DIŚ-I.050.20.2024.RC
3235390.12752001.10256476
Warszawa, 26-06-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
K10INT2839 odpowiedź
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pana Posła Dominika Jaśkowca w sprawie przeprowadzenia
szczegółowych badań stanu ekologicznego rzek, którymi spłynęły zanieczyszczenia z pożaru
w Siemianowicach Śląskich, K10INT2839, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień, które na moją
prośbę przygotował według właściwości Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.
W zakresie realizacji zadań podsystemu monitoringu wód powierzchniowych w ramach państwowego
monitoringu środowiska (PMŚ) rzeki, którymi spłynęły zanieczyszczenia z pożaru w Siemianowicach
Śląskich tj. Brynica i Przemsza są objęte corocznymi badaniami, których zakres wynika
z obowiązujących przepisów prawa. W ramach PMŚ badane są wskaźniki biologiczne,
w tym ichtiofauna i makrobezkregowce bentosowe, wykonywane są klasyfikacje stanu/potencjału
ekologicznego, stanu chemicznego, stanu wód, a także badane są osady wodne rzek.
Badania monitoringowe wód powierzchniowych prowadzone są w cyklach 6-letnich, zgodnych
z planami gospodarowania wodami, na podstawie obowiązujących programów wykonawczych
zatwierdzanych przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Bieżący rok należy do cyklu
wodnego 2022-2027. Monitoring wód powierzchniowych prowadzony jest w jednolitych częściach
wód powierzchniowych zgodnie z podziałem określonym w obowiązujących planach gospodarowania
wodami na obszarach dorzeczy (PGW), w przypadku rzek Brynicy i Przemszy, na obszarze dorzecza
Wisły. Jednolite części wód powierzchniowych (jcwp) to jednostki wydzielone na potrzeby
gospodarowania wodami, które są oddzielnymi i znaczącymi elementami wód powierzchniowych,
przy czym większe cieki mogą być podzielone na mniejsze odcinki. Wszystkie jcwp badane
są w punktach reprezentatywnych, zlokalizowanych na ich zamknięciu. Ocena wód wykonana
dla punktu reprezentatywnego jest oceną całej jcwp.
Obszar poniżej ujścia Rowu Michałkowickiego, do którego przedostały się zanieczyszczenia
w wyniku pożaru w Siemianowicach Śląskich, obejmuje trzy jcwp: Brynicę od zb. Kozłowa Góra
do ujścia, Przemszę od zb. Przeczyce do Białej Przemszy oraz Przemszę od Białej Przemszy do ujścia.
We wszystkich ww. jcwp badania w ramach PMŚ prowadzone są corocznie, w różnym zakresie.
Badania w kierunku określenia stanu ekologicznego rzek prowadzone są co 3 lata. Ostatnie
prowadzone były w jcwp Brynicy i Przemszy w 2022 roku i obejmowały wskaźniki biologiczne:
fitobentos, makrofity, makrobezkręgowce bentosowe. Kolejne badania w tym zakresie zaplanowane
są na 2025 rok. Badania ichtiofauny prowadzone były w analizowanych punktach Przemszy
w 2019 roku, natomiast w roku 2023 badano stan ichtiofauny Brynicy. Dobór wskaźników
biologicznych uzależniony był od typu abiotycznego jcwp oraz realizowanego programu badawczego.

-- 1 of 5 --

W tabeli 1 zestawiono badania wskaźników biologicznych w latach 2022-2027.
Tabela 1. Zestawienie badań wskaźników biologicznych w punktach pomiarowych Brynicy i Przemszy
poniżej ujścia Rowu Michałkowickiego w latach 2022-2027
Fitobentos Makrofity Makrobezkręgowce
bentosowe Ichtiofauna Punkty pomiarowe
PMŚ poniżej Rowu
Michałkowickiego ostatnie
badania
kolejne
badania
ostatnie
badania
kolejne
badania
ostatnie
badania
kolejne
badania
ostatnie
badania
kolejne
badania
Brynica - ujście do
Przemszy 2022 2025 - - 2022 2025 2023 2025
Przemsza - powyżej
ujścia Białej
Przemszy
2022 2025 - - 2022 2025 2019 2025
Przemsza - w
Chełmku 2022 2025 2022 2025 2022 2025 2019 2025
Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym1 klasyfikacje stanu ekologicznego, potencjału
ekologicznego i stanu chemicznego jednolitych części wód powierzchniowych oraz oceny stanu
jednolitych części wód powierzchniowych dokonuje się nie rzadziej niż co 3 lata, na podstawie
najbardziej aktualnych wyników badań z ostatnich 6 lat. Corocznie wykonywana jest klasyfikacja
elementów fizykochemicznych, biologicznych, hydromorfologicznych oraz klasyfikacja wskaźników
stanu chemicznego dla jcwp badanych w roku poprzednim.
Ostatnia klasyfikacja i ocena stanu wód wykonana była w 2022 roku i obejmowała lata
2016-2021 (tabela 2). Za 2022 rok wykonana została klasyfikacja elementów fizykochemicznych,
biologicznych, hydromorfologicznych oraz klasyfikacja wskaźników stanu chemicznego, której wyniki
zaprezentowano w tabeli 3.
Tabela 2. Klasyfikacja jcwp zlokalizowanych poniżej ujścia Rowu Michałkowickiego w latach
2016-20212
Kod ppk PL01S1301_1706 PL01S1301_1712 PL01S1301_1724
Nazwa ppk Brynica - ujście do
Przemszy
Przemsza - powyżej
ujścia Białej
Przemszy
Przemsza - w
Chełmku
Kod jcwp PLRW2000921269 PLRW2000821279 PLRW200010212999
Nazwa jcwp
Brynica od zb.
Kozłowa Góra do
ujścia
Przemsza od
zbiornika Przeczyce
do ujścia Białej
Przemszy
Przemsza od Białej
Przemszy do ujścia
Programy monitoringu MO MD/MO MD/MO
Fitobentos 4 4 4
Makrofity - 5 brak klasyfikacji
Makrobezkręgowce bentosowe - 4 4
Ichtiofauna - 5 4
Klasa elementów biologicznych 4 5 4
Klasa elementów
hydromorfologicznych 5 5 4
1 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 25 czerwca 2021 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału
ekologicznego i stanu chemicznego oraz sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych,
a także środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1475)
2 na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu
chemicznego oraz sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych, a także środowiskowych norm jakości
dla substancji priorytetowych ( Dz. U. 2021 poz. 1475) .
Programy monitoringu: MO – monitoring operacyjny, MD – monitoring diagnostyczny,
Klasa elementów biologicznych: 1 – stan bardzo dobry, 2 – stan dobry, 3 – stan umiarkowany, 4 – stan słaby, 5 – stan zły
Klasa elementów hydromorfologicznych: 1 – stan bardzo dobry, 2 – stan dobry, 3 – stan umiarkowany, 4 – stan słaby, 5 – stan
zły
Klasa elementów fizykochemicznych: 1 – stan bardzo dobry, 2 – stan dobry, >2 - niespełnienie wymogów klasy 2 oznacza stan
poniżej dobrego
Klasa wskaźników chemicznych: 1 – dobry stan chemiczny, >1 – stan chemiczny poniżej dobrego.

-- 2 of 5 --

Klasa elementów fizykochemicznych
(grupa 3.1-3.5) >2 >2 >2
Klasa elementów fizykochemicznych
– specyficzne zanieczyszczenia
syntetyczne i niesyntetyczne (grupa
3.6)
2 >2 >2
Klasyfikacja stanu / potencjału
ekologicznego
słaby potencjał
ekologiczny
zły potencjał
ekologiczny
słaby stan
ekologiczny
Stan chemiczny stan chemiczny
poniżej dobrego
stan chemiczny
poniżej dobrego
stan chemiczny
poniżej dobrego
Ocena stanu jcwp zły stan wód zły stan wód zły stan wód
Tabela 3. Klasyfikacja jcwp zlokalizowanych poniżej ujścia Rowu Michałkowickiego
w 2022 roku2
Kod ppk PL01S1301_1706 PL01S1301_1712 PL01S1301_1724
Nazwa ppk Brynica - ujście do
Przemszy
Przemsza - powyżej
ujścia Białej
Przemszy
Przemsza - w
Chełmku
Kod jcwp PLRW20000621269 PLRW20000321279 PLRW20001021294
Nazwa jcwp
Brynica od zb.
Kozłowa Góra do
ujścia
Przemsza od zb.
Przeczyca do Białej
Przemszy
Przemsza od Białej
Przemszy do ujścia
Programy monitoringu MD/MO MO MD/MO
Fitobentos 4 4 1
Makrofity - - 1
Makrobezkręgowce bentosowe 4 3 5
Klasa elementów biologicznych 4 4 5
Klasa elementów
hydromorfologicznych - - -
Klasa elementów fizykochemicznych
(grupa 3.1-3.5) >2 >2 >2
Klasa elementów fizykochemicznych
– specyficzne zanieczyszczenia
syntetyczne i niesyntetyczne (grupa
3.6)
>2 >2 2
Klasyfikacja stanu / potencjału
ekologicznego - - -
Klasa wskaźników chemicznych >1 >1 >1
Stan chemiczny - - -
Ocena stanu jcwp - - -
W 2023 roku w analizowanych punktach pomiarowych Brynicy i Przemszy badane były wybrane
wskaźniki stanu chemicznego, w Przemszy w Chełmku (punkt zamykający zlewnię Przemszy)
także wskaźniki charakteryzujące warunki tlenowe i zanieczyszczenia organiczne, zasolenie,
zakwaszenie oraz warunki biogenne, a w Brynicy ichtiofauna. Ponadto w każdym punkcie badane były
tzw. wskaźniki terenowe: temperatura wody, tlen rozpuszczony, przewodność elektrolityczna
oraz odczyn pH. Badania te są kontynuowane w 2024 roku (za wyjątkiem ichtiofauny).
Wyniki klasyfikacji wskaźników za 2023 rok były podobne jak w latach poprzednich i wykazały
przekroczenia norm stanu dobrego badanych wskaźników jakości wody. W punkcie pomiarowym
Brynicy ichtiofaunę zaklasyfikowano do III klasy tj. umiarkowanego potencjału, natomiast
środowiskowe normy jakości dla wskaźników stanu chemicznego przekraczały średnioroczne stężenia
kadmu, niklu oraz substancje z grupy wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA).
W wodach Przemszy przekroczenia norm stanu chemicznego przekraczały substancje z grupy WWA
oraz w Przemszy powyżej ujścia Białej Przemszy nikiel, a w Przemszy w Chełmku pestycydy:
chlorfenwinfos i HCH. Z badanych wskaźników terenowych we wszystkich punktach przekroczone
były normy dla przewodności elektrolitycznej, a w Brynicy także tlen rozpuszczony. W Przemszy

-- 3 of 5 --

w Chełmku normy przekraczały także wskaźniki biogenne (związki azotu i fosforu).
Wyniki wykonanych klasyfikacji będą opublikowane po 30 czerwca br.
Wyniki badań prowadzonych w ramach PMŚ w miesiącach styczeń – kwiecień br. nie odbiegały
od wyników z lat poprzednich.
Bieżące oraz archiwalne wyniki badań monitoringowych oraz szczegółowe informacje dotyczące
wykonanych klasyfikacji i ocen stanu jcwp powierzchniowych publikowane są na stronie internetowej
GIOŚ, Portalu jakości wód powierzchniowych, pod adresem:
https://wody.gios.gov.pl/pjwp/publication/RIVERS/88.
Na ww. Portalu zamieszczone są także informacje dot. sposobu prowadzenia badań monitoringowych
wód powierzchniowych, systemów monitoringu, programów badań, mapy przedstawiające lokalizacje
punktów pomiarowych.
Badania osadów wodnych rzek i jezior wykonywane są w ramach podsystemu PMŚ – monitoring wód
powierzchniowych i obejmują oznaczanie zawartości metali ciężkich i wybranych szkodliwych
związków organicznych w osadach powstających współcześnie w rzekach i jeziorach na obszarze
kraju. W zlewni Przemszy punkty poboru osadów wodnych zlokalizowane są na rzece Przemszy.
Ostatnie badania prowadzone były w 2023 roku w punktach pomiarowych Przemsza - powyżej
zbiornika Przeczyce (jcwp Przemsza od źródeł do zb. Przeczyce) oraz Przemsza - w Chełmku (jcwp
Przemsza od Białej Przemszy do ujścia). W bieżącym roku zaplanowane są badania osadów wodnych
w Przemszy - w Chełmku (jcwp Przemsza od Białej Przemszy do ujścia) oraz w Brynicy - ujście do
Przemszy (jcwp Brynica od zb. Kozłowa Góra do ujścia). Wyniki badań i wykonanych ocen badanych
wskaźników chemicznych zamieszczane są na stronie internetowej GIOŚ pod adresem:
https://www.gov.pl/web/gios/monitoring-osadow-dennych.
Ponadto od momentu wystąpienia pożaru odpadów w Siemianowicach Śląskich w dniu 10 maja 2024
r. Centralne Laboratorium Badawcze GIOŚ Oddział w Katowicach wykonało szereg analiz próbek wody
pobranych w wytypowanych punktach z Rowu Michałkowskiego, rzeki Brynicy, Przemszy i Wisły
na zlecenie Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach. Łącznie od dnia 10 maja
2024 r. do dnia 21 czerwca 2024 r. pobrano i wykonano analizy 122 próbek wody. Aktualnie próbki
są pobierane i analizowane 3 razy w tygodniu. W pobranych próbkach wody są oznaczane
węglowodory ropopochodne, BETX, ChZT, pH, azot ogólny, w wybranych próbkach chrom Cr6+. Wyniki
badań są na bieżąco przekazywane zleceniodawcy tj. do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony
Środowiska w Katowicach.
W zakresie realizacji zadań kontrolnych związanych z ochroną wód przed zanieczyszczeniem, organy
Inspekcji Ochrony Środowiska zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 17a ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska3
wykonują, na podstawie przepisów art. 335 ust. 5 ustawy Prawo wodne4, kontrole gospodarowania
wodami w zakresie przestrzegania warunków ustalonych w pozwoleniach wodnoprawnych
oraz pozwoleniach zintegrowanych, natomiast, kontrole korzystania z wód w pozostałym zakresie
wykonują Wody Polskie (art. 335 ust. 1 w związku z art. 334 pkt 1 ww. ustawy).
Od 1 stycznia 2018 r., tj. od momentu wejścia w życie ustawy Prawo wodne, zadania kontrolne Inspekcji
Ochrony Środowiska dotyczące gospodarowania wodami obejmują:
1) kontrolę ilości pobranych wód oraz ilości i jakości ścieków odprowadzanych do wód lub do ziemi
przez podmioty, które posiadają pozwolenia wodnoprawne lub zintegrowane. Kontrola obejmuje
sprawdzenie przestrzegania warunków ustalonych w ww. decyzjach, w tym przestrzegania przez
ww. podmioty zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów wielkości emisji i jej wpływu
na stan środowiska, co odpowiada kompetencjom organów Inspekcji Ochrony Środowiska określonym
w ustawie o Inspekcji Ochrony Środowiska;
3 ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 425)
4 ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478, z późn. zm.)

-- 4 of 5 --

2) kontrolę stosowania programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód
azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu
przez podmioty prowadzące produkcję rolną, w tym działy specjalne produkcji rolnej, oraz działalność,
w ramach której są przechowywane nawozy naturalne lub stosowane nawozy.
W świetle powyższego, zgodnie z ustawowymi kompetencjami, organy Inspekcji Ochrony Środowiska
na bieżąco prowadzą kontrole podmiotów, w tym wprowadzających ścieki/wody opadowe do wód
lub do ziemi, a w przypadku stwierdzanych nieprawidłowości, podejmują przewidziane prawem
działania pokontrolne.
Natomiast do zadań Wód Polskich należy weryfikacja formalno-prawna czynnych
i nieczynnych urządzeń wodnych służących do odprowadzania ścieków/wód opadowych do wód
lub do ziemi. W związku z powyższym organy Wód Polskich prowadzą zorganizowane działania
zmierzające do likwidacji nielegalnych wylotów (bez pozwolenia wodnoprawnego, albo bez pozwolenia
na realizację ich jako urządzeń wodnych) odprowadzających ścieki do wód lub do ziemi na terenie całej
Polski.
Ustalenia z kontroli przeprowadzanych przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska, podczas których
stwierdzono wyloty eksploatowane bez pozwolenia, również są przekazywane organom Wód Polskich,
jako właściwym do podjęcia dalszych działań.
Ewentualne dodatkowe informacje w przedmiotowej sprawie mogą znajdować się w dyspozycji
Ministra Infrastruktury.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM

-- 5 of 5 --