Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 10 stycznia 2024 r.
znak sprawy: DHR.kor.058.3.2023
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 275 „w sprawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady na rzecz zrównoważonego stosowania środków ochrony roślin”
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 275 posłów na Sejm RP p. Krzysztofa Mulawy,
p. Kariny Anny Bosak oraz p. Witolda Tumanowicza „w sprawie rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady na rzecz zrównoważonego stosowania środków
ochrony roślin” uprzejmie przedstawiam, co następuje.
Przedmiotowa interpelacja dotyczy kwestii niezwykle istotnej nie tylko z punktu
widzenia rolnictwa, ale szerzej – kluczowej dla zapewnienia bezpieczeństwa
żywnościowego naszego kraju oraz Unii Europejskiej.
W celu przeniesienia celów Europejskiego Zielonego Ładu dotyczących ograniczenia
stosowania środków ochrony roślin i ryzyka z tym związanego na poziom prawa
unijnego Komisja Europejska opracowała projekt rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady w sprawie zrównoważonego stosowania środków ochrony
roślin i w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2021/2115. Dokument ten został
przekazany państwom członkowskim 23 czerwca 2022 r.

-- 1 of 6 --

2
Stanowisko Rządu przyjęte wobec projektu w jego brzmieniu zaproponowanym
przez Komisję Europejską i zaakceptowane następnie tak przez Sejm jak i Senat RP
było zdecydowanie negatywne.
Zaproponowane w projekcie rozwiązania mogłyby mieć negatywny wpływ na
bezpieczeństwo żywnościowe i konkurencyjność unijnego rolnictwa, a także
prowadzić do zwiększenia uzależnienia unijnego systemu żywnościowego od importu
żywności. Powyższe zastrzeżenia stają się szczególnie aktualne w kontekście zdarzeń
zakłócających łańcuchy dostaw, jak pandemia COVID-19 i wojna na Ukrainie. Projekt
nie uwzględniał także nowych wyzwań dla rolnictwa związanych ze zmianami
klimatycznymi, zwiększającymi ryzyko rozprzestrzenia się nowych szkodników
i chorób roślin.
Główne zastrzeżenia wobec projektu dotyczyły w szczególności:
• przeniesienia ujętych w strategii Od pola do stołu 50% celów redukcyjnych
dotyczących stosowania środków ochrony roślin i ryzyka związanego z ich
użyciem na poziom państw członkowskich (zastrzeżenia dotyczą tak arbitralnego
ustalenia wysokości celów, jak i metodologii obliczania wskaźników),
• całkowitego zakazu stosowania środków ochrony roślin na tzw. „obszarach
wrażliwych”, w tym na obszarach wyznaczonych na podstawie ramowej
dyrektywy wodnej(1) i na obszarach NATURA 2000, co w warunkach Polski
oznaczałoby cały obszar kraju, wykluczając de facto możliwość prowadzenia
produkcji rolniczej,
• licznych obciążeń administracyjnych nakładanych na rolników i administrację,
• szerokich i nieprecyzyjnych kompetencji dla Komisji Europejskiej.
Proponowane przez Komisję Europejską rozwiązania nie zostały przy tym
uzasadnione naukowo, a sporządzona dla projektu ocena wpływu budzi szereg
zastrzeżeń co do rzetelności jej sporządzenia.
Powyższe zastrzeżenia Polska prezentuje konsekwentnie w trakcie prac nad
projektowanym rozporządzeniem.

