Interpelacja w sprawie rozpoczęcia prac nad stworzeniem polityki rowerowej Polski
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2674
do ministra infrastruktury
w sprawie rozpoczęcia prac nad stworzeniem polityki rowerowej Polski
Zgłaszający: Franciszek Sterczewski, Mateusz Bochenek, Patryk Gabriel, Krzysztof Habura, Klaudia Jachira, Jacek Niedźwiedzki, Małgorzata Niemczyk, Jolanta Niezgodzka, Rafał Siemaszko, Małgorzata Tracz, Joanna Wicha
Data wpływu: 25-04-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnich latach zdecydowanie wzrosła popularność jazdy na rowerze nie tylko jako aktywności rekreacyjnej czy sportowej, ale także jako środka transportu w codziennym życiu. Niestety do tej zmiany w żaden sposób nie zostały dostosowane przepisy prawa ani wewnętrzne dokumenty rządowe. Należy to jak najszybciej naprawić.
Według dostępnych danych statystycznych rower jest szczególnie popularny w komunikacji na wsiach, jednak rośnie jego popularność także w dużych miastach (w niektórych odpowiada on za kilkanaście procent wszystkich przejazdów). Wynika to zapewne z różnych źródeł: wykluczone komunikacyjnie osoby mieszkające na wsi korzystają z roweru, ponieważ w takiej kulturze zostały wychowane, z kolei w aglomeracjach coraz lepiej rozwijane są ścieżki i drogi dla rowerów, tworzy się kontrapasy oraz inne ułatwienia w ruchu rowerowym. Niemniej bezsporne pozostaje, że dziś nie sposób powiedzieć, iż jazda na rowerze to tylko forma rekreacji. Co więcej, dzięki dostępności rowerów cargo możliwe jest przewożenie innych osób czy cięższych towarów. Naturalnie więcej rowerzystów i rowerzystek można spotkać w sezonie letnim, przy cieplejszych temperaturach. Jednak również ta tendencja powoli się zmienia i coraz więcej osób jeździ rowerem również w chłodniejszych sezonach.
W związku z widocznymi gołym okiem, a potwierdzonymi przez badania, zmianami w podejściu Polek i Polaków do jazdy na rowerze niezbędne jest dostosowanie przepisów prawa do nowych realiów.
Kluczowe postulaty w tym zakresie to:
- odwołanie dotychczasowego Pełnomocnika Ministra Infrastruktury do spraw Ruchu Rowerowego i Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego i powołanie na to stanowisko osoby rzeczywiście zaangażowanej w działalność tego środowiska;
- opracowanie wiążącej dla wszystkich jednostek rządowych Krajowej Strategii Rowerowej;
- wprowadzenie tzw. specustawy rowerowej, która umożliwi budowę dróg dla rowerów na podstawie zezwoleń na realizację inwestycji drogowej.
Postulaty te wynikają z doświadczenia organizacji pozarządowych oraz samorządów. Dotychczasowy pełnomocnik przez niemal dwa i pół roku urzędowania nie podjął współpracy ze środowiskiem ani nie doprowadził do wdrożenia żadnych miarodajnych zmian. Wobec generalnej niechęci poprzedniego rządu do zajmowania się polityką rowerową – skutkiem tego jest brak Krajowej Strategii Rowerowej i niezbędnych zmian legislacyjnych. KSR powinna być podstawowym dokumentem w zakresie rozwoju ruchu rowerowego, aby zapewnić jego harmonijność i zgodność z potrzebami obywatelek i obywateli. Bez takiej strategii wszystkie działania podejmowane przez samorządy, rząd i organizacje pozarządowe nie tworzą spójnej całości. Natomiast specustawa rowerowa to podnoszony od dawna postulat, którego wdrożenie zatrzymała zmiana władzy w 2015 r. Następnie rząd Prawa i Sprawiedliwości, lekceważąc znaczenie ruchu rowerowego, uważał takie rozwiązanie za zbędne i nieodpowiadające na potrzeby społeczne. Tymczasem znacznie ułatwiłoby ono budowę dróg rowerowych i tworzenie ich spójnych systemów.
W związku z powyższym zwracam się do Ministerstwa Infrastruktury z następującymi pytaniami:
1. Kiedy ministerstwo zamierza odwołać dotychczasowego i powołać nowego pełnomocnika?
2. Na jakim etapie są obecnie prace nad KSR i specustawą rowerową?
3. Jakie podmioty, poza ministerstwem, uczestniczą w tych pracach?
4. Jakie organizacje pozarządowe współpracują z ministerstwem w tej materii?
5. Na jakim etapie w prace nad KSR i zmianami legislacyjnymi zostanie włączony Parlamentarny Zespół ds. Transportu Rowerowego?
Z poważaniem
Franciszek Sterczewski oraz członkowie i członkinie Parlamentarnego Zespołu ds. Transportu Rowerowego
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7645 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: SKR-7.054.1.2024
Warszawa, 22 maja 2024
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 2674 Posłów na Sejm RP: Franciszka Sterczewskiego,
Mateusza Bochenka, Patryka Gabriela, Krzysztofa Habury, Klaudii Jachiry, Jacka
Niedźwieckiego, Małgorzaty Niemczyk, Jolanty Niezgodzkiej, Rafała Siemaszko,
Małgorzaty Tracz i Joanny Wichy, przedstawiam poniższe stanowisko.
Dotychczasowy Pełnomocnik Ministra Infrastruktury do spraw Ruchu Rowerowego
i Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego został odwołany przez Ministra Infrastruktury w dniu
2 kwietnia 2024 r. Aktualnie toczą się kontrole i audyty obszaru działalności i sposobu
wykonywania zadań przez dotychczasowych pełnomocników. Po ich zakończeniu,
w przypadku wystosowania stosownych wniosków pokontrolnych, resort dokona ich
niezwłocznego wdrożenia.
Ministerstwo Infrastruktury popiera inicjatywy mające na celu promocję i rozwój
transportu rowerowego, a odpowiednie działania w tym zakresie przewidziane zostały
w Strategii Zrównoważonego Rozwoju Transportu do roku 2030 (SRT2030), przyjętej przez
Radę Ministrów we wrześniu 2019 r. Strategia ta jest dokumentem planistycznym, który
zgodnie z ustawą z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju
(Dz.U. z 2024 r., poz. 324) stanowi integralny element spójnego systemu zarządzania
krajowymi dokumentami strategicznymi. Jest to jedyna strategia rozwoju dla całego
sektora transportu w Polsce, będąca podstawą do opracowywania programów rozwoju,
które mogą dotyczyć poszczególnych gałęzi transportu. SRT2030 jest też ściśle związana
z perspektywą finansową Unii Europejskiej na lata 2021 – 2027.
Istotą SRT2030 jest wskazanie celu oraz nakreślenie kierunków rozwoju transportu
w perspektywie do 2030 r., zgodnie z aktualnie obowiązującymi dokumentami
strategicznymi wyższego rzędu.
Głównym celem SRT2030 jest zwiększenie dostępności transportowej oraz poprawa
bezpieczeństwa uczestników ruchu i efektywności sektora transportowego poprzez
utworzenie spójnego, zrównoważonego, innowacyjnego i przyjaznego użytkownikowi
systemu transportowego w wymiarze lokalnym, krajowym, europejskim i globalnym.
Osiągnięcie tego celu pozwoli na rozwijanie dogodnych warunków, sprzyjających
stabilnemu rozwojowi gospodarczemu kraju. Dążąc do realizacji powyższego celu,
w SRT2030 zaplanowano działania ukierunkowane na promocję i rozwój transportu
rowerowego. Zidentyfikowano również działania skupiające się na tworzeniu warunków
do integracji różnych gałęzi transportu, poprzez wdrażanie systemów multimodalnych,
-- 1 of 3 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
w tym m.in. budowę stacji rowerów miejskich i parkingów rowerowych, tworzenie
infrastruktury rowerowej wysokiej jakości, czy też rozwój nowych form mobilności
współdzielonej. W ramach budowy opartych o kolej zintegrowanych systemów
transportowych, w tym aglomeracyjnych, przewidziano tworzenie wypożyczalni rowerów
i parkingów na dworcach i stacjach kolejowych. Równolegle w SRT2030 wskazano na
konieczność opracowania i skutecznego wdrażania wytycznych dla inwestycji
rowerowych, ograniczających stosowanie rozwiązań niebezpiecznych i niezgodnych
z dobrą praktyką.
Należy zaznaczyć, że zadania związane z popularyzacją ruchu rowerowego, czy to poprzez
działania inwestycyjne, czy promocyjne, powiązane są silnie z polityką regionalną i lokalną,
gdzie na poziomie poszczególnych miast realizowane są konkretne działania i zamierzenia.
Z uwagi na zasadę subsydiarności, zadania te wykonywane są niezależnie od poziomu
rządowego, który nakreślił ogólnopolskie ramy zrównoważonej mobilności miejskiej
w SRT2030.
W odniesieniu do działań o charakterze inwestycyjnym, warto wspomnieć, że możliwość
finansowania projektów związanych z rozwojem infrastruktury rowerowej ze środków
unijnych była przewidziana zarówno w poprzedniej perspektywie finansowej, a także
została zaplanowana w ramach Funduszy Europejskich 2021-2027. Za zarządzanie
funduszami europejskimi na poziomie krajowym odpowiedzialne jest Ministerstwo
Funduszy i Polityki Regionalnej.
Jeśli chodzi o działania mające na celu promowanie ruchu rowerowego, należy przede
wszystkim zwrócić uwagę na aktywność Ministerstwa Infrastruktury jako krajowego
koordynatora kampanii Europejskiego Tygodnia Mobilności (dawniej: Europejskiego
Tygodnia Zrównoważonego Transportu). Ministerstwo już od roku 2016 aktywnie
włączyło się w upowszechnienie idei ETM wśród władz samorządowych na poziomie
regionalnym i lokalnym. ETM to największe coroczne wydarzenie poświęcone promocji
nisko- i zeroemisyjnego transportu publicznego oraz aktywnej mobilności, w szczególności
transportu rowerowego, obchodzone w Europie w dniach 16-22 września. Kampania
zachęca mieszkańców do korzystania ze zrównoważonych środków transportu, w tym
rowerów, jako alternatywy dla samochodu.
Prowadzenie akcji edukacyjno-promocyjnych dotyczących bezpiecznego korzystania
z aktywnych środków transportu, takich jak ruch rowerowy, jest stałym elementem tej
inicjatywy. Jedną z najbardziej popularnych aktywności realizowanych w ramach ETM jest
organizacja rajdów rowerowych z udziałem mieszkańców czy konkursów motywujących
uczniów czy pracowników do wyboru roweru w ramach dojazdów do szkół/pracy. Takie
działania w sposób znaczący przyczyniają się do zmiany nawyków transportowych na
bardziej zrównoważone. Warto podkreślić, że dzięki działaniom ministerstwa sukcesywnie
rośnie liczba polskich miast i gmin zainteresowanych udziałem w ww. wydarzeniu,
a Polska począwszy od roku 2020 zajmuje wysokie trzecie miejsce pod względem ilości
rejestracji wśród państw unijnych zaangażowanych w tę inicjatywę.
Promowanie transportu rowerowego poprzez popularyzację idei ETM jest istotne
w świetle dążenia do osiągnięcia celów Europejskiego Zielonego Ładu oraz do realizacji
unijnej Strategii Zrównoważonej i Inteligentnej Mobilności. Strategia ta zakłada wzrost
wykorzystania aktywnych rodzajów transportu, takich jak m.in. jazda na rowerze, przede
wszystkim w miastach i miejskich obszarach funkcjonalnych. Zwiększenie udziału ruchu
rowerowego w ogólnej liczbie podróży wpisuje się bowiem w ideę zrównoważonego
transportu, tj. umożliwiającego przemieszczanie osób w sposób bezpieczny dla ludzi
-- 2 of 3 --
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
i środowiska, zapewniającego rozwój gospodarki i rozwój lokalny oraz ograniczającego
zużycie zasobów naturalnych przy jednoczesnej minimalizacji zajęcia terenu i hałasu.
W tym kontekście należy wymienić także działania Ministerstwa Infrastruktury związane
ze wsparciem JST w przygotowaniu planów zrównoważonej mobilności miejskiej,
tzw. SUMP, realizowane w ramach powołanych do tego struktur (Centrum Kompetencji
ds. SUMP, Komitet Sterujący ds. wsparcia SUMP, Pełnomocnik Ministra ds. SUMP).
Opracowanie i wdrożenie SUMP dla obszaru miasta i miejskiego obszaru funkcjonalnego
zapewnić może zbilansowany i zintegrowany rozwój wszystkich środków transportu,
w tym transportu rowerowego, a tym samym przyczynić się do redukcji zanieczyszczenia
powietrza i hałasu, redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz konsumpcji energii.
Łączę wyrazy szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --