Interpelacja nr 2691
Interpelacja w sprawie zgodności przepisów dotyczących urlopów z Konstytucją RP
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (45%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zgodności przepisów dotyczących urlopów z Konstytucją RP
Interpelacja nr 2691
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zgodności przepisów dotyczących urlopów z Konstytucją RP
Zgłaszający: Przemysław Wipler
Data wpływu: 29-04-2024
Szanowna Pani Minister,
zgodnie z art. 66 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej „Pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów; maksymalne normy czasu pracy określa ustawa”. W świetle art. 161 Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo.
Regulacje zawarte w rozdziale I działu siódmego Kodeksu pracy stanowią konkretyzację prawa pracownika do wypoczynku, które wiąże się z coroczną przerwą w świadczeniu pracy przeznaczoną na regenerację sił i odpoczynek, czyli z urlopem wypoczynkowym. W polskim prawie pracy definiuje się urlop wypoczynkowy jako coroczny, nieprzerwany, płatny okres ustawowego zwolnienia pracownika od obowiązku pracy u danego pracodawcy, przysługujący pracownikowi w celu wypoczynku, w wymiarze określonym przepisami prawa pracy i w czasie ustalonym przez pracodawcę.
W kontekście powyższego pojawiają się pytania dotyczące zgodności przepisów nakładających na pracodawcę obowiązek udzielenia urlopu pracownikowi, który nie świadczył na rzecz pracodawcy w danym roku kalendarzowym pracy, z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W szczególności chodzi o art. 165, art. 166 oraz art. 172 Kodeksu pracy, które mogą być rozpatrywane w kontekście art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, mówiącego o tym, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy obarczanie przedsiębiorcy obowiązkiem ponoszenia kosztów z tytułu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop lub kosztów przebywania pracownika na urlopie po powrocie do pracy w sytuacji, gdy pracownik w danym roku kalendarzowym nie świadczył pracy na rzecz pracodawcy z uwagi na przebywanie na zwolnieniu lekarskim/zasiłku rehabilitacyjnym, jest zgodne z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?
Czy przepisy nakładające na pracodawcę obowiązek udzielenia urlopu pracownikowi, który nie świadczył na rzecz pracodawcy w danym roku kalendarzowym pracy, są zgodne z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności z zasadą określoną w ustawie zasadniczej, iż ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób?
Interpelacja nr 2691
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zgodności przepisów dotyczących urlopów z Konstytucją RP
Zgłaszający: Przemysław Wipler
Data wpływu: 29-04-2024
Szanowna Pani Minister,
zgodnie z art. 66 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej „Pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów; maksymalne normy czasu pracy określa ustawa”. W świetle art. 161 Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo.
Regulacje zawarte w rozdziale I działu siódmego Kodeksu pracy stanowią konkretyzację prawa pracownika do wypoczynku, które wiąże się z coroczną przerwą w świadczeniu pracy przeznaczoną na regenerację sił i odpoczynek, czyli z urlopem wypoczynkowym. W polskim prawie pracy definiuje się urlop wypoczynkowy jako coroczny, nieprzerwany, płatny okres ustawowego zwolnienia pracownika od obowiązku pracy u danego pracodawcy, przysługujący pracownikowi w celu wypoczynku, w wymiarze określonym przepisami prawa pracy i w czasie ustalonym przez pracodawcę.
W kontekście powyższego pojawiają się pytania dotyczące zgodności przepisów nakładających na pracodawcę obowiązek udzielenia urlopu pracownikowi, który nie świadczył na rzecz pracodawcy w danym roku kalendarzowym pracy, z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W szczególności chodzi o art. 165, art. 166 oraz art. 172 Kodeksu pracy, które mogą być rozpatrywane w kontekście art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, mówiącego o tym, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy obarczanie przedsiębiorcy obowiązkiem ponoszenia kosztów z tytułu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop lub kosztów przebywania pracownika na urlopie po powrocie do pracy w sytuacji, gdy pracownik w danym roku kalendarzowym nie świadczył pracy na rzecz pracodawcy z uwagi na przebywanie na zwolnieniu lekarskim/zasiłku rehabilitacyjnym, jest zgodne z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?
Czy przepisy nakładające na pracodawcę obowiązek udzielenia urlopu pracownikowi, który nie świadczył na rzecz pracodawcy w danym roku kalendarzowym pracy, są zgodne z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności z zasadą określoną w ustawie zasadniczej, iż ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób?
Odpowiedź urzędowa
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8163 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.256.2024
Warszawa, dnia /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 2691 Pana Posła Przemysława Wiplera w sprawie zgodności
przepisów dotyczących urlopów z Konstytucją RP, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Prawo do urlopu wypoczynkowego jest zagwarantowane w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP,
który stanowi, iż pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy
i corocznych płatnych urlopów. Dodatkowo, art. 14 Kodeksu pracy zalicza prawo
pracownika do wypoczynku do kategorii podstawowych zasad prawa pracy. Pracownikowi
przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego,
którego pracownik nie może się zrzec (art. 152 k.p). Pracodawca jest obowiązany udzielić
pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego
prawo (art. 161 § 1 k.p.).
Celem urlopu wypoczynkowego jest przede wszystkim regeneracja sił pracownika po
wysiłku związanym z wykonywaniem przez dłuższy czas obowiązków służbowych. Znajduje
to odzwierciedlenie w art. 171 Kodeksu pracy, z którego wynika, iż urlop wypoczynkowy
powinien być – co do zasady - wykorzystany w naturze, a jedynie wyjątkowo, gdy odbiór
urlopu w takiej formie nie jest możliwy ze względu na ustanie stosunku pracy łączącego
pracodawcę z pracownikiem, przepisy dopuszczają realizację prawa do urlopu przez wypłatę
jego ekwiwalentu pieniężnego. Prawo do wypoczynku jest też pochodną prawa do
bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.
Prawo do urlopu wypoczynkowego reguluje również Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady z 4 listopada 2003 r., dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu
pracy. Stosownie do art. 7 ust. 1 tej dyrektywy, państwa członkowskie stosują niezbędne
środki w celu zapewnienia, by każdy pracownik był uprawniony do corocznego płatnego
urlopu w wymiarze co najmniej czterech tygodni, zgodnie z warunkami uprawniającymi
i przyznającymi mu taki urlop, przewidzianymi w ustawodawstwie krajowym i/lub
w praktyce krajowej.
Z kolei w doktrynie prawa pracy formułowane są różne koncepcje wyjaśniające istotę urlopu
wypoczynkowego. W myśl koncepcji pieczy obowiązek udzielenia pracownikowi urlopu
wypoczynkowego wynika z ogólniejszej powinności pracodawcy, jaką jest troska o zdrowie
pracowników. Według koncepcji świadczenia socjalnego, urlop wypoczynkowy jest
świadczeniem socjalnym pracodawcy przyznawanym pracownikowi według potrzeb
(Kodeks pracy. Komentarz red. prof. dr hab. Arkadiusz Sobczyk).
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Trzeba także podkreślić, że okres zatrudnienia, warunkujący nabycie prawa do urlopu
wypoczynkowego, należy przy tym rozumieć nie jako czas rzeczywistego świadczenia pracy,
ale czas faktycznego trwania stosunku pracy. Co do zasady bowiem, uprawnienie do urlopu
wypoczynkowego przysługuje pracownikowi z samej istoty pozostawania w stosunku pracy.
W związku z powyższym okres niezdolności do pracy z powodu choroby, a także okres
pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, nie mają wpływu na wymiar przysługującego
pracownikowi urlopu wypoczynkowego. Jeżeli w okresie pobierania wynagrodzenia za czas
niezdolności do pracy, lub pobierając zasiłek chorobowy, pracownik pozostaje nadal
w zatrudnieniu, to jego stosunek pracy nie zostaje zawieszony, w związku z czym nabywa on
prawo do urlopu wypoczynkowego w pełnym wymiarze. Pogląd ten znajduje uzasadnienie
w uchwale Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 1995 r., I PZP 10/95, OSNP 1995/18/228),
w której stwierdzono, że „Pracownik nabywa prawo do kolejnego urlopu wypoczynkowego
z dniem 1 stycznia danego roku, mimo że pozostając w stosunku pracy nie przepracował
w tym roku kalendarzowym ani jednego dnia w związku z pobieraniem świadczenia
rehabilitacyjnego.”
Przedstawiając powyższe pragnę także podkreślić wagę prawa do urlopu wypoczynkowego,
na co wskazują nie tylko polskie regulacje, ale także orzecznictwo Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Trybunał wielokrotnie orzekał w temacie prawa do
urlopu wypoczynkowego. Prawo do corocznego płatnego urlopu w wymiarze co najmniej
czterech tygodni, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, jest uznane za zasadę
prawa socjalnego Unii o szczególnej wadze (tak np. wyrok w sprawie C-12/17 Dicu pkt 24,
czy wyrok w sprawie C-341/15 Maschek, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo). Państwa
nie mogą uzależniać samego istnienia prawa do corocznego płatnego urlopu
wypoczynkowego od spełnienia jakichkolwiek warunków wstępnych (np. wyrok w sprawie
C-173/99 BECTU, pkt 53; wyrok w połączonych sprawach C-350/06 i C-520/06 Schultz-
Hoff i in., pkt 28; wyrok w sprawie C-214/16 King, pkt 34).
Celem prawa przyznanego każdemu pracownikowi na podstawie art. 7 Dyrektywy
2003/88/WE jest umożliwienie pracownikowi odpoczynku od wykonywania ciążących na
nim – w ramach umowy o pracę - obowiązków oraz zapewnienie mu okresu wytchnienia
i wolnego czasu (np. wyrok w sprawie C-214/10 KHS, pkt 31; wyrok w sprawie C-178/15
Sobczyszyn, pkt 25).
Z orzecznictwa wynika, że w sytuacjach, w których pracownik nie jest w stanie wypełniać
swoich obowiązków, przede wszystkim z uwagi na nieobecność wskutek choroby
poświadczonej odpowiednim zaświadczeniem, prawo do urlopu nie może zostać uzależnione
od warunku polegającego na obowiązku rzeczywistego świadczenia pracy (w szczególności
wyrok w sprawie C-282/10 Dominguez, pkt 20). Tym samym pracownicy, nieobecni w pracy
ze względu na zwolnienie chorobowe, są traktowani jak pracownicy, którzy rzeczywiście
świadczyli pracę (zob. w szczególności wyrok w połączonych sprawach C- 350/06 i C-520/06
Schultz-Hoff i in., pkt 40; wyrok w sprawie C-12/17 Dicu, pkt 29).
W kwestii niezdolności do pracy z powodu choroby Trybunał podkreślał m.in., że wystąpienie
tej niezdolności jest z zasady niemożliwe do przewidzenia i niezależne od woli pracownika
(np. wyrok w połączonych sprawach C-350/06 i C-520/06 Schultz-Hoff i in., pkt 51; wyrok
w sprawie C-214/16 King, pkt 49). W przypadku niezdolności do pracy ze względu na stan
zdrowia pracownik znajduje się w odmiennej sytuacji, gdyż jest ograniczony dolegliwościami
fizycznymi lub psychicznymi spowodowanymi przez chorobę i nie może poświęcić się
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
odpoczynkowi czy rekreacji (por. wyrok w połączonych sprawach C-229/11 i C-230/11
Heimanni Toltschin, pkt 29).
Ponadto należy mieć również na uwadze, że zatrudnianie pracowników jest jednym
ze środków wykorzystywanych do osiągnięcia celów działalności pracodawcy. Pracodawca
w związku z prowadzoną działalnością ponosi m.in. tzw. ryzyko socjalne. Obejmuje ono
konieczność wypłaty pracownikom wynagrodzenia oraz pewnych świadczeń związanych
z pracą - także w określonych przez przepisy prawa przypadkach nieświadczenia pracy przez
pracownika. Oznacza to obowiązek wypłaty wynagrodzenia za czas niezdolności pracownika
do pracy m.in. wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, w granicach
określonych w art. 92 k.p., a także wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy (art. 172 k.p.) oraz
ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (art. 171 k.p.). Tak
określone ryzyko socjalne stanowi wyjątek od podstawowej zasady stosunku pracy, jaką jest
przysługiwanie wynagrodzenia za pracę wykonaną (art. 80 k.p.).
