Interpelacja w sprawie stanu rzek Brynica, Przemsza i Wisła po pożarze wysypiska śmieci w Siemianowicach Śląskich
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2812
do ministra infrastruktury, ministra klimatu i środowiska
w sprawie stanu rzek Brynica, Przemsza i Wisła po pożarze wysypiska śmieci w Siemianowicach Śląskich
Zgłaszający: Daria Gosek-Popiołek, Maciej Konieczny
Data wpływu: 14-05-2024
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
podczas pożaru wysypiska w Siemianowicach Śląskich spłonęło około 10 tysięcy ton odpadów, głównie chemikaliów i plastiku, a woda z akcji gaśniczej wraz z chemikaliami spłynęła do Rowu Michałkowickiego, a dalej do Brynicy i Przemszy (dopływu Wisły). W przestrzeni publicznej pojawia się wiele uspokajających komunikatów ze strony służb, niemniej jednak naukowcy i eksperci podnoszą temat wpływu tych zanieczyszczeń na te rzeczne ekosystemy. Zwracają uwagę, że w rzekach jak Przemsza i Brynica występuje uboga populacja ryb (nieliczne karasie i czebaczki amurskie), stąd nie można z faktu, iż nie stwierdzono masowego śnięcia ryb, wyciągać daleko idących wniosków dotyczących stanu obu rzek.
W związku z powyższym prosimy o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy w związku z zanieczyszczeniem rzek Brynica, Przemsza i Wisła planowane jest przeprowadzenie odłowów kontrolnych ryb? Jeśli takie odłowy zostały przeprowadzone – prosimy o przedstawienie wyników i wniosków.
2. Czy zostały pobrane próby makrozoobentosu w celu określenia stanu ekosystemów tych rzek? Jeśli tak – prosimy o przedstawienie wyników i wniosków.
3. Czy zostały już przeprowadzone badania osadów dennych? Jeśli tak – prosimy o przedstawienie wyników.
Zwracamy uwagę, że należy również podjąć działania mające na celu przywrócenie dobrego stanu ekologicznego rzek Brynica i Przemsza (do czego jesteśmy zobowiązani zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną), których stan jeszcze przed przedostaniem się do nich zanieczyszczeń był zły. Konieczne są działania w celu eliminacji źródeł zanieczyszczeń w postaci nielegalnych zrzutów ścieków bytowych i przemysłowych, jak również podjęcie działań renaturyzacyjnych.
1. Czy została przeprowadzona inwentaryzacja nielegalnych wylotów i źródeł zanieczyszczeń? Jeśli tak – to prosimy o przedstawienie wyników lub informację o planowanych inwentaryzacjach.
2. Jakie działania dotyczące poprawy stanu ekologicznego tych rzek są planowane i będą podejmowane?
Z wyrazami szacunku
Daria Gosek-Popiołek
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9698 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DIŚ-I.050.22.2024.AZ
3235383.12745354.10246438
Warszawa, 25-06-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację Pani Poseł Darii Gosek-Popiołek oraz Pana Posła Macieja
Koniecznego w sprawie stanu rzek Brynica, Przemsza i Wisła po pożarze wysypiska śmieci
w Siemianowicach Śląskich (K10INT2812), przekazuję poniższe wyjaśnienia.
Czy w związku z zanieczyszczeniem rzek Brynica, Przemsza i Wisła planowane jest
przeprowadzenie odłowów kontrolnych ryb? Jeśli takie odłowy zostały przeprowadzone –
prosimy o przedstawienie wyników i wniosków.
Odłowy ryb wykonywane są w ramach państwowego monitoringu środowiska (dalej:
„PMŚ”) w celu określenia stanu lub potencjału ekologicznego jednolitych części wód
powierzchniowych (jcwp). Stan lub potencjał jest oceniany jako odchylenie od warunków
referencyjnych i traktowany jest jako stosunkowo stabilna cecha jcwp, w związku z czym
badany jest w określonych przedziałach czasowych – co trzy lub sześć lat, a wykonywanie
go w warunkach nadzwyczajnych, jak nietypowe zanieczyszczenie wód jest niezgodne
z założeniami metodycznymi. Monitoring stanu ichtiofauny zgodnie z metodyką wykonuje
się jesienią. Dla różnych jcwp składających się na Brynicę i Przemszę wykonano go w latach
2022 i 2023, w związku z czym następne odłowy monitoringowe przewidziane są na rok
2025. Jcwp tworzące Wisłę na obszarze województw śląskiego i małopolskiego
są przewidziane do monitoringu ichtiofauny jesienią 2024 r.
Wyniki odłowów (skład gatunkowy) znajdują się w tabelach zamieszczonych na stronie
https://wody.gios.gov.pl/pjwp/publication/367.
Czy zostały pobrane próby makrozoobentosu w celu określenia stanu ekosystemów tych rzek?
Jeśli tak – prosimy o przedstawienie wyników i wniosków.
W przypadku monitoringu makrozoobentosu zasady są podobne jak w przypadku
ichtiofauny. Monitoring na jcwp objętych pytaniem przeprowadzono w roku 2022,
a następny przewidziany jest na 2025.
Czy zostały już przeprowadzone badania osadów dennych? Jeśli tak – prosimy o przedstawienie
wyników.
Badania osadów wodnych rzek i jezior wykonywane są w ramach podsystemu PMŚ –
Monitoring jakości śródlądowych wód powierzchniowych i obejmują określenie zawartości
metali ciężkich i wybranych szkodliwych związków organicznych w osadach powstających
-- 1 of 2 --
współcześnie w rzekach i jeziorach na obszarze kraju. Badania monitoringowe osadów
dennych we wskazanych w interpelacji rzekach wykonano jedynie w kilku różnych punktach
na rzece Przemszy w latach 2021-2023. Monitoring osadów Brynicy zaplanowany jest na
rok 2024.
Wyniki danych są ogólnie dostępne na stronie https://www.gov.pl/web/gios/monitoring-
osadow-dennych.
Czy została przeprowadzona inwentaryzacja nielegalnych wylotów i źródeł zanieczyszczeń?
Jeśli tak – to prosimy o przedstawienie wyników lub informację o planowanych
inwentaryzacjach.
Jakie działania dotyczące poprawy stanu ekologicznego tych rzek są planowane i będą
podejmowane?
W odniesieniu do planowanych działań dotyczących poprawy stanu ekologicznego rzek
oraz inwentaryzacji nielegalnych wylotów i źródeł zanieczyszczeń, zagadnienia te znajdują
się poza właściwością resortu klimatu i środowiska. Weryfikacja formalno-prawna czynnych
i nieczynnych urządzeń wodnych służących do odprowadzania ścieków/wód opadowych
do wód lub do ziemi należy do zadań Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.
Organy Wód Polskich prowadzą zorganizowane działania zmierzające do likwidacji
nielegalnych wylotów (bez pozwolenia wodnoprawnego, albo bez pozwolenia na realizację
ich jako urządzeń wodnych) odprowadzających ścieki/wody opadowe do wód lub do ziemi
na terenie całej Polski.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 2 of 2 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGWiŻŚ-8.054.6.2024
Warszawa, 07 lipca 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 2812 z dnia 10 czerwca 2024 r. Posłów na Sejm RP: Pani
Darii Gosek-Popiołek oraz Pana Macieja Koniecznego w sprawie stanu rzek Brynica,
Przemsza i Wisła po pożarze wysypiska śmieci w Siemianowicach Śląskich, poniżej
przedstawiam stosowne informacje w zakresie właściwości Ministerstwa Infrastruktury.
1. Czy w związku z zanieczyszczeniem rzek Brynica, Przemsza i Wisła planowane jest
przeprowadzenie odłowów kontrolnych ryb? Jeśli takie odłowy zostały przeprowadzone –
prosimy o przedstawienie wyników i wniosków.
Rzeki Brynica i Przemsza wchodzą w skład obwodów rybackich położonych na obszarze
działania Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu
Gospodarstwa Wodnego w Gliwicach i zostały oddane do użytkowania dla Okręgu
Polskiego Związku Wędkarskiego w Katowicach. Przeprowadzenie odłowów badawczych
może nastąpić dopiero po uzyskaniu zgody użytkownika obwodów rybackich. Zgodnie
z art. 4 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym do chowu, hodowli
lub połowu ryb w obwodzie rybackim jest uprawniony podmiot wykonujący uprawnienia
właściciela wód w zakresie rybactwa śródlądowego albo osoba władająca obwodem
rybackim na podstawie zawartej umowy.
Z informacji przekazanych przez użytkownika rybackiego wynika, że po pożarze wysypiska
w Siemianowicach Śląskich na rzekach Brynica i Przemsza ze względu na brak śnięcia ryb
nie przeprowadzano odłowów kontrolnych i nie planuje się ich przeprowadzenia.
Należy zaznaczyć, że odłowy kontrolne na rzekach Brynica i Przemsza były prowadzone
przez użytkownika rybackiego przed wystąpieniem przedmiotowego zdarzenia celem
monitorowania stanu i różnorodności rybostanu, który został określony jako dobry.
2. Czy zostały pobrane próby makrozoobentosu w celu określenia stanu ekosystemów
tych rzek? Jeśli tak – prosimy o przedstawienie wyników i wniosków.
PGW Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach w trakcie
prowadzenia akcji gaśniczej prowadził patrole terenowe, weryfikując faktyczne zdarzenia
na rzekach Brynica i Czarna Przemsza, ale z uwagi na zakres kompetencji nie wykonano
poboru prób makrozoobentosu w celu określenia stanu ekosystemów rzeki Brynicy oraz
Przemszy. Monitoring interwencyjny rzek Brynicy oraz Przemszy w związku z pożarem
-- 1 of 3 --
2
odpadów w Siemianowicach Śląskich prowadził Wojewódzki Inspektorat Ochrony
Środowiska w Katowicach.
3. Czy zostały już przeprowadzone badania osadów dennych? Jeśli tak – prosimy
o przedstawienie wyników.
Ministerstwo Infrastruktury oraz PGW Wody Polskie nie zlecało przeprowadzenia badania
osadów dennych.
4. Czy została przeprowadzona inwentaryzacja nielegalnych wylotów i źródeł
zanieczyszczeń? Jeśli tak – to prosimy o przedstawienie wyników lub informację
o planowanych inwentaryzacjach.
Z informacji przekazanych przez PGW Wody Polskie wynika, że na obszarze działania PGW
Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gliwicach, którego dotyczy
interpelacja, jest prowadzona weryfikacja wylotów służących do odprowadzania ścieków
oraz wód opadowych i roztopowych do cieków. W zlewni rzeki Małej Wisły
zinwentaryzowano 634 urządzenia wodne (wyloty), z czego 35 na rzekach Brynicy
i Przemszy. W 10 przypadkach wyloty posiadają aktualne pozwolenia wodnoprawne,
natomiast w pozostałych przypadkach trwają działania mające na celu ustalenie właścicieli
lub użytkowników. Należy zaznaczyć, że PGW Wody Polskie prowadzi stałe działania
w zakresie weryfikacji formalno-prawnej czynnych i nieczynnych urządzeń wodnych,
służących do odprowadzania do rzek ścieków lub wód opadowych i roztopowych
(wylotów).
Od stycznia 2022 r. PGW Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach
przeprowadził 151 kontroli, w tym 25 kontroli dotyczących wylotów zlokalizowanych
w zlewni rzeki Małej Wisły, które dotyczyły 30 wylotów (4 kontrole gospodarowania
wodami dotyczyły wylotów do rzek Brynicy i Przemszy).
5. Jakie działania dotyczące poprawy stanu ekologicznego tych rzek są planowane i będą
podejmowane?
Pożar wysypiska śmieci w Siemianowicach Śląskich wystąpił na obszarze zlewni jednolitej
części wód powierzchniowych Brynica od zbiornika Kozłowa Góra do ujścia o kodzie
RW20000621269. W porządku hydrograficznym kolejną jednolitą część wód
powierzchniowych stanowi Przemsza od zb. Przeczyca do Białej Przemszy o kodzie
RW20000321279. Zaplanowane działania służące poprawie stanu ekologicznego rzek
Brynicy oraz Przemszy zostały zawarte kompleksowo w Planie gospodarowania wodami
na obszarze dorzecza Wisły wraz ze wskazaniem podmiotów odpowiedzialnych za ich
realizację.
Do przedmiotowych działań należą:
1) realizacja Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych;
2) porządkowanie i poprawa infrastruktury związanej z gospodarką ściekową na obszarze
gminy poza aglomeracjami;
3) kontrola gospodarowania wodami oraz przeglądy pozwoleń wodnoprawnych;
4) aktualizacje programów ochrony środowiska pod względem poprawy efektywności
dotyczącej ograniczania dopływu zanieczyszczeń do JCWP;
-- 2 of 3 --
3
5) działania renaturyzacyjne;
6) analizy techniczno-ekonomiczne gospodarowania ściekami w obszarze gminy poza
aglomeracjami.
Łączę wyrazy szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
Do wiadomości:
1. Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
-- 3 of 3 --