Interpelacja nr 2742
Interpelacja w sprawie powodów powołania Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Cyfryzacja i Technologie (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie powodów powołania Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej
Interpelacja nr 2742
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie powodów powołania Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej
Zgłaszający: Piotr Gliński
Data wpływu: 07-05-2024
Warszawa, 6.05.2024 r.
Szanowny Panie Ministrze!
Na podstawie ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339) proszę o następujące wyjaśnienia.
Polska jest krajem jednolitym kulturowo i językowo. Piękno i bogactwo polskiej kultury i języka przejawiają się m.in. poprzez zachowanie i kultywowanie wielu odmian gwarowych języka polskiego zróżnicowanego lokalnie, regionalnie i historycznie. Ten ważny element polskiego dziedzictwa kulturowego dokumentowany jest i badany na wielu polskich uczelniach i w PAN, a także w instytucjach państwowych, takich jak Instytut Śląski, Instytut Zachodni, czy poprzez liczne organizacje pozarządowe, wspierane także przez MKiDN. Jednocześnie w Polsce – mimo zwiększenia w latach 2016–2023 nakładów na ten cel i powołania nowych instytucji zajmujących się tą problematyką – wciąż występuje potrzeba intensyfikacji działań instytucjonalnych i innych w obszarze promocji kultury i dziedzictwa polskiego za granicą. W tym kontekście zdumiewa fakt dewastacji personalnej i finansowej – przez obecny rząd – licznych instytucji kultury, także tych promujących kulturę polską za granicą (IAM, Polonika, PFN itp.), i jednocześnie powołanie nowej – jako pierwszej i jedynej dotychczas powołanej przez obecne kierownictwo MKiDN – instytucji kultury pod nazwą Instytut Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej, którego celem ma być m.in. „promowanie w kraju i za granicą wiedzy o różnorodności językowej Polski”.
Proszę o wyjaśnienie, jakie są powody inwestowania środków publicznych w powoływanie instytucji, której zadania mieszczą się w celach działalności katedry uczelnianej czy instytutu akademickiego, natomiast nie są wiodącym celem działań państwa polskiego, dla realizacji którego należy powoływać państwowe instytucje kultury. Świat nie oczekuje rewelacji dotyczących zróżnicowań językowych w Polsce, natomiast ewidentnie oczekuje edukacji na temat polskiej historii, kultury i dziedzictwa, i tym w pierwszym rzędzie powinny się zająć instytucje państwowe.
Proszę o wyjaśnienie:
Kto jest inicjatorem tej zadziwiającej decyzji, jakie były powody i okoliczności powołania tej instytucji i jakie jeszcze instytucje kultury zamierza powołać obecne kierownictwo MKiDN w najbliższym czasie?
Z poważaniem
Piotr Gliński
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 2742
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie powodów powołania Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej
Zgłaszający: Piotr Gliński
Data wpływu: 07-05-2024
Warszawa, 6.05.2024 r.
Szanowny Panie Ministrze!
Na podstawie ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339) proszę o następujące wyjaśnienia.
Polska jest krajem jednolitym kulturowo i językowo. Piękno i bogactwo polskiej kultury i języka przejawiają się m.in. poprzez zachowanie i kultywowanie wielu odmian gwarowych języka polskiego zróżnicowanego lokalnie, regionalnie i historycznie. Ten ważny element polskiego dziedzictwa kulturowego dokumentowany jest i badany na wielu polskich uczelniach i w PAN, a także w instytucjach państwowych, takich jak Instytut Śląski, Instytut Zachodni, czy poprzez liczne organizacje pozarządowe, wspierane także przez MKiDN. Jednocześnie w Polsce – mimo zwiększenia w latach 2016–2023 nakładów na ten cel i powołania nowych instytucji zajmujących się tą problematyką – wciąż występuje potrzeba intensyfikacji działań instytucjonalnych i innych w obszarze promocji kultury i dziedzictwa polskiego za granicą. W tym kontekście zdumiewa fakt dewastacji personalnej i finansowej – przez obecny rząd – licznych instytucji kultury, także tych promujących kulturę polską za granicą (IAM, Polonika, PFN itp.), i jednocześnie powołanie nowej – jako pierwszej i jedynej dotychczas powołanej przez obecne kierownictwo MKiDN – instytucji kultury pod nazwą Instytut Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej, którego celem ma być m.in. „promowanie w kraju i za granicą wiedzy o różnorodności językowej Polski”.