-- 2 of 6 --

3
Polska współpracuje przy tym ściśle z grupą 16 państw członkowskich, które
podzielają podobne zastrzeżenia wobec projektu. Sprawa omawiana była także min.
na forum Grupy Wyszehradzkiej.
Efektem tej współpracy było wniesienie pod obrady Rady UE ds. Rolnictwa
i Rybołówstwa:
• 21 marca 2022 r. opracowanego z inicjatywy Polski i Estonii wspólnego
dokumentu podpisanego łącznie przez 12 państw członkowskich,
przedstawiającego obawy wobec przygotowywanych przepisów (dokument
prezentowany był przez Polskę),
• 13 czerwca 2022 r. wspólnego dokumentu podpisanego przez 10 państw
członkowskich (w tym Polskę), a prezentowanego przez Estonię, zawierającego
propozycje alternatywne dla proponowanych przez Komisję Europejską,
• 26 września 2022 r. prezentowanego przez Polskę wspólnego wezwania Komisji
Europejskiej do uzupełnienia oceny wpływu dla projektu rozporządzenia,
podpisanego przez 11 państw członkowskich,
• 25 kwietnia 2023 r. prezentowanego przez Łotwę, a podpisanego m.in. przez
Polskę dokumentu pn.: „Informacja nt. obaw związanych z projektem
rozporządzenia w sprawie zrównoważonego stosowania środków ochrony roślin
i utrzymania odpowiedniego stanu zdrowia roślin w UE”.
Podkreślenia wymaga, że powyższe działania Polska podjęła jeszcze przed oficjalną
publikacją projektu rozporządzenia.
Efektem powyższych działań było przyjęcie przez Radę decyzji wzywającej Komisję
Europejską do uzupełnienia oceny wpływu dla projektu rozporządzenia (2).
Przedstawione 5 lipca 2023 r. przez Komisję Europejską uzupełnienie oceny wpływu
nie spełniło jednak pokładanych w nim oczekiwań, na co wskazywała Polska podczas
posiedzenia Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa 25 lipca 2023 r. W dokumencie
nadal brak jest jednoznacznych, ilościowych danych odpowiadających na szereg
zagadnień ujętych w decyzji Rady, w tym dotyczących wpływu na produkcję
i dostępność żywności.

-- 3 of 6 --

4
Dzięki opisanej powyżej efektywnej współpracy z innymi państwami członkowskimi
udało się także zablokować osiągnięcie porozumienia wobec zaproponowanej przez
Prezydencję Hiszpańską wersji projektu, nadal zawierającej niekorzystne z punktu
widzenia Polski zapisy w zakresie prawnie wiążących celów redukcyjnych
dotyczących stosowania środków ochrony roślin oraz ograniczenia stosowania
środków ochrony roślin na tzw. „obszarach wrażliwych”.
Odnosząc się do pytań dotyczących skutków ewentualnego wejścia w życie
projektowanego rozporządzenia należy przede wszystkim podkreślić, że to na
wnioskodawcy, w tym przypadku na Komisji Europejskiej, ciąży obowiązek
przedstawienia dla proponowanych regulacji rzetelnej i pełnej oceny wpływu. Analiza
taka nie została jednak rzetelnie wykonana, co stanowi jeden z argumentów
przemawiających za odrzuceniem najbardziej radyklanych rozwiązań projektu.
Projekt ewoluuje przy tym w ramach prac grupy roboczej Rady, w związku z czym
skutki wejścia w życie jego kolejnych wersji miałyby różny wpływ na rolnictwo.
Pierwotna propozycja Komisji Europejskiej, zgodnie z którą całkowity zakaz
stosowania środków ochrony roślin na tzw. „obszarach wrażliwych” obejmowałby
obszary wyznaczone zgodnie z ramową dyrektywą wodną powodowałaby, iż cały
obszar Polski objęty zostałby zakazem, wykluczając możliwość prowadzenia
produkcji roślinnej. Kolejne prezentowane propozycje kompromisowe ograniczały
radykalizm tego rozwiązania. Zgodnie z ostatnią wersją zaproponowaną przez
Prezydencję Hiszpańską na terenach rolniczych „obszary wrażliwe” ograniczone
zostałyby do obszarów NATURA 2000, gdzie niedopuszczone do stosowania byłyby
środki ochrony roślin zawierające tzw. „substancje czynne kwalifikujące się do
zastąpienia”, z wyłączeniem tych dopuszczonych do stosowania w rolnictwie
ekologicznym. Jednocześnie jednak propozycja Prezydencji Hiszpańskiej nadal
zakłada utrzymanie wiążących celów redukcyjnych dotyczących stosowania środków
ochrony roślin, gdzie kluczowe znaczenie dla wartości mierników mają także
„substancje czynne kwalifikujące się do zastąpienia”. Proponowane zapisy budzą przy
tym szereg wątpliwości natury prawnej. Powoduje to, iż trudno jest obecnie
jednoznacznie ocenić skalę skutków proponowanych rozwiązań, tym bardziej iż
projekt zakłada także ograniczenie zapobiegawczego stosowania środków ochrony
roślin, co jest podstawową strategią przy ochronie przeciw chorobom roślin.

-- 4 of 6 --

5
Niemniej, zgodnie z analizami wykonanymi na zlecenie Ministerstwa Rolnictwa
i Rozwoju Wsi przez Instytutu Ogrodnictwa – PIB proponowane w projekcie
ograniczenie stosowania środków ochrony roślin, w szczególności zawierających
„substancje czynne kwalifikujące się do zastąpienia”, przy braku dostępności
efektywnych rozwiązań alternatywnych, mogłoby spowodować straty w produkcji:
• jabłek – powodowane przez choroby na poziomie do 20%, przez szkodniki na
poziomie do 50-90% i chwasty na poziomie 15%,
• wiśni – powodowane przez choroby na poziomie ponad 50%, przez szkodniki na
poziomie ponad 50% i chwasty na poziomie 10%,
• marchwi – w zależności od choroby na poziomie od 30 do 80% oraz w zależności
od szkodnika na poziomie ponad od 20 do 40%,
• pomidora pod osłonami – w zależności od choroby na poziomie od 5 do 80% oraz
powodowanych przez szkodniki na poziomie ponad 20-50%.
Powyższe szacunki stanowią jedynie przykłady, wskazujące jednak jak drastyczne
mogą być skutki ograniczenia możliwości stosowania środków ochrony roślin przy
braku dostępności efektywnych rozwiązań alternatywnych.
Rząd nie może zatem zgodzić się na przyjęcie wiążących celów dotyczących
stosowania środków ochrony roślin. Jak zostało to słusznie wskazane w interpelacji
w Polsce stosuje się mniej substancji czynnych środków ochrony roślin na jednostkę
powierzchni, niż wynosi wartość średnia dla Unii Europejskiej (w Polsce w roku 2021
średnie zużycie środków ochrony roślin na powierzchnię użytków rolnych wynosiło
1,86 kg/ha, podczas gdy średnia dla Unii Europejskiej – 2,21 kg/ha). Rząd opowiada
się też za przyjmowaniem rozwiązań dotyczących tzw. „obszarów wrażliwych” na
poziomie krajowym, w oparciu o analizę ryzyka. Polska przeciwna jest rozwiązaniom
horyzontalnym, które nie brałyby pod uwagę specyfiki przedmiotu ochrony oraz
potencjalnej szkodliwości określonych substancji czynnych.
Zapewniam zatem, że Rząd w ramach dalszych prac nad projektem sprzeciwiać się
będzie rozwiązaniom, które skutkowałyby ograniczeniem produktywności rolnictwa
i stwarzałyby zagrożenie dla bezpieczeństwa żywnościowego. Zawiązana współpraca

-- 5 of 6 --

6
z innymi państwami członkowskimi pokazuje przy tym, iż jesteśmy zdolni do
efektywnej wpływu na przebieg procesu legislacyjnego.
Nie negując zatem niezaprzeczalnej potrzeby dbałości o środowisko naturalne
i transformacji w kierunku zrównoważonych metod gospodarowania, należy
poszukiwać racjonalnego i uzasadnionego naukowo kompromisu pomiędzy
potrzebami ochrony środowiska, a potrzebami rolnictwa.
Liczę na wspieranie działań podejmowanych przez Rząd w tym zakresie.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania
w dziedzinie polityki wodnej
(2) Decyzja Rady (UE) 2022/2572 z dnia 19 grudnia 2022 r. za pomocą której
zwraca się ona do Komisji o przedłożenie analizy uzupełniającej ocenę
skutków wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady w sprawie zrównoważonego stosowania środków ochrony roślin
i w sprawie zmiany rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2021/2115, i o zaproponowanie kolejnych działań, w stosownych
przypadkach i w zależności od wyników analizy
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 6 of 6 --