Interpelacja w sprawie transportu osobowego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2820
do ministra infrastruktury
w sprawie transportu osobowego
Zgłaszający: Dorota Marek
Data wpływu: 15-05-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnim czasie zwrócili się do mojego biura poselskiego przedstawiciele branży przewoźników osobowych. Postulują oni m.in. zmiany w przepisach dotyczących umowy na wypłatę środków z rządowej dotacji na rekompensatę za stosowanie ulg w sprzedaży biletów. Zwrot dopłaty, jaka przysługuje przewoźnikowi za stosowanie ulg ustawowych, odbywa się za pośrednictwem urzędów marszałkowskich, które przekazują środki finansowe uprzednio przekazane przez wojewodów. Problemem jest brak jednolitego wzoru umowy określającej prawa i obowiązki obu stron, rozbieżne w skali całego kraju interpretacje i praktyki poszczególnych urzędów marszałkowskich.
W opinii branży transportowej konieczna jest pilna zmiana ustawy dotyczącej dopłat do biletów ulgowych, ponieważ transfer tak ogromnych środków pieniężnych powinien odbywać się bez udziału urzędów wojewódzkich oraz urzędów marszałkowskich, a automatycznie. Wprowadzenie dokumentu elektronicznego uprawniającego do zakupu biletów ulgowych pozwoli na wyeliminowanie nieprawidłowości i uszczelni system.
Kolejnym z przedstawionych postulatów jest zmiana praktyki w zakresie wstrzymywania dopłat lub wypowiadania umów na dopłaty do biletów ulgowych. Obecnie w przypadku wykazania w kontroli przynajmniej jednego przypadku braku zafiskalizowania biletu na kasie przez kierowcę, przewoźnik traci 100 procent dopłaty za wszystkie kursy w danym miesiącu.
W opinii przewoźników Fundusz Rozwoju Przewozów Autobusowych, w ostatnich latach doszło do zamykania linii i likwidowania prywatnych przedsiębiorstw przewozowych ze względu na powielanie linii, które już wykonują przewoźnicy komercyjni.
W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. 2022 poz. 1339), zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo rozważa zmiany w przepisach dotyczących wypłat środków z rządowej dotacji za stosowanie ulg ustawowych?
Czy ministerstwo planuje zmiany w praktyce dot. rozwiązywania umów z przewoźnikami w przypadku wykrycia nieprawidłowości w wydawaniu biletów przez kierowców?
Czy ministerstwo rozważa zmiany w Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych, tak aby program spełniał swoje pierwotne założenia?
Wraz z końcem grudnia 2025 roku wygasa ważność zezwoleń uzyskanych na mocy ustawy o transporcie drogowym, powodując wstrzymanie inwestycji w nowoczesny tabor, co doprowadza do niepewności w branży przewoźników. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie programów umożliwiających wymianę taboru na ekologiczny?
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (20)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10976 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTD-6.054.14.2024
Warszawa, 27 czerwca 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 2820 Pani Doroty Marek – Poseł na Sejm Rzeczypospolitej
Polskiej w sprawie transportu osobowego przedstawiam następujące informacje.
Ad 1. Odpowiadając na pytanie nr 1 interpelacji, dotyczące ewentualnych zmian
przepisów odnoszących się do systemu dopłat do biletów ulgowych należy wskazać,
że obecny system przekazywania dopłat do biletów w ramach pasażerskich przewozów
drogowych odbywa się za pośrednictwem samorządów województw. Są to wydatki
bieżące samorządów województw przeznaczone na zadania z zakresu administracji
rządowej oraz inne zadania zlecone za pośrednictwem ustaw.
Z uwagi na liczbę podmiotów objętych dotowaniem oraz zasięg terytorialny
realizowanych przewozów – w ocenie Ministerstwa Infrastruktury – jedynie samorządy
województw są w stanie rzetelnie i terminowo zrealizować wyżej wymienione zadanie.
Jednocześnie w związku z koniecznością zapewnienia odpowiedniego nadzoru i kontroli
powierzenie zadania samorządom województw gwarantuje, że podjęte działania nie
ulegną rozproszeniu.
Z uwagi na powyższe, wprowadzenie zmian w sposobie przekazywania środków dotacji
do krajowych pasażerskich przewozów autobusowych na dofinansowanie ustawowych
uprawnień do ulgowych przejazdów nie znajduje uzasadnienia.
Ad 2. W odniesieniu do pytania nr 2 interpelacji uprzejmie informuję, że Minister
Infrastruktury nie uznaje za celowe podjęcie zaproponowanych w interpelacji Pani Poseł
działań, które ograniczałyby samorządy województw w sprawowaniu nadzoru nad
wydatkowanymi za ich pośrednictwem środkami publicznymi.
Na przestrzeni lat samorządy województw wypracowały bowiem narzędzia pozwalające
im podjąć walkę z pojawiającymi się nadużyciami w rozliczaniu dopłat do biletów
ulgowych, w tym m.in. przy wydawaniu biletów na przejazd przez kierowców.
Ad 3. Odpowiadając na pytanie nr 3 interpelacji informuję, że na mocy ustawy z dnia
16 maja 2019 r. o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej1, zw. dalej: „ustawą o FRPA” lub „ustawą o Funduszu” został utworzony
Fundusz rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej
(FRPA). Przepisy tej ustawy weszły w życie w dniu 18 lipca 2019 r.
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 402
-- 1 of 4 --
2
Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o FRPA środki Funduszu przeznaczone są na dofinansowanie
realizacji zadań własnych organizatorów w zakresie przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej poprzez dopłatę do kwoty deficytu pojedynczej linii
komunikacyjnej w przewozach autobusowych o charakterze użyteczności publicznej, z
wyłączeniem komunikacji miejskiej.
Fundusz powstał w celu wsparcia pozamiejskich przewozów autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej i realizuje cel do jakiego został utworzony. Rozwiązania
przewidziane w ramach Funduszu dają organizatorom publicznego transportu zbiorowego
możliwość uruchamiania autobusowych przewozów o charakterze użyteczności
publicznej, a także tworzenia dobrze zorganizowanej sieci transportu publicznego na ich
obszarze z uwzględnieniem dofinansowania przewozów ze środków Funduszu. Według
danych przekazanych przez Wojewodów, w 2024 r. dopłatą z Funduszu objęto 7551 linii
komunikacyjnych, a łączna wnioskowana kwota dopłaty z Funduszu wynosi blisko
940 mln zł.
Niezależnie od powyższego informuję, że Ministerstwo Infrastruktury dostrzega potrzebę
rewizji podstaw prawnych z zakresu przepisów dotyczących przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu, dotyczących zasad wykonywania publicznego transportu zbiorowego
i funkcjonowania FRPA.
W Ministerstwie Infrastruktury została rozpoczęta analiza możliwości rewizji rozwiązań
w powyższym zakresie w ramach dialogu ze środowiskiem przewoźników drogowych oraz
organizatorów publicznego transportu zbiorowego odpowiedzialnych za stosowanie
ww. przepisów.
W dniu 25 kwietnia 2024 r. w resorcie infrastruktury odbyło się spotkanie z organizatorami
publicznego transportu zbiorowego i przewoźnikami. Resort zapoznał się z uwagami
i spostrzeżeniami branży publicznego transportu zbiorowego w zakresie przepisów
nakierowanych na przeciwdziałanie wykluczeniu komunikacyjnemu, dotyczących zasad
wykonywania autobusowego publicznego transportu zbiorowego, a także
funkcjonowania FRPA.
Obecnie resort infrastruktury prowadzi ocenę efektywności funkcjonujących obecnie
rozwiązań regulujących zasady wykonywania publicznego transportu zbiorowego
i funkcjonowania FRPA z uwzględnieniem możliwości realizacji postulatów zgłoszonych
na ww. spotkaniu.
Należy oczekiwać, że zmiany przepisów przygotowane w wyniku tej rewizji wpłyną
pozytywnie na funkcjonowanie FRPA i zwiększą dostępność transportu publicznego dla
pasażerów.
Ad 4. Odpowiadając na pytanie nr 4 interpelacji w części dotyczącej zezwoleń na
wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym należy
wyjaśnić, że w dniu 28 września 2023 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 16 czerwca
2023 r. o zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz niektórych innych
ustaw2, która nowelizowała między innymi przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r.
o transporcie drogowym3, regulując kwestię ważności ww. zezwoleń i możliwości ich
udzielania.
2 Dz. U. poz. 1720
3 Dz. U. z 2024 r. poz. 728
-- 2 of 4 --
3
W ramach zmian wprowadzonych przepisami ww. ustawy odstąpiono od wprowadzania,
od 1 stycznia 2024 r. systemu potwierdzenia zgłoszenia przewozu oraz utrzymano
bezterminowo funkcjonowanie systemu zezwoleń na wykonywanie regularnych
przewozów osób w krajowym transporcie drogowym.
Zmiany te zostały zrealizowane poprzez uchylenie w ustawie z dnia 16 grudnia 2010 r.
o publicznym transporcie zbiorowym4 oddziału 3 i 4 w dziale II w rozdziale 3. Ponadto
wprowadzono zmiany w art. 73 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym, tj. przepisie
zmieniającym przepisy ustawy o transporcie drogowym. W ramach tych zmian odstąpiono
od mającej wejść w życie, z dniem 1 stycznia 2024 r., zmiany przepisów ustawy
o transporcie drogowym polegającej na uchyleniu z tej ustawy przepisów odnoszących się
do regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym.
Ponadto w celu zapewnienia ciągłości świadczonych usług przez przewoźników oraz
konieczności zapewnienia odpowiedniego czasu na uzyskanie nowego zezwolenia,
w ramach przepisów ustawy z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy o publicznym
transporcie zbiorowym oraz niektórych innych ustaw, przedłużono z mocy ustawy
do 31 grudnia 2025 r. ważność zezwoleń, których termin ważności upływał w dniu
31 grudnia 2023 r.
Niezależnie od powyższego, należy zauważyć, że zezwolenia na wykonywanie regularnych
przewozów osób w krajowym transporcie drogowym są udzielane na podstawie
przepisów ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy
o transporcie drogowym zezwolenie na wykonywanie regularnych przewozów
osób wydaje się na wniosek przedsiębiorcy na czas nie dłuższy niż 5 lat. W tym
miejscu należy wskazać, że art. 73 pkt 4 ustawy o publicznym transporcie zbiorowym,
który wyłączał stosowanie ww. art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym
w odniesieniu do krajowych przewozów regularnych został uchylony z dniem 28 września
2023 r. (art. 1 pkt 29 lit. b ustawy z 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy o publicznym
transporcie zbiorowym oraz niektórych innych ustaw).
Ponadto należy podkreślić, że po wejściu w życie w dniu 28 września 2023 r. przepisów
ustawy z dnia 16 czerwca 2023 o zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym
oraz niektórych innych ustawy zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób
w krajowym transporcie drogowym mogą być wydawane na czas nie dłuższy niż 5 lat.
Reasumując, uwzględniając przedstawione powyżej stanowisko oraz odnosząc się
bezpośrednio do pytania Pani Poseł należy wskazać, że wraz z końcem 2025 r. upłynie
ważność wyłącznie tych zezwoleń, które zostały przedłużone na mocy przedstawionych
powyżej przepisów ustawy. Natomiast od 28 września 2023 r. przewoźnicy mogą
występować o nowe zezwolenia, które są wydawane na czas nie dłuższy niż 5 lat.
Odnosząc się natomiast do części pytania nr 4 dotyczącej programów umożliwiających
wymianę taboru na ekologiczny uprzejmie informuję, że w ramach inwestycji
finansowanej ze środków Krajowego Planu Odbudowy „E1.1.2 Zero- i niskoemisyjny
transport zbiorowy (autobusy)” przewiduje się wsparcie dla szeregu przedsięwzięć
obejmujących zakup zeroemisyjnego taboru autobusowego (elektrycznego,
wodorowego,) lub niskoemisyjnego taboru autobusowego (zasilanego paliwami
alternatywnymi – CNG, LPG, LNG), wraz z niezbędną infrastrukturą
ładowania/tankowania. Dofinansowaniem objęty zostanie także zakup taboru
4 Dz. U. z 2023 r. poz. 2778
-- 3 of 4 --
4
autobusowego zasilanego olejem napędowym (diesel, norma nie niższa niż EURO VI) oraz
hybrydy HEV/MHEV, hybrydy plug-in (PHEV). Dofinansowanie każdego z tych
przedsięwzięć może wynieść aż do 95 proc. wydatków kwalifikowalnych.
Zakupione w ramach inwestycji E1.1.2 nowoczesne i ekologiczne pojazdy a także
przypisana do nich infrastruktura tankowania/ładowania będą wykorzystywane na
nowoutworzonych pozamiejskich liniach autobusowych bądź też na liniach pozamiejskich,
które są zagrożone likwidacją, np. z powodu przestarzałego taboru lub deficytowości
danej linii autobusowej.
W dniu 14 marca 2024 r. Centrum Unijnych Projektów Transportowych rozstrzygnęło
I nabór na dofinansowanie zakupu 207 niskoemisyjnych i zeroemisyjnych autobusów dla
26 jednostek samorządu terytorialnego i ich związków. Aktualnie trwa proces
podpisywania umów o objęcie wsparciem z ostatecznymi odbiorcami wsparcia. Jednak,
w związku z niewykorzystaniem puli środków i brakiem osiągnięcia celu realizacji kamienia
milowego zapisanego w Krajowym Planie Odbudowy tj. zakupu 579 pojazdów niezbędne
było ogłoszenie II naboru i kontynuowanie wsparcia dla jednostek samorządu
terytorialnego.
Od 13 maja do 14 czerwca 2024 r. trwał drugi nabór w ramach tej inwestycji, w którym do
dyspozycji operatorów i samorządowych organizatorów publicznego transportu
zbiorowego dostępna była kwota ok. 1,4 mld zł na zakup 372 autobusów w tym
maksymalnie 187 pojazdów niskoemisyjnych przy czym każdy wnioskodawca mógł
ubiegać się o nie więcej niż 15 sztuk takich pojazdów. Aktualnie trwa proces oceny
złożonych wniosków.
Zakupione w ramach naboru nowoczesne i ekologiczne pojazdy, a także przypisana do
nich infrastruktura, będą wykorzystywane na nowo utworzonych pozamiejskich liniach
autobusowych bądź też na liniach pozamiejskich, które są zagrożone likwidacją,
np. z powodu przestarzałego taboru lub deficytowości danej linii autobusowej.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 4 of 4 --