Interpelacja nr 2771
Interpelacja w sprawie możliwości podpisywania obywatelskich inicjatyw ustawodawczych drogą elektroniczną
Zgłaszający:
•
Adresat:
Cyfryzacja i Technologie (64%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Podatki i Finanse (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie możliwości podpisywania obywatelskich inicjatyw ustawodawczych drogą elektroniczną
Interpelacja nr 2771
do ministra cyfryzacji
w sprawie możliwości podpisywania obywatelskich inicjatyw ustawodawczych drogą elektroniczną
Zgłaszający: Franciszek Sterczewski
Data wpływu: 10-05-2024
Szanowny Panie Ministrze,
jednym z najważniejszych elementów partycypacji obywateli we współtworzeniu państwa jest instytucja obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej. Na mocy ustawy z dnia 24 czerwca 1999 r. prawo do wniesienia ustawy ma grupa 100 tys. obywateli posiadających prawo wybierania do Sejmu. Ten instrument demokracji bezpośredniej powinien być jak najmocniej promowany, żeby wzmacniać odpowiedzialność i poczucie więzi ze wspólnym dobrem, jakim jest państwo. Wymaga też tego szacunek wobec woli obywateli, która wyraża się w takich inicjatywach.
W dobie intensywnych przemian technologicznych coraz więcej spraw załatwianych jest drogą elektroniczną. Nie wyobrażamy już sobie życia bez bankowości elektronicznej, bez elektronicznie wystawianych PIT-ów, bez możliwości załatwienia wielu usług publicznych tą właśnie drogą. Od 2014 r. Polacy mają możliwość podpisywania petycji drogą elektroniczną przy wykorzystaniu podpisu kwalifikowanego. Od 2019 r., dzięki rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady UE, można elektronicznie podpisywać także europejskie inicjatywy obywatelskie.
Najwyższy już czas, by można było stosować podpis elektroniczny także w przypadku krajowej obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej. Rozwiązanie to może przyczynić się do zwiększenia zaangażowania obywateli w życie publiczne. Może przyczynić się do likwidacji wielu barier, choćby w dostępności. Ułatwi także proces zbierania podpisów i może skutkować większą liczbą samych zgłaszanych obywatelskich inicjatyw ustawodawczych.
W związku z powyższym składam następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Cyfryzacji dysponuje danymi, jaki udział w składanych petycjach oraz podpisywanych europejskich inicjatywach obywatelskich mają podpisy składane drogą elektroniczną?
2. Czy Ministerstwo Cyfryzacji pracuje nad rozwiązaniami prawnymi, które umożliwią podpisywanie projektów obywatelskich inicjatyw ustawodawczych drogą elektroniczną?
Z poważaniem
Franciszek Sterczewski
Interpelacja nr 2771
do ministra cyfryzacji
w sprawie możliwości podpisywania obywatelskich inicjatyw ustawodawczych drogą elektroniczną
Zgłaszający: Franciszek Sterczewski
Data wpływu: 10-05-2024
Szanowny Panie Ministrze,
jednym z najważniejszych elementów partycypacji obywateli we współtworzeniu państwa jest instytucja obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej. Na mocy ustawy z dnia 24 czerwca 1999 r. prawo do wniesienia ustawy ma grupa 100 tys. obywateli posiadających prawo wybierania do Sejmu. Ten instrument demokracji bezpośredniej powinien być jak najmocniej promowany, żeby wzmacniać odpowiedzialność i poczucie więzi ze wspólnym dobrem, jakim jest państwo. Wymaga też tego szacunek wobec woli obywateli, która wyraża się w takich inicjatywach.
W dobie intensywnych przemian technologicznych coraz więcej spraw załatwianych jest drogą elektroniczną. Nie wyobrażamy już sobie życia bez bankowości elektronicznej, bez elektronicznie wystawianych PIT-ów, bez możliwości załatwienia wielu usług publicznych tą właśnie drogą. Od 2014 r. Polacy mają możliwość podpisywania petycji drogą elektroniczną przy wykorzystaniu podpisu kwalifikowanego. Od 2019 r., dzięki rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady UE, można elektronicznie podpisywać także europejskie inicjatywy obywatelskie.
Najwyższy już czas, by można było stosować podpis elektroniczny także w przypadku krajowej obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej. Rozwiązanie to może przyczynić się do zwiększenia zaangażowania obywateli w życie publiczne. Może przyczynić się do likwidacji wielu barier, choćby w dostępności. Ułatwi także proces zbierania podpisów i może skutkować większą liczbą samych zgłaszanych obywatelskich inicjatyw ustawodawczych.
W związku z powyższym składam następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Cyfryzacji dysponuje danymi, jaki udział w składanych petycjach oraz podpisywanych europejskich inicjatywach obywatelskich mają podpisy składane drogą elektroniczną?
2. Czy Ministerstwo Cyfryzacji pracuje nad rozwiązaniami prawnymi, które umożliwią podpisywanie projektów obywatelskich inicjatyw ustawodawczych drogą elektroniczną?
Z poważaniem
Franciszek Sterczewski
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Dariusz Standerski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.5 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6737 znaków
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Sekretarz Stanu
Dariusz Standerski
BM.WP.057.46.2024
Warszawa, 15 lipca 2024 r.
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dot. pisma z 10 czerwca br. Posła na Sejm RP Pana Franciszka Sterczewskiego w
sprawie możliwości podpisywania obywatelskich inicjatyw ustawodawczych drogą
elektroniczną (interpelacja nr 2771)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane przez Posła pytania.
Ad 1) Czy Ministerstwo Cyfryzacji dysponuje danymi, jaki udział w składanych
petycjach oraz podpisywanych europejskich inicjatywach obywatelskich mają
podpisy składane drogą elektroniczną?
Aby ułatwić proces zbierania deklaracji poparcia europejskich inicjatyw
obywatelskich, 1 stycznia 2020 r. Komisja Europejska uruchomiła tzw. centralny
system zbierania deklaracji online. System ten został zintegrowany z krajowymi
systemami identyfikacji elektronicznej, tak aby zapewnić obywatelom możliwość
składania podpisów bez konieczności ręcznego wprowadzania ich danych
osobowych.
Ze sprawozdania Komisji Europejskiej 1 wynika, że:
„choć odsetek podpisów zbieranych za pośrednictwem identyfikacji
elektronicznej jest wciąż znikomy (2% łącznej liczby podpisów zebranych
za pośrednictwem centralnego systemu zbierania deklaracji online
od 2020 r.), można zaobserwować jego wzrost (5% w 2023 r.) w miarę
udostępniania tych środków obywatelom przez kolejne państwa
członkowskie.”
Ad 2) Czy Ministerstwo Cyfryzacji pracuje nad rozwiązaniami prawnymi, które
umożliwią podpisywanie projektów obywatelskich inicjatyw ustawodawczych
drogą elektroniczną?
W Ministerstwie Cyfryzacji (MC) i Centralnym Ośrodku Informatyki (COI) rozważa
się wprowadzenie rozwiązań, które usprawnią działania związane z
podejmowaniem przez obywateli inicjatyw ustawodawczych.
Aby minister właściwy do spraw informatyzacji mógł udostępnić te rozwiązania,
trzeba zmienić prawo MC planuje prace w tym zakresie.
1 Sprawozdanie Komisji Europejskiej ws. stosowania rozporządzenia (UE) 2019/788 w sprawie europejskiej
inicjatywy obywatelskiej, opublikowanego 9 lutego 2024 r.
-- 1 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Skala tych wyzwań, jak również potrzeba stworzenia uniwersalnego rozwiązania,
które nie będzie ograniczone tylko do jednego procesu sprawiają, że na tym etapie
nie sposób wskazać dokładnego terminu realizacji tej użytecznej usługi.
Co do zapewnienia możliwości wygodnego opatrywania jednego dokumentu
elektronicznego wieloma podpisami elektronicznymi, zagadnienie to jest w
Ministerstwie Cyfryzacji dyskutowane raz po raz. Co jakiś czas pojawia się
bowiem potrzeba związana nie tylko ze zbieraniem deklaracji poparcia dla
inicjatyw ustawodawczych, ale też w sprawach lokalnych, jak:
obywatelska inicjatywa uchwałodawcza, o której mowa w art. 41a ustawy
o samorządzie gminnym2,
tworzenie gminnych rad seniorów, o których mowa w art. 5c tej ustawy.
Niewątpliwie można doszukać się także innych zastosowań tego typu usługi jeśli
zostanie oddana do użytku.
Funkcjonujące już rozwiązania umożliwiają opatrzenie jednego dokumentu
elektronicznego wieloma podpisami, z wykorzystaniem platformy ePUAP.
Ponadto Ministerstwo Cyfryzacji udostępnia usługodawcom publicznym API do
składania podpisu zaufanego, które niejednokrotnie jest wykorzystywane przez
twórców usług do umożliwienia złożenia wielu podpisów z poziomu danej usługi.
Implementacja tego narzędzia w połączeniu z narzędziami, które udostępniają
dostawcy usług zaufania (podpisy weryfikowane certyfikatem kwalifikowanym)
umożliwia zbudowanie obiegu dokumentów i składanie wielu podpisów w ramach
tej usługi.
Budowa nowego uniwersalnego rozwiązania na potrzeby podpisywania projektów
obywatelskich inicjatyw ustawodawczych stanowi jednak duże wyzwanie. Nie
tylko ze względu na konieczność opatrzenia dokumentu wieloma podpisami, ale
także zapewnienie wzajemnej ochrony danych osobowych osób podpisujących, z
jednoczesną możliwością weryfikacji złożonych podpisów przez adresata
podpisanego dokumentu. Dodatkowym wymogiem jest to, że tego typu usługa
powinna zapewniać obsługę (w tym złożenie i weryfikację) co najmniej trzech
rodzajów podpisów elektronicznych – podpisu zaufanego, podpisu osobistego i
kwalifikowanego podpisu elektronicznego.
Wiele rodzajów formatów podpisów elektronicznych3 może spowodować, że
jeden dokument elektroniczny może zostać opatrzony podpisami elektronicznymi
w kilku, a nawet kilkunastu różnych formatach. Oznacza to, że rozważana usługa,
która by umożliwiała opatrywanie jednego dokumentu elektronicznego wieloma
podpisami, powinna dawać też gwarancję, że podpisy były złożone w jednym
formacie, ustalonym na wstępie.
Przedstawiam w tym względzie dodatkowe przesłanki.
2 Dz.U. z 2024 r. poz. 609
3 Mnogość formatów podpisów elektronicznych została umocowana Decyzją wykonawczą Komisji (UE)
2015/1506 z dnia 8 września 2015 r., ustanawiającą specyfikacje dotyczące formatów zaawansowanych
podpisów elektronicznych i zaawansowanych pieczęci elektronicznych, które mają być uznane przez podmioty
sektora publicznego, zgodnie z art. 27 ust. 5 i art. 37 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
nr 910/2014 w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych
na rynku wewnętrznym (Dz. Urz. UE L 235/37 z 9.09.2015 r.).
-- 2 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
1. Nie wszystkie dokumenty elektroniczne, które wymagają złożenia wielu
podpisów, mogą być udostępnione publicznie. Niektóre z nich mogą zostać
udostępnione tylko wskazanym osobom, gdyż mogą zawierać dane
osobowe, których nie można udostępnić publicznie.
2. W tym zakresie zostaną wprowadzone dodatkowe zmiany w prawie,
związane z wejściem w życie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i
Rady (UE)4, które m.in. wprowadzi Europejskie Portfele Tożsamości
Cyfrowej. Choć ich praktyczne wdrożenie będzie miało miejsce dopiero
pod koniec 2026 r., mogą one przyczynić się do łatwiejszego i
bezpiecznego zbierania podpisów poparcia dla obywatelskich inicjatyw
ustawodawczych online.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Standerski
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Departament Spraw Parlamentarnych
4 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) [2] 2024/1183 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie
zmiany rozporządzenia (UE) nr 910/2014 w odniesieniu do ustanowienia europejskich ram tożsamości cyfrowej
(Dz. Urz. UE L, 2024/1183 z 30.04.2024 r.).
-- 3 of 3 --
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Sekretarz Stanu
Dariusz Standerski
BM.WP.057.46.2024
Warszawa, 15 lipca 2024 r.
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dot. pisma z 10 czerwca br. Posła na Sejm RP Pana Franciszka Sterczewskiego w
sprawie możliwości podpisywania obywatelskich inicjatyw ustawodawczych drogą
elektroniczną (interpelacja nr 2771)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane przez Posła pytania.
Ad 1) Czy Ministerstwo Cyfryzacji dysponuje danymi, jaki udział w składanych
petycjach oraz podpisywanych europejskich inicjatywach obywatelskich mają
podpisy składane drogą elektroniczną?
Aby ułatwić proces zbierania deklaracji poparcia europejskich inicjatyw
obywatelskich, 1 stycznia 2020 r. Komisja Europejska uruchomiła tzw. centralny
system zbierania deklaracji online. System ten został zintegrowany z krajowymi
systemami identyfikacji elektronicznej, tak aby zapewnić obywatelom możliwość
składania podpisów bez konieczności ręcznego wprowadzania ich danych
osobowych.
Ze sprawozdania Komisji Europejskiej 1 wynika, że:
„choć odsetek podpisów zbieranych za pośrednictwem identyfikacji
elektronicznej jest wciąż znikomy (2% łącznej liczby podpisów zebranych
za pośrednictwem centralnego systemu zbierania deklaracji online
od 2020 r.), można zaobserwować jego wzrost (5% w 2023 r.) w miarę
udostępniania tych środków obywatelom przez kolejne państwa
członkowskie.”
Ad 2) Czy Ministerstwo Cyfryzacji pracuje nad rozwiązaniami prawnymi, które
umożliwią podpisywanie projektów obywatelskich inicjatyw ustawodawczych
drogą elektroniczną?
W Ministerstwie Cyfryzacji (MC) i Centralnym Ośrodku Informatyki (COI) rozważa
się wprowadzenie rozwiązań, które usprawnią działania związane z
podejmowaniem przez obywateli inicjatyw ustawodawczych.
Aby minister właściwy do spraw informatyzacji mógł udostępnić te rozwiązania,
trzeba zmienić prawo MC planuje prace w tym zakresie.
1 Sprawozdanie Komisji Europejskiej ws. stosowania rozporządzenia (UE) 2019/788 w sprawie europejskiej
inicjatywy obywatelskiej, opublikowanego 9 lutego 2024 r.
-- 1 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Skala tych wyzwań, jak również potrzeba stworzenia uniwersalnego rozwiązania,
które nie będzie ograniczone tylko do jednego procesu sprawiają, że na tym etapie
nie sposób wskazać dokładnego terminu realizacji tej użytecznej usługi.
Co do zapewnienia możliwości wygodnego opatrywania jednego dokumentu
elektronicznego wieloma podpisami elektronicznymi, zagadnienie to jest w
Ministerstwie Cyfryzacji dyskutowane raz po raz. Co jakiś czas pojawia się
bowiem potrzeba związana nie tylko ze zbieraniem deklaracji poparcia dla
inicjatyw ustawodawczych, ale też w sprawach lokalnych, jak:
obywatelska inicjatywa uchwałodawcza, o której mowa w art. 41a ustawy
o samorządzie gminnym2,
tworzenie gminnych rad seniorów, o których mowa w art. 5c tej ustawy.
Niewątpliwie można doszukać się także innych zastosowań tego typu usługi jeśli
zostanie oddana do użytku.
Funkcjonujące już rozwiązania umożliwiają opatrzenie jednego dokumentu
elektronicznego wieloma podpisami, z wykorzystaniem platformy ePUAP.
Ponadto Ministerstwo Cyfryzacji udostępnia usługodawcom publicznym API do
składania podpisu zaufanego, które niejednokrotnie jest wykorzystywane przez
twórców usług do umożliwienia złożenia wielu podpisów z poziomu danej usługi.
Implementacja tego narzędzia w połączeniu z narzędziami, które udostępniają
dostawcy usług zaufania (podpisy weryfikowane certyfikatem kwalifikowanym)
umożliwia zbudowanie obiegu dokumentów i składanie wielu podpisów w ramach
tej usługi.
Budowa nowego uniwersalnego rozwiązania na potrzeby podpisywania projektów
obywatelskich inicjatyw ustawodawczych stanowi jednak duże wyzwanie. Nie
tylko ze względu na konieczność opatrzenia dokumentu wieloma podpisami, ale
także zapewnienie wzajemnej ochrony danych osobowych osób podpisujących, z
jednoczesną możliwością weryfikacji złożonych podpisów przez adresata
podpisanego dokumentu. Dodatkowym wymogiem jest to, że tego typu usługa
powinna zapewniać obsługę (w tym złożenie i weryfikację) co najmniej trzech
rodzajów podpisów elektronicznych – podpisu zaufanego, podpisu osobistego i
kwalifikowanego podpisu elektronicznego.
Wiele rodzajów formatów podpisów elektronicznych3 może spowodować, że
jeden dokument elektroniczny może zostać opatrzony podpisami elektronicznymi
w kilku, a nawet kilkunastu różnych formatach. Oznacza to, że rozważana usługa,
która by umożliwiała opatrywanie jednego dokumentu elektronicznego wieloma
podpisami, powinna dawać też gwarancję, że podpisy były złożone w jednym
formacie, ustalonym na wstępie.
Przedstawiam w tym względzie dodatkowe przesłanki.
2 Dz.U. z 2024 r. poz. 609
3 Mnogość formatów podpisów elektronicznych została umocowana Decyzją wykonawczą Komisji (UE)
2015/1506 z dnia 8 września 2015 r., ustanawiającą specyfikacje dotyczące formatów zaawansowanych
podpisów elektronicznych i zaawansowanych pieczęci elektronicznych, które mają być uznane przez podmioty
sektora publicznego, zgodnie z art. 27 ust. 5 i art. 37 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
nr 910/2014 w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych
na rynku wewnętrznym (Dz. Urz. UE L 235/37 z 9.09.2015 r.).
-- 2 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
1. Nie wszystkie dokumenty elektroniczne, które wymagają złożenia wielu
podpisów, mogą być udostępnione publicznie. Niektóre z nich mogą zostać
udostępnione tylko wskazanym osobom, gdyż mogą zawierać dane
osobowe, których nie można udostępnić publicznie.
2. W tym zakresie zostaną wprowadzone dodatkowe zmiany w prawie,
związane z wejściem w życie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i
Rady (UE)4, które m.in. wprowadzi Europejskie Portfele Tożsamości
Cyfrowej. Choć ich praktyczne wdrożenie będzie miało miejsce dopiero
pod koniec 2026 r., mogą one przyczynić się do łatwiejszego i
bezpiecznego zbierania podpisów poparcia dla obywatelskich inicjatyw
ustawodawczych online.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Standerski
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Departament Spraw Parlamentarnych
4 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) [2] 2024/1183 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie
zmiany rozporządzenia (UE) nr 910/2014 w odniesieniu do ustanowienia europejskich ram tożsamości cyfrowej
(Dz. Urz. UE L, 2024/1183 z 30.04.2024 r.).
-- 3 of 3 --