Interpelacja nr 2796
Interpelacja w sprawie potrzeby wprowadzenia obowiązku przesyłania przez komorników rocznych informacji o wyegzekwowanych i pozostałych do wyegzekwowania kwotach zarówno wierzycielom jak też dłużnikom, a także zaniechania naliczania odsetek od długów zakupionych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Edukacja i Szkolnictwo (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie potrzeby wprowadzenia obowiązku przesyłania przez komorników rocznych informacji o wyegzekwowanych i pozostałych do wyegzekwowania kwotach zarówno wierzycielom jak też dłużnikom, a także zaniechania naliczania odsetek od długów zakupionych
Interpelacja nr 2796
do ministra sprawiedliwości
w sprawie potrzeby wprowadzenia obowiązku przesyłania przez komorników rocznych informacji o wyegzekwowanych i pozostałych do wyegzekwowania kwotach zarówno wierzycielom jak też dłużnikom, a także zaniechania naliczania odsetek od długów zakupionych
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 13-05-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w sprawach, z którymi zwracają się do mnie obywatele, pojawia się coraz częściej problem osób zadłużonych, mających zajęcia komornicze. Największe zastrzeżenia i emocje budzą kwestie narastających odsetek od zobowiązań, co niejednokrotnie powoduje narastanie zamiast stopniowego spłacania należności, a więc jak to określają zainteresowani „dożywotnie niewolnictwo“ w spłacaniu kwot, które już wielokrotnie przewyższyły kapitał główny zobowiązania.
Dotkliwe, szczególnie dla osób w starszym wieku lub nieporadnych, są konsekwencje handlu długami przedawnionymi, często dziedziczonymi w wyniku postępowania spadkowego przeprowadzonego przez wierzyciela, tak że osoba obciążona zobowiązaniem zmarłego krewnego dowiaduje się o tym, że odziedziczyła długi dopiero z pisma komornika o zajęciu wynagrodzenia, emerytury lub rachunku bankowego. Handel takimi zobowiązaniami prowadzony jest w ten sposób, że podmioty skupujące zobowiązania występują o wydanie nakazu zapłaty i nadanie im klauzuli wykonalności w rejonie jak najdalej położonym od miejsca zamieszkania dłużnika – spadkobiercy, którego adres jest często podawany do sądu z błędami skutkującymi brakiem doręczenia, często nieświadomego toczących się postępowań spadkowych po zadłużonym krewnym, który zwłaszcza gdy jest osobą podeszłą w latach, nie ma faktycznej możliwości w ciągu 7 dni od zajęcia mu wynagrodzenia lub emerytury czy renty, z której to okoliczności dowiaduje się o zajęciu komorniczym, pojechać na drugi koniec Polski, aby z akt spraw dowiedzieć się czego w ogóle sprawa dotyczy i podjąć właściwą reakcję obronną przed egzekucją.
Wreszcie zgłaszaną przez osoby z zajęciem komorniczym dolegliwością jest brak informacji o wyegzekwowanych przez komornika w danym roku kwotach i kwocie pozostałej jeszcze do wyegzekwowania. Dostępne obecnie rozwiązanie, w którym komornik powinien udzielić takich informacji, gdy dłużnik się do niego o to zwróci, ma tę wadę, że wiele osób zwłaszcza podeszłych w latach albo ma problem ze sformułowaniem i przekazaniem takiego wniosku komornikowi, ale, co częste, także boi się wszelkiego kontaktu z komornikiem, a więc nie chce się komornikowi „przypominać“, aby np. nie zwiększył egzekucji o kolejne obszary zajęcia. Jak wynika z wypowiedzi zainteresowanych, ten brak informacji o stanie zadłużenia powoduje życie w niepewności i w poczuciu braku perspektyw, jest dla osób posiadających egzekucję komorniczą dolegliwością istotną, ale jednocześnie stosunkowo najłatwiejszą do wyeliminowania, jeśliby, co podnosiły osoby zainteresowane, nałożyć na komorników obowiązek wysyłania dłużnikom po zakończeniu roku informacji o kwotach w danym roku wyegzekwowanych, strukturze wyegzekwowanych środków w zakresie spłaty odsetek, spłaty należności głównej, a także kwoty przekazanej wierzycielowi, pobranej przez komornika oraz kwoty pozostałej do wyegzekwowania.
W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Pan Minister podejmie inicjatywę wprowadzenia dla komorników obowiązku wysyłania dłużnikom po zakończeniu roku informacji o kwotach w danym roku wyegzekwowanych, strukturze wyegzekwowanych środków w zakresie spłaty odsetek, spłaty należności głównej, a także kwoty przekazanej wierzycielowi pobranej przez komornika oraz kwoty pozostałej do wyegzekwowania?
2. Czy Pan Minister dostrzega problem „niewolnictwa zadłużeniowego“, wynikającego w znacznej mierze z żonglerki w handlu długami, i rozważy podjęcie inicjatywy wprowadzenia przepisów, aby w przypadku zbycia długu nabywca takiego zobowiązania mógł egzekwować wyłącznie kwotę należności głównej, bez naliczanych przez zbywcę zobowiazania odsetek, gdyż de facto kupuje on określony „produkt“, czyli dług w danej wysokości, a w przeciwieństwie do wierzyciela pierwotnego, nie on ponosił straty wynikające z nieterminowości spłaty?
Interpelacja nr 2796
do ministra sprawiedliwości
w sprawie potrzeby wprowadzenia obowiązku przesyłania przez komorników rocznych informacji o wyegzekwowanych i pozostałych do wyegzekwowania kwotach zarówno wierzycielom jak też dłużnikom, a także zaniechania naliczania odsetek od długów zakupionych
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 13-05-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w sprawach, z którymi zwracają się do mnie obywatele, pojawia się coraz częściej problem osób zadłużonych, mających zajęcia komornicze. Największe zastrzeżenia i emocje budzą kwestie narastających odsetek od zobowiązań, co niejednokrotnie powoduje narastanie zamiast stopniowego spłacania należności, a więc jak to określają zainteresowani „dożywotnie niewolnictwo“ w spłacaniu kwot, które już wielokrotnie przewyższyły kapitał główny zobowiązania.
Dotkliwe, szczególnie dla osób w starszym wieku lub nieporadnych, są konsekwencje handlu długami przedawnionymi, często dziedziczonymi w wyniku postępowania spadkowego przeprowadzonego przez wierzyciela, tak że osoba obciążona zobowiązaniem zmarłego krewnego dowiaduje się o tym, że odziedziczyła długi dopiero z pisma komornika o zajęciu wynagrodzenia, emerytury lub rachunku bankowego. Handel takimi zobowiązaniami prowadzony jest w ten sposób, że podmioty skupujące zobowiązania występują o wydanie nakazu zapłaty i nadanie im klauzuli wykonalności w rejonie jak najdalej położonym od miejsca zamieszkania dłużnika – spadkobiercy, którego adres jest często podawany do sądu z błędami skutkującymi brakiem doręczenia, często nieświadomego toczących się postępowań spadkowych po zadłużonym krewnym, który zwłaszcza gdy jest osobą podeszłą w latach, nie ma faktycznej możliwości w ciągu 7 dni od zajęcia mu wynagrodzenia lub emerytury czy renty, z której to okoliczności dowiaduje się o zajęciu komorniczym, pojechać na drugi koniec Polski, aby z akt spraw dowiedzieć się czego w ogóle sprawa dotyczy i podjąć właściwą reakcję obronną przed egzekucją.
Wreszcie zgłaszaną przez osoby z zajęciem komorniczym dolegliwością jest brak informacji o wyegzekwowanych przez komornika w danym roku kwotach i kwocie pozostałej jeszcze do wyegzekwowania. Dostępne obecnie rozwiązanie, w którym komornik powinien udzielić takich informacji, gdy dłużnik się do niego o to zwróci, ma tę wadę, że wiele osób zwłaszcza podeszłych w latach albo ma problem ze sformułowaniem i przekazaniem takiego wniosku komornikowi, ale, co częste, także boi się wszelkiego kontaktu z komornikiem, a więc nie chce się komornikowi „przypominać“, aby np. nie zwiększył egzekucji o kolejne obszary zajęcia. Jak wynika z wypowiedzi zainteresowanych, ten brak informacji o stanie zadłużenia powoduje życie w niepewności i w poczuciu braku perspektyw, jest dla osób posiadających egzekucję komorniczą dolegliwością istotną, ale jednocześnie stosunkowo najłatwiejszą do wyeliminowania, jeśliby, co podnosiły osoby zainteresowane, nałożyć na komorników obowiązek wysyłania dłużnikom po zakończeniu roku informacji o kwotach w danym roku wyegzekwowanych, strukturze wyegzekwowanych środków w zakresie spłaty odsetek, spłaty należności głównej, a także kwoty przekazanej wierzycielowi, pobranej przez komornika oraz kwoty pozostałej do wyegzekwowania.
W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy Pan Minister podejmie inicjatywę wprowadzenia dla komorników obowiązku wysyłania dłużnikom po zakończeniu roku informacji o kwotach w danym roku wyegzekwowanych, strukturze wyegzekwowanych środków w zakresie spłaty odsetek, spłaty należności głównej, a także kwoty przekazanej wierzycielowi pobranej przez komornika oraz kwoty pozostałej do wyegzekwowania?
2. Czy Pan Minister dostrzega problem „niewolnictwa zadłużeniowego“, wynikającego w znacznej mierze z żonglerki w handlu długami, i rozważy podjęcie inicjatywy wprowadzenia przepisów, aby w przypadku zbycia długu nabywca takiego zobowiązania mógł egzekwować wyłącznie kwotę należności głównej, bez naliczanych przez zbywcę zobowiazania odsetek, gdyż de facto kupuje on określony „produkt“, czyli dług w danej wysokości, a w przeciwieństwie do wierzyciela pierwotnego, nie on ponosił straty wynikające z nieterminowości spłaty?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Maria Ejchart
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
12%
Konkretność
88%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
15
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.8 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9953 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.165.2025
Warszawa, 14 maja 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 2796 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez
Pana Posła Jarosława Sachajko w sprawie potrzeby wprowadzenia obowiązku przesyłania
przez komorników rocznych informacji o wyegzekwowanych i pozostałych
do wyegzekwowania kwotach zarówno wierzycielom jak też dłużnikom, a także
zaniechania naliczania odsetek od długów zakupionych.
Ad 1
Właściwe przekazywanie informacji jest niezbędne, aby strony postępowania
egzekucyjnego miały pełną świadomość swoich praw i obowiązków w trakcie egzekucji.
Z tego powodu jednym z kluczowych elementów zapewniających transparentność
postępowania egzekucyjnego jest realizacja przez organ egzekucyjny obowiązków
informacyjnych wobec stron i uczestników postępowania.
Zgodnie z art. 805 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
(Dz. U. z 2024 r., poz. 1568 ze zm., dalej: k.p.c.), komornik sądowy już z chwilą podjęcia
pierwszej czynności egzekucyjnej w stosunku do dłużnika, doręcza mu zawiadomienie
o wszczęciu przeciwko niemu egzekucji. Ponadto jest zobowiązany do przekazania
dłużnikowi informacji o treści tytułu wykonawczego, wskazania zastosowanego sposobu
egzekucji (np. egzekucja z wynagrodzenia za pracę, egzekucja z wierzytelności, egzekucja
z rachunku bankowego itp.), a także pouczenia dłużnika o możliwości zaskarżenia
postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności oraz innych wymienionych w tym
przepisie uprawnieniach.
-- 1 of 5 --
2
Poza tym, na mocy obowiązującego od 1 stycznia 2019 r. art. 763 § 3 dodanego do k.p.c.,
ustawą z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz. U. z 2024 r. poz. 377),
komornik sądowy jest zobowiązany do wskazywania - w każdym piśmie kierowanym
do strony - aktualnej wysokości należności będących przedmiotem egzekucji.
Powyższy obowiązek informacyjny doprecyzowuje rozporządzenie Ministra
Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2018 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad
prowadzenia biurowości, rachunkowości i ewidencji operacji finansowych kancelarii
komorniczych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1256).
Rozporządzenie w §16 ust. 2 stanowi, że w pismach kierowanych do stron postępowania
egzekucyjnego, komornik zamieszcza informację o aktualnej wysokości wymagalnych
należności będących przedmiotem egzekucji, z dokładnym wskazaniem wysokości:
1) należności głównej;
2) należnych odsetek, ich aktualnej stopy procentowej oraz przybliżonej wysokości
odsetek naliczanych dziennie;
3) stwierdzonych tytułem wykonawczym kosztów postępowania przed sądem;
4) aktualnego salda zaliczek i kosztów podlegających ściągnięciu zgodnie z art. 7 ust. 5
ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz. U. z 2024 r. poz. 377).
Jak również saldzie pobranych od strony i nierozliczonych zaliczek (§ 16 ust. 4).
Podobne rozwiązanie znajduje się w art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r.
o kosztach komorniczych, zgodnie z którym komornik sądowy, w każdym piśmie
kierowanym do strony, informuje o aktualnym saldzie zaliczek i kosztów podlegających
ściągnięciu zgodnie z art. 7 ust. 5.
Wprowadzona od 1 stycznia 2019 r. zmiana art. 763 k.p.c., opisana powyżej, niewątpliwie
wprowadziła przejrzystości rozliczeń, w tym zniwelowała możliwość podnoszenia
zarzutów wobec komornika sądowego, że strona postępowania nie zna swojego
aktualnego zadłużenia lub w ocenie strony postępowania pomimo licznych wpłat
zadłużenie nie ulega zmniejszeniu.
-- 2 of 5 --
3
W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości wprowadzenie ww. zmiany umożliwiającej
stronom i uczestnikom pełne, bieżące śledzenie postępów postępowania egzekucyjnego,
a zatem zapewnienie możliwości wpływania przez nie na przebieg egzekucji oraz ochronę
ich interesów, powoduje zbędność inicjowania zmian zaproponowanych przez Pana Posła,
których zakres byłby węższy, niż rozwiązania obecnie obowiązujące.
Ad 2
Zbycie długu następuje w drodze cesji (przelewu) wierzytelności uregulowanej w art.
509 i nast. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061,
1237, dalej: k.c.).
Przelew to umowa, na mocy której wierzyciel (cedent) przenosi na osobę trzecią
(cesjonariusza) wierzytelność przysługującą mu wobec dłużnika. W wyniku cesji sytuacja
prawna dłużnika nie zmienia się co do zakresu odpowiedzialności. Wierzytelność nie ulega
zmianie. Dochodzi tylko do jej modyfikacji podmiotowej, gdyż zmienia się osoba
uczestnicząca w stosunku zobowiązaniowym po stronie wierzyciela1. Na skutek przelewu
wierzytelności w miejsce dotychczasowego wierzyciela wchodzi osoba trzecia (nabywca
wierzytelności), która nabywa wierzytelność w takim kształcie, jaki przysługiwał zbywcy2.
Zgodnie z treścią art. 509 § 2 k.c. wraz z wierzytelnością na nabywcę przechodzą wszystkie
prawa z nią związane, a w szczególności roszczenie o odsetki. Prawa akcesoryjne dzielą
więc los prawny wierzytelności głównej. Nabywca wstępuje w ogół praw przysługujących
dotychczasowemu wierzycielowi3. Zgodnie z poglądami reprezentowanymi zarówno
w orzecznictwie4, jak i literaturze5 na podstawie art. 509 § 2 k.c. oprócz wyraźnie
wymienionego roszczenia o odsetki, na cedenta z mocy prawa przechodzą również
1 Por. wyrok SN z dnia 5.09.2001 r. I CKN 379/00,
2 Por. G. Sikorski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, M. Balwicka-Szczyrba (red.),
A. Sylwestrzak (red.), 2025, komentarz do art. 509, nb 1
3 Por. G. Sikorski [w:] M. Balwicka-Szczyrba (red.), A. Sylwestrzak (red.), Kodeks…, nb 9
4 Por. m.in. wyrok SN z dnia 28.11.2006 r., IV CSK 224/06, LEX nr 462931; wyrok SA w Warszawie
z dnia 21.12.2017 r., VI ACa 777/16; wyrok SN z dnia 2.02.2018 r., II CSK 498/17,
5 Por. K. Mularski [w:] Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz, M. Gutowski (red.), 2022, komentarz
do art. 509 nb 52; R. Strugała [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, P. Machnikowski (red.), 2024,
komentarz do art. 509 nb 3,
-- 3 of 5 --
4
roszczenia o zaległe odsetki, roszczenia odszkodowawcze, o zapłatę kar umownych,
roszczenia wynikające z art. 477 § 2 k.c. oraz art. 354 § 1 k.c., uprawnienie wierzyciela
do wyboru świadczenia w zobowiązaniu przemiennym, uprawnienie wierzyciela
do wezwania dłużnika do wykonania zobowiązania oraz możliwość zaskarżenia czynności
dokonanych z pokrzywdzeniem wierzyciela.
Wymieniona przez Pana Posła funkcja odsetek polegająca na rekompensacie straty
poniesionej przez wierzyciela z tytułu nieterminowej spłaty nie jest jedyną. Odsetki obok
funkcji kompensacyjnej, pełnią również funkcję motywacyjną, gdyż mają na celu skłonić
dłużnika do spełnienia świadczenia głównego, pod rygorem dodatkowych świadczeń
ubocznych6.
Wprowadzenie regulacji, zgodnie z którą w przypadku zbycia długu nabywca miałby
prawo do egzekwowania wyłącznie kwoty należności głównej, bez naliczonych przez
zbywcę odsetek, byłoby sprzeczne z istotą i funkcją jakie pełnią odsetki, jak również byłoby
sprzeczne z fundamentalnymi zasadami systemowymi panującymi w polskim systemie
prawnym. Regulacja ta doprowadziłaby w efekcie do zwolnienia dłużników z obowiązku
zapłaty odsetek na skutek czynności całkowicie od nich niezależnych. Dłużnik nie jest
bowiem stroną umowy cesji. Kodeks nie wymaga zasadniczo zgody dłużnika na dokonanie
przelewu (por. art. 514 k.c.). Dodatkowo, wprowadzenie regulacji, na skutek których
dłużnicy, których długi zostały przelane w drodze cesji na podmiot trzeci nie musieliby
płacić odsetek należnych pierwotnemu wierzycielowi, stawiałoby ich w sytuacji znacznie
bardziej korzystnej niż dłużników, których długi nie zostałyby przelane na osoby trzecie.
Za niedopuszczalnością wprowadzenia ww. regulacji przemawia również okoliczność,
że odsetki związane są z wierzytelnością główną, a nie z osobą wierzyciela. Powyższe
założenie jest elementem systemowym, spójnym z regułami i zasadami panującymi
w polskim porządku prawnym. Wprowadzenie proponowanej regulacji zaburzyłoby
spójność systemu zobowiązaniowego przyjętego na gruncie k.c., gdyż doprowadziłoby
do konieczności przyjęcia założenia, że roszczenie o odsetki powiązane jest z osobą
wierzyciela a nie z wierzytelnością. Tym samym, tytułem przykładu, w przypadku śmierci
6 Por. K. Czub [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, M. Balwicka-Szczyrba (red.),
A. Sylwestrzak (red.), 2025, komentarz do art. 359 nb 3.
-- 4 of 5 --
5
wierzyciela, celem zachowania spójności rozwiązań systemowych, należałoby również
uznać, że roszczenie o zapłatę odsetek wygasło.
Końcowo warto zwrócić uwagę na ochronną funkcję przepisów regulujących wysokość
odsetek maksymalnych (art. 481 § 21 k.c., art. 359 § 21 k.c.), odmowę nadania przez sąd
klauzuli wykonalności, jeżeli z okoliczności sprawy i treści tytułu egzekucyjnego wynika,
że objęte tytułem egzekucyjnym roszczenie uległo przedawnieniu (art. 7821 § 1 pkt 2
k.p.c.) oraz odmowę wszczęcia przez komornika egzekucji, jeżeli z treści tytułu
wykonawczego wynika, że termin przedawnienia dochodzonego roszczenia upłynął (art.
804 § 1 k.p.c.).
Osoby, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej (np. związanej z zaciągniętym
długiem) mogą liczyć na wsparcie w ramach nieopłatnej pomocy prawnej, udzielanej
na warunkach określonych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy
prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2024
r. poz. 1534).
Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało projekt zmiany ww. ustawy tak,
aby nieodpłatna pomoc prawna była jeszcze łatwiej dostępna, zwłaszcza dla osób
z ograniczoną mobilnością lub mieszkających w mniejszych miejscowościach. Rada
Ministrów przyjęła projekt 15 kwietnia 2025 r. Projekt został skierowany do Sejmu RP
(druk 1202):
https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/agent.xsp?symbol=RPL&Id=RM-0610-31-25
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.165.2025
Warszawa, 14 maja 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 2796 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez
Pana Posła Jarosława Sachajko w sprawie potrzeby wprowadzenia obowiązku przesyłania
przez komorników rocznych informacji o wyegzekwowanych i pozostałych
do wyegzekwowania kwotach zarówno wierzycielom jak też dłużnikom, a także
zaniechania naliczania odsetek od długów zakupionych.
Ad 1
Właściwe przekazywanie informacji jest niezbędne, aby strony postępowania
egzekucyjnego miały pełną świadomość swoich praw i obowiązków w trakcie egzekucji.
Z tego powodu jednym z kluczowych elementów zapewniających transparentność
postępowania egzekucyjnego jest realizacja przez organ egzekucyjny obowiązków
informacyjnych wobec stron i uczestników postępowania.
Zgodnie z art. 805 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
(Dz. U. z 2024 r., poz. 1568 ze zm., dalej: k.p.c.), komornik sądowy już z chwilą podjęcia
pierwszej czynności egzekucyjnej w stosunku do dłużnika, doręcza mu zawiadomienie
o wszczęciu przeciwko niemu egzekucji. Ponadto jest zobowiązany do przekazania
dłużnikowi informacji o treści tytułu wykonawczego, wskazania zastosowanego sposobu
egzekucji (np. egzekucja z wynagrodzenia za pracę, egzekucja z wierzytelności, egzekucja
z rachunku bankowego itp.), a także pouczenia dłużnika o możliwości zaskarżenia
postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności oraz innych wymienionych w tym
przepisie uprawnieniach.
-- 1 of 5 --
2
Poza tym, na mocy obowiązującego od 1 stycznia 2019 r. art. 763 § 3 dodanego do k.p.c.,
ustawą z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz. U. z 2024 r. poz. 377),
komornik sądowy jest zobowiązany do wskazywania - w każdym piśmie kierowanym
do strony - aktualnej wysokości należności będących przedmiotem egzekucji.
Powyższy obowiązek informacyjny doprecyzowuje rozporządzenie Ministra
Sprawiedliwości z dnia 18 grudnia 2018 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad
prowadzenia biurowości, rachunkowości i ewidencji operacji finansowych kancelarii
komorniczych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1256).
Rozporządzenie w §16 ust. 2 stanowi, że w pismach kierowanych do stron postępowania
egzekucyjnego, komornik zamieszcza informację o aktualnej wysokości wymagalnych
należności będących przedmiotem egzekucji, z dokładnym wskazaniem wysokości:
1) należności głównej;
2) należnych odsetek, ich aktualnej stopy procentowej oraz przybliżonej wysokości
odsetek naliczanych dziennie;
3) stwierdzonych tytułem wykonawczym kosztów postępowania przed sądem;
4) aktualnego salda zaliczek i kosztów podlegających ściągnięciu zgodnie z art. 7 ust. 5
ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz. U. z 2024 r. poz. 377).
Jak również saldzie pobranych od strony i nierozliczonych zaliczek (§ 16 ust. 4).
Podobne rozwiązanie znajduje się w art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r.
o kosztach komorniczych, zgodnie z którym komornik sądowy, w każdym piśmie
kierowanym do strony, informuje o aktualnym saldzie zaliczek i kosztów podlegających
ściągnięciu zgodnie z art. 7 ust. 5.
Wprowadzona od 1 stycznia 2019 r. zmiana art. 763 k.p.c., opisana powyżej, niewątpliwie
wprowadziła przejrzystości rozliczeń, w tym zniwelowała możliwość podnoszenia
zarzutów wobec komornika sądowego, że strona postępowania nie zna swojego
aktualnego zadłużenia lub w ocenie strony postępowania pomimo licznych wpłat
zadłużenie nie ulega zmniejszeniu.
-- 2 of 5 --
3
W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości wprowadzenie ww. zmiany umożliwiającej
stronom i uczestnikom pełne, bieżące śledzenie postępów postępowania egzekucyjnego,
a zatem zapewnienie możliwości wpływania przez nie na przebieg egzekucji oraz ochronę
ich interesów, powoduje zbędność inicjowania zmian zaproponowanych przez Pana Posła,
których zakres byłby węższy, niż rozwiązania obecnie obowiązujące.
Ad 2
Zbycie długu następuje w drodze cesji (przelewu) wierzytelności uregulowanej w art.
509 i nast. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061,
1237, dalej: k.c.).
Przelew to umowa, na mocy której wierzyciel (cedent) przenosi na osobę trzecią
(cesjonariusza) wierzytelność przysługującą mu wobec dłużnika. W wyniku cesji sytuacja
prawna dłużnika nie zmienia się co do zakresu odpowiedzialności. Wierzytelność nie ulega
zmianie. Dochodzi tylko do jej modyfikacji podmiotowej, gdyż zmienia się osoba
uczestnicząca w stosunku zobowiązaniowym po stronie wierzyciela1. Na skutek przelewu
wierzytelności w miejsce dotychczasowego wierzyciela wchodzi osoba trzecia (nabywca
wierzytelności), która nabywa wierzytelność w takim kształcie, jaki przysługiwał zbywcy2.
Zgodnie z treścią art. 509 § 2 k.c. wraz z wierzytelnością na nabywcę przechodzą wszystkie
prawa z nią związane, a w szczególności roszczenie o odsetki. Prawa akcesoryjne dzielą
więc los prawny wierzytelności głównej. Nabywca wstępuje w ogół praw przysługujących
dotychczasowemu wierzycielowi3. Zgodnie z poglądami reprezentowanymi zarówno
w orzecznictwie4, jak i literaturze5 na podstawie art. 509 § 2 k.c. oprócz wyraźnie
wymienionego roszczenia o odsetki, na cedenta z mocy prawa przechodzą również
1 Por. wyrok SN z dnia 5.09.2001 r. I CKN 379/00,
2 Por. G. Sikorski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, M. Balwicka-Szczyrba (red.),
A. Sylwestrzak (red.), 2025, komentarz do art. 509, nb 1
3 Por. G. Sikorski [w:] M. Balwicka-Szczyrba (red.), A. Sylwestrzak (red.), Kodeks…, nb 9
4 Por. m.in. wyrok SN z dnia 28.11.2006 r., IV CSK 224/06, LEX nr 462931; wyrok SA w Warszawie
z dnia 21.12.2017 r., VI ACa 777/16; wyrok SN z dnia 2.02.2018 r., II CSK 498/17,
5 Por. K. Mularski [w:] Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz, M. Gutowski (red.), 2022, komentarz
do art. 509 nb 52; R. Strugała [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, P. Machnikowski (red.), 2024,
komentarz do art. 509 nb 3,
-- 3 of 5 --
4
roszczenia o zaległe odsetki, roszczenia odszkodowawcze, o zapłatę kar umownych,
roszczenia wynikające z art. 477 § 2 k.c. oraz art. 354 § 1 k.c., uprawnienie wierzyciela
do wyboru świadczenia w zobowiązaniu przemiennym, uprawnienie wierzyciela
do wezwania dłużnika do wykonania zobowiązania oraz możliwość zaskarżenia czynności
dokonanych z pokrzywdzeniem wierzyciela.
Wymieniona przez Pana Posła funkcja odsetek polegająca na rekompensacie straty
poniesionej przez wierzyciela z tytułu nieterminowej spłaty nie jest jedyną. Odsetki obok
funkcji kompensacyjnej, pełnią również funkcję motywacyjną, gdyż mają na celu skłonić
dłużnika do spełnienia świadczenia głównego, pod rygorem dodatkowych świadczeń
ubocznych6.
Wprowadzenie regulacji, zgodnie z którą w przypadku zbycia długu nabywca miałby
prawo do egzekwowania wyłącznie kwoty należności głównej, bez naliczonych przez
zbywcę odsetek, byłoby sprzeczne z istotą i funkcją jakie pełnią odsetki, jak również byłoby
sprzeczne z fundamentalnymi zasadami systemowymi panującymi w polskim systemie
prawnym. Regulacja ta doprowadziłaby w efekcie do zwolnienia dłużników z obowiązku
zapłaty odsetek na skutek czynności całkowicie od nich niezależnych. Dłużnik nie jest
bowiem stroną umowy cesji. Kodeks nie wymaga zasadniczo zgody dłużnika na dokonanie
przelewu (por. art. 514 k.c.). Dodatkowo, wprowadzenie regulacji, na skutek których
dłużnicy, których długi zostały przelane w drodze cesji na podmiot trzeci nie musieliby
płacić odsetek należnych pierwotnemu wierzycielowi, stawiałoby ich w sytuacji znacznie
bardziej korzystnej niż dłużników, których długi nie zostałyby przelane na osoby trzecie.
Za niedopuszczalnością wprowadzenia ww. regulacji przemawia również okoliczność,
że odsetki związane są z wierzytelnością główną, a nie z osobą wierzyciela. Powyższe
założenie jest elementem systemowym, spójnym z regułami i zasadami panującymi
w polskim porządku prawnym. Wprowadzenie proponowanej regulacji zaburzyłoby
spójność systemu zobowiązaniowego przyjętego na gruncie k.c., gdyż doprowadziłoby
do konieczności przyjęcia założenia, że roszczenie o odsetki powiązane jest z osobą
wierzyciela a nie z wierzytelnością. Tym samym, tytułem przykładu, w przypadku śmierci
6 Por. K. Czub [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, M. Balwicka-Szczyrba (red.),
A. Sylwestrzak (red.), 2025, komentarz do art. 359 nb 3.
-- 4 of 5 --
5
wierzyciela, celem zachowania spójności rozwiązań systemowych, należałoby również
uznać, że roszczenie o zapłatę odsetek wygasło.
Końcowo warto zwrócić uwagę na ochronną funkcję przepisów regulujących wysokość
odsetek maksymalnych (art. 481 § 21 k.c., art. 359 § 21 k.c.), odmowę nadania przez sąd
klauzuli wykonalności, jeżeli z okoliczności sprawy i treści tytułu egzekucyjnego wynika,
że objęte tytułem egzekucyjnym roszczenie uległo przedawnieniu (art. 7821 § 1 pkt 2
k.p.c.) oraz odmowę wszczęcia przez komornika egzekucji, jeżeli z treści tytułu
wykonawczego wynika, że termin przedawnienia dochodzonego roszczenia upłynął (art.
804 § 1 k.p.c.).
Osoby, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej (np. związanej z zaciągniętym
długiem) mogą liczyć na wsparcie w ramach nieopłatnej pomocy prawnej, udzielanej
na warunkach określonych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy
prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2024
r. poz. 1534).
Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało projekt zmiany ww. ustawy tak,
aby nieodpłatna pomoc prawna była jeszcze łatwiej dostępna, zwłaszcza dla osób
z ograniczoną mobilnością lub mieszkających w mniejszych miejscowościach. Rada
Ministrów przyjęła projekt 15 kwietnia 2025 r. Projekt został skierowany do Sejmu RP
(druk 1202):
https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/agent.xsp?symbol=RPL&Id=RM-0610-31-25
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 5 of 5 --