Proszę o wyjaśnienie, jakie są powody inwestowania środków publicznych w powoływanie instytucji, której zadania mieszczą się w celach działalności katedry uczelnianej czy instytutu akademickiego, natomiast nie są wiodącym celem działań państwa polskiego, dla realizacji którego należy powoływać państwowe instytucje kultury. Świat nie oczekuje rewelacji dotyczących zróżnicowań językowych w Polsce, natomiast ewidentnie oczekuje edukacji na temat polskiej historii, kultury i dziedzictwa, i tym w pierwszym rzędzie powinny się zająć instytucje państwowe.
Proszę o wyjaśnienie:
Kto jest inicjatorem tej zadziwiającej decyzji, jakie były powody i okoliczności powołania tej instytucji i jakie jeszcze instytucje kultury zamierza powołać obecne kierownictwo MKiDN w najbliższym czasie?
Z poważaniem
Piotr Gliński
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Andrzej Wyrobiec
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4676 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 2742 Pana Posła Piotra Glińskiego z 9 maja 2024 roku
w sprawie powodów powołania Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej,
uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Instytut Różnorodności Językowej został powołany na mocy Zarządzenia Ministra Kultury
i Dziedzictwa Narodowego z dnia 25 kwietnia 2024 r. w sprawie utworzenia państwowej
instytucji kultury – Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej (Dz. Urz. MKiDN
2024, poz. 49).
Decyzja o powołaniu Instytutu była odpowiedzią na oczekiwania wielu środowisk zarówno
naukowych, zajmujących się badaniem odmian językowych występujących na terenie
Rzeczypospolitej, jak i społecznych, posługujących się różnymi odmianami językowymi
w praktyce.
Podczas konsultacji w gronie językoznawców zwracano przede wszystkim uwagę
na wieloletnie zaniedbania w tym obszarze, m.in. w kwestiach:
1) ochrony różnorodności językowej, wielojęzyczności i praw językowych;
2) dyskryminacji Polskiego Języka Migowego, który posiada własną gramatykę, historię,
a także regionalizmy, a jego nauczanie poza społecznością osób głuchych
i niedosłyszących jest obecnie praktycznie niemożliwe;
3) nadmiernej „projektowości” badań nad odmianami językowymi i brakiem długoletnich
programów, które mogłyby podtrzymać efekty działalności badawczej;
4) braku trwałego repozytorium językowego;
5) braku wielozakresowego wsparcia zarówno dla osób fizycznych (np. poprzez
stypendia), jak i dla inicjatyw w społecznościach lokalnych czy też dla organizacji
pozarządowych i instytucji różnego szczebla (np. poprzez programy grantowe),
zajmujących się popularyzacją odmian językowych.
Efektem szerokich konsultacji było wypracowanie modelu instytucji, która otoczy
kompleksową opieką wszelkie zagadnienia związane z ochroną różnorodności językowej
Rzeczypospolitej. Do głównych zadań nowej instytucji należy:
1) promowanie w kraju i za granicą wiedzy o różnorodności językowej Polski, szczególnie
o językach i odmianach językowych używanych współcześnie na terytorium Polski;
2) dokumentacja dziedzictwa językowego Polski;
3) promowanie wielojęzyczności i ochrony praw językowych;
4) wsparcie dla społeczności, organizacji pozarządowych i instytucji działających na rzecz
zachowania i rozwoju różnorodności językowej;
5) koordynacja współpracy międzyinstytucjonalnej krajowej i zagranicznej w zakresie
ochrony języków i odmian językowych używanych współcześnie na terytorium Polski;
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
6) wypracowywanie rekomendacji dla polityki językowej na szczeblu krajowym
i europejskim.
Zadania te Instytut będzie realizował m.in. poprzez:
1) tworzenie, organizowanie i realizację własnych programów, w tym programów
stypendialnych i dotacyjnych;
2) opracowywanie podręczników i innych materiałów edukacyjnych i dydaktycznych dla
edukacji formalnej, nieformalnej i pozaformalnej dotyczącej różnorodności językowej;
3) prowadzenie działań związanych z cyfryzacją, digitalizacją i udostępnianiem
materiałów dotyczących różnorodności językowej Polski, w szczególności poprzez
utworzenie i utrzymanie repozytorium języków i odmian językowych używanych
współcześnie na terytorium Polski;
4) prowadzenie działalności wydawniczej, dokumentacyjnej, informacyjnej i promocyjnej;
5) organizowanie wystaw stałych oraz czasowych;
6) prowadzenie działalności upowszechniającej kulturę, w tym niematerialne dziedzictwo
kulturowe;
7) prowadzenie działalności badawczej,;
8) przygotowywanie opinii, wytycznych i ekspertyz na potrzeby administracji rządowej,
samorządowej i organizacji międzynarodowych.
Instytut będzie zatem przede wszystkim placówką edukacyjno-kulturalną, a nie akademicką.
Różnorodność językowa będzie traktowana jako element polskiego dziedzictwa
kulturalnego – dziedzictwa niematerialnego. Instytut w swojej działalności statutowej nie
będzie powielać tego, czym zajmują się naukowcy w instytutach akademickich czy w
katedrach uniwersyteckich.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 2 of 2 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 2742 Pana Posła Piotra Glińskiego z 9 maja 2024 roku
w sprawie powodów powołania Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej,
uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Instytut Różnorodności Językowej został powołany na mocy Zarządzenia Ministra Kultury
i Dziedzictwa Narodowego z dnia 25 kwietnia 2024 r. w sprawie utworzenia państwowej
instytucji kultury – Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej (Dz. Urz. MKiDN
2024, poz. 49).
Decyzja o powołaniu Instytutu była odpowiedzią na oczekiwania wielu środowisk zarówno
naukowych, zajmujących się badaniem odmian językowych występujących na terenie
Rzeczypospolitej, jak i społecznych, posługujących się różnymi odmianami językowymi
w praktyce.
Podczas konsultacji w gronie językoznawców zwracano przede wszystkim uwagę
na wieloletnie zaniedbania w tym obszarze, m.in. w kwestiach:
1) ochrony różnorodności językowej, wielojęzyczności i praw językowych;
2) dyskryminacji Polskiego Języka Migowego, który posiada własną gramatykę, historię,
a także regionalizmy, a jego nauczanie poza społecznością osób głuchych
i niedosłyszących jest obecnie praktycznie niemożliwe;
3) nadmiernej „projektowości” badań nad odmianami językowymi i brakiem długoletnich
programów, które mogłyby podtrzymać efekty działalności badawczej;
4) braku trwałego repozytorium językowego;
5) braku wielozakresowego wsparcia zarówno dla osób fizycznych (np. poprzez
stypendia), jak i dla inicjatyw w społecznościach lokalnych czy też dla organizacji
pozarządowych i instytucji różnego szczebla (np. poprzez programy grantowe),
zajmujących się popularyzacją odmian językowych.
Efektem szerokich konsultacji było wypracowanie modelu instytucji, która otoczy
kompleksową opieką wszelkie zagadnienia związane z ochroną różnorodności językowej
Rzeczypospolitej. Do głównych zadań nowej instytucji należy:
1) promowanie w kraju i za granicą wiedzy o różnorodności językowej Polski, szczególnie
o językach i odmianach językowych używanych współcześnie na terytorium Polski;
2) dokumentacja dziedzictwa językowego Polski;
3) promowanie wielojęzyczności i ochrony praw językowych;
4) wsparcie dla społeczności, organizacji pozarządowych i instytucji działających na rzecz
zachowania i rozwoju różnorodności językowej;
5) koordynacja współpracy międzyinstytucjonalnej krajowej i zagranicznej w zakresie
ochrony języków i odmian językowych używanych współcześnie na terytorium Polski;
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
6) wypracowywanie rekomendacji dla polityki językowej na szczeblu krajowym
i europejskim.
Zadania te Instytut będzie realizował m.in. poprzez:
1) tworzenie, organizowanie i realizację własnych programów, w tym programów
stypendialnych i dotacyjnych;
2) opracowywanie podręczników i innych materiałów edukacyjnych i dydaktycznych dla
edukacji formalnej, nieformalnej i pozaformalnej dotyczącej różnorodności językowej;
3) prowadzenie działań związanych z cyfryzacją, digitalizacją i udostępnianiem
materiałów dotyczących różnorodności językowej Polski, w szczególności poprzez
utworzenie i utrzymanie repozytorium języków i odmian językowych używanych
współcześnie na terytorium Polski;
4) prowadzenie działalności wydawniczej, dokumentacyjnej, informacyjnej i promocyjnej;
5) organizowanie wystaw stałych oraz czasowych;
6) prowadzenie działalności upowszechniającej kulturę, w tym niematerialne dziedzictwo
kulturowe;
7) prowadzenie działalności badawczej,;
8) przygotowywanie opinii, wytycznych i ekspertyz na potrzeby administracji rządowej,
samorządowej i organizacji międzynarodowych.
Instytut będzie zatem przede wszystkim placówką edukacyjno-kulturalną, a nie akademicką.
Różnorodność językowa będzie traktowana jako element polskiego dziedzictwa
kulturalnego – dziedzictwa niematerialnego. Instytut w swojej działalności statutowej nie
będzie powielać tego, czym zajmują się naukowcy w instytutach akademickich czy w
katedrach uniwersyteckich.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 2 of 2 --