Interpelacja w sprawie środków z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 2652
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie środków z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO)
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 23-04-2024
"Składam tu, w Sopocie, uroczyste przyrzeczenie, że dzień po wyborach pojadę i odblokuję pieniądze z Krajowego Planu Odbudowy i wszyscy to odczujemy" - to słowa premiera Donalda Tuska wypowiedziane w sierpniu 2023 roku. Od wyborów minęło już prawie 200 dni i obiecane środki w dalszym ciągu nie trafiły do podmiotów, które miały realizować inwestycje za te pieniądze. Trudno nie zgodzić się z europoseł Beatą Szydło, że: "decyzja o tym, czy i kiedy wypłacić środki z KPO, była od początku do końca decyzją wyłącznie polityczną. Komisja Europejska, blokując te środki w ubiegłym roku, jawnie włączyła się w wybory parlamentarne w Polsce, bo liczyła, że dzięki temu dokona się zmiana polityczna w naszym kraju. Politycy niemieccy specjalnie się z tym zresztą nie kryli". Mogę dodać, że nie tylko niemieccy politycy - również polskojęzyczni politycy wprost zapowiadali, że "pieniądze z UE będą prawdopodobnie mrożone. Zostaną odmrożone, jak wygramy wybory" - to słowa Rafała Trzaskowskiego wypowiedziane w 2018 roku.
Proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Jaka jest łączna ostateczna kwota KPO dla Polski?
Kiedy Polska otrzyma wszystkie środki z KPO? Proszę o przedstawienie harmonogramu.
Jak dużą część środków z KPO będzie stanowiła dotacja, a jak duża część będzie udzielona w formie pożyczek? Proszę o przedstawienie harmonogramu spłat tej pożyczki.
Jakie projekty i obszary będą objęte środkami z Krajowego Planu Odbudowy? Proszę o przedstawienie szczegółowej listy projektów z podziałem na konkretne obszary, województwa.
Czy istnieje plan monitorowania i oceny efektywności wykorzystania środków z Krajowego Planu Odbudowy?
Ile Polska straciła na celowym politycznym blokowaniu środków z KPO przez Unię Europejską?
Jakie instytucje będą odpowiedzialne za zarządzanie i nadzór nad realizacją projektów finansowanych ze środków Krajowego Planu Odbudowy?
Czy rząd dokonał analizy skuteczności dotychczasowych programów pomocowych oraz ich wpływu na odbudowę gospodarki po pandemii COVID-19, aby uzasadnić konieczność i zasadność wprowadzenia Krajowego Planu Odbudowy? Jeśli tak, proszę o przedstawienie tych analiz.
Minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 8 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8600 znakówtel. 22 273 70 10
www.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 16 maja 2024 r.
znak sprawy: DKK-III.5202.31.2024.AP
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 2652 Pana Posła Dariusza Mateckiego
w sprawie środków z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności
(KPO)
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację w sprawie środków z Krajowego Planu Odbudowy
i Zwiększania Odporności, poniżej przekazuję odpowiedzi na zadane pytania.
- Jaka jest łączna, ostateczna kwota KPO dla Polski?
Budżet KPO wynosi ponad 59,8 mld euro (ok. 259 mld zł).
- Kiedy Polska otrzyma wszystkie środki z KPO? Proszę o przedstawienie
harmonogramu.
Łączna kwota KPO przeznaczona dla Polski jest podzielona na 9 transz (wniosków
o płatność). Polska musi wykazać terminową i prawidłową realizację mierników
określonych w załączniku do decyzji Komisji Europejskiej, przypisanych do
poszczególnych wniosków o płatność. Wypłata środków następuje po pozytywnej
weryfikacji przez Komisję Europejską każdego przesłanego wniosku o płatność.
Poniżej znajduje się zakładany harmonogram napływu środków z KE w ramach
KPO. W 2024 r. planowane jest wysłanie do Komisji Europejskiej czterech
kolejnych wniosków o płatność.
-- 1 of 4 --
2
- Jak dużą część środków z KPO będzie stanowiła dotacja, a jak duża część
będzie udzielona w formie pożyczek? Proszę o przedstawienie harmonogramu
spłat tej pożyczki.
Budżet KPO wynosi ponad 59,8 mld euro (ok. 259 mld zł), w tym ok. 25,28 mld
euro (ok. 109,5 mld zł) to część dotacyjna oraz ok. 34,5 mld euro (149,6 mld zł) to
część pożyczkowa. Harmonogramy spłat pożyczek Polska otrzymuje przy
wypłacie każdej z transz. W załączeniu przekazuję harmonogramy otrzymane
z tytułu wypłaty zaliczki REPowerEU oraz pierwszego wniosku o płatność
(załącznik nr 1).
- Jakie projekty i obszary będą objęte środkami z Krajowego Planu Odbudowy?
Proszę o przedstawienie szczegółowej listy projektów z podziałem na
konkretne obszary, województwa.
Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) to program, który
składa się z 56 inwestycji i 55 reform. Fundusze są inwestowane m.in. w rozwój
gospodarki, innowacje, środowisko, cyfryzację, edukację i zdrowie. Lista
wszystkich przedsięwzięć realizowanych w ramach inwestycji KPO, z przypisanym
obszarem realizacji (województwem) znajduje się na stronie:
mapadotacji.gov.pl/projekty/.
- Czy istnieje plan monitorowania i oceny efektywności wykorzystania środków
z Krajowego Planu Odbudowy?
Zgodnie z art. 27 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy
i Zwiększania Odporności państwo członkowskie składa dwa razy w roku do
Komisji Europejskiej sprawozdanie z postępów w realizacji swojego planu
odbudowy i zwiększania odporności. Natomiast zgodnie z art. 29 ust. 1
ww. rozporządzenia, państwa członkowskie składają do Komisji Europejskiej
sprawozdania dotyczące wskaźników wspólnych.
Ponadto zgodnie z art. 32 ww. rozporządzenia ocena śródokresowa Instrumentu
na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (mid-term evaluation) została
przygotowana przez Komisję Europejską w połowie okresu realizacji programu.
Ocena została przeprowadzona wspólnie przez DG ECFIN i SG RECOVER
i uwzględniała kryteria przydatności, skuteczności, wydajności, unijnej wartości
dodanej i spójności, zgodnie z wymogami określonymi w wytycznych Komisji
dotyczących lepszego stanowienia prawa. Ocena opierała się na wynikach
-- 2 of 4 --
3
zewnętrznego, niezależnego badania uzupełniającego, zleconego przez Komisję
w marcu 2023 r. i zakończonego w listopadzie 2023 r. przez konsorcjum, pod
przewodnictwem ECORYS i CEPS (link do materiałów z oceny:
https://commission.europa.eu/about-european-commission/departments-and-
executive-agencies/economic-and-financial-affairs/evaluation-reports-economic-
and-financial-affairs-policies-and-spending-activities/mid-term-evaluation-
recovery-and-resilience-facility-rrf_en).
- Ile Polska straciła na celowym, politycznym blokowaniu środków z KPO przez
Unię Europejską?
Obecnie Krajowy Plan Odbudowy jest w trakcie realizacji i do tej pory nie doszło
do utraty żadnych funduszy przeznaczonych na jego finansowanie.
Głównym wyzwaniem dla Polski jest terminowa i prawidłowa realizacja
mierników w ramach KPO określonych w załączniku do decyzji Komisji
Europejskiej. W wyniku przeglądu stanu realizacji reform i inwestycji KPO,
dokonanego przez MFiPR oraz resorty odpowiedzialne za ich realizację w styczniu
i lutym 2024 r., stwierdzono konieczność przeprowadzenia drugiej rewizji KPO,
której założeniem jest zminimalizowanie ryzyka otrzymania z Komisji Europejskiej
niepełnych refundacji za wnioski o płatność, ograniczenie kosztów budżetu
państwa związanych z realizacją KPO oraz utrzymanie i zapewnienie skutecznej
realizacji ważnych społecznie refom i inwestycji. Wszystkie dokumenty związane
z procedowaną obecnie rewizją zostały przekazane do oceny KE 30 kwietnia br.
- Jakie instytucje będą odpowiedzialne za zarządzanie i nadzór nad realizacją
projektów finansowanych ze środków Krajowego Planu Odbudowy?
Za koordynację realizacji KPO odpowiada minister właściwy do spraw rozwoju
regionalnego. Instytucjami odpowiedzialnymi za realizację inwestycji są
ministrowie kierujący działami administracji rządowej. Szczegółowy wykaz
inwestycji KPO z przyporządkowaniem resortów odpowiedzialnych za ich
realizację, przedstawiono w załączniku nr 2.
- Czy rząd dokonał analizy skuteczności dotychczasowych programów
pomocowych oraz ich wpływu na odbudowę gospodarki po pandemii COVID-
19, aby uzasadnić konieczność i zasadność wprowadzenia Krajowego Planu
Odbudowy? Jeśli tak, proszę o przedstawienie tych analiz.
Wyniki osiągane przez polską gospodarkę w kryzysowym roku 2020 oraz w latach
kolejnych wskazują na dużą skuteczność programów pomocowych,
ukierunkowanych na ograniczanie negatywnych skutków pandemii Covid-19. PKB
Polski w ujęciu realnym był w 2023 r. o blisko 11% wyższy względem
przedkryzysowego roku 2019, co jest jednym z najlepszych wyników w całej Unii
Europejskiej. Należy jednocześnie mieć na uwadze fakt, że wszystkie działania
antykryzysowe podjęte w okresie pandemii Covid-19 miały charakter doraźny.
Ich głównym celem było utrzymanie potencjału wytwórczego krajowej
gospodarki w skrajnie niesprzyjającym otoczeniu makroekonomicznym w postaci
gwałtownego spadku popytu krajowego i zagranicznego. Przyjęte wówczas
-- 3 of 4 --
4
założenie o potrzebie zapewnienia płynności finansowej sektorowi
przedsiębiorstw oraz zachowania miejsc pracy na czas trwania pandemii było
prawidłowe, czego potwierdzeniem była silna dynamika odbudowy zdolności
produkcyjnych krajowej gospodarki w latach 2021-2022. Biorąc pod uwagę, że
skala poniesionych nakładów finansowych na działania antykryzysowe ten cel
oraz zakres oddziaływania były bezprecedensowe, a także zestawiając je
z nietypowym charakterem zjawiska z jakim mieliśmy wówczas do czynienia,
osiągnięte rezultaty należy oceniać pozytywnie.
Z drugiej strony, w ramach nowej architektury budżetu Unii Europejskiej
uruchomiono środki mające na celu sfinansowanie działań ukierunkowanych
na budowanie długookresowej odporności gospodarek państw członkowskich
na negatywne szoki. Źródłem ich finansowania był Instrument na Rzecz
Odbudowy i Zwiększania Odporności, a zakres planowanych inicjatyw określono
w Krajowych Planach Odbudowy przygotowanych przez każde państwo
członkowskie we współpracy z Komisją Europejską. Co istotne, poprzez
ustanowienie ram interwencji, jednym z Instrumentu było zapewnienie spójności
pomiędzy planami opracowanymi w całej Wspólnocie. Dzięki temu możliwe jest
zapewnienie efektów synergii i osiągnięcie wyższych mnożników inwestycyjnych
niż miałoby to miejsce w przypadku realizacji indywidualnie opracowanych
planów działań antykryzysowych.
Mając na uwadze powyższe należy podkreślić, że zarówno cele jak i forma
realizowanych w ramach Krajowych Planów Odbudowy inwestycji i reform były
od samego początku odmienne od antykryzysowych działań podjętych na
płaszczyźnie krajowej w poszczególnych państwach członkowskich. Obie
inicjatywy nie miały nigdy charakteru substytucyjnego, a raczej komplementarny.
Z poważaniem
Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz
/podpisano elektronicznie/
Załączniki (2):
1. Harmonogramy spłat pożyczki, otrzymane z KE z tytułu wypłaty zaliczki
REPowerEU oraz pierwszego wniosku o płatność.
2. Szczegółowy wykaz inwestycji KPO z przyporządkowaniem resortów
odpowiedzialnych za ich realizację.
-- 4 of 4 --