Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 21 maja 2024 r.
znak sprawy: BM.zp.058.31.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: udzielenia odpowiedzi na interpelację nr 2732.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 2732 złożoną przez Posła na Sejm RP Pana Jacka
Niedźwieckiego w sprawie udzielenia pomocy rolnikom z powiatów suwalskiego,
sejneńskiego i augustowskiego w związku z ich postulatami w ramach ogólnopolskiego
protestu rolników, przedstawiam następujące informacje w odniesieniu do zadanych
w przedmiotowym piśmie pytań.
1. Czy i w jaki sposób Ministerstwo zamierza rozwiązać problem nadmiernego
importu towarów rolno-spożywczych z Ukrainy i innych krajów pozaunijnych?
W imporcie z Ukrainy do UE przed wybuchem wojny obowiązywały stawki celne
wynikające z Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina i będącej jego częścią umowy
o Pogłębionej i Kompleksowej Strefie Wolnego Handlu (DCFTA). Na mocy tej umowy
cła UE na większość towarów ukraińskich zostały zniesione, z wyjątkiem niektórych
towarów rolnych, dla których liberalizacja ceł została ograniczona.
Ograniczenie to w większości polega na ustanowieniu bezcłowych kontyngentów
taryfowych (TRQ), po przekroczeniu których import nadal jest możliwy, ale podlega
unijnym stawkom celnym obowiązującym poza kontyngentami (erga omnes).

-- 1 of 8 --

Obecnie wszelkie cła, które miały jeszcze zastosowanie zgodnie z Układem
o stowarzyszeniu, zostały jednostronnie i czasowo zawieszone po przyjęciu przez UE
w 2022 r. autonomicznych środków handlowych (ATM). Zawieszenie dotyczy również
TRQ i ceł, które obowiązywały po ich przekroczeniu.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) od kilku miesięcy zabiegało
o modyfikację rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ATM, aby
wyłączyć z niego towary najbardziej wrażliwe (tj. wrócić do kontyngentów taryfowych
i ceł wynikających z umowy DCFTA) oraz aby wzmocnić i przyspieszyć przepisy
dotyczące możliwości wprowadzenia przez Komisję Europejską (KE) środków
ochronnych ograniczających bezcłowy import z Ukrainy.
Nie wszystkie z naszych postulatów dotyczących rozporządzenia ATM zostały
uwzględnione. Jednak w wyniku naszej aktywności mają być przyjęte rozwiązania
wzmacniające ochronę sektora rolnego w porównaniu z obecnym stanem prawnym.
Dla najbardziej wrażliwych produktów takich jak cukier, jaja czy mięso drobiowe,
a także owies, niektóre przetwory zbożowe oraz miód, przewidziany jest
automatyczny mechanizm przywrócenia przez Komisję Europejską kontyngentów
taryfowych (TRQ) i ceł zgodnych z Układem o stowarzyszeniu UE-Ukraina, jeśli import
z Ukrainy przekroczy średnią z okresu referencyjnego (II połowa 2021, całe lata 2022
i 2023). W przypadku wszystkich produktów objętych ATM (tj. nie w pełni
zliberalizowanych w umowie stowarzyszeniowej z Ukrainą), w razie gdyby import
powodował zakłócenia na rynku, kraje członkowskie będą mogły wnioskować do KE
o przywrócenie ceł lub przyjęcie innych środków ograniczających import.
Informuję ponadto, że w dalszym ciągu obowiązuje zakaz importu z Ukrainy kukurydzy,
pszenicy, rzepaku i słonecznika oraz niektórych produktów ich przetwórstwa
wprowadzony przez Polskę od 16 września 2023r. Decyzja Polski o jednostronnym
przedłużeniu i rozszerzeniu zakresu towarowego zakazu jest kwestionowana zarówno
przez KE, jak i Ukrainę. Może się wiązać z negatywnymi konsekwencjami w postaci
wszczęcia wobec naszego kraju postępowania naruszeniowego na wniosek KE lub
podmiotu gospodarczego. Może też prowadzić do działań odwetowych strony
ukraińskiej w postaci barier w dostępie do rynku ukraińskiego dla polskiego eksportu
(Ukraina już zaskarżyła omawiany zakaz do WTO). W związku z tym Polska prowadzi
rozmowy z Ukrainą na temat wypracowania dwustronnych zasad handlu, które byłyby
akceptowalne dla Polski, dla KE i strony ukraińskiej, a jednocześnie zapobiegałyby

-- 2 of 8 --

nadmiernemu przywozowi towarów rolnych z Ukrainy i destabilizacji polskiego rynku
rolnego. W celu usprawnienia i przyśpieszenia rozmów do udziału w spotkaniach
ministrów rolnictwa Polski i Ukrainy zaangażowane zostały także organizacje rolnicze
z obu krajów.
W związku z odwołaniem ukraińskiego ministra rolnictwa i powołaniem ministra
tymczasowego, aktualnie rozmowy mogą spowolnieć ale staramy się je podtrzymywać
na szczeblu technicznym i dyrektorskim.
Ponadto informuję, że MRiRW monitoruje stan negocjacji umów o wolnym handlu
prowadzonych przez KE z krajami trzecimi. Zgłaszamy na bieżąco postulaty
wprowadzenia do umów zapisów służących interesom sektora rolnego. Są to np.
postulaty: ograniczenia liberalizacji ceł w przypadku towarów wrażliwych,
uwzględnienia zapisów wprowadzających możliwość stosowania środków ochronnych
na wypadek nadmiernego wzrostu importu, zagrażającego stabilności rynkowej,
uzależnienia preferencji w dostępie do rynku UE od spełnienia przez importowane
produkty unijnych standardów i wymogów produkcji rolnej, jak również eliminacji lub
przynajmniej ograniczenia barier w dostępie do rynków krajów trzecich, na które
napotyka polski eksport.
Te i inne postulaty zgłaszamy do wiodącego w sprawach handlu Ministerstwa Rozwoju
i Technologii, które następnie prezentuje je w dyskusjach na forum UE właściwych dla
Wspólnej Polityki Handlowej. Prezentujemy je również na forach właściwych dla
rolnictwa.
MRiRW nie popiera zawarcia umów, co do których mamy obawy o ich możliwy
negatywny wpływ na rolnictwo. Należy jednocześnie pamiętać, że za każdym razem
decyzja w sprawie konkretnej umowy zapada na podstawie jej całościowej oceny
i analizy bilansu zysków i strat. Umowy obejmują wiele sektorów gospodarki – nie tylko
handel towarami rolnymi, ale również przemysłowymi, dot. rybołówstwa, liberalizacji
rynku usług, zamówień publicznych i innych obszarów.
2. Czy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi planuje w najbliższym czasie na forum Rady
Unii Europejskiej zaproponować inne rozwiązania w ramach tzw. Zielonego Ładu.
Jeśli tak, to jakie?

-- 3 of 8 --

W ostatnich miesiącach na forum UE toczy się debata nt. uproszczenia Wspólnej
Polityki Rolnej (WPR) i zmniejszenia obciążeń administracyjnych nakładanych
na rolników. Polska, będąca aktywnym uczestnikiem tej dyskusji, opowiada się
za wprowadzeniem uproszczeń i wycofaniem wymogów zbytnio obciążających
rolników.
W rezultacie działań podjętych m.in. przez Polskę i inne państwa członkowskie,
KE 15 marca 2024 r. przedstawiła projekt zmiany dwóch aktów bazowych
UE 2021/2115 oraz 2021/2116 („zmiana rozporządzeń bazowych”)1 w zakresie m.in.
warunkowości i ekoschematów. Zaproponowane zmiany są szybką reakcją na obecną
sytuację w rolnictwie i stanowią efekt dyskusji nad uproszczeniami WPR. Przyjęte
zmiany rozporządzeń bazowych należy ocenić pozytywnie, gdyż przepisy te usuwają
albo znacznie uproszczają, zgodnie z oczekiwaniami rolników te elementy Zielonego
Ładu, w tym normy w ramach warunkowości WPR, które wpływały na decyzje
produkcyjne rolników lub wręcz ograniczały produkcję.
Parlament Europejski zatwierdził zmiany 24 kwietnia br. na ostatnim posiedzeniu
swojej kadencji, zaś decyzja Rady UE z 13 maja br. zakończyła proces legislacyjny.
Zmiany wejdą w życie następnego dnia po opublikowaniu ich w Dzienniku Urzędowym
UE, tj. do końca maja.
Zmiany rozporządzeń bazowych dotyczą głównie:
 Zniesienia obowiązku ugorowania 4% gruntów ornych (tzw. GAEC 8) –
w zamian państwo członkowskie ma obowiązek ustanowienia odpowiedniego
ekoschematu, czyli dobrowolnych i płatnych interwencji dla rolników.
5 kwietnia 2024 r. Komitet Monitorujący Plan Strategiczny WPR 2023-2027
pozytywnie zaopiniował projekt uchwały wprowadzającej w Polsce od 2024 r.
ekoschemat Grunty wyłączone z produkcji. Ekoschemat jest dobrowolny dla rolnika.
Rolnicy realizujący ten ekoschemat będą otrzymywali płatność za wyłączenie gruntów
1 Projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE)
2021/2115 i (UE) 2021/2116 w odniesieniu do norm dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną
środowiska, schematów na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt, zmian w planach
strategicznych WPR, przeglądu planów strategicznych WPR oraz zwolnień z kontroli i kar
(COM(2024)139).

-- 4 of 8 --

ornych z produkcji – do powierzchni nie większej niż 4% powierzchni gruntów ornych
w gospodarstwie. Szacowana stawka płatności wynosi 563 zł/ha, tj. ok. 126,52
EUR/ha. Wdrożenie nowego ekoschematu umożliwi rolnikom dobrowolne wyłączenie
z produkcji części gruntów ornych, za co będą otrzymywali płatności. Na gruntach
wyłączonych z produkcji będzie obowiązywał zakaz prowadzenia produkcji rolnej
(w tym zakaz wypasu i koszenia) oraz zakaz stosowania środków ochrony roślin.
Mając na uwadze powyższe oraz trwającą kampanię składania wniosków, wprowadza
się rozwiązania legislacyjne, umożliwiające rolnikom złożenie wniosków o przyznanie
płatności w ramach ekoschematu Grunty wyłączone z produkcji lub dokonanie zmian
już złożonych wniosków o przyznanie płatności. Projektowane są przepisy
umożliwiające złożenie wniosku o przyznanie płatności w ramach nowego
ekoschematu lub dokonanie zmian we wcześniej złożonych wnioskach w terminie
do dnia 31 sierpnia 2024 r.
Projekt ustawy zmieniającej ustawę o Planie Strategicznym dla WPR na lata 2023-
2027 (UC36) w powyższym zakresie jest zamieszczony na stronie RCL – Rządowy
Proces Legislacyjny . https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12384207.
Rolnicy, którzy chcą otrzymać płatność w ramach tego ekoschematu w 2024 r. muszą
najpierw złożyć standardowy wniosek w podstawowym terminie (na obecnie
obowiązujących zasadach). Od dnia wejścia w życie zmienionych przepisów krajowych
możliwe będzie zawnioskowanie o ten ekoschemat. Natomiast od 2025 r. rolnik będzie
mógł zawnioskować o płatność w podstawowym terminie, poprzez zaznaczenie
właściwego „okienka” we wniosku.
Zgodnie ze zmianą rozporządzeń bazowych, wdrożenie nowego ekoschematu pozwoli
na zniesienie obowiązku ugorowania 4% gruntów ornych w ramach normy GAEC 8 już
w 2024 r. Tym samym w Polsce, po wprowadzeniu w 2024 r. nowego ekoschematu
Grunty wyłączone z produkcji i nowelizacji prawa krajowego w tym zakresie, norma
GAEC 8 będzie się składała tylko z dwóch elementów: (i) zachowanie elementów
krajobrazu, (ii) zakaz przycinania żywopłotów i drzew podczas okresu lęgowego
ptaków oraz okresu wychowu młodych.

-- 5 of 8 --

 Uproszczenia w normie dot. obowiązku utrzymania okrywy glebowej
(tzw. GAEC 6) – państwo członkowskie będzie miało swobodę w decydowaniu
w jakim okresie roku ustanowić obowiązek utrzymania okrywy glebowej.
Propozycja wychodzi naprzeciw polskim postulatom i oczekiwaniom rolników.
Najważniejszym uproszczeniem jest wprowadzenie dla państwa członkowskiego
możliwości wyboru, w jakim okresie roku ustanowić obowiązek utrzymania okrywy
glebowej.
 Uproszczenia w normie dot. zmianowania (tzw. GAEC 7) – rolnicy teraz będą
mieli wybór, czy stosować dywersyfikację upraw, czy zmianowanie.
Dzięki zmianie rozporządzeń bazowych państwa członkowskie mają możliwość
wprowadzenia w ramach normy GAEC 7 (obok zmianowania) również dywersyfikacji
upraw. Tym samym w Polsce rolnik będzie miał wybór czy stosować zmianowanie
na 40% powierzchni gruntów ornych każdego roku, czy stosować dywersyfikację
upraw. W przypadku wyboru dywersyfikacji upraw dla gospodarstw od 10 do 30 ha
wystarczy posiadać 2 uprawy, z tym że największa uprawa nie może stanowić więcej
niż 75% w strukturze zasiewów, a dla gospodarstw powyżej 30 ha wystarczy posiadać
3 uprawy, z tym że największa uprawa nie może stanowić więcej niż 75%, a dwie
uprawy główne więcej niż 95% w strukturze zasiewów.
 Zwolnienia gospodarstw do 10 ha użytków rolnych z kontroli i sankcji
za niespełnianie warunkowości.
Obciążenie administracyjne mniejszych gospodarstw (do 10 ha użytków rolnych)
zostanie złagodzone poprzez zwolnienie ich z wizyt kontrolnych, mających na celu
sprawdzenie przestrzegania wymogów warunkowości. Gospodarstwa te będą również
zwolnione z kar.
W tym momencie konieczne jest jak najszybsza publikacja obecnie procedowanej
na forum UE zmiany unijnych rozporządzeń bazowych, której konsekwencją będzie
nowelizacja krajowych aktów prawnych w tym zakresie. Przyjęcie tego projektu i jego
wdrożenie powinno wpłynąć na poprawę sytuacji ekonomicznej rolników.

-- 6 of 8 --

Polska nadal pozostaje aktywnym uczestnikiem debaty nad uproszczeniem na forum
UE, prezentując swoje propozycje m.in. w zakresie warunkowości i ekoschematów,
na poziomie roboczym jak i na forum Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa. Polska
opowiada się m.in. za uproszczeniem procedury wprowadzania zmian do planów
strategicznych a także za odstąpieniem od wprowadzania normy GAEC 2 (ochrona
terenów podmokłych i torfowisk), ponieważ jej wprowadzenie od 2025 r. może
spowodować nadmierne wyłączenie użytków rolnych z produkcji, a tym samym
wpłynąć na ograniczenie możliwości produkcyjnych.
Niezależnie od powyższego, na poziomie przepisów krajowych Polska stara się
maksymalnie uprościć procedury i odpowiadać pozytywnie na postulaty w zakresie
zmian pierwotnie przyjętych rozwiązań w kierunku dalszych uproszczeń. Obecnie
przedstawiliśmy do akceptacji KE szereg propozycji zmian PS WPR i mamy nadzieję na
sprawną ich akceptację tak, aby planowane rozwiązanie pomogły rolnikom już
w kampanii 2024 r.
3. Czy przewidziane są działania zmierzające do zniesienia ograniczeń chowu
i hodowli zwierząt?
Informuję, że nie istnieją przepisy, które nakazywałyby rolnikom ograniczanie hodowli
zwierząt ani nie są prowadzone działania zmierzające do przyjęcia tego typu rozwiązań
legislacyjnych.
Głównym założeniem Europejskiego Zielonego Ładu jest doprowadzenie gospodarki
UE w 2050 r. do stanu, w którym będzie ona neutralna klimatycznie, tj. w której
wszystkie emisje gazów cieplarnianych będą bilansowane przez pochłanianie.
Założenie to wymaga stopniowego ograniczania emisji GHG we wszystkich sektorach
gospodarki. Cel redukcyjny dla sektora rolnego nie został jednak sformułowany
w żadnym akcie prawnym, istnieje natomiast wspólny cel (17,7% redukcji GHG w 2030
r. w stosunku do 2005 r.) określony dla 4 sektorów łącznie: rolnictwa, transportu,
gospodarki odpadami i sektora komunalno-bytowego (sektory te określane są jako
sektory non-ETS). Emisje z rolnictwa stanowią w Polsce około 16-17% emisji w całym
non-ETS i pochodzą w głównej mierze z hodowli zwierząt (fermentacja jelitowa) i
nawożenia.

-- 7 of 8 --

W chwili obecnej nie istnieją jednak żadne przepisy, które nakazywałyby rolnikom
ograniczanie liczby zwierząt, które utrzymują. Przeciwnie, MRiRW wdraża szereg
instrumentów wsparcia służących rozwojowi tej gałęzi produkcji rolnej. Wsparcie,
które jest oferowane rolnikom obejmuje m.in.:
 płatności związane z produkcją do zwierząt (ok. 350,6 mln EUR/rok - średnia
z lat 2024-2026);
 ekoschemat Dobrostan zwierząt (ok. 281 mln EUR/rok - średnia z lat 2024-
2026);
 interwencję Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt
w rolnictwie (ok. 22 mln EUR/rok – średnia z lat 2024-2026).
Produkcja zwierzęca jest także wspierana pośrednio poprzez wsparcie
do ekstensywnego użytkowania trwałych użytków zielonych (ekoschemat: Rolnictwo
węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi, praktyka Ekstensywne użytkowanie
trwałych użytków zielonych (TUZ) z obsadą zwierząt).
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych

-- 8 of 8 --