Interpelacja w sprawie pewnej grupy przestępstw, jak też obowiązku przedkładania przez osoby, które mają pracować z dziećmi, informacji z rejestrów karnych innych państw, w których zamieszkiwały, lub składania przez te osoby oświadczeń

Interpelacja nr 2660

do ministra sprawiedliwości

w sprawie pewnej grupy przestępstw, jak też obowiązku przedkładania przez osoby, które mają pracować z dziećmi, informacji z rejestrów karnych innych państw, w których zamieszkiwały, lub składania przez te osoby oświadczeń

Zgłaszający: Piotr Górnikiewicz

Data wpływu: 24-04-2024

Szanowny Panie Ministrze!

15 lutego 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1606), która dokonała m.in. zmiany w przepisach o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich. Aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (dalej: ustawa) m.in. rozszerza zakres prac z małoletnimi, w przypadku których pracodawca lub inny organizator musi uzyskać informacje z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym o osobie zatrudnianej do ich wykonywania. Wprowadza nowy obowiązek przedłożenia informacji z KRK w zakresie pewnej grupy przestępstw, jak też nakłada obowiązek przedkładania przez osoby, które mają pracować z dziećmi, informacji z rejestrów karnych innych państw, w których zamieszkiwały, lub składania przez te osoby oświadczeń.

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 21 ust. 1 ustawy przed nawiązaniem z osobą stosunku pracy lub przed dopuszczeniem osoby do innej działalności związanej z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, świadczeniem porad psychologicznych, rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich, lub z opieką nad nimi (dalej: osoba, która ma pracować z małoletnimi), na pracodawcy lub innym organizatorze takiej działalności oraz na osobie, z którą ma być nawiązany stosunek pracy lub która ma być dopuszczona do takiej działalności, ciążyć będą obowiązki określone w art. 21 ust. 2–8 ustawy.

Nowością jest obowiązek przedłożenia pracodawcy lub innemu organizatorowi przez osobę, która ma pracować z małoletnimi, informacji z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie przestępstw określonych w rozdziałach XIX i XXV Kodeksu karnego, w art. 189a i art. 207 Kodeksu karnego, ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2023 r. poz. 172 oraz z 2022 r. poz. 2600) lub za odpowiadające tym przestępstwom czyny zabronione określone w przepisach prawa obcego.

Co istotne, zgodnie z art. 23a ustawy: Kto dopuszcza do pracy lub do innej działalności związanej z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, świadczeniem porad psychologicznych, rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich, lub z opieką nad nimi, osobę, wiedząc, że dane tej osoby są zamieszczone w rejestrze, albo wiedząc, że została prawomocnie skazana za przestępstwo określone w rozdziale XIX i XXV Kodeksu karnego, przestępstwo określone w art. 189a i art. 207 Kodeksu karnego lub w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej niż 1000 zł.

Wśród osób starających się o zatrudnienie w podmiotach leczniczych, tj. podmiotach, do których ma zastosowanie ustawa, zdarzają się osoby z prawomocnymi wyrokami za przestępstwa określone w rozdziale XIX Kodeksu karnego. W szczególności chodzi o przestępstwa z art. 155 czy art. 160 Kodeksu karnego. W tym miejscu podkreślić należy, iż są to osoby z grupy zawodów medycznych, które nie zostały pozbawione prawa wykonywania zawodu.

Mając na uwadze treść art. 1 ustawy, zgodnie z którym ustawa określa szczególne środki ochrony przeciwdziałające zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i szczególne środki ochrony małoletnich, oraz treść art. 2 ustawy (definicję przestępczości na tle seksualnym), zgodnie z którym:

w rozumieniu ustawy przestępczość na tle seksualnym obejmuje przestępstwa przeciwko wolności seksualnej wymienione w rozdziale XXV ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17), zwanej dalej „Kodeksem karnym”, z wyłączeniem przestępstw określonych w:

1) art. 201 Kodeksu karnego, chyba że zostały popełnione na szkodę małoletniego;
2) art. 202 § 1 Kodeksu karnego;
3) art. 202 § 3 Kodeksu karnego polegających na prezentowaniu treści pornograficznych związanych z prezentowaniem przemocy lub posługiwaniem się zwierzęciem;
4) art. 202 § 4a Kodeksu karnego;
5) art. 202 § 4b Kodeksu karnego polegających na przechowywaniu lub posiadaniu treści pornograficznych przedstawiających wytworzony albo przetworzony wizerunek małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej;
6) art. 202 § 4c Kodeksu karnego;
7) art. 204 § 1 i 2 Kodeksu karnego, chyba że zostały popełnione na szkodę małoletniego,

trudno nie odnieść wrażenia, że „duch ustawy” nijak się nie ma do obowiązków nałożonych na pracodawców i potencjalnych sankcji, które mogą ich spotkać.

Z jednej strony mamy do czynienia z regulacją mającą na celu wdrożenie środków ochrony przeciwdziałającej zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym względem małoletnich, z drugiej strony eliminuje się z zawodu osoby skazane za przestępstwa określone w rozdziale XIX Kodeksu karnego, które z przestępczością na tle seksualnym na szkodę małoletnich mogą w ogóle nie mieć nic wspólnego. Mało tego, można odnieść wrażenie, że osoby skazane za przestępstwa określone w rozdziale XIX Kodeksu karnego – w podmiotach leczniczych wcale nie są to odosobnione przypadki – dzięki regulacjom ustawy są dodatkowo, i to niekiedy po latach, karane poprzez faktyczną eliminację ich z rynku pracy. Co ciekawe, nowe rozwiązania ustawy nie dotyczą osób już zatrudnionych.

Mając powyższe na względzie, uprzejmie proszę o odpowiedź:

Czy po wejściu w życie znowelizowanych przepisów ustawy pracodawcy prowadzący działalność związaną z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, świadczeniem porad psychologicznych, rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich, lub z opieką nad nimi – zwłaszcza podmioty lecznicze – mogą zatrudniać osoby prawomocnie skazane za przestępstwo określone w rozdziale XIX Kodeksu karnego?

Czy po wejściu w życie znowelizowanych przepisów ustawy pracodawcy prowadzący działalność związaną z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, świadczeniem porad psychologicznych, rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich, lub z opieką nad nimi – zwłaszcza podmioty lecznicze – mogą zatrudniać osoby prawomocnie skazane za przestępstwo określone w rozdziale XIX Kodeksu karnego, przy zastrzeżeniu, że osoby te nie mogą pracować z małoletnimi?

Czy po analizie niniejszej interpelacji ministerstwo rozważa nowelizację ustawy w zakresie wskazanym powyżej?

Z wyrazami szacunku