W świetle powyższego, w przypadku przepisów nakładających na pracodawcę obowiązek
udzielenia pracownikowi urlopu wypoczynkowego (wypłaty wynagrodzenia urlopowego lub
ekwiwalentu za niewykorzystany urlop) - także za czas, w którym nie wykonywał on pracy
w danym roku kalendarzowym wskutek niezdolności do pracy spowodowanej chorobą -
trudno mówić o ograniczeniu praw konstytucyjnych w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji
RP.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.256.2024
Warszawa, dnia /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 2691 Pana Posła Przemysława Wiplera w sprawie zgodności
przepisów dotyczących urlopów z Konstytucją RP, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Prawo do urlopu wypoczynkowego jest zagwarantowane w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP,
który stanowi, iż pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy
i corocznych płatnych urlopów. Dodatkowo, art. 14 Kodeksu pracy zalicza prawo
pracownika do wypoczynku do kategorii podstawowych zasad prawa pracy. Pracownikowi
przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego,
którego pracownik nie może się zrzec (art. 152 k.p). Pracodawca jest obowiązany udzielić
pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego
prawo (art. 161 § 1 k.p.).
Celem urlopu wypoczynkowego jest przede wszystkim regeneracja sił pracownika po
wysiłku związanym z wykonywaniem przez dłuższy czas obowiązków służbowych. Znajduje
to odzwierciedlenie w art. 171 Kodeksu pracy, z którego wynika, iż urlop wypoczynkowy
powinien być – co do zasady - wykorzystany w naturze, a jedynie wyjątkowo, gdy odbiór
urlopu w takiej formie nie jest możliwy ze względu na ustanie stosunku pracy łączącego
pracodawcę z pracownikiem, przepisy dopuszczają realizację prawa do urlopu przez wypłatę
jego ekwiwalentu pieniężnego. Prawo do wypoczynku jest też pochodną prawa do
bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.
Prawo do urlopu wypoczynkowego reguluje również Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu
Europejskiego i Rady z 4 listopada 2003 r., dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu
pracy. Stosownie do art. 7 ust. 1 tej dyrektywy, państwa członkowskie stosują niezbędne
środki w celu zapewnienia, by każdy pracownik był uprawniony do corocznego płatnego
urlopu w wymiarze co najmniej czterech tygodni, zgodnie z warunkami uprawniającymi
i przyznającymi mu taki urlop, przewidzianymi w ustawodawstwie krajowym i/lub
w praktyce krajowej.
Z kolei w doktrynie prawa pracy formułowane są różne koncepcje wyjaśniające istotę urlopu
wypoczynkowego. W myśl koncepcji pieczy obowiązek udzielenia pracownikowi urlopu
wypoczynkowego wynika z ogólniejszej powinności pracodawcy, jaką jest troska o zdrowie
pracowników. Według koncepcji świadczenia socjalnego, urlop wypoczynkowy jest
świadczeniem socjalnym pracodawcy przyznawanym pracownikowi według potrzeb
(Kodeks pracy. Komentarz red. prof. dr hab. Arkadiusz Sobczyk).
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Trzeba także podkreślić, że okres zatrudnienia, warunkujący nabycie prawa do urlopu
wypoczynkowego, należy przy tym rozumieć nie jako czas rzeczywistego świadczenia pracy,
ale czas faktycznego trwania stosunku pracy. Co do zasady bowiem, uprawnienie do urlopu
wypoczynkowego przysługuje pracownikowi z samej istoty pozostawania w stosunku pracy.
W związku z powyższym okres niezdolności do pracy z powodu choroby, a także okres
pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, nie mają wpływu na wymiar przysługującego
pracownikowi urlopu wypoczynkowego. Jeżeli w okresie pobierania wynagrodzenia za czas
niezdolności do pracy, lub pobierając zasiłek chorobowy, pracownik pozostaje nadal
w zatrudnieniu, to jego stosunek pracy nie zostaje zawieszony, w związku z czym nabywa on
prawo do urlopu wypoczynkowego w pełnym wymiarze. Pogląd ten znajduje uzasadnienie
w uchwale Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 1995 r., I PZP 10/95, OSNP 1995/18/228),
w której stwierdzono, że „Pracownik nabywa prawo do kolejnego urlopu wypoczynkowego
z dniem 1 stycznia danego roku, mimo że pozostając w stosunku pracy nie przepracował
w tym roku kalendarzowym ani jednego dnia w związku z pobieraniem świadczenia
rehabilitacyjnego.”
Przedstawiając powyższe pragnę także podkreślić wagę prawa do urlopu wypoczynkowego,
na co wskazują nie tylko polskie regulacje, ale także orzecznictwo Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Trybunał wielokrotnie orzekał w temacie prawa do
urlopu wypoczynkowego. Prawo do corocznego płatnego urlopu w wymiarze co najmniej
czterech tygodni, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, jest uznane za zasadę
prawa socjalnego Unii o szczególnej wadze (tak np. wyrok w sprawie C-12/17 Dicu pkt 24,
czy wyrok w sprawie C-341/15 Maschek, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo). Państwa
nie mogą uzależniać samego istnienia prawa do corocznego płatnego urlopu
wypoczynkowego od spełnienia jakichkolwiek warunków wstępnych (np. wyrok w sprawie
C-173/99 BECTU, pkt 53; wyrok w połączonych sprawach C-350/06 i C-520/06 Schultz-
Hoff i in., pkt 28; wyrok w sprawie C-214/16 King, pkt 34).
Celem prawa przyznanego każdemu pracownikowi na podstawie art. 7 Dyrektywy
2003/88/WE jest umożliwienie pracownikowi odpoczynku od wykonywania ciążących na
nim – w ramach umowy o pracę - obowiązków oraz zapewnienie mu okresu wytchnienia
i wolnego czasu (np. wyrok w sprawie C-214/10 KHS, pkt 31; wyrok w sprawie C-178/15
Sobczyszyn, pkt 25).
Z orzecznictwa wynika, że w sytuacjach, w których pracownik nie jest w stanie wypełniać
swoich obowiązków, przede wszystkim z uwagi na nieobecność wskutek choroby
poświadczonej odpowiednim zaświadczeniem, prawo do urlopu nie może zostać uzależnione
od warunku polegającego na obowiązku rzeczywistego świadczenia pracy (w szczególności
wyrok w sprawie C-282/10 Dominguez, pkt 20). Tym samym pracownicy, nieobecni w pracy
ze względu na zwolnienie chorobowe, są traktowani jak pracownicy, którzy rzeczywiście
świadczyli pracę (zob. w szczególności wyrok w połączonych sprawach C- 350/06 i C-520/06
Schultz-Hoff i in., pkt 40; wyrok w sprawie C-12/17 Dicu, pkt 29).
W kwestii niezdolności do pracy z powodu choroby Trybunał podkreślał m.in., że wystąpienie
tej niezdolności jest z zasady niemożliwe do przewidzenia i niezależne od woli pracownika
(np. wyrok w połączonych sprawach C-350/06 i C-520/06 Schultz-Hoff i in., pkt 51; wyrok
w sprawie C-214/16 King, pkt 49). W przypadku niezdolności do pracy ze względu na stan
zdrowia pracownik znajduje się w odmiennej sytuacji, gdyż jest ograniczony dolegliwościami
fizycznymi lub psychicznymi spowodowanymi przez chorobę i nie może poświęcić się
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
odpoczynkowi czy rekreacji (por. wyrok w połączonych sprawach C-229/11 i C-230/11
Heimanni Toltschin, pkt 29).
Ponadto należy mieć również na uwadze, że zatrudnianie pracowników jest jednym
ze środków wykorzystywanych do osiągnięcia celów działalności pracodawcy. Pracodawca
w związku z prowadzoną działalnością ponosi m.in. tzw. ryzyko socjalne. Obejmuje ono
konieczność wypłaty pracownikom wynagrodzenia oraz pewnych świadczeń związanych
z pracą - także w określonych przez przepisy prawa przypadkach nieświadczenia pracy przez
pracownika. Oznacza to obowiązek wypłaty wynagrodzenia za czas niezdolności pracownika
do pracy m.in. wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, w granicach
określonych w art. 92 k.p., a także wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy (art. 172 k.p.) oraz
ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (art. 171 k.p.). Tak
określone ryzyko socjalne stanowi wyjątek od podstawowej zasady stosunku pracy, jaką jest
przysługiwanie wynagrodzenia za pracę wykonaną (art. 80 k.p.).
W świetle powyższego, w przypadku przepisów nakładających na pracodawcę obowiązek
udzielenia pracownikowi urlopu wypoczynkowego (wypłaty wynagrodzenia urlopowego lub
ekwiwalentu za niewykorzystany urlop) - także za czas, w którym nie wykonywał on pracy
w danym roku kalendarzowym wskutek niezdolności do pracy spowodowanej chorobą -
trudno mówić o ograniczeniu praw konstytucyjnych w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji
RP.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --