
urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to
zgody.
Definicja nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym zawarta jest w art. 113 ust. 6
ugn. Przez pojęcie to należy rozumieć nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi
wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym
przysługują do niej prawa rzeczowe.
Ponadto z pojęciem nieuregulowanego stanu prawnego należy utożsamiać przypadek, gdy
właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie żyje i nie przeprowadzono lub nie
zostało zakończone postępowanie spadkowe (art. 113 ust. 7 ugn).
Natomiast stosownie do art. 124a ugn, przepisy art. 124 ust. 1-2 i 4-7, art. 124b oraz art.
125 i art. 126 stosuje się odpowiednio do nieruchomości o nieuregulowanym stanie

-- 1 of 5 --

+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
prawnym. Do postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z tych
nieruchomości stosuje się art. 114 ust. 3 i 4, art. 115 ust. 3 i 4 oraz art. 118a ust. 2 i 3.
Ustawodawca przewidział szereg usprawnień w prowadzonym postępowaniu, w
przypadku gdy nieruchomość nie ma uregulowanego stanu prawnego. Wystarczające jest
wówczas podanie do publicznej wiadomości w drodze obwieszczenia informacji o
zamiarze wszczęcia postępowania (art. 114 ust. 3 ugn), a także informacji o wszczęciu tego
postępowania (art. 115 ust. 3 ugn). Po upływie dwóch miesięcy od dnia obwieszczenia,
czynności te uważa się za skutecznie dokonane. Również decyzja z art. 124 ugn podlega w
takich sytuacjach ogłoszeniu w sposób określony w art. 49 Kodeksu postępowania
administracyjnego tj. w drodze obwieszczenia (art. 118a ust. 2 ugn).
W przypadku gdy inwestycja celu publicznego ma zostać zrealizowana na nieruchomości o
nieuregulowanym stanie prawnym (a zatem także w przypadku śmierci właściciela
nieruchomości) administracyjna procedura wywłaszczeniowa nie ulega wstrzymaniu.
Proces związany z pozyskaniem nieruchomości przeznaczonych pod inwestycję celu
publicznego może być realizowany, bez potrzeby poszukiwania właścicieli lub ich
spadkobierców, jak również bez potrzeby ustanawiania kuratora spadku (do czego, co do
zasady, obliguje art. 30 § 5 Kodeksu postępowania administracyjnego w innych
postępowaniach administracyjnych).
Należy dodatkowo zaznaczyć, że przepisy ugn nawet wobec nieruchomości o ustalonym
stanie prawnym przewidują usprawnienia w prowadzeniu postępowań administracyjnych
dotyczących wywłaszczenia lub ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
Zgodnie bowiem z art. 8 ugn, jeżeli przy załatwianiu spraw, o których mowa w przepisach
działu III ugn, nie istnieje możliwość zawiadomienia stron o decyzjach i innych
czynnościach organów administracji publicznej ze względu na nieustalone adresy stron,
stosuje się art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że
zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej
może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego
ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w
Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji
publicznej.
Należy przy tym podkreślić, że opisane wyżej rozwiązania przewidziane w ugn są
wykorzystywane w innych ustawach dedykowanych procesowi inwestycyjnemu ze
względu na ich skuteczność i ugruntowaną praktykę.
Tytułem przykładu należy wskazać m. in. przepis art. 5a ust 1a ustawy Prawo budowlane,
stosownie do którego w przypadku budowy obiektu liniowego, którego przebieg został
ustalony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o ustaleniu
lokalizacji inwestycji celu publicznego, a także wykonywania innych robót budowlanych
dotyczących tego obiektu, przepis art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego
stosuje się także w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym w
rozumieniu art. 113 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce
nieruchomościami, na której są lub będą wykonywane roboty budowlane.
Reasumując, obecne rozwiązania zawarte w ugn umożliwiają sprawne pozyskiwanie praw
do nieruchomości dla realizacji celu publicznego w tym inwestycji liniowych w zakresie
wodociągów i kanalizacji. Przepisy ugn w sposób kompleksowy regulują proces związany z
pozyskaniem nieruchomości przeznaczonej na cel publiczny, również w przypadku gdy
nieruchomość ma nieuregulowany stan prawny.

-- 2 of 5 --

+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
2. „Czy rozważane jest usunięcie z przepisów konieczności przeprowadzenia negocjacji z
właścicielami nieruchomości w przypadku kiedy właściciele nieruchomości są znani?”.
Zgodnie z art. 124 ust. 3 ugn udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być
poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o
uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza
osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do
wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Przepisy art. 114 ust.
1 i 2 oraz art. 115 stosuje się odpowiednio.
W związku z tym, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dotyczy prawa
własności, zasadnym i słusznym rozwiązaniem jest sięgnięcie po środki koncyliacyjne, bez
potrzeby angażowania aparatu państwa i w konsekwencji prowadzenia postępowania
administracyjnego. Czas na negocjacje jest ograniczony jedynie do dwóch miesięcy. Mając
na względzie rzeczywisty czas na uzyskanie rozstrzygnięcia w trybie administracyjnym,
przeprowadzenie negocjacji może istotnie przyśpieszyć proces pozyskania tytułu
prawnego do nieruchomości na cel publiczny. W przypadku zawarcia stosownego
porozumienia z właścicielem odpada bowiem potrzeba wszczynania i prowadzenia
niejednokrotnie długotrwałego postępowania administracyjnego.
Dodać należy, że wspomniane przepisy zawarte w ustawie o gospodarce
nieruchomościami realizują konstytucyjną zasadę ochrony własności oraz dopuszczalności
wywłaszczenia wyrażone w art. 21 Konstytucji RP. Dwumiesięczny termin na prowadzenie
negocjacji stanowi rozsądny kompromis pomiędzy ochroną prawa własności, wynikającą
wprost z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, a potrzebą sprawnego realizowania inwestycji celu
publicznego.
Nie należy przy tym tracić z pola widzenia, że skutecznie przeprowadzone negocjacje,
zakończone umową z właścicielem nieruchomości, kończą definitywnie etap pozyskania
nieruchomości niezbędnych do realizacji inwestycji celu publicznego.
3. „Czy możliwe jest przygotowanie przepisów regulacyjnych dla wszystkich nieruchomości o
nieuregulowanym stanie prawnym, w szczególności drogowych i terenów
ogólnodostępnych, m.in. łąk i lasów, które w chwili obecnej często są zasiadywanie przez
osoby fizyczne? Przepis mógłby być skonstruowany w ten sposób, aby na zgłaszanie
roszczeń do gruntów o nieuregulowanym stanie prawnym przewidzieć kilka lat, a po
upłynięciu tego terminu, grunt stawałby się z mocy prawa własnością jednostki samorządu
terytorialnego lub Skarbu Państwa.”
W obowiązującym stanie prawnym istnieją już przepisy regulujące prawnorzeczowy status
dróg publicznych. W tym zakresie wskazać należy w szczególności na art. 73 ustawy z dnia
13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację
publiczną. Zgodnie z art. 73 ust. 1 tej ustawy, nieruchomości pozostające 31 grudnia 1998
r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące
ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, od 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa
własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za
odszkodowaniem.
Regulacja stanów prawnych tzw. nieruchomości drogowych, może także następować na
podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a
także przepisów ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących
regulacji stanu prawnego niektórych dróg ogólnodostępnych.

-- 3 of 5 --

+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Również przepisy ugn umożliwiają regulację stanów prawnych nieruchomości w sytuacji
gdy cel publiczny został na nieruchomości zrealizowany, ale w dalszym ciągu
nieruchomość stanowi własność podmiotów innych niż publiczne. Stosownie do art. 122a
ugn, jeżeli cel publiczny został zrealizowany, a postępowanie wywłaszczeniowe nie
zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu, starosta,
wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji orzeka o nabyciu
praw na rzecz Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego za
odszkodowaniem. Starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej przed
wszczęciem postępowania wyznacza dwumiesięczny termin do zawarcia umowy. Po
bezskutecznym upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy odszkodowanie
ustala się według przepisów o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości.
Podkreślić należy, że na przestrzeni lat stan prawny nieruchomości ulega dynamicznym
zmianom. Wydaje się zatem, że na tym tle zaproponowanie jednego uniwersalnego
rozwiązania może być problematyczne. Kwestie regulacji stanów prawnych
nieruchomości należy zatem pozostawić właściwym organom bądź sądom, które mają
możliwość przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i
oparcia swojego rozstrzygnięcia na przeprowadzonych dowodach.
4. „Czy możliwe jest uproszczenie przepisów dotyczących ustanawiania służebności przesyłu,
np. poprzez zniesienie wymogu ustanawiania ich poprzez akt notarialny?”.
Służebność przesyłu to ograniczone prawo rzeczowe uregulowane w art. 245 i nast. oraz
art. 3051 i nast. Kodeksu cywilnego. Jest to prawo przedsiębiorcy przesyłowego do
korzystania w określonym zakresie z cudzej nieruchomości. Służebność przesyłu daje więc
przedsiębiorcy prawo do wstępu na cudzy teren obciążony tego typu służebnością
najpierw w celu instalacji odpowiednich urządzeń przesyłowych, a następnie w przypadku
konieczności ich konserwacji, naprawy, czy też wymiany.
Ustanowienie służebności przesyłu następuje zazwyczaj na podstawie umowy pomiędzy
właścicielem nieruchomości a przedsiębiorcą, a w przypadku braku porozumienia między
stronami - w wyniku orzeczenia sądu. Wpisu służebności przesyłu dokonuje się w dziale III
księgi wieczystej.
Wydaje się, że rezygnacja ze złożenia przez właściciela nieruchomości oświadczenia woli
w formie aktu notarialnego nie przyczyni się zarówno do uproszczenia wspomnianej
procedury, jak również jej przyśpieszenia. Złożenie oświadczenia o ustanowieniu
służebności jest bowiem czynnością finalną. Cała aktywność przedsiębiorcy, mająca w
konsekwencji doprowadzić do ustanowienia służebności, ma miejsce przed podpisaniem
aktu notarialnego. Poza tym, koszty sporządzenia aktu notarialnego nie obciążają
ustanawiającego służebność lecz finansowane są przez przedsiębiorcę, na rzecz którego
ustanowione zostaje wspomniane ograniczone prawo rzeczowe. Właściciele
nieruchomości nie są zatem obciążani kosztami czynności notarialnych.
Nie negując możliwości zmian w tym zakresie dodać również należy, że regulacje,
dotyczące formy wspomnianej czynności zawarte są w Kodeksie cywilnym, a zatem
zasadne byłoby uzyskanie w tym zakresie stanowiska Ministra Sprawiedliwości.
5. „Czy rozważane jest rozpoczęcie prac nad specustawą upraszczającą procedury budowy
sieci wodno-kanalizacyjnej, takiej jaka obowiązuje np. dla sieci energetycznych i drogowych
(Ustawa o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci
przesyłowych oraz Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w
zakresie dróg publicznych)?”.

-- 4 of 5 --

+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Należy podkreślić, że inicjatywę legislacyjną w zakresie inwestycji wodociągowych i
kanalizacyjnych posiada Minister Infrastruktury. Z uzyskanych z resortu infrastruktury
informacji wynika, że dostrzeżono potrzebę wprowadzenia niektórych rozwiązań
funkcjonujących w tzw. specustawach, pozwalających na uproszczenie procedur
związanych z realizacją tego rodzaju przedsięwzięć. Jak wskazał resort infrastruktury,
rozbudowa sieci wodociągowych i kanalizacyjnych ma pozytywne znaczenie dla
społeczności lokalnej oraz odpowiedniego poziomu ochrony środowiska. Z tego względu
Ministerstwo Infrastruktury popiera rozwiązania ułatwiające proces rozbudowy sieci
kanalizacyjnych i obecnie prowadzi prace analityczne dotyczące potencjalnych rozwiązań
w tym zakresie.
Przekazując powyższe informacje ufam, że przyczynią się do wyjaśnienia zagadnień
przedstawionych w interpelacji Pani Poseł.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Krzysztof Kukucki
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /

-- 5 of 5 --