Interpelacja nr 2789
Interpelacja w sprawie konieczności zmian legislacyjnych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 roku dotyczącym tzw. emerytur czerwcowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Sprawiedliwość i Sądy (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie konieczności zmian legislacyjnych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 roku dotyczącym tzw. emerytur czerwcowych
Interpelacja nr 2789
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie konieczności zmian legislacyjnych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 roku dotyczącym tzw. emerytur czerwcowych
Zgłaszający: Barbara Bartuś
Data wpływu: 13-05-2024
Podczas dyżuru poselskiego zgłosiła się kobieta, która od czerwca 2009 roku przebywa na emeryturze. Z powodu złożenia wniosku w czerwcu jej emerytura jest niższa niż gdyby złożyła wniosek w maju lub lipcu. Wynikało to z obowiązujących w 2009 roku zasad waloryzacji. Osoby pobierające świadczenie od czerwca korzystały wyłącznie z jednej, rocznej waloryzacji składek.
Dostrzegając problem, nowelizacją ustawy w 2021 roku wprowadziliśmy nowy, korzystniejszy niż wcześniej obowiązujący, mechanizm waloryzacji kwartalnej składek na ubezpieczenie emerytalne. Nowe przepisy, ustalone nowelizacją miały zastosowanie tylko do emerytur przyznanych na wniosek złożony po 31 maja 2021 roku.
Nie dotyczyły więc one osób, które przechodziły na emerytury w czerwcu w latach 2009-2019. Z uwagi na powyższe kwestią tzw. emerytur czerwcowych zajął się Trybunał Konstytucyjny.
W wyroku z dnia 15 listopada 2023 roku (sygn. P 7/22) Trybunał orzekł, iż przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 2021 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, w zakresie, w jakim pomijają emerytury przyznane na wniosek zgłoszony przed 1 czerwca 2021 roku, są niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wywiera jednak automatycznie skutku derogacyjnego, nie uchyla obowiązujących przepisów i nie prowadzi samoczynnie do zmiany w systemie prawa i taką odpowiedź w ZUS otrzymała zainteresowana, gdy zwróciła się o przeliczenie jej emerytury.
Wskazano jej, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z art. 145a § 2 K.p.a., można było wnieść do organu rentowego skargę o wznowienie postępowania w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie wyroku. Jednak ona nie zmieściła się w wymaganym terminie.
Osoby te są więc nadal poszkodowane i czekają na zmianę przepisów.
Biorąc powyższe pod uwagę, zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
Kiedy ministerstwo przedłoży projekt nowelizacji przepisów, aby wykonać wyrok Trybunału Konstytucyjnego?
Czy bez nowelizacji przepisów jest możliwe przeliczenie emerytury dla osoby, która przeszła na emeryturę w czerwcu 2009 roku?
Interpelacja nr 2789
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie konieczności zmian legislacyjnych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2023 roku dotyczącym tzw. emerytur czerwcowych
Zgłaszający: Barbara Bartuś
Data wpływu: 13-05-2024
Podczas dyżuru poselskiego zgłosiła się kobieta, która od czerwca 2009 roku przebywa na emeryturze. Z powodu złożenia wniosku w czerwcu jej emerytura jest niższa niż gdyby złożyła wniosek w maju lub lipcu. Wynikało to z obowiązujących w 2009 roku zasad waloryzacji. Osoby pobierające świadczenie od czerwca korzystały wyłącznie z jednej, rocznej waloryzacji składek.
Dostrzegając problem, nowelizacją ustawy w 2021 roku wprowadziliśmy nowy, korzystniejszy niż wcześniej obowiązujący, mechanizm waloryzacji kwartalnej składek na ubezpieczenie emerytalne. Nowe przepisy, ustalone nowelizacją miały zastosowanie tylko do emerytur przyznanych na wniosek złożony po 31 maja 2021 roku.
Nie dotyczyły więc one osób, które przechodziły na emerytury w czerwcu w latach 2009-2019. Z uwagi na powyższe kwestią tzw. emerytur czerwcowych zajął się Trybunał Konstytucyjny.
W wyroku z dnia 15 listopada 2023 roku (sygn. P 7/22) Trybunał orzekł, iż przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 2021 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, w zakresie, w jakim pomijają emerytury przyznane na wniosek zgłoszony przed 1 czerwca 2021 roku, są niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wywiera jednak automatycznie skutku derogacyjnego, nie uchyla obowiązujących przepisów i nie prowadzi samoczynnie do zmiany w systemie prawa i taką odpowiedź w ZUS otrzymała zainteresowana, gdy zwróciła się o przeliczenie jej emerytury.
Wskazano jej, że po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z art. 145a § 2 K.p.a., można było wnieść do organu rentowego skargę o wznowienie postępowania w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie wyroku. Jednak ona nie zmieściła się w wymaganym terminie.
Osoby te są więc nadal poszkodowane i czekają na zmianę przepisów.
Biorąc powyższe pod uwagę, zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
Kiedy ministerstwo przedłoży projekt nowelizacji przepisów, aby wykonać wyrok Trybunału Konstytucyjnego?
Czy bez nowelizacji przepisów jest możliwe przeliczenie emerytury dla osoby, która przeszła na emeryturę w czerwcu 2009 roku?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
8.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5403 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.289.2024.AB
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją znak: K10INT2789, Pani Posłanki Barbary Bartuś w sprawie
konieczności zmian legislacyjnych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 15
listopada 2023 roku dotyczącym tzw. emerytur czerwcowych, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Zgodnie z nowym algorytmem wymiaru emerytury dla ubezpieczonych urodzonych
po 1948 r., którzy zostali objęci reformą emerytalną, świadczenie osoby przechodzącej
na emeryturę w czerwcu, obliczane z zastosowaniem tzw. nowych zasad wymiaru
określonych w art. 25-26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, było zwykle niższe od świadczenia, jakie otrzymywała by ta osoba, gdyby
przeszła na emeryturę w kwietniu lub maju danego roku. Wynikało to stąd, że suma
wskaźników waloryzacji kwartalnej, którymi zostałyby objęte składki emerytalne oraz
kapitał początkowy przy przejściu na emeryturę w kwietniu lub maju, jest zazwyczaj wyższa
od wskaźnika waloryzacji rocznej, który stosuje się przy ustalaniu emerytury w czerwcu
danego roku.
Doraźne rozwiązanie tej kwestii, z którego skorzystały osoby przechodzące na emeryturę
w czerwcu 2020 r., zawiera ustawa z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie
działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz.
875). Zgodnie z art. 53 tej ustawy, w przypadku ustalania wysokości emerytury w czerwcu
2020 r., waloryzacji składek stanowiących podstawę obliczenia emerytury dokonuje się
w taki sam sposób, jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju 2020 r., jeżeli jest to
korzystniejsze dla ubezpieczonego. Celem tej regulacji było to, aby podstawa wymiaru
emerytury ustalona na dzień 1 czerwca 2020 r. nie była niższa od ustalonej na dzień 31 maja
tego roku. Kwestia nowo przyznawanych tzw. emerytur czerwcowych została uregulowana
w ustawie z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
oraz niektórych innych ustaw. Zmiany weszły w życie z dniem 18 września 2021 r. i dotyczyły
emerytur ustalonych w czerwcu 2021 r. oraz miały obowiązywać na przyszłość. Ustawą tą
na stałe wprowadzono rozwiązanie, które zafunkcjonowało w 2020 r.
W ustawie tej nie przewidziano jednak regulacji, które dawałyby możliwość przeliczenia
na nowo wysokości emerytury (z uwzględnieniem zmian dotyczących sposobu waloryzacji
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
składek emerytalnych oraz kapitału początkowego), osobom którym już ustalono wysokość
emerytury w czerwcu w latach poprzednich (lata 2009-2019), gdyż przyjęto generalną
zasadę, że proponowane przepisy dotyczą jedynie osób przechodzących na emeryturę od
czerwca 2021 r.
Konstytucyjność zasad przyznawania tzw. "emerytur czerwcowych" na wniosek zgłoszony
przed 1 czerwca 2021 r. zakwestionował zapadłym w sprawie P 7/22 rozstrzygnięciem
z 15 listopada 2023 r. Trybunał Konstytucyjny. Rozstrzygnięcie to zapadło w składzie
Stanisław Piotrowicz, Justyn Piskorski, Piotr Pszczółkowski, Bartłomiej Sochański oraz
Wojciech Sych. Sejm RP uchwałą z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu
konstytucyjnego lat 2015–2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego
stwierdził, że uchwała Sejmu RP z 15 września 2017 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału
Konstytucyjnego (dot. Justyna Piskorskiego) została podjęta z rażącym naruszeniem prawa,
a tym samym pozbawiona jest mocy prawnej i nie wywołuje skutków prawnych. Dodatkowo,
Sejm w uchwale z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat
2015–2023, w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że funkcję
Prezesa Trybunału Konstytucyjnego sprawuje osoba nieuprawniona, co sprawie, że
wszystkie decyzje proceduralne, w tym wyznaczenie składów orzekających, podejmowane
przez Julię Przyłębską, mogą być podważane. W konkluzji Sejm RP podniósł, że
uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału
Konstytucyjnego - wydanych z naruszeniem prawa - może zostać uznane za naruszenie
zasady legalizmu przez ten organ. Uwagi te odnoszą się do sposobu i zakresu uwzględniania
skutków rozstrzygnięcia, które wydał Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 7/22.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – bez względu na ocenę trafności argumentacji
konstytucyjnej podniesionej w przywołanej sprawie przez Trybunał Konstytucyjny –
postrzega poruszone zagadnienie nie tyle w perspektywie wykonania rozstrzygnięcia
Trybunału Konstytucyjnego, tylko w kategoriach rozwiązania problemu określonej grupy
emerytów, których świadczenia zostały ukształtowane w niekorzystny sposób wskutek
przejścia przez nich na emeryturę w czerwcu. W ocenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej jest to zagadnienie ważkie, wymagające namysłu i podjęcia odpowiednich
działań. W resorcie trwają prace i analizy o charakterze prawnym, ekonomicznym
i organizacyjnym, mające na celu wpracowanie najlepszego rozwiązania tej kwestii.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.289.2024.AB
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją znak: K10INT2789, Pani Posłanki Barbary Bartuś w sprawie
konieczności zmian legislacyjnych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 15
listopada 2023 roku dotyczącym tzw. emerytur czerwcowych, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Zgodnie z nowym algorytmem wymiaru emerytury dla ubezpieczonych urodzonych
po 1948 r., którzy zostali objęci reformą emerytalną, świadczenie osoby przechodzącej
na emeryturę w czerwcu, obliczane z zastosowaniem tzw. nowych zasad wymiaru
określonych w art. 25-26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, było zwykle niższe od świadczenia, jakie otrzymywała by ta osoba, gdyby
przeszła na emeryturę w kwietniu lub maju danego roku. Wynikało to stąd, że suma
wskaźników waloryzacji kwartalnej, którymi zostałyby objęte składki emerytalne oraz
kapitał początkowy przy przejściu na emeryturę w kwietniu lub maju, jest zazwyczaj wyższa
od wskaźnika waloryzacji rocznej, który stosuje się przy ustalaniu emerytury w czerwcu
danego roku.
Doraźne rozwiązanie tej kwestii, z którego skorzystały osoby przechodzące na emeryturę
w czerwcu 2020 r., zawiera ustawa z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie
działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz.
875). Zgodnie z art. 53 tej ustawy, w przypadku ustalania wysokości emerytury w czerwcu
2020 r., waloryzacji składek stanowiących podstawę obliczenia emerytury dokonuje się
w taki sam sposób, jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju 2020 r., jeżeli jest to
korzystniejsze dla ubezpieczonego. Celem tej regulacji było to, aby podstawa wymiaru
emerytury ustalona na dzień 1 czerwca 2020 r. nie była niższa od ustalonej na dzień 31 maja
tego roku. Kwestia nowo przyznawanych tzw. emerytur czerwcowych została uregulowana
w ustawie z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
oraz niektórych innych ustaw. Zmiany weszły w życie z dniem 18 września 2021 r. i dotyczyły
emerytur ustalonych w czerwcu 2021 r. oraz miały obowiązywać na przyszłość. Ustawą tą
na stałe wprowadzono rozwiązanie, które zafunkcjonowało w 2020 r.
W ustawie tej nie przewidziano jednak regulacji, które dawałyby możliwość przeliczenia
na nowo wysokości emerytury (z uwzględnieniem zmian dotyczących sposobu waloryzacji
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
składek emerytalnych oraz kapitału początkowego), osobom którym już ustalono wysokość
emerytury w czerwcu w latach poprzednich (lata 2009-2019), gdyż przyjęto generalną
zasadę, że proponowane przepisy dotyczą jedynie osób przechodzących na emeryturę od
czerwca 2021 r.
Konstytucyjność zasad przyznawania tzw. "emerytur czerwcowych" na wniosek zgłoszony
przed 1 czerwca 2021 r. zakwestionował zapadłym w sprawie P 7/22 rozstrzygnięciem
z 15 listopada 2023 r. Trybunał Konstytucyjny. Rozstrzygnięcie to zapadło w składzie
Stanisław Piotrowicz, Justyn Piskorski, Piotr Pszczółkowski, Bartłomiej Sochański oraz
Wojciech Sych. Sejm RP uchwałą z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu
konstytucyjnego lat 2015–2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego
stwierdził, że uchwała Sejmu RP z 15 września 2017 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału
Konstytucyjnego (dot. Justyna Piskorskiego) została podjęta z rażącym naruszeniem prawa,
a tym samym pozbawiona jest mocy prawnej i nie wywołuje skutków prawnych. Dodatkowo,
Sejm w uchwale z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat
2015–2023, w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że funkcję
Prezesa Trybunału Konstytucyjnego sprawuje osoba nieuprawniona, co sprawie, że
wszystkie decyzje proceduralne, w tym wyznaczenie składów orzekających, podejmowane
przez Julię Przyłębską, mogą być podważane. W konkluzji Sejm RP podniósł, że
uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału
Konstytucyjnego - wydanych z naruszeniem prawa - może zostać uznane za naruszenie
zasady legalizmu przez ten organ. Uwagi te odnoszą się do sposobu i zakresu uwzględniania
skutków rozstrzygnięcia, które wydał Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 7/22.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – bez względu na ocenę trafności argumentacji
konstytucyjnej podniesionej w przywołanej sprawie przez Trybunał Konstytucyjny –
postrzega poruszone zagadnienie nie tyle w perspektywie wykonania rozstrzygnięcia
Trybunału Konstytucyjnego, tylko w kategoriach rozwiązania problemu określonej grupy
emerytów, których świadczenia zostały ukształtowane w niekorzystny sposób wskutek
przejścia przez nich na emeryturę w czerwcu. W ocenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej jest to zagadnienie ważkie, wymagające namysłu i podjęcia odpowiednich
działań. W resorcie trwają prace i analizy o charakterze prawnym, ekonomicznym
i organizacyjnym, mające na celu wpracowanie najlepszego rozwiązania tej kwestii.